Allar frslur Allir flokkar Sos Um flagi rskrning Lg Spjallid@Vantru Pstfang Vantru@Facebook Vantru@Youtube Vantru@Twitter

Er sifri gufri?

Httsettir menn innan kirkjunnar hafa gjarnan haldi v fram a n trarbraga s ekkert siferi mgulegt og a trleysi gni mannlegu samflagi. Me essu eru eir a halda v fram a trleysingjar geti ekki veri siferisverur vegna ess a „n Gus s allt leyfilegt.“ En hver er grundvllur siferis eirra?

Kristnir kenna a Gu hafi skapa heiminn og okkur sem honum lifa me einhvern tilgang huga. S tilgangur er a vsu (aeins) huldu en mislegt hefur veri opinbera, t.d. af kirkjunni og heilagri ritningu. Samkvmt essum heimildum hefur Gu gefi mannkyninu msar reglur sem nausynlegt er a fylgja til a lifa gu lfi. A vsu lt Gu sr etta ekki ngja heldur gaf hann okkur lka frjlsan vilja til a fylgja ea hafna boorum hans (en verum vi lka a taka afleiingunum).

Til eru gufringar sem hafa bi til r essu svokallaa boorakenningu um siferi. Samkvmt essari kenningu merkir a a eitthva s „siferilega rtt“ a a s „fyrirskipa af Gui“ og a a sem er „siferilega rangt“ merkir a a s „banna af Gui“. Siferi rst af vilja Gus og dyggugur maur er s sem fylgir honum. Ef vi ltum sem svo a etta s satt, hvaa afleiingar hefur a ? Siferilegar spurningar ttu sr fullkomlega hlutlgt svar. etta vri bara spurning um a lesa ritningarnar rtt.

En ef skyggnst er aeins undir yfirbori koma ljs alvarlegir gallar kenningunni og hafa eir raunar veri ekktir rija rsund. Platn, gervi Skratesar, spyr einni af samrum snum: „Er breytni rtt vegna ess a guirnir fyrirskipa hana ea fyrirskipa guirnir hana af v a hn er rtt?“ Ef vi samykkjum hi fyrra, og me v boorakenninguna, lendum vi versgn. Segjum t.d. sem svo a fstureyingar su rangar af v a Gu skipar svo fyrir. Me v erum vi a segja a stan fyrir v a fstureyingar su rangar s s a Gu skipar svo fyrir. Fstureyingar eru ekki rttar n rangar h essu boori Gus. a er vilji hans sem gerir fstureyingar rangar.

Bum n aeins vi. Af essu leiir a skipanir Gus eru byggar getta. Gu hefi vel geta skipa fyrir um eitthva allt anna, eins og t.d. a fstureyingar vru llum tilfellum mjg jkvar. Athugi a Gu getur gert etta vegna ess a a er fyrirskipun hans sem gerir fstureyingar a synd og a r voru a ekki ur en hann mlti svo fyrir.

versgnin er s a Gu er huga trara ekki bara almttugur og alvitur heldur lka algur og ef fallizt er a gott og illt s skilgreint af vilja hans hefur maur gert, eins og Leibniz sagi, „afvitandi a engu allan krleika Gus og alla dr hans“. v a ef eitthva er gott og a a er gott af v a Gu fyrirskipar a ir setningin: „Boors Gus eru g“ einungis “boor Gus eru boor Gus.“ Leibniz heldur fram: „Hvers vegna a lofa hann [Gu] fyrir verk hans ef hann vri jafn lofsverur fyrir a gera hi gagnsta?“ Jafnvel guhrddasti biskup gti ekki stt sig vi essa niurstu.

Hgt vri a reyna a komast hj essu me v a segja a etta s ekki svona. Gu er alvitur og skilur hva er gott og hva er illt og skipar fyrir til samrmis vi a. En hefur maur raun hafna boorakenningunni og a er einmitt a sem margir trair gera.

Kalskir, me heilagan Tmas fr Akvn broddi fylkingar hafa nefnilega ara og betri kenningu. eir ahyllast svokallaa nttrulagakenningu. Hn er grunninn komin til kirkjunnar fr Aristtelesi og byggir kveinni tilgangshyggju. Skipan nttrunnar er skynsamleg og gegnir hver hluti hennar tilteknu hlutverki. Upphaldsdmi Aristtelesar er af rigningunni. Samkvmt honum er hn til ess a hjlpa plntum a vaxa. essa sn heiminn tku gufringar mialda fegnir upp arma sna: Ef tilgangur er nttrunni liggur beint vi a lta svo a a s tilgangur Gus enda var a hann sem skapai heiminn.

Kenningin segir ekki bara hvernig hlutirnir eru heldur lka hvernig eir eiga a vera, annars vri hn ekki sifrikenning. Hlutur sem uppfyllir tilgang sinn er gur en s sem gerir a ekki er slmur. Tilgangur kynlfs er t.d. getnaur og brtur kynlf sem ekki leiir til getnaar essi nttrulg og er v rangt. raun er a hugmyndin um nttrulega og nttrulega hegun sem liggur til grundvallar sifri kalsku kirkjunnar.

Tvennt mtti tna til gegn nttrulagakenningunni, fyrsta lagi samrmist hn ekki heimsmynd vsindanna. Veurfrin kennir okkur t.d. a regni falli vegna persnulegra nttrulgmla og lffrin a plntur su eins og r eru vegna ess a r hafa rast eftir kvenum lgmlum. annan sta er a ekki svo raun og veru a a sem er og a sem tti a vera s a sama. David Hume benti fyrstur manna etta og btti v vi a ekkert rklegt samhengi s milli essara hluta.

eir sem ahyllast nttrulagakenninguna halda v fram a siadmar su bo skynseminnar. Vi getum skili lg nttrunnar vegna ess a Gu hefur gtt okkur skynsemi. Rtta breytni er hgt a og a styja me rkum. Heilagur Tmas segir: „A ltilsvira bo skynseminnar jafngildir v a fordma boor Gus.

N skiptir ekki mli hvort Gu skapai manninn ea ekki, skynsemin er sm hvort sem maur er traur ea ekki. Hvort sem a er rtt ea rangt sem nttrulagamenn segja hafa trleysingjar nkvmlega smu mguleika til a lifa dyggugu lfi og eir sem trair eru. Siferi er h trarbrgum.

sgeir Berg Matthasson 05.10.2006
Flokka undir: ( Klassk , Siferi og tr )

Vibrg


Khomeni - 05/10/06 09:28 #

Frbr grein og gagnleg. Fyrirtak.


Geimapinn r - 05/10/06 14:34 #

gulhress grein ... og g sem hlt a g yri a tra gu til a vera gur strkur :)

From now on I make my own commandments.


Kristn Helga - 05/10/06 18:50 #

G grein. Leiinlegt a vera stimplaur silaus fyrir a vera trlaus.


Bjarni - 05/10/06 21:16 #

Af essu leiir a skipanir Gus eru byggar getta.

Vri gu gu ef a or hans byggu ekki getta? Er ekki allt sem gu gerir byggt getta, vri hann annars ekki a taka vi fyrirmlum fr einhverjum rum?


sgeir (melimur Vantr) - 06/10/06 00:01 #

nstu efnisgrein er tskrt af hverju a ykir ekki gott. Auk ess yrfti a ekki a vera a Gu tki vi fyrirmlum fr rum, spurningin er hvort til er siferilegur mlikvari hur Gui.


Gunnar - 06/10/06 01:45 #

Sumir eiga bara bgt, verstu vinir trara eru eir sem tra trarbrg... Ekki dma alla sem tra eftir eim sem predka.


Jn Magns (melimur Vantr) - 06/10/06 08:07 #

Vi gerum a ekki heldur. Vi eigum mjg miki sameiginlegt me hinum venjulega trmanni en hann er hluti af sama hugmyndakerfi og hj fgamnnum og vi gangrnum sem predika og trarbrgin sjlf.

Vi erum ekki a gangrna ig persnulega, verur a tta ig v.


hnakkus - 06/10/06 11:14 #

etta er mjg fn grein. Takk fyrir mig sgeir


Ormurinn - 06/10/06 12:29 #

N skiptir ekki mli hvort Gu skapai manninn ea ekki, skynsemin er sm hvort sem maur er traur ea ekki. Hvort sem a er rtt ea rangt sem nttrulagamenn segja hafa trleysingjar nkvmlega smu mguleika til a lifa dyggugu lfi og eir sem trair eru. Siferi er h trarbrgum.

..nema.. n gti trmaurinn sagt a a s skynsamlegt a tra ekki og v hafi trleysingjar ekki smu mguleika dyggugu lfi.


sgeir (melimur Vantr) - 06/10/06 12:47 #

Ef teldir a dygg a tra sem lklega flestir trair gera en er engu a sur eina sileysi sem hgt er a sna upp trlausa a vera trlausir.


Jlli - 15/10/06 01:05 #

Er ekki lklegra a maur sem trir v a vera dmdur af verkum snum eftir etta lf breyti rtt og vira lf annarra.

a er allavega auveldara a halda eitt alsherjar fyller essu lfi ef ekkert bur n eftir dauann!!


asta - 15/10/06 01:47 #

Eg held a s ekki lklegra til a traur maur, sem hefur allt sitt sigi fr trarbrgum, breyti rtt, en s sem hefur sigi sitt fr eigin dmgreind. Trai maurinn getur misst tr sna og hefur enga sigisvitund. Samanber fyrirgefningu. Eg reyni a fyrirgefa ef einhver gerir eitthva hlut minn, v mr lur betur annig. Mr hefur tekist a alveg gtlega n hjlpar fr gui. Margir kristnir halda v fram a eir geti ekki fyrirgefi hjlparlaust, eir bija gu a hjlpa ser a fyrirgefa. Ekki a a g lti fyrirgefningu vera einhvern eiginleika sem eykur sigisvitund. Eykur bara eigin vellan

Loka hefur veri fyrir athugasemdir vi essa frslu. Vi bendum spjalli ef i vilji halda umrum fram.