Allar fęrslur Allir flokkar Sos Um félagiš Śrskrįning Lógó Spjallid@Vantru Póstfang Vantru@Facebook Vantru@Youtube Vantru@Twitter

Sannar hlutlęgt sišferši tilvist Jahve?

Mynd af textanum śr 3. Mós 21.9

Rķkiskirkjupresturinn Gunnar Jóhannesson birti fyrir nokkru tvęr greinar žar sem hann fjallar ķ löngu mįli um hin svoköllušu sišferšisrök fyrir tilvist gušs. Žvķ mišur vantar heilmikiš upp į aš Gunnar styšji forsendur röksemdafęrslunnar almennilega.

Sišferšisrökin

Ķ stuttu mįli eru rökin eitthvaš į žessa leiš:

  1. Ef guš er ekki til žį eru ekki til hlutlęg sišferšisleg sannindi.
  2. Hlutlęg sišferšisleg sannindi eru til.
  3. -> Guš er til.

Gunnar talar reyndar ekki bara um “hlutlęg" sišferšisleg sannindi heldur bętir hann viš “algild, og bindandi fyrir alla, hafin yfir persónulegar og ólķkar skošanir og félagslegar venjur".

Samkvęmt röksemdafęrslunni eru sišferšisleg sannindi hlutlęg: tilvist žeirra byggist ekki į skošunum eša tķšaranda, heldur eru til į svipašan hįtt og lengd og massi og žau vęru ekki til ef guš vęri ekki til.

Skošum forsendur röksemdafęrslunnar:

1. Guš og hlutlęg sišferšisleg sannindi

Gunnar eyšir töluveršu pśšri ķ aš fullyrša aš ķ heimi įn gušs geti sišferšisleg sannindi ekki veriš til, en hann fęrir engin rök fyrir žvķ. Ef sišferši er hlutlęgt ķ sama skilningi og til dęmis massi, lengd og rafhlešsla, af hverju gętu sišferšisleg sannindi žį ekki veriš til įn einhvers konar gušs?

Hann kemst nęst einhverri svona śtskżringu žegar hann fullyršir aš gušinn hans sé “ķ ešli sķnu góšur". En ef “góšur" er einhvers konar hlutlęgur eiginleiki sem gušinn hans hefur, hvers vegna vęri žessi eiginleiki ómögulegur ķ gušlausum heimi?

Engar śtskżringar hafa fengist į žvķ.

2. Er sišferši hlutlęgt?

Persónulega held ég žó aš algerlega hlutlęg sišferšisleg sannindi séu ekki til. Og jafnvel žó aš einhver guš vęri til, žį sé ég ekki af hverju žaš ętti aš breyta einhverju um žaš.

Sišferši er bara žess ešlis aš žaš byggir óhjįkvęmilega į persónulegum gildum og skošunum, og žį skiptir engu mįli hvort persónan sé manneskja, geimvera eša almįttug andavera. Žaš er engan veginn ljóst hvernig sišferšisleg hluthyggja getur veriš sönn, aš minnsta kosti śtskżrir Gunnar žaš ekki.

Helstu rök Gunnars eru vķsanir ķ persónulega upplifanir fólks. Hann varpar fram spurningum į borš viš: “Er žaš virkilega ekki rangt aš drepa barn vegna einhvers sem fašir žess gerši?”, “Er žaš ekki raunverulega rangt aš drekkja börnum?”, “Eru žjóšarmorš ekki ķ alvörunni slęm?” Aušvitaš finnst flestum okkar žetta rangt, en žaš er ekki ljóst aš okkur finnist žetta vera rangt į einhvern hlutlęgan eša algildan hįtt.

Gunnar segir aš viš vitum öll aš sišferši sé hlutlęgt. Innsęi okkar segir aš "til sé sišferšilegur męlikvarši, óhįšur skošunum okkar, breytni og menningar- og samfélagsbundnum ašstęšum". Raunin er reyndar sś aš margir viršast ašhyllast einhvers konar afstęšishyggju (hér er įgętis yfirlit um rannsóknir į "folk moral relativism"). Žetta sést til dęmis žegar fólk er spurt aš žvķ hvort žaš vęri rangt fyrir geimverur į plįnetunni Xenon aš stela. Žį viršist žetta meinta innsęi fólks klikka og žvķ žarf aš koma meš einhver önnur rök fyrir tilvist hlutlęgs sišferšis en aš vķsa bara til innsęis fólks.

Bįšar forsendur Gunnars eru žvķ afskaplega vafasamar og žvķ er röksemdafęrslan vafasöm.

Ósamręmi sišferšisrakanna og Jahve biblķunnar

En óhįš žessum göllum, žį er frekar merkilegt aš Gunnar noti žessi rök. Hann hefur nefnilega variš óskeikulleika biblķunnar og żmis illvirki gušs ķ biblķunni.

Er žaš til dęmis algilt og hlutlęgt, bindandi fyrir alla aš žaš sé rangt aš drepa barn fyrir verk föšur žess? Gunnar į erfitt meš aš svara žessari spurningu, žar sem hann ver Jahve žegar hann “[tók] til sķn frumburš Davķšs og Batsebu til aš refsa Davķš fyrir drżgšar syndir”.

Er algilt og alls stašar rangt aš drekkja börnum? Jahve drekkir öllum heiminum ķ biblķunni. Eru mannréttindi eins og trśfrelsi algild eins og fram kemur ķ mannréttindasįttmįlum? Ķ biblķunni skipar guš fólki aš grżta žį sem boša trś į ašra guši. Eru žjóšarmorš ętķš röng? Ekki ef sišferši byggist į Jahve biblķunnar.

Trśmenn eins og Gunnar segjast oft ašhyllast algilt og hlutlęgt sišferši. En ķ raun gerast žeir algerir afstęšishyggjumenn žegar kemur aš gušinum žeirra. Gušinn žeirra getur gert hvaš sem er og alltaf er žaš į einhvern hįtt gott. Jafnvel er sagt aš gušinn žeirra sé handan góšs og ills.

Oftar en ekki ašhyllast žeir nefnilega ekki sišferšislega hluthyggju, heldur sišferšislega hughyggju. Ķ žeirra huga er sišferši ekki hlutlęgt og algilt. Sišferši byggist bara į persónulegum skošunum og skipunum gušs. Og žegar sį guš er Jahve biblķunnar er klįrt aš sį guš er ekki góšur samkvęmt žvķ sišferšislega innsęi sem Gunnar vķsar til.

Gunnar ętti žvķ ekki aš nota sišferšisrökin fyrir tilvist gušs, žvķ forsendurnar eru hępnar og rökin samręmast illa gušinum hans.

Hjalti Rśnar Ómarsson 09.05.2018
Flokkaš undir: ( Sišferši og trś )

Višbrögš

Sżniš višbrögš, en vinsamlegast sleppiš öllum ęrumeišingum. Einnig krefjumst viš žess aš fólk noti gild tölvupóstföng, lķka žegar notast er viš dulnefni. Ef žaš sem žiš ętliš aš segja tengist ekki žessari grein beint žį bendum viš į spjallboršiš. Žeir sem ekki fylgja žessum reglum eiga į hęttu aš athugasemdir žeirra verši fęršar į spjallboršiš.

Hęgt er aš nota HTML kóša ķ ummęlum. Tög sem virka eru: a href, b, i, u, br, p, strong, em, ul, li og blockquote. Einnig er hęgt aš notast viš Markdown rithįtt ķ athugasemdum. Notiš skoša takkann til aš fara yfir athugasemdina įšur en žiš sendiš hana inn.










Muna žig?