Allar fŠrslur Allir flokkar Sos Um fÚlagi­ ┌rskrßning Lˇgˇ Spjallid@Vantru Pˇstfang Vantru@Facebook Vantru@Youtube Vantru@Twitter

═slam og upplřsing

Vi­br÷g­ hins Ýslamska heims vi­ skopteikningunum sem birtust af spßmanninum M˙hame­ Ý Jˇtlandspˇstinum ß sÝ­asta ßri vekja undrun margra Vesturlandab˙a, en ef betur er a­ gß­ eru ■essi vi­br÷g­ vel skiljanleg. Ůegar ■au eru sett Ý samhengi vi­ ■ß sta­reynd a­ fyrir nokkrum ßrum var pakistanskur kennari dŠmdur til dau­a fyrir a­ varpa ■eirri hugmynd fram Ý kennslustofu sinni a­ Gu­ vŠri e.t.v. ekki til kemur Ý ljˇs a­ vestrŠn menning stendur ■eirri Ýsl÷msku framar Ý einu grundvallaratri­i: H˙n hefur fari­ Ý gegnum upplřsingu.

RŠtur ■eirra lř­rÚttinda sem Vesturlandab˙ar njˇta liggja Ý upplřsingahreyfingu 18. aldar. Skynsemishyggja hreyfingarinnar hafna­i yfirnßtt˙rulegum skřringum jafnt Ý efnisheiminum sem hinum fÚlagslega og grˇf ■ar me­ undan hef­arveldi kirkju og konunga me­ ■vÝ a­ draga Ý efa tilvist ■ess gu­s sem ■essar stofnarnir sˇttu vald sitt til. Barßtta upplřsingarmanna gegn ßhrifum gu­frŠ­innar ß efnis- og fÚlagsheiminn hÚlt ßfram ß 19. ÷ld og mß segja a­ ßri­ 1859 hafi marka­ tÝmamˇt Ý ■essari barßttu ■vÝ ■ß komu ˙t tv÷ rit sem hvort ß sinn hßtt v÷r­u­u lei­ina a­ ■eim skilningi sem Vesturlandab˙ar hafa Ý dag ß umhverfi sÝnu og menningu. Ritin sem hÚr um rŠ­ir eru Uppruni tegundanna eftir Charles Darwin, ■ar sem sřnt var fram ß a­ lÝfi­ ß j÷r­inni hafi or­i­ til ßn gu­legra afskipta, og Frelsi­ eftir John Stuart Mill, sem vi­ skulum lÝta nßnar ß.

Mill taldi mßlfrelsi ˇfrßvÝkjanlegt "skilyr­i andlegrar velfer­ar mannkynsins, en ß andlegri velfer­ ■ess byggist ÷ll ÷nnur velfer­". Til ■ess a­ fŠra r÷k fyrir ■essari afst÷­u tˇk hann "dŠmi, sem kemur mßlsta­ mÝnum hva­ verst, ■ar sem r÷kin gegn sko­anafrelsi vir­ast hva­ ÷flugust, bŠ­i hva­ var­ar sannleiksgildi og nytsemi", ■.e. efasemdin um tilvist Gu­s. Eftir miklar bollaleggingar um ■etta efni komst Mill a­ ■eirri ni­urst÷­u a­ Šttu menn "a­eins tveggja kosta v÷l, ri­i miklu meira ß a­ verja tr˙leysi­ gegn svÝvir­ilegum ßrßsum en tr˙na" og a­ "Ý ■essum efnum eiga hvorki ■ing nÚ stjˇrn a­ hafa nein afskipti".

VestrŠn menning hefur ■vÝ sÝ­an ß 18. ÷ld smßtt og smßtt laga­ sig a­ kr÷fu Mills um mßlfrelsi og rÚttinn til a­ hafna tilvist gu­s, me­an hinn Ýslamski heimur hefur ekki gengi­ Ý gegnum neina vi­lÝka ■rˇun. ═slamska upplřsingin ß enn eftir a­ eiga sÚr sta­ og er Tyrkland a­ řmsu leyti undantekningin sem sannar regluna. ═ ■essu ljˇsi vekur fur­u a­ myndbirting Jˇtlandspˇstsins er a­ ÷llum lÝkindum ˇl÷gleg hÚr ß landi. Ůetta stafar af ■vÝ a­ Ý 125. grein almennra hegningarlaga stendur a­ "hver, sem opinberlega dregur dßr a­ e­a smßnar tr˙arkenningar e­a gu­sdřrkun l÷glegs tr˙arbrag­afÚlags, sem er hÚr ß landi, skal sŠta sektum e­a [fangelsi allt a­ 3 mßnu­um]". TÝmi er kominn til a­ ■essari lagagrein ver­i hent ˙t enda er h˙n eftirlegukind ■ess tÝma ■egar Ůjˇ­kirkjan haf­i nŠg Ýt÷k hÚr ß landi til ■ess a­ standa Ý vegi fyrir hugsjˇnum upplřsingarinnar, sem kristallast Ý andˇfi hennar gegn rÚttindabarßttu samkynhneig­ra.

Steindˇr J. Erlingsson 15.02.2006
Flokka­ undir: ( Si­fer­i og tr˙ , ═slam )

Vi­br÷g­


danskurinn - 15/02/06 10:50 #

"Mill taldi mßlfrelsi ˇfrßvÝkjanlegt "skilyr­i andlegrar velfer­ar mannkynsins, en ß andlegri velfer­ ■ess byggist ÷ll ÷nnur velfer­".

Gˇ­ grein en smß athugasemd samt sem ß­ur. "Andleg velfer­" er vissulega undirsta­a a­ gˇ­u lÝfi. Festir munu geta teki­ undir ■a­. SamkvŠmt mÝnum skilningi ß vi­horfi vantr˙arseggja getur ekkert veri­ til sem kallast "andlegt" Ý ■eim skilningi a­ ■a­ skeri sig frß ■vÝ sem er efnislegt. Enda mun samkvŠmt ■essu vi­horfi, ekkert vera til sem er andlegt. "Andleg velfer­" er ■vÝ villandi hugtak e­a amk Ý mˇts÷gn vi­ ■ß sko­un a­ ver÷ldin sÚ eing÷ngu efnisleg tÝmbundin hreyfing.

Margir vitna Ý Mill sem telst me­al mestu "andans manna". Ůa­ gŠti veri­ valkvŠm hugsun a­ velja ˙r skrifum hans ■a­ sem fˇlki lÝkar Ý dag en hafna ÷­ru sem er ekki jafn andlega Ý samhljˇmi vi­ tÝ­arandann. Mill var hlyntur dau­arefsingu og fŠr­i sterk r÷k fyrir nau­syn hennar. S˙ sko­un hans er Ý samhljˇmi vi­ ═slam og upplřsingaskort.


Magn˙s - 15/02/06 11:08 #

╔g Štla a­ geta mÚr ■ess til a­ "andlegt" sÚ hÚr nota­ til a­greiningar frß ■vÝ lÝkamlega og a­ athugasemdin a­ ofan sÚ tilraun til ˙t˙rsn˙nings.


١r­ur Ingvarsson (me­limur Ý Vantr˙) - 15/02/06 11:55 #

Mill var hlyntur dau­arefsingu og fŠr­i sterk r÷k fyrir nau­syn hennar. S˙ sko­un hans er Ý samhljˇmi vi­ ═slam og upplřsingaskort.

ËlÝkt ■eim sem a­hyllast kristni og vilja ÷llum vel... hahahahaha!


Steindˇr J. Erlingsson - 15/02/06 12:43 #

Ůa­ gŠti veri­ valkvŠm hugsun a­ velja ˙r skrifum hans ■a­ sem fˇlki lÝkar Ý dag en hafna ÷­ru sem er ekki jafn andlega Ý samhljˇmi vi­ tÝ­arandann. Mill var hlyntur dau­arefsingu og fŠr­i sterk r÷k fyrir nau­syn hennar. S˙ sko­un hans er Ý samhljˇmi vi­ ═slam og upplřsingaskort.

Danskur ■˙ vir­ist ekki ■ekkja vel til verka Mills. Dau­arefsing ■ˇtti e­lileg Ý Bretlandi fram yfir mi­ja sÝ­ustu ÷ld, en ■ß fyrir glŠpi eins og mor­, sem enn tÝ­kast Ý hinum kristnu BandarÝkjum. Til marks um hversu samkvŠmur Mill var sjßlfum sÚr Ý barßttunni fyrir auknu frelsi Ý samfÚlaginu skrifa­i hann fyrsta feministarit s÷gunnar, sem nefnist K˙gun kvenna og var gefi­ ˙t sem LŠrdˇmsrit HIB fyrir nokkrum ßrum. Danskur tilraun ■Ýn til ■ess a­ sn˙a ˙t˙r er vir­ingarver­ en gengur ekki upp!


Birgir Baldursson (me­limur Ý Vantr˙) - 15/02/06 12:52 #

danskur, Úg veigra mÚr ekkert vi­ a­ nota or­i­ andlegur, ekki frekar en sßl, hvort tveggja Ý skilningum hugarstarf. Eintal sßlarinnar, andlegir ■Šttir, andleg veila - allt saman gott og gilt.

Ůa­ er ekki fyrr en menn fara a­ tengja ■etta hugtak yfirnßtt˙ru (sem Úg held reyndar a­ sÚ upprunalega merkgingin) a­ vi­ t÷kum til vi­ gagnrřni okkar. H˙n beinist ■ˇ ekki a­ hugtakinu e­a or­inu sem slÝku, heldur ■eirri merkingu sem haldi­ er ß lofti.

┌t˙rsn˙ningur, jß, ■vÝ ■etta ßttu a­ vita, danskur.


danskurinn - 15/02/06 20:46 #

Ger­ var athugasemd vi­ eftirfarandi fullyr­ingu: "...ß andlegri velfer­ [mannkyns] byggist ÷ll ÷nnur velfer­". S˙ athugasemd var ß engan hßtt ˙t˙rsn˙ningur. ═ heimi sem er efnislegur einv÷r­ungu, eins og margir ßlÝta, hlřtur allt ßstand a­ vera efnislegt og efnislegt ßstand ■vÝ a­ vera grundv÷llur tilveru okkar. SamkvŠmt ■vÝ er andleg velfer­ okkar algerlega hß­ efnislegu ßstandi okkar. ╔g skil ekki hvernig menn Štla bŠ­i a­ eiga k÷kuna og Úta hana.

Steindˇr skrifar: "Danskur ■˙ vir­ist ekki ■ekkja vel til verka Mills. Dau­arefsing ■ˇtti e­lileg Ý Bretlandi fram yfir mi­ja sÝ­ustu ÷ld, en ■ß fyrir glŠpi eins og mor­, sem enn tÝ­kast Ý hinum kristnu BandarÝkjum."

Au­vita­ veist ■˙ ekkert um hvort Úg hef lesi­ Mill vel e­a illa. ┴bending mÝn um a­ Mill hefi veri­ fylgjandi dau­arefsingu er amk vÝsbending um a­ Úg hafi lesi­ eitthva­. Dau­arefsingar Ý BNA eru Ý samhljˇmi vi­ ■a­ sem gerist og gengur hjß ═slam og r÷kstu­ning Mill um nau­syn dau­arefsinga. R÷kstu­ningur Mill fyrir nau­syn dau­arefsinga hefur ekkert me­ ■a­ a­ gera hva­ ■ˇtti e­lilegt ß Bretlandi ß hans tÝma. Ekki frekar en anna­ sem ■ˇtti e­lilegt ß sama tÝma og Mill skrifa­i um.

Steindˇr J. Erlingsson skrifar: "Til marks um hversu samkvŠmur Mill var sjßlfum sÚr Ý barßttunni fyrir auknu frelsi Ý samfÚlaginu skrifa­i hann fyrsta feministarit s÷gunnar, sem nefnist K˙gun kvenna og var gefi­ ˙t sem LŠrdˇmsrit HIB fyrir nokkrum ßrum. Danskur tilraun ■Ýn til ■ess a­ sn˙a ˙t˙r er vir­ingarver­ en gengur ekki upp!"

╔g hef ekki haldi­ ■vÝ fram Mill vŠri ˇsamkvŠmur sjßlfum sÚr. ╔g var a­ halda ■vÝ fram a­ ■˙ vŠrir ■a­. Tilraun ■Ýn til a­ lei­a ■a­ hjß ■Úr er misheppnu­.


Steindˇr J. Erlingsson - 15/02/06 21:36 #

Danskur Úg fŠ ekki sÚ­ hvernig ■˙ getur saka­ mig um ˇsamkvŠmni Ý notkun minni ß Mill. Ů˙ getur ekki bori­ saman beitingu dau­refsinga innan Ýslmanskrar menningar og ■ess sem ger­ist ß Bretlandi ß 19. og 20. ÷ld e­a Ý BandarÝkjnum samtÝmans ■vÝ ■ar hafa menn ekki veri­ lÝflßtnir fyrir sko­anir sÝnar. Annars er Úg ekkert fyrir a­ munnh÷ggvast vi­ einstaklinga sem koma fram undir dulnefni.


danskurinn - 15/02/06 23:53 #

Steindˇr skrifar: "Danskur Úg fŠ ekki sÚ­ hvernig ■˙ getur saka­ mig um ˇsamkvŠmni Ý notkun minni ß Mill. Ů˙ getur ekki bori­ saman beitingu dau­refsinga innan Ýslmanskrar menningar og ■ess sem ger­ist ß Bretlandi ß 19. og 20. ÷ld e­a Ý BandarÝkjnum samtÝmans ■vÝ ■ar hafa menn ekki veri­ lÝflßtnir fyrir sko­anir sÝnar."

╔g er ekkert a­ bera saman beitingu dau­arefsinga ß mismunandi svŠ­um ß mismunandi tÝma. Alls ekki. ╔g tel dau­arefsingar ˇrÚttlŠtanlegar og engan e­lismun m÷gulegan ß beitingu ■eirra. ═ ßgŠtri grein ■inni um mßlfrelsi og upplřsingu nefnir ■˙ dŠmi um hvernig Ýsl÷msk menning stendur lakar en s˙ vestrŠna og heldur fram ■eirri sko­un a­ vestrŠn menning hafi sÝ­an ß 18. ÷ld smßtt og smßtt laga­ sig a­ kr÷fu John Stuart Mill um mßlfrelsi og rÚttinn til a­ hafna tilvist gu­s, me­an hinn Ýslamski heimur hefur ekki gengi­ Ý gegnum neina vi­lÝka ■rˇun. Eflaust er ■a­ rÚtt, en dŠmi­ um lÝflßtsdˇminn sem ■˙ nefnir, er a­ mÝnu mati klaufalegt, ■vÝ John Stuart Mill fŠr­i sterk r÷k fyrir beitingu dau­arefsinga og var hlyntur ■eim ß me­an margir samtÝmamenn hans voru ß mˇti ■eim. Ef Úg man rÚtt ■ß var ■a­ einmitt afsta­a Mill og hans pˇlitÝsku ßhrif sem framlengdu tilvist dau­arefsinga ß Englandi um marga ßratugi. Mill taldi a­ ˇumflřjanlegir lÝflßtsdˇmar yfir saklausum vŠru rÚttlŠtanlegur fˇrnarkostna­ur.


Steindˇr J. Erlingsson - 16/02/06 00:38 #

Danskur Úg er sammßla ■Úr um a­ dau­arefsingar sÚu aldrei rÚttlŠtanlegar en Úg geri samt greinarmun ß ■vÝ a­ vera dŠmdur til dau­a fyrir a­ fremja mor­ og a­ fß vi­lÝka dˇm fyrir a­ vi­ra sko­anir sÝnar. Ůetta er kjarninn Ý bo­skap Mills, ■.e. engin ß a­ lÝ­a fyrir sko­anir sřnar. Annars ■ekki Úg ekki til sko­ana Mills ß dau­arefsingum ■vÝ Úg hef einungis lesi­ vÝsindaheimspeki hans, Frelsi­ og K˙gun kvenna.


Kalli - 17/02/06 21:45 #

Algj÷rt aukaatri­i Ý ■essu samhengi en get samt ekki stillt mig ■egar Steindˇr segir Ý svari a­ K˙gun kvenna eftir Mill (hr. og/e­a fr˙) sÚ fyrsta feministarit s÷gunnar. Steindˇr veit vŠntanlega fullvel af Mary Wollstonecraft og riti hennar A vindication of the rights of woman. Ůetta er ■vÝ vel meint aukaatri­is ne­anmßls athugasemd.

Loka­ hefur veri­ fyrir athugasemdir vi­ ■essa fŠrslu. Vi­ bendum ß spjalli­ ef ■i­ vilji­ halda umrŠ­um ßfram.