Allar frslur Allir flokkar Sos Um flagi rskrning Lg Spjallid@Vantru Pstfang Vantru@Facebook Vantru@Youtube Vantru@Twitter

Kalska kirkjan berst mti tbreislu alnmis

Um sex sund manns aldrinum 15 til 24 ra smitast af HIV-veirunni degi hverjum. Er tbreisla alnmis mest Afrku en tali er a sjkdmurinn hafi egar dregi 20 milljnir manna til daua verldinni. Srfringar heilbrigismlum hvetja til ess a flk noti smokkinn til a verjast HIV-smiti og msum rum kynsjkdmum.

"AIDS-veiran er um a bil 450 sinnum minni en sfruma," segir Alfonso Lopez, einn af hrifamestu kardnlum Pfagars, vitali vi Panorama. "Sfruman getur auveldlega sloppi gegnum "net" sem er smokknum," segir hann ennfremur. Gefur Lopez skyn vitalinu a hann telji a rkisstjrnir landa heims eigi a hvetja flk til a nota ekki smokka.

Erkibiskupinn Nairobi Kena, Raphael Ndingi Nzeki, fullyrir jafnvel vitali vi Panorama a notkun smokka hjlpi til vi a dreifa veirunni milli manna. "AIDS...hefur breist svo hratt t vegna ess hversu auvelt er a nlgast smokka".

Gordon Wambi, sem strir taki gegn tbreislu alnmis Afrku, segir ennfremur a sumir presta haldi v a flki a smokkar su smurir HIV-veirunni.

Catherine Hankins, vsindargjafi hj UNAIDS, eirri stofnun Sameinuu janna sem berst eingngu gegn tbreislu alnmis, fordmdi stahfingar sumra embttismanna kalsku kirkjunnar. Sagi hn samtali vi frttasu BBC a stahfingarnar vru algerlega rangar, smokkar kmu sannanlega veg fyrir a menn smituust af HIV-veirunni.

(Teki r Mogganum oktber 2003)

a er frbrt a kalska kirkjan skuli leggja sitt af mrkum vi a berjast mti tbreislu alnmis.

Cave 25.10.2004
Flokka undir: ( Kalskan , Siferi og tr )

Vibrg


Ormurinn - 27/10/04 09:59 #

"a er frbrt a kalska kirkjan skuli leggja sitt af mrkum vi a berjast mti tbreislu alnmis."

J a er afv a kalska kirkjan er svo g.

Hn hefur gegnum aldirnar snt a og sanna a hn fer einu og llu eftir fagnaarerindinu. Einnig eru prestar, pfar og kardinlar duglegir a haga lfi snu samrmi vi boskap sinn.

Best er stuningur kirkjunnar vi vsindi og ekkingu.


Jn Valur Jensson - 04/12/04 00:15 #

Smvegis um gagnsemi kirkjunnar "a er frbrt a kalska kirkjan skuli leggja sitt af mrkum vi a berjast mti tbreislu alnmis," segir Ormurinn hr Vantr.net, sennilega hi frekar en alvru. En hann agi algerlega um lei, sem kirkjan fer til ess arna -- og ekki aeins hn, heldur klerkar mslima a auki : a boa og kenna lei skrlfis, sem er raun ruggasta vrnin gegn essari plgu -- og a hjn haldi ekki fram hj hvoru ru. er sraltil htta smiti nema helzt me blgjf, sprautunotkun ea hflri. En rangur essara tveggja lku trarsamflaga essu efni m m.a. merkja og mla af v, a Afrku noran Sahara er margfalt minni tbreisla alnmis en sunnan hennar (sj stra grein miopnu Mbl. 28. nv. 2004): og Norur-Afrka er a mestu mslimsk.

a er auvita ofmlt, a kalska kirkjan fari einu og llu eftir fagnaarerindinu -- engin mjg tbreidd hugsjnastefna hefur nokkurn tmann tt algjrlega hlna fylgjendur ea lrisveina; frfallendur og hlnir hljta alltaf a blandast me. Kristur sjlfur boai, a ekki myndu allir, sem ttu eftir a kenna nafni hans, vera meteknir rki hans, og postularnir benda mrg dmi ess, a ekki voru allir melimir hinna ungu kristnu safnaa trir fagnaarerindinu. annig a a er rangt (ef einhver telur svo vera) a upphafsmenn kristinnar kirkju hafi lofa okkur v, a ar me vri fundinn upp s hjlprislei, sem n undantekningar myndi frelsa og fullkomna alla , sem ttu eftir a leggja nafn sitt vi braut. v er nefnilega annig fari, eins og s merki, kristni rithfundur C.S. Lewis benti fyrir meira en hlfri ld, a a er ekki ng a hafa rtta recepti og hrrtta meali sem lkna getur mein manns; hi gtasta lyf virkar v aeins, a menn taki a inn; og eir sem horfa upp ann mann lknaan, sem htti a taka lyfi, eiga ekki skella skuldinni lyfi! En or fagnaarerindisins, sakramentin, narkraftur Gus og trin, allt er etta og meira til meali gulega vi andlegum meinsemdum okkar, brestum og takmrkunum.

En Ormur heldur fram: Einnig eru prestar, pfar og kardinlar duglegir a haga lfi snu samrmi vi boskap sinn. Alveg rtt, flestir hverjir ea mjg margir, hygg g. (Alls eru u..b. 800.000 kalskir prestar heiminum.) En reynum ekki a pressa au or svo, a allir su eir 100% trir. Vissulega er heilagt lferni gra, trara manna ru flki gjarnan vegvsir til Gus, en ef hver einasti kristinn maur vri slkur umdeilanlegur vegvsir vegna fullkomleika sns tr og krleika, vri nnast teki af llum hinum valfrelsi til a hafna kristindmnum : allir hlytu a jta, a Kristur er Drottinn! Hr gildir nokku lkt og um kraftaverk : ef Gu hlutast vinlega til um atburi, sem stefna a slysum og frum mannheimi (t.d. fyrir gleymsku okkar sakir ea vanekkingar, ea vegna ess a tveir menn eiga lei fyrir sama horni um ntt, ellegar loftsteinn fellur til jarar), j, ef hann gripi t.a.m. alltaf inn egar maur stendur spjalli vi annan mann, hallar sr upp a eldavl og tyllir svo hendinni aftur fyrir sig helluna, sem hann vissi ekki (ea hafi gleymt) a vri brennheit, vru kraftaverkin allsrandi mannheimi, vi fengjum ekki a brenna okkur vondri reynslu og ar me a f tkifri til a lra af frum, okast fram skilningi og eflast a vsindalegri kunnttu, eftir alla essa upphlnu reynslu sem milazt hefi t meal allra manna. v a ar sem ekkert nokkurn veginn algilt orsakalgml virist gangi, vera auvita engin vsindi til um lgml tilverunnar -- menn vru sfellt gapandi yfir undarlegum kenjum nttrunnar beint fyrir framan nefi eim. -- En stuttu mli sagt, varandi etta sem Ormur sagi: i geti ekki teki staka, sispillta klerka t r essum 800.000+ manna hpi, bent og sagt: arna sji i, kristindmurinn btir menn ekki vitund! -- v a eir httu a innbyra a meal, sem Kristur vildi gefa eim.

Beztur er stuningur kirkjunnar vi vsindi og ekkingu, segir Ormur. Kannski ekki beztur alls, segi g, en ngu gur til a hafa skila vsindunum meiri stuningi og afrakstri heild en nokkur guleysisstefna hefur gert. Samskipti kirkjunnar vi vsindi og menningu eru ekki fullkomin n n strra galla hr og ar og va, eftir tmabilum, svum og mnnum (v a oft veldur hver heldur), en heildina teki hefur s record kirkjunnar veri jkvur og afar gefandi fyrir mannkyni, og er a t.d. ekki a undra hj eirri kirkju sem hefur ahyllzt hi opna vihorf Tmasar fr Aquino og orra sklaspekinga til mannlegra fra, heimspeki og vsinda. Eins voru t.d. hrif Lthers samvinnu hans kirkju vi tnskld og tnlistarmenn affarasl : hann hafnai ekki tnlistarflutningi kirkjunni, eins og hann tk hara afstu gegn mannlegri skynsemi (a.m.k. ori kvenu), heldur bau hann hljmlistina velkomna sem tjningarform sem ori gti Gui til vegsmunar, en stan var ekki szt rkur vitnisburur Gamla testamentisins, einkum Slmanna, um a hvernig lur Gus Landinu helga lofai hann me ggjum, strengjum, bsnum, rum hljfrum og fagnaarsng.


Lrus Viar (melimur Vantr) - 04/12/04 17:11 #

En hann agi algerlega um lei, sem kirkjan fer til ess arna -- og ekki aeins hn, heldur klerkar mslima a auki : a boa og kenna lei skrlfis, sem er raun ruggasta vrnin gegn essari plgu -- og a hjn haldi ekki fram hj hvoru ru. er sraltil htta smiti nema helzt me blgjf, sprautunotkun ea hflri.

veist a jafnvel og g a kirkjunnar menn boa ekki skrlfi eim tilgangi a fora flki fr kynsjkdmum, heldur vegna eirrar gmlu rttu sinnar a vera sfellt a skipta sr af kynhegun flks.

Ef kirkjunnar menn httu a setja fram raunhfar krfur til flks og beittu sr frekar fyrir notkun getnaarvarna .e. smokksins vri fyrst hgt a tala um raunverulega tilraun hj eim gtu mnnum til a draga r nsmiti HIV-veirunnar.


Jn Valur Jensson - 05/12/04 03:41 #

Enn af skirlfi Mr er ljft a svara essum andmlum Lrusar: veist a jafnvel og g a kirkjunnar menn boa ekki skrlfi eim tilgangi a fora flki fr kynsjkdmum, heldur vegna eirrar gmlu rttu sinnar a vera sfellt a skipta sr af kynhegun flks. [auk. hr, JVJ.]

Viltu ekki, Lrus, setja fram raunverulega stu eirra, a getur enginn teki essa alvarlega hj r, hn gerir lka heldur lti r prestum, ea var a kannski tilgangurinn bland?

i vilji standa rkrum, og g spyr: skiptir ekki nkvm afmrkun/skilgreining hugtaka gjarnan meginmli, svo a rkleislan og niursturnar veri yggjandi? Sumir prestar a.m.k. hafa ekki essa rttu sem talair um, en flestir ea nrfellt allir munu telja trna vi heilaga Ritningu og erfikenningu kirkjunnar essu efni mestu mli skipta um grundvll afstu sinnar. En a stan fyrir v, a eir boa skrlfi, s ekki s (ea: ekki fyrst og fremst s -- og ekki s ein), a fora urfi flki fr kynsjkdmum, er s sta alveg fullgild lka og tillit til hennar teki t.d. egar gufringar eru a reyna a rationalisera guleg bo og bnn, vegna ess a msar heppilegar aukaverkanir skrlfis (og ekki bara essi heilsufarstrygging; fleira kemur til) hjlpa mnnum til a skilja, a boor Gus eru g fyrir manninn, en ef afleiingar skrlfis vru hins vegar skasamlegar, gfi a vantruum auvita vopn hendur gegn kirkjunni. -- Cicero sagi einhvern tmann (efnislega, ekki orrtt), a vondar afleiingar sipillingar su ekki sta ess, a vi teljum sumar athafnir silausar; en hins vegar stafesti nttran (me snu orsaka- og afleiingalgmli), a a sem sifrin kenni s bi satt og rtt. (etta var auvita sett fram me miklu glstari og einfaldari htti hj eim klassker, en g er binn a tna ctatinu -- man etta ratugum saman! Sj t.d. adaption essa atriis gagnvart fstureyingum Lfsvon, frttabrfi Lfsvonar, samtaka til verndar fddum brnum, 2. tbl. 7. rg., jn 1991, nest 9. bls.)

Hr fr Lrus aftur ori: Ef kirkjunnar menn httu a setja fram raunhfar krfur til flks og beittu sr frekar fyrir notkun getnaarvarna .e. smokksins vri fyrst hgt a tala um raunverulega tilraun hj eim gtu mnnum til a draga r nsmiti HIV-veirunnar.

Svar JVJ: Ef skrlfi er bi ruggara og rangursrkara meal til a koma veg fyrir alnmissmit heldur en notkun smokksins, er vitaskuld afar drmtt a kirkjan beiti sr fyrir eirri ruggari lei (sem prestar gera lka meal ess flks, sem helzt hefur tilhneigingu, tr og vilja til a fara eftir v ri kirkjunnar). Lrus mun sennilega ekki viurkenna forsenduna ("Ef ... smokksins") arna byrjun setningarinnar -- og ess vegna ekki lyktunina; og vs er hann til ess a telja mig gefa arna undir ftinn v vihorfi eins ea tveggja prelta, sem nefndir voru byrjun essarar umru, a smokkurinn s ekki gerur r ngu ttrinu neti til a koma veg fyrir a HIV-veiran komist gegn. En a er ekki mitt vihorf -- ekki enn a.m.k.! g var a lesa um a fyrsta sinn essari vefsu, vefengi ekki a i hafi rtt eftir, en g, sem vsindafrur maur, er enn vissu um a hvort efni (alla) smokka s gert r ttrinu neti ea bara r slttu og ttu efni, sem essar rsmu veirur fari ekki gegnum. Einhver yrfti a upplsa okkur um etta, ur en vi frum a nota a sem efnivi lyktanir. Hitt er anna ml, a notkun smokksins, jafnvel tt hann brygist aldrei egar hann er notaur (a kemur n fyrir a eir springi ea renni af), getur sjlfri sr stula a fjllyndi (sem sagt: ekki bara veri vararrstfun eirra sem egar voru fjllyndir), af v a n kynlf a heita svo ruggt vegna essara verja, og fara menn a treysta r (enda mannkyni me talsvert inngrna hneig til kynlfs). En s notkun er ekki 100% rugg -- bi bregzt essi gmmvrn stundum (a kemur m.a. fram egar skou eru ggn um fstureyingar, g nenni ekki a grafa upp tlurnar hr og n, en etta er stareynd skjlum Landlknisembttisins), og svo eru eir, sem vanir eru ornir essu fjllyndi, ekki alltaf me hann sr ea gera hluti lvair, sem eir hefu ella ekki gert, ea taka bara sjensinn v a mtpartnerinn s smitlaus. En skrlfi getur einfaldlega ekki falli essar gryfjur, a bur aldrei upp kynlfssmit, v a me eirri lei lifa menn einlfi til hjnabands ea halda sig vi makann einan -- og gagnkvmt. ess vegna hlt g a spyrja: Eigum vi ekki a unna essari hvatningu kirkjunnar til skrlfis sannmlis og viurkenna tvrtt gildi ess sambandi vi alnmisfaraldurinn? Er anna sanngjarnt? Og af hverju ttum vi a berja prestum fyrir etta, en egja t.d. um rksemd (ofar) sem flst v a bera saman Afrku sunnan og noran Sahara? ar koma ekki kirkjunnar menn vi sgu a neinu ri, heldur kenning og siaagi mslima. Lrus, slepptu v ekki a glma vi ann punkt fr mr, ef r dettur hug a svara mr. Eitt a lokum: Lrus telur sennilega raunhfa (jafnvel sanngjarna?) krfu til flks a vera skrlft. En Gu -- og Kristur -- gefur ekki aeins boori, heldur lka kraftinn til a uppfylla boori, 'helgandi n' sna, eins og vi kalskir tlum um. v segir Jess: Taki yur mitt ok, v a ok mitt er indlt og byri mn er ltt. Um etta mtti skrifa margar ritgerir, bi gufrilegar og r heimi reynslunnar.

Vale, pie patiensque lector.


li Gneisti (melimur Vantr) - 05/12/04 10:35 #

Jn, ertu a segja a sem kalskur maur srt andvgur smokkinum af v a hann s ekki ngu rugg verja? Stutt og einfalt svar ngir mr, j ea nei.


li Gneisti (melimur Vantr) - 05/12/04 10:48 #

Kannski g bti hrna rlitlu vi vegna ess a g hef veri frddur um vihorf kalikka til kynlfs (af nunnu).

a a nota smokkinn er ekki bara slmt af v a kemur veg fyrir ungun heldur lka af v a a gefur til kynna a kynfi hafi veri plana. Ef a kalikki gerir a n ess a nota smokk er a raun bara ein synd skuldareikninginn, " hita augnabliksins" og Gu er vntanlega lklegri til a fyrirgefa a. En ef kalikki gerir a me smokki er a eiginlega tvr syndir og ar a auki eru r verri af v etta var plana (syndga af yfirlgu ri).

a er auvelt a sj hvernig etta vihorf til kynlfs er httulegt me tilliti til alnmissmits.


Lrus Viar (melimur Vantr) - 05/12/04 16:09 #

hefur rtt fyrir r. g tel a vera raunhfa lausn a segja flki a htta kynlfsikun utan hjnabanda vegna ess a gu vill a. A stunda ekkert kynlf reynist flestum illmgulegt, hinsvegar vri vnlegra til rangurs barttunni vi AIDS og ara kynsjkdma a f flk til a stunda ruggt kynlf.

Cicero sagi einhvern tmann (efnislega, ekki orrtt), a vondar afleiingar sipillingar su ekki sta ess, a vi teljum sumar athafnir silausar; en hins vegar stafesti nttran (me snu orsaka- og afleiingalgmli), a a sem sifrin kenni s bi satt og rtt.

Ertu nokku a leggja a jfnuu sileysi og sispillingu vi kynlf utan hjnabands?

a er lka eitt, jafnframt v a berjast fyrir skrlfi hafnar kalska kirkjan notkun getnaarvarna eins og smokka. a er v villandi a halda fram a hn s me hvatningu sinni til skrlfis a gera einhverjum gott, v a smu andr fordmir hn getnaarvarnir sem er rauns vrn gegn nsmiti HIV veirunnar.

essu tengt: Heimasa Alnmissamtakanna slandi


jerema - 05/12/04 21:44 #

"a er lka eitt, jafnframt v a berjast fyrir skrlfi hafnar kalska kirkjan notkun getnaarvarna eins og smokka. a er v villandi a halda fram a hn s me hvatningu sinni til skrlfis a gera einhverjum gott, v a smu andr fordmir hn getnaarvarnir sem er rauns vrn gegn nsmiti HIV veirunnar."

etta er undarlegt ras. Notkun getnaarvarna er synd, og hvernig getur kirkjan anna en fordmt a? Kynlf utan hjnabands er lka synd og hvernig getur kirkjan anna en fordmt a einnig?

Ef trlausir tla a fara a fetta fingur t kirkjan telur vera synd og hva ekki, vera eir a nota nnur rk en sjkdmavarnir. eir vera a nota trarleg rk, v kirkjan er eli snu trarleg stofnun.

Auk ess, ef flk stundar aeins kynlf innan hjnabands, er frekar erfitt a smitast af kynsjkdmum. En a mla me smokkum sem vrn vi smitsjkdmum, er a mla me synd.


li Gneisti (melimur Vantr) - 05/12/04 23:11 #

Takk Jerema, virist hafa sagt a sem Jn vildi ekki segja berum orum. tlistar gtlega heimskulega afstu kalsku kirkjunnar til kynlfs sem vi Lrus hfum bent a er raun algerlega vonlaus barttunni vi alnmi.


Hjalti (melimur Vantr) - 06/12/04 00:31 #

Trarleg rk? Eru a svona rk "Af v a gu/Jess/Pfinn/Biblan segir a"?


li Gneisti (melimur Vantr) - 06/12/04 01:34 #

Semsagt kennivaldsleiin a skoanamyndun.


rni - 06/12/04 02:02 #

Ok, kalska kirkjan tti a skilja a a flk "syndgar", a er bara mannlegu eli er a ekki? Erfasyndin. a er allt lagi a kenna skrlfi og hafa annig hrif einhverja safnaarmelimi. En a er bara ekki eina lausnin, flk "syndgar" og v tti a gefa eim kost v a geta vari sig egar a gerir a.
Ea ltur kalska kirkjan kannski kynsjkdma sem snnun ess a a s slmt a "syndga"? Og eiga au a fara til helvtis stainn? Er ekki nr inntakinu "elskau nunga inn" a leyfa honum a verja sig rtt fyrir a hann falli freistni af og til?


Jn Valur Jensson - 06/12/04 15:30 #

Slir aftur. li Gneisti spuri mig: Jn, ertu a segja a sem kalskur maur srt andvgur smokkinum af v a hann s ekki ngu rugg verja? Stutt og einfalt svar ngir mr, j ea nei.

Stutt fr hann svari: Nei! (tli hann s ekki eitt spurningamerki a ra a svar?)

Svo segir li Gneisti ru skeyti: a a nota smokkinn er ekki bara slmt af v a kemur veg fyrir ungun heldur lka af v a a gefur til kynna a kynfi hafi veri plana. Ef a kalikki gerir a n ess a nota smokk er a raun bara ein synd skuldareikninginn, " hita augnabliksins", og Gu er vntanlega lklegri til a fyrirgefa a....

Mr er sama hvaa nunna sagi r etta, li Gneisti, a er jafnlleg sifri fyrir v. a er ekkert rangt vi a plana siferislega rttar kvaranir, a er meira a segja verugra fyrir manninn a framkvma gar athafnir snar me undirbningi heldur en a gera r hugsunarlti t lofti. Og a sem er verugt fyrir mannlegar athafnir og mannlega reisn, a styur kirkjan. Synd er etta ekki, ef um hjn er a ra og ef ekkert vi athfnina gerir hana siferislega lsunarvera (eins og t.d. nauung ea eitthvert tilfallandi byrgarleysi, s.s. syndsamleg vanrksla einhverju ru akallandi verkefni mean).

Meira er vndum fr mr, etta er athyglisver umra. g akka jerema innleggi, en g er ekki 100% sammla honum og skri afstu mna brlega.


Lrus Viar (melimur Vantr) - 20/12/04 01:32 #

Brlega er j teygjanlegt hugtak.


Jn Valur Jensson - 20/12/04 10:23 #

Rtt hj r, Lrus, en g hafi hreinlega gleymt essu. Svari fi i samt ekki fyrir jl, fleira kallar a, sem meira mli skiptir, einkum a svara Hjalta umrunni um efni 'Var Jess til?', fyrir utan anna daglegt stss slendingsins.


ulfurinn - 20/12/04 10:30 #

Ef getnaarvarnir eru svona mikil synd,hversvegna eru fleiri fingar lterskum lndum en kalskum?Ekki segja mr a frakkar og talir su slappari kynlfi en vi.


Jn Valur Jensson - 20/12/04 17:08 #

a verur ekki fullyrt me rttu, a lnd mtmlenda hafi almennt hrri fingartni en au kalsku. Suur-Amerka (a miklu leyti kalsk) hefur mjg ha fingartni, t.d. er strsta landi, Brasila (sem vegur mjg ungt, me 184 millj. ba) me um 17,25 fdd brn rlega hverja 1000 ba, og rland er me um 14,47 1000 ba, sem er allg frammistaa, vel yfir mealtali. Pllandi, ar sem 95% ba eru kalskir og 75% stunda tr sna, er allmiklu lgra frjseminni (10,64), en a er e.t.v. afleiing af fsturvgshugarfarinu sem ar hafi n a festa rtur me velkknan og fyrir tilstulan hinna kommnsku ramanna. Allt eru etta tlaar tlur ri 2004. En sland stendur sig allveg (14,37 brn fdd hverja 1000 ba skv. tl. 2002) og eins Bandarkin (14,1), ar sem kalikkarnir stula ekki hva szt a eirri frjsemi. Dmiger seklarseru mtmlendalnd eru svo Svj (9,81 ri 2002) og Danmrk (11,74), auk zkalands (8,99/1000), ar sem allnokkur meirihluti er mtmlendatrar. Frakkland er me 11,94 (2002), sem er a vsu nokku slakt, en skiljanlegt ljsi langvinns gallicanisma, anti-clericalisma, fjandskapar rkisvalds vi kirkjuna og tbreiddrar vantrar. Svo verur lka a viurkenna, a Spnn er farinn a dragast miki aftur r (10,11/1000 skv. tl. 2004). En talir standa sig vissulega mjg illa, me 8,93 fdd brn hverja 1000, eir eru sinn htt undantekningin fr reglunni me kalsku, eins og slendingar eru a fr eim lthersku. Normenn (12,39) eru hins vegar mitt milli okkar og hinna Skandinavanna, en Freyingar eru stutt eftir okkur (13,89). Mrg nnur lnd standa sig miklu verr, t.d. Japan me um 10 brn 1000 b. (2002), en Kna er me 12,98 (2004). Auk Indlands (me 22,8 brn 1000 b.) standa mslimsku lndin sig vel frjseminni, t.d. Egyptaland me 24,4/1000 og Tyrkland me um 18/1000.


darri (melimur Vantr) - 20/12/04 17:30 #

Fyrr m n rota en daurota :)

Loka hefur veri fyrir athugasemdir vi essa frslu. Vi bendum spjalli ef i vilji halda umrum fram.