Allar fŠrslur Allir flokkar Sos Um fÚlagi­ ┌rskrßning Lˇgˇ Spjallid@Vantru Pˇstfang Vantru@Facebook Vantru@Youtube Vantru@Twitter

Hva­an koma mannrÚttindi?

═ fyrra e­a hittifyrra sag­i Au­ur Eir Vilhjßlmsdˇttir a­ Jes˙s hef­i stofna­ kvenrÚttindahreyfinguna og Marteinn L˙ther hef­i eflt hana. Jˇn Valur Jensson heldur ■vÝ fram a­ kristindˇmurinn hafi veri­ meira framfaraafl fyrir mannkyni­ en nokkur ÷nnur hugmyndafrŠ­i. Fleiri gu­smenn lßta ■essa sko­un Ý ljˇs, og ma­ur er minntur ß ■a­ vi­ řmis tilefni a­ barna˙tbur­ur hafi veri­ banna­ur vi­ kristnit÷kuna, umskurn afrÝskra kvenna sÚ ß undanhaldi ■÷kk sÚ kirkjunni, Jes˙Ýtar hafi n˙ sta­i­ Ý rÚttindabarßttu su­ur-amerÝskra indjßna og gott ef ■a­ voru ekki einhverjir gu­frŠ­imennta­ir menn ß mˇti ■vÝ a­ svertingjar vŠru Ý ßnau­ ß sÝnum tÝma Ý AmerÝku. Fyrir svo utan a­ Ůjˇ­kirkjan hefur veri­ ˇ■reytandi vi­ a­ ärŠ­aô mannrÚttindi samkynhneig­ra.

Ůa­ er ekkert anna­. Ma­ur gŠti nŠstum ■vÝ hlegi­. Fyrir hvert svona atri­i mß au­vita­ tÝna til krossfer­ir og a­rar mannskŠ­ar tr˙arbrag­adeilur, n˙, e­a kristilegt blßtt bann vi­ fˇsturey­ingum Ý sumum l÷ndum, sem kostar tˇm vandrŠ­i, e­a ■ß barßttu sˇtsvartra afturhaldsafla fyrir opinberri barnakennslu um ävitrŠna h÷nnunô og a­ra ßlÝka dellu, en ■a­ Štla Úg ekki a­ gera hÚr. Spurningin Ý titli greinarinnar er nefnilega: Hva­an koma mannrÚttindi?

MannrÚttindi eins og vi­ ■ekkjum ■au eru ßv÷xtur barßttu sem hugmyndalega sÚ­ mß a­ miklu leyti rekja til upplřsingaraldar. ┴ upplřsingar÷ld (sem spannar nokkurn veginn sÝ­ari hluta ßtjßndu aldar) blÚsu vindar mannmi­a­rar r÷khyggju andlegri ■oku hjßtr˙ar Ý burtu, og ruddu brautina fyrir framfarir Ý vÝsindum, l÷gum og ß ÷­rum svi­um mannfÚlagsins. Ůa­ komu brestir Ý ■ann andlega hafÝs kreddufestunnar, sem haf­i fj÷tra­ gˇ­a drengi Ý heljarb÷ndum.

Hitt, sem mß rekja mannrÚttindi til, makrˇ-pˇlitÝskt sÚ­, er stÚttabarßttan. ═ fyrsta lagi er ■a­ valdataka borgarastÚttarinnar, sem fˇr fram Ý rykkjum og skrykkjum frß seytjßndu ÷ld og fram ß ■ß tuttugustu. H˙n haf­i til dŠmis Ý f÷r me­ sÚr a­ lagaleg forrÚttindi, a­ hŠtti lÚnskerfisins, voru a­ mestu leyti afnumin, og hegning vÚk fyrir betrun, sem grundvallarsjˇnarmi­ Ý sakamßlum. Ůß losna­i um mßlfrelsi, prentfrelsi, funda- og fÚlagafrelsi og anna­ sem okkur ■ykir sjßlfsagt n˙ til dags. ═ ÷­ru lagi var ■a­ barßtta al■ř­unnar, sem hefur skila­ okkur fÚlagslegum rÚttindum ß bor­ vi­ a­ menntun e­a heilsugŠsla heyri til almennra mannrÚttinda, e­a ■ß a­ fˇlk eigi ekki a­ ■urfa a­ svelta ■ˇtt ■a­ missi vinnuna, e­a a­ fˇlk sem fŠ­ist d÷kkt ß h÷rund e­a kvenkyns eigi a­ hafa s÷mu tŠkifŠri og rÚttindi og vi­ hvÝtu karlarnir.

╔g held a­ Ý hverju einasta mßli, ■ar sem einhver hefur barist fyrir auknum fÚlagslegum, lagalegum e­a borgaralegum rÚttindum, hafi einhverjir prestar tali­ ■a­ skyldu sÝna äa­ standa ß bremsunni og a­ standa v÷r­ um grˇin tr˙arleg og samfÚlagsleg gildiô og reynast ä■ar ■r÷skuldur ß vegi ■eirra sem lengst hafa vilja­ gangaô, svo Úg vitni Ý nřlegt vi­tal vi­ Karl Sigurbj÷rnsson, um mßlefni samkynhneig­ra og m÷guleika ß a­ ■eir fßi a­ ganga Ý hjˇnaband vi­ ■ß sem ■eim sřnist.

Misskilji­ mig ekki: ╔g tel a­ kristni og kirkjan hafi vissulega veri­ framfaraspor ß sÝnum tÝma, a­ minnsta kosti a­ m÷rgu leyti. En undanfarnar tÝu til fimmtßn aldir hefur heimurinn haldi­ ßfram a­ ■rˇast en kirkjan dregist aftur ˙r. Afturhalds÷fl hafa jafnan geta­ tali­ sÚr li­smenn vÝsa Ý r÷­um hennar, og BiblÝan veri­ ■eim drj˙gt vopnab˙r. Sem betur fer er nˇg af fˇlki Ý kirkjunni sem meikar sens ľ skßrra vŠri ■a­ n˙ ľ og h˙n hefur alveg gert eitt og anna­ sem vi­ vildum ˇgjarnan vera ßn. En a­ h˙n sÚ framsŠki­ afl Ý sjßlfu sÚr ľ Úg held n˙ sÝ­ur. ŮŠr framfarir undanfarinna alda sem ■akka mß kirkjunni blikna Ý samanbur­inum vi­ ■Šr framfarir sem hafa or­i­ ■rßtt fyrir kirkjuna.


Vi­tali­ sem vitna­ er Ý: Sigur­ur Bogi SŠvarsson: äËbundinn hagsmunum valdsinsô, vi­tal vi­ Karl Sigurbj÷rnsson, Skř 3. tbl. 2006, Heimur hf., ReykjavÝk, s. 27-28.

VÚsteinn Valgar­sson 25.01.2008
Flokka­ undir: ( Si­fer­i og tr˙ )

Vi­br÷g­


Reynir (me­limur Ý Vantr˙) - 25/01/08 09:52 #

Til mannrÚttinda teljast tr˙frelsi, kvenfrelsi, jafnrÚtti, sko­anafrelsi, mßlfrelsi o.s.frv. Helsti dragbÝtur tr˙frelsis Ý heiminum eru au­vita­ eingy­istr˙arbr÷g­in (kristni, gy­ingdˇmur og ═slam). Me­ vÝsan Ý BiblÝuna b÷r­ust kristnir gegn afnßmi ■rŠlahalds og gegn kvenfrelsi.

N˙ ß 21. ÷ld ß ═slandi eru enn menn innan kirkjunnar og frjßlsra s÷fnu­a sem vilja halda aftur af konum, t.d. meina ■eim a­ vera prestar. Ůar eru lÝka eindrŠgnir andstŠ­ingar rÚtts kvenna til fˇsturey­inga. Ůjˇ­kirkjan ß Ý mesta basli me­ a­ sŠtta sig vi­ hjˇnab÷nd samkynhneig­ra.

Barßtta kirkjunnar fyrir sÚrrÚttindum sÝnum hÚr ß landi ß kostna­ annarra er au­vita­ a­f÷r a­ tr˙frelsi Ý landinu.

Og svo berst h˙n "hatrammlega" fyrir ■vÝ a­ fß a­ ry­jast inn Ý skˇla barnanna okkar, me­ sinni "Vinalei­" og tr˙bo­i presta Ý leikskˇlum, kirkjuheimsˇknum, fermingarfrŠ­slu, fermingarfer­um o.s.frv. (Svo ekki sÚ minnst ß kerfisbundna innrŠtingu Ý kristinfrŠ­ikennslu allt frß fyrsta bekk grunnskˇlans.)

Ef menn voga sÚr a­ gera athugasemdir vi­ framfer­i kirkjunnar manna eru ■eir ekki lengur bannfŠr­ir, hengdir, hßlsh÷ggnir, h˙­strřktir, brenndir e­a ■ess hßttar heldur sag­ir ˇgna Ýslenskri menningu, velfer­ barna, ■jˇ­erninu og almennu si­gŠ­i. ╔g er ekki a­ tala um ßstandi­ ß sautjßndu e­a ßtjßndu ÷ld heldur undanfarna mßnu­i!

Sagan kennir okkur, bŠ­i Ý fortÝ­ og n˙tÝ­, hva­a ßhrif skipul÷g­ tr˙arbr÷g­ hafa ß ■jˇ­fÚl÷g og mannrÚttindi. Ůeir sem lŠra ekki af s÷gunni eru dŠmdir til a­ endurtaka hana. Til ■ess eru vÝtin a­ varast ■au.

╔g ˇttast ekki helvÝti en Úg ˇttast aukin ßhrif kristinna afturhaldsseggja. Ůeir eru ˙lfar Ý sau­agŠrum. ŮvÝ mi­ur er sau­shßttur mannskepnunnar slÝkur a­ oftar en ekki fylgir hj÷r­in forystusau­um sÝnum Ý blindni. Eina v÷rnin er upplřsing, en nřlega fullyrti pßfinn Ý Rˇm a­ upplřsingin, sem VÚsteinn minntist ß, hef­i veri­ tilraun sem mistˇkst!

MannrÚttindi Šttu a­ vera sjßlfs÷g­ en ■ˇ ■arf a­ berjast fyrir ■eim, oftar en ekki er h÷fu­andstŠ­ingur ■eirra kristin kirkja. Svo var, er enn og ver­ur ß me­an h˙n hefur einhver ßhrif.


Svanur Sigurbj÷rnsson - 27/01/08 02:01 #

Kirkjan mun alltaf telja sig a­ meira e­a minna leyti yfir mannrÚttindi hafin ■vÝ h˙n telur a­ Gu­ hefur sagt henni hva­ eigi a­ gera. Mannanna verk, ■.ß.m. mannrÚttindi ver­a aldrei vi­kennd af ■eim fyllilega ■vÝ stimpilinn "kristin ..." vantar ß ■au. Hin ˙relta bˇk, BiblÝan heldur velli ■vÝ ■a­ mß ekki sleppa bˇkstafnum og ef h˙n fengi a­ fara Ý rusli­ yr­i ■a­ ßlÝka. Reynt er a­ endur■ř­a (lesist: endurlj˙ga) hana til a­ gera hana ■ř­ari en ■a­ dugir ekki. Bˇkin s˙ arna er of illa skrifu­ til a­ vera nokkrum manni si­fer­islegur lei­arvÝsir Ý dag. Ůa­ gˇ­a sem mß ˙r henni hafa mŠtti taka saman ß kjarnyrtu mßli ß nokkrar sÝ­ur. S˙ vŠntum■ykja, heilbrig­ fyrirgefning og nokkur ÷nnur gild si­fer­isatri­i sem Ý bˇkinni eru mß taka saman og halda uppß, en hinu mß gjarnan flokka sem hverjar a­rar go­sagnir fornra alda.

Takk fyrir gott yfirlit VÚsteinn. ╔g er sammßla huglei­ingum ■Ýnum Ý lok greinarinnar.


Haukur ═sleifsson - 28/01/08 16:32 #

VŠri ■a­ ekki bara gˇ­ hugmynd. Gˇ­a BiblÝan. Taka bara saman allt gˇ­a dˇti­ og henda rest. Sjßum svo hvort einhverjir tr˙menn vilji predika upp˙r bˇk sem inniheldur ekki drßp og fordŠmingar.


١r­ur Ingvarsson (me­limur Ý Vantr˙) - 28/01/08 17:01 #

Abbabbb, mig grunar 100 mÝn˙tna BiblÝan standist ■au skilyr­i.


Haukur ═sleifsson - 28/01/08 19:28 #

Hvar nŠr ma­ur Ý slÝkan grip.


١r­ur Ingvarsson (me­limur Ý Vantr˙) - 28/01/08 20:23 #

Eflaust bara Ý nŠstu bˇkab˙­, ■etta var gefi­ ˙t Ý hitte­fyrra, ■etta er ­Ý ÷ltÝmeit grŠnsßpubiblÝan. Ůa­ var lÝtillega minnst ß ■etta Ý ┴g˙stÝnusarver­launum 2006

Loka­ hefur veri­ fyrir athugasemdir vi­ ■essa fŠrslu. Vi­ bendum ß spjalli­ ef ■i­ vilji­ halda umrŠ­um ßfram.