Allar fęrslur Allir flokkar Sos Um félagiš Śrskrįning Lógó Spjallid@Vantru Póstfang Vantru@Facebook Vantru@Youtube Vantru@Twitter

Bjarni Haršar og fyrirgefningin

Viš erum best, ašrir eru aumingjar. Žannig hljómar bošskapur margra hįlf-kristinna sem hafa į einhvern furšulegan hįtt blandaš saman trśarbošskap kirkjunnar og senofóbķu žjóšernishyggjunnar.

Einn slķkur er Bjarni Haršarson, yfirlżstur trśleysingi sem hęlir kristnu sišgęši ķ bak og fyrir. Tilgangur Bjarna viršist einmitt vera aš gera lķtiš śr žeim menningarheimi sem ekki telst kristinn. Bošskapurinn er einfaldur: Mešlimir hinna kristnu samfélaga (les: Vesturlandabśar) eru bestir, hinir eru aumingjar og ef ekki réttdrępir žį alla vega getum viš sofiš rótt žótt žeir séu drepnir ķ okkar nafni.

Žessi “sišabošskapur” Bjarna, hversu ósišlegur sem hann nś annars er, kemur vel ķ ljós ķ eftirfarandi tilvitnun:

Mig langar samt aš bęta hér viš śr vopnabśri hinnar kristnu sišfręši. Grundvöllur hennar sem stendur okkur nęst į jólum er einmitt kęrleiksbošskapur og fyrirgefningin. Elska skaltu óvini žķna og fyrirgef oss vorar skuldir svo sem vér og fyrirgefum vorum skuldunautum. Kannski er žessi bošskapur žaš sem sker kristnidóminn frį öšrum trśarbrögšum meš afdrįttarlausari hętti en nokkuš annaš og lyftir sišferšisbošskap kristninnar į stall ofar žeim sišabošskap sem gerir hefndina aš ašal atriši. #

Žarna birtist skefjalaus hatursįróšur en einnig furšulegur misskilningur (eša rangskilningur) į mannlegu ešli og sögulegu samhengi. Viš getum jś öll veriš sammįla žvķ aš gęši samfélagsgeršar mį fyrst og fremst meta śt frį žeirri sišfręši sem žar er rķkjandi. Žetta vitum viš og žetta veit Bjarni. Hann fullyršir žessu nęst aš ein tegund samfélaga bśi yfir sišfręši sem sé langtum fullkomnari en sišfręši allra annarra samfélaga. Žessi sjöttipartur jaršarbśa sem tilheyrir mannheimum, samkvęmt mišaldafręšum Bjarna, er į stalli langt ofar öllum hinum.

Hinir fimm-sjöttu jaršarbśa eru “afdrįttarlaust” langt fyrir nešan okkar vestręna “kristna” sišferšisstall aš mati Bjarna. Viš hin fįu heppnu vestręnu kristnibošušu übermensch erum hinir kęrleiksrķku en žó einkum fyrirgefandi herrar alheims sem eigum meš réttu aš hafa ķ höndum okkar lķf og hamingju žess nöšrukyns sem fyrir nešan (les: sunnan og austan) okkur bżr og “gerir hefndina aš ašal atriši”.

Fyrirgefning syndanna

Bjarni telur sig vita aš fyrirgefningin sé uppfinning kristninnar, eša ķ žaš minnsta einkaréttur hennar. Žaš er žó merkileg fyrirgefning sem žar er aš finna, śtśrsnśningur fyrirgefningar vęri kannski betri lżsing į žeirri furšulegu hugsun aš žaš sé hęgt aš kaupa fyrirgefningu frį einhverjum himnasölumanni hamingjunnar.

Hinn kristni fęr fyrirgefningu syndanna frį guši. Ašrir fį fyrirgefningu frį mönnum. Ef gyšingur syndgar gegn lögmįlum gušs žį leitar hann til Gušs um fyrirgefningu. Ef hann syndgar gegn lögmįlum manna žį leitar hann til manna um fyrirgefningu. Ef gyšingur slęr Bjarna utanundir meš beikonstykki žį sękir hann fyrirgefningu fyrir höggiš til Bjarna en beikoniš til Gušs.

Hinn kristni žarf, samkvęmt kristinni fyrirgefningu, ašeins aš fį afsökun gušs. Hermenn Ķsraels sem ķ dag drepa saklaus börn ķ Gaza žurfa aš leita fyrirgefningar frį foreldrum žessara barna, ęttingjum žeirra og samlöndum. Guš getur ekki fyrirgefiš žeim. Hinn kristni hermašur sem drepur börn ķ Ķrak fyrir okkar hönd og Bjarna, žarf ašeins aš fį fyrirgefningu frį Guši.

Hvor er nś betri sišfręšin?

Kristnin viršist einn trśarhópa hafa žróaš meš sér žį hugmynd aš fyrirgefningu sé hęgt aš kaupa meš žjįningu annarra. Hin upprunalega fyrirgefning syndanna var keypt meš žjįningum Krists. Bjarni ętti aš skoša žį merkilegu mynd, “The Passion of the Christ”, og žį skilur hann meš hvaša gjaldmišli hin kristna fyrirgefning er keypt. Hvert skipti sem Bjarni sękir kirkju žį getur hann skošaš krosshanginn, gjaldmišil fyrirgefningarinnar, žetta dollaramerki kirkjunnar, žessi įminning kristninnar aš fyrirgefningin er keypt meš blóši annarra.

Raunveruleg sišfręši

Į fyrstu öld okkar tķmatals reis mikill spįmašur og sišapostuli ķ eystri hluta Rómarveldis. Bošskapur hans var einfaldur: Elska skaltu óvini žķna sagši hann og lagši sig persónulega ķ lķfshęttu til aš framfylgja bošorši sķnu. Spįmašur žessi lagšist meš skżrum og afdrįttarlausum hętti gegn ofbeldi, gegn mismunun, gegn žręlahaldi. Hann var dįšur og dżrkašur af sķnum samtķma, talinn einhver mesti og heilagasti heimspekingur sem uppi hafši veriš.

Hljómar žetta kunnuglega? Er žetta kannski lżsing į Jesś žeim Kristi sem Bjarni telur hafa sett okkur į žann sišferšisstall aš viš getum frjįlst skitiš eins og okkur sżnist į alla hina?

Jesś bošaši vissulega aš viš skyldum elska óvini okkar. En var hann į móti ofbeldi? Nei, enda var fašir hans (sem ķ hinum einstaka kristna ruglingi er jafnframt hinn eini Guš og žį um leiš sonurinn sjįlfur) mikill ašdįandi ofbeldis. Sį kaupsamningur sem pabbi gamli gerši viš fylgismenn kristninnar er byggšur į ofbeldi og dauša.

En var Jesś į móti mismunun? Var hann fylgjandi jafnrétti kynjanna, svo dęmi sé tekiš? Nei, ekki er nś gott aš sjį aš svo hafi veriš enda er ójafnrétti kynjanna eitt helsta einkenni kristninnar, jafnt hinnar lśtersku sem kažólsku.

Jesś hlżtur žį aš hafa veriš į móti žręlahaldi? Nei, ónei, ekki minnist hann į žaš. En Jesś leggur į hinn bóginn mikla įherslu į hlżšni viš yfirvöld, aš mašur skuli sętta sig viš hlutskipti sitt og žjóna valdherrum möglunarlaust. “Sišabošskapur” snišinn aš žörfum kśgarans.

Hinn mikli sišapostuli fyrstu aldar hét Musonius Rufus og er nįnast aš fullu gleymdur. En vķst er aš hann flutti sinn bošskap įšur en gušspjöllin voru skrifuš og ef ašeins gušspjallamennirnir hefšu lesiš Rufus žį hefši kristnin kannski veriš mannkyni sęmandi.

Fyrirgefningin įtti reyndar sķna guši mešal “heišingjanna”, musteri fyrirgefningar stóš ķ Róm og musteri miskunarinnar stóš ķ Aženu. Sem sišabošskapur, meš sérstaka įherslu į fyrirgefningu, nęr sjįlfsagt Jainismi lengst en upphaf hans mį einkum rekja til 7. aldar fyrir okkar tķmatal . Mešal žeirra sem hafa žegiš sišabošskap Jainismans og gert aš sķnum eru Mahatma Gandhi og Hindśar almennt, sem og sśfistarnir sem eru enn ķ dag rķkjandi kennimenn innan hins sušręna Ķslams.

Hatur og hefnd

Bjarni er einn žeirra sem bošar aš heimurinn skiptist ķ manneskjur og ómanneskjur, ķ “okkur” og “hina” žar sem “hinir” eru óhjįkvęmilega verri og lélegri og aušvitaš vondari en viš. Bjarni er fulltrśi žeirrar sišfręši sem byggir į óvild, ofbeldi og hefnd og sem birtist okkur hvarvetna žar sem fulltrśar okkar vestręna hugmyndaheims beita yfirburši tękni sinnar til aš eyšileggja samfélög “hinna” meš blóši og stįli, eldi og brennisteini. Žar birtist sišfręši hins kristna heims.

Bjarni hefši eflaust gott af žvķ aš kynna sér ķ hverju raunverulegt sišferši felst.

Brynjólfur Žorvaršarson 16.01.2009
Flokkaš undir: ( Kristindómurinn , Sišferši og trś )

Višbrögš


Reynir (mešlimur ķ Vantrś) - 16/01/09 09:43 #

Žetta er alveg ķ takt viš hroka biskupsfešganna, kristnin er best og ber af. Žetta segja žeir ķ öšru oršinu en žykjast svo manna lķtillįtastir og hógvęrastir ķ hinu.

Kristnir hafa guš sem ber af öšrum gušum, sišabošskap sem er öllum öšrum sišabošskap ęšri, žeir eru auk žess ķ persónulegu sambandi viš žennan stórmerkilega guš og geta haft įhrif į geršir hans, eigiš lķf og annarra, meš bęnakvaki sķnu. (Žannig į til dęmis aš bjarga mįlum ķ Gaza hér į landi į sunnudaginn.)


Žundur Freyr - 16/01/09 16:01 #

Ég fę įlķka mikinn kjįnahroll žegar ég heyri hugtakiš "kristiš sišgęši" eins og žegar ég heyri "kristin vķsindi."

Ég held satt best aš segja aš viš hefšum meira upp śr žvķ aš stśdera "bonobo-apa sišgęši" og "bonobo-apa vķsindi."

...with all due respect :)


Haukur Ķsleifsson (mešlimur ķ Vantrś) - 16/01/09 20:56 #

Bķddu erum viš ekki aš lesa full mikiš śr žessum oršum mannsins?

Žaš eina sem hann segir ķ raun er

"Kannski er žessi bošskapur žaš sem sker kristnidóminn frį öšrum trśarbrögšum meš afdrįttarlausari hętti en nokkuš annaš og lyftir sišferšisbošskap kristninnar į stall ofar žeim sišabošskap sem gerir hefndina aš ašal atriši."

Og viš lesum śr žvķ

"skefjalaus hatursįróšur" "er į stalli langt ofar öllum hinum. Hinir fimm-sjöttu jaršarbśa eru “afdrįttarlaust” langt fyrir nešan okkar" "herrar alheims sem eigum meš réttu aš hafa ķ höndum okkar lķf og hamingju žess nöšrukyns sem fyrir nešan" "Bjarni er einn žeirra sem bošar aš heimurinn skiptist ķ manneskjur og ómanneskjur"

Er žetta ekki oftślkun ķ žaš minnsta?


Brynjólfur Žorvaršarson (mešlimur ķ Vantrś) - 17/01/09 09:14 #

Sęll Haukur

Takk fyrir žessa įbendingu. Žaš er rétt aš mér er heitt ķ hamsi og sjįlfsagt lķšur žér eins og fleirum, aš višbrögš mķn séu ekki ķ fullu samręmi viš žaš sem ķ fyrstu viršist frekar sakleysislegt. Mig langar aš skżra hvers vegna ég bregst svona hart viš, skżringin er aušvitaš löng og eflaust žvęld.

Sišabošskapur Bjarna er yfirlżstur tvķskinnungur frį upphafi. Hann er sjįlfur trślaus og tilkynnir žaš ķ titli fęrslunnar sem tilvitnunin er tekin śr. Žessu nęst męrir hann sišferšisbošskap kristninnar sem hann viršist žó telja sjįlfan sig hafinn yfir.

Framsetning hans į sišabošskap kristninnar er einfeldningsleg. Hann telur kristninni til góšs allt sem fallegt er sagt eša tślkaš śt frį henni. En kristnin er trśarstefna en ekki heimspekistefna. Sišabošskapur hennar er ekki algildur eša byggšur į heimspekilegum rökum, hann er byggšur į hręšsluįróšri, blóši og ofbeldi. Vilji mašur męra kristinn bošskap veršur mašur aš taka allan pakkann.

Bjarni gerir žaš ekki - hann er ekki kristinn sjįlfur en telur samt sem įšur aš kristnin sé miklu betri en allt annaš. Žį skošun sķna byggir hann į misskilningi į žvķ um hvaš kristnin snżst en einnig į misskilningi um sögulegt samhengi kristninnar, hugmyndasögu almennt, og bošskap annarra trśarbragša.

Eins og ég hef sett žetta fram hérna žį viršist bošskapur Bjarna vera ruglinglslegur kannski, byggšur į misskilningi, en hugsanlega vel meintur ķ sjįlfu sér, hinn einfeldningslegi sveitamašur sem ekki veit betur en vill hiš besta.

En žaš sem ég les śr bošskap Bjarna er miklu dżpra og svartara en svo. Textann veršur aš skilja ķ samhengi samtķmans, ķ žeirri hugmyndafręši sem hann er hluti af. Sś hugmyndafręši birtist okkur einmitt nakin nś fyrir stuttu į vefsķšu nżstofnašs stjórnmįlaflokks (http://simnet.is/ihaldsflokkurinn/index.htm).

Undanfarinn įratug eša svo höfum viš séš sķfellt fleiri gęla viš nżja tegund žjóšernissinnašs fasisma sem skilgreinir sig śt frį menningarlegum bakgrunni kristninnar. Hér er ekki um trśarhreyfingu aš ręša heldur markvissan įróšur einstaklinga sem sjį sér hag ķ aš żta undir hatur manna į millum.

Įtök okkar samtķma eru įtök lżšręšisrķkja gegn trśareinręšisrķkjum. Nśverandi įstand er hluti af langri įtakasögu lżšręšis gegn einręši, allt frį frönsku byltingunni. Gróft sagt getum viš litiš į 19. öldina og fram til loka fyrri heimsstyrjaldar sem įtök lżšręšis gegn einręši konunga og keisara; įrin fram yfir seinna strķš sem įtök lżšręšisrķkja annars vegar og einręši žjóšernissinnašra fasista hins vegar; og tķmann fram į sķšasta įratug sķšustu aldar sem įtök lżšręšisrķkja gegn einręši alžjóša kommśnismans.

Öll hafa žessi įtakatķmabil endaš meš sigri lżšręšisins og žess sem žvķ fylgir, mannréttinda og frelsis. Ķ dag stöndum viš frammi fyrir nżrri ógn gegn lżšręšinu og žaš er hin trśarlega frelsiskeršing, hiš trśarlega einręši sem viš sjįum einkum birtast ķ hinum mśslķmska heimi en hefur einnig sterk ķtök vķša ķ hinum kristna. Žessi 21. öld sem nś er aš hefjast mun einkennast af žessari barįttu og mig grunar aš hśn verši okkur erfiš og langsótt.

Viš sem lifum ķ lżšręšislöndum teljum okkur vissulega ógnaš af žessum öflum myrkursins sem aš okkur sękja. Hręšslan leišir til višbragša og sagan sżnir okkur įgętt fordęmi frį įratugunum eftir fyrri heimsstyrjöld. Ķbśar vestręnna lżšręšisrķkja óttušust kommśnismann en höfšu ekki alltaf trś į lżšręšinu. Fasisminn var žeirra svar, fasisminn įtti aš vera vopniš sem gęti sigraš kommśnismann.

Hlišstęšan ķ dag er augljós: Nś er žaš kristnin sem į aš bjarga okkur frį hinum illu og hefnigjörnu "hinum" eins og Bjarni bendir okkur į. Bjarni tilheyrir žeim flokki manna sem telur nśverandi įtök trśarlegs ešlis og vill beita vopnum trśarinnar gegn óvininum. Nįkvęmlega eins og fasistar 30. įratugarins töldu įtökin snśast um styrk og völd, eina tegund einręšis gegn annarri. Ašrir sįu sem satt var aš įtökin snerust um frelsi gegn helsi og til allrar hamingju voru žeir fleiri. Eitt land skar sig žar śr, Bandarķkin, en įn aškomu žeirra į hliš frelsisins žį hefši ekki žurft aš spyrja aš leikslokum.

Fasisminn leiddi af sér sķšari heimsstyrjöld af žvķ aš honum tókst meš sannfęrandi hętti aš skipta heiminum ķ žį sem eru meš og žį sem eru į móti, og honum tókst aš gera įtökin aš menningarlegum įtökum en ekki stjórnmįlalegum. Hinir trślausu kristnibošarar samtķmans vinna aš sama marki - žeir sjį įtök nśtķmans ekki sem stjórnmįlaleg, ekki sem lżšręši gegn einręši, heldur sem žjóšernismenningarleg - okkar menning gegn žeirra menningu, žar sem menning er skilgreind śt frį rķkjandi trś.

Bjarni veit aš žessi skilningur į įtökum nśtķmans blundar ķ mörgum og hann veit aš žaš er hęgt aš żta undir žennan skilning, żta undir hatriš og óžoliš gegn "hinum". Aš žvķ leytinu lķkist žetta tilraun Frjįlslyndaflokksins til aš ala į śtlendingahatri til aš afla sér fylgis. Munurinn er žó sį aš Frjįlslyndir voru of einfaldir, śtlendingahatur er of lķkt fasisma 20. aldarinnar til aš ganga. Sambęrilegar tilraunir annars stašar ķ Evrópu heppnušust sums stašar en hafa sķšan lognast śt af.

Kristnifasisminn er hin lęvķsa en illa stjśpsystir žjóšernisfasismans. Meš kristnifasisma er hęgt aš bśa til "okkur" og "hina" meš 2000 įra hefš į bak viš sig. Meš žvķ aš endurskilgreina okkar upplżsta lżšręšislega samfélag sem kristiš samfélag ķ trśarlegri andstöšu viš ķslam er hęgt aš ęsa upp til ofbeldis og haturs innan vištekins ramma. Žetta sjį menn eins og Bjarni og žó hann hafi eflaust ekki annaš markmiš en eigin völd innan litla Ķslands žį er hann engu aš sķšur peš ķ žeirri hreyfingu sem į eftir aš leiša yfir okkur hörmungar 20. aldarinnar eina feršina enn.

Bošskapur Bjarna er miklu hęttulegri en trśarįróšur presta ķ skólum. Žaš eitt aš einstaklingur taki kristna trś er ekki samfélaginu hęttulegt. Bošskapur Bjarna er ekki ašeins aš viš skilgreinum okkur sem kristiš samfélag (en ekki lżšręšislegt eša frjįlst samfélag) heldur og ekki sķšur aš kristnin veiti okkur meš einhverjum hętti gęšastimpil sem önnur samfélög hafi ekki, geri okkur "kristnu" aš betri manneskjum, raunverulega mennskum manneskjum, ķ samanburši viš hina sem eru į einhvern hįtt ómennskir og illir. Ķ ljósi samtķmans eins og viš žekkjum hann og eins og Bjarni žekkir hann žį er žessi bošskapur jafngildur strķšsįróšri.

Kannski skilur žś nśna Haukur hvers vegna ég tek bošskap Bjarna svona óstinnt upp. Kristnifasisminn er stórkostlega hęttulegt fyrirbrigši sem getur leitt til raunverulegs dauša, raunverulegra žjįninga. Bjarni er mešvitašur kristnifasisti, einn sį lęvķsasti ķ žeim flokki, og einn af fįum sem hefur tękifęri til aš hafa raunveruleg įhrif.

Andśš mķn į bošskap Bjarna er žvķ ķ raun pólķtķskur ķ žessum skilningi, en į sama tķma trśarlegur - žótt viš Bjarni séum bįšir trślausir! En hann ętlar sér aš nota trś eša hįlftrś annarra mįlstaš sķnum til framdrįttar. Žaš er į vettvangi trśarinnar sem barįttan į sér staš og žvķ er Vantrś og ašrar stofnanir sem berjast gegn ofurįhrifum trśarinnar jafn grķšarlega mikilvęgar og raun ber vitni.


Jón Valur Jensson - 19/01/09 01:32 #

Óskapleg lęti eru ķ ykkur, strįkar.

"Skefjalaus hatursįróšur" hjį honum Bjarna? Nei, fjarri fór žvķ, en vilji menn leita aš einhverjum slķkum, sżnist mér nś stutt ķ hann ķ žessari vefgrein.

Og glešilegt įr, Brynjólfur!


Benedikt - 19/01/09 17:57 #

Vį. Rosalegt. Brynjólfur kemur meš vel skrifuš og vel ķgrśnduš rök, og žś sigrar rökręšsluna bara meš "Djös vęl. Žś hefur rangt fyrir žér."

Meistari.


Daisy - 21/05/09 07:41 #

flott grein, vel skrifuš og all žaš en er ekki kominn tķmi į aš slaka ašeins į móšursżkinni meš fullri viršingu. Hvaš gerši žessi Bjarni žér?


Daisy - 21/05/09 08:22 #

flott grein, vel skrifuš og all žaš en er ekki kominn tķmi į aš slaka ašeins į móšursżkinni meš fullri viršingu. Hvaš gerši žessi Bjarni žér?

Lokaš hefur veriš fyrir athugasemdir viš žessa fęrslu. Viš bendum į spjalliš ef žiš viljiš halda umręšum įfram.