Ein fyrsta frétt ársins var af brotnum rúðum í Grensáskirkju á nýársnótt. Menn blogguðu og prestur einn fór mikinn og sagði um níðingsverk að ræða sem beindist að öllu hjálpar- og félagsstarfi ríkiskirkjunnar. Biskup tók dýpra í árinni í nýársprédikun og sagði að með þessum skemmdarverkum væri „vegið að grunnstoðum samfélagsins“. En rúða er bara rúða og ekki minnist ég þess að nokkur hafi talið ótal rúðubrot í skólum til þessa merki um níðingsverk gegn menntun í landinu og þaðan af síður að þar hafi verið vegið að grunnstoðum samfélagsins.

En í sömu frétt af nýársnótt var líka greint frá því að lögreglan hafi þurft að hafa afskipti af heimilisofbeldi, slagsmálum og eignaspjöllum um borg og bý. Ætli heimilisofbeldi þyki ekki orðið svo hversdagslegt að kirkjunnar menn kippa sér ekki upp við það? Hvort skiptir meira máli, rúða eða ræna?

Við erum með tvö börn í barnaafmæli, Jón og Gunnu. Jón er með mömmu sinni en Gunna er ein þar sem hún er munaðarleysingi.

Vantrú hefur verið ásakað um ýmislegt þau ár sem félagið hefur verið starfandi. Það getur verið hvimleitt að leiðrétta þessar rangfærslur hvað eftir annað þannig að okkur langar hafa hér til taks ellefu klisjur sem hafa verið notuð gegn Vantrú (og bara á trúleysingja almennt). Þetta er alls ekki tæmandi listi og eflaust ýmislegt sem vantar. Einnig viljum við vara við að klisjurnar hafa verið einfaldaðar til muna, en það er nú bara af þeirri einföldu ástæðu að þessi rök rista grunnt.

Í gegnum tíðina hef ég oft haft óskaplega gaman af innanbúðarerjum kirkjunnar og hennar þjónum. Það líður jafnan ekki langt á milli og það er oftast einhver hasar í gangi á víðattumiklum engjum ríkiskirkjunar.

Oft eru þetta erjur vegna skipunar í embætti, að prestur lendir upp á kant við söfnuð sinn eða einstaka starfsmenn, organista eða kirkjuverði, og úr verður skrípaleikur.

Það sem vekur manni hvað mesta kátínu og bros er hversu hatrammar þessar deilur geta orðið og hvað fyrirgefning, sáttargjörð, fórnfýsi og náungakærleikur er víðs fjarri. Það er bara stál í stál, ekkert gefið eftir og blásið er á allar sáttatilraunir.

Biskupsstofa gefur út töluvert af barnatrúboðsefni ásamt Skálholtsútgáfu. Það er öllum sem vilja setja sig inn í þessi mál hollt að skoða það efni sem þaðan kemur. Eitt dæmi er "Verkefnahefti B með sögum og hugleiðingum fyrir 6-9 ára starf". Það er ætlað til notkunar í Sunnudagaskólum og líklega sjá svokallaðir "leiðtogar" um trúboðið.

Það er ýmislegt sem stekkur þarna á mann. Fyrst ber að nefna að höfundurinn, Elín Elísabet Jóhannsdóttir fræðslufulltrúi Biskupsstofu (yfirbarnatrúboði?), telur nauðsynlegt að gera út börnin sjálf til að lokka önnur börn í kirkjuna. Í bókinni er þessi ábending til þess sem sér um trúarítroðsluna: "Ræðið hvernig hægt er að bjóða fleirum að koma í kirkjustarfið. Skrifið hugmyndir barnanna á töflu."

Við erum best, aðrir eru aumingjar. Þannig hljómar boðskapur margra hálf-kristinna sem hafa á einhvern furðulegan hátt blandað saman trúarboðskap kirkjunnar og senofóbíu þjóðernishyggjunnar.

Einn slíkur er Bjarni Harðarson, yfirlýstur trúleysingi sem hælir kristnu siðgæði í bak og fyrir. Tilgangur Bjarna virðist einmitt vera að gera lítið úr þeim menningarheimi sem ekki telst kristinn. Boðskapurinn er einfaldur: Meðlimir hinna kristnu samfélaga (les: Vesturlandabúar) eru bestir, hinir eru aumingjar og ef ekki réttdræpir þá alla vega getum við sofið rótt þótt þeir séu drepnir í okkar nafni.

Ég dáist mjög að Jesú og mörgu sem haft er eftir honum. Helvíti hefur hann verið kaldur og mikið óskaplega bætti hann geldar hugmyndir samtímamanna sinna. Að vísu flaskaði hann á guðshugmyndinni en hann átti fína spretti, sér í lagi þegar aðstæður hans og bakgrunnur er hafður í huga.

Ekki misskilja mig. Ég tel Búdda og Lao-tse mun fremri Jesú að mörgu leyti en þeir voru ekki undir oki eingyðistrúarinnar líkt og Jesú greyið. En þótt honum hafi ekki auðnast að brjótast undan þeim klafa gerði hann þó sitt til að benda á fáránleika trúarbragðanna, og fulltrúa þeirra, á sinn hátt. Nýja testamentið var bylting.

Því er haldið fram af trúuðum að siðgæði geti ekki staðist nema fyrir tilstilli guðs. Án hans verður siðferðiskennd í besta falli afstæð, guð einn geti gefið algilda mælikvarða. Þessi röksemdafærsla er reyndar til í fleiri útgáfum en við látum nægja að fjalla um þessa, enda hún vinsælust meðal t.d. presta ríkiskirkjunnar og annarra talsmanna trúarbragða.

Það er ekki alveg skýrt hvernig siðferðiskennd kemur frá guði. Annað hvort hefur hann mælt svo fyrir að það skuli vera munur á réttu og röngu eða þessi skilningur streymir einhvern veginn ósjálfrátt frá honum. Það skiptir þó ekki máli hvernig hann opinberast eða hvernig gott og illt varð til fyrir tilstilli guðs.

Ég hef orðið var við dálítið merkilegt fyrirbæri í málflutningi þeirra presta sem fjalla um okkur trúleysingjana. Þeir gera skýran greinarmun á hinum þögla trúlausa (les: sinnulausa) manni og svo okkur sem gagnrýnum trúarbrögð og framgöngu fulltrúa þeirra. Í þeirra huga er þetta svona:

1. "Heiðarlegi" og ærlegi trúleysinginn sem amast ekki við neinu
2. Ofsatrúaði trúleysinginn sem veður uppi með skít og sleggjudóma

Á aðalfundi Prestafélags Íslands á Húsavík 24. apríl 2007 var siðareglum presta breytt. Þar varð nokkur umræða um þagnarskylduna en prestafélagið komst að þeirri niðurstöðu að guðs lög væru ofar landslögum, þar á meðal tilkynningarskyldu í Barnaverndarlögum!

Þá var komið að 4. kafla siðareglnanna sem fjallar um trúnað og geymir ákvæði um þagnarskylduna. Nefndin gerir eftirfarandi tillögur að breytingum á grein 4.1: