Við á Vantrú höfum oft fjallað um hve lágur standard er á kennsluefni í kristin- og trúarbragðafræðum á Íslandi. Nýverið rakst ég á lokaverkefni frá Kennaraháskóla Íslands sáluga þar sem búin eru til gagnvirk verkefni í trúarbragðafræði fyrir börn á miðstigi í grunnskóla. Ég veit ekki hvort prófið er nokkuð notað við kennslu.

Ég ákvað að prufa hvort að hér væri nokkuð minnst á guð- eða trúleysi. Ég fann eina vísun í trúleysi en hún var svo undarleg að ég gat ekki stillt mig um að skrifa grein til að benda á hana.

Trúboð er óþolandi og því veigra prestar sér vísvitandi við að nota það orð, fólki leiðast boð og bönn. Ræktun er hins vegar jákvæð og því stunda menn mannrækt, skógrækt og nú á að stunda "trúrækt" í skólum.

Erfitt er að spá, sérstaklega um framtíðina. En ef marka má ályktanir ungliðahreyfinga stjórnmálaflokkanna er framtíð ríkiskirkjunnar ljós. Í Menntaskólanum í Reykjavík er líka málfundafélag, sem heitir Framtíðin, og nýverið sendi það frá sér eftirfarandi ályktun:

Sem betur fer eru æ fleiri kennarar og skólastjórnendur að átta sig á þýðingu ákvæðis í aðalnámskrá þess efnis að skólinn á að vera fræðslu- en ekki trúboðsstofnun. En betur má ef duga skal.

Nýverið mátti sjá grein eftir Óla Tynes, „kristinn föður, afa og langafa“, sem kallaðist „Leyfið Kristi að koma í skólana“. Þar fellur fréttamaðurinn í þá gryfju að fullyrða „meirihluta kristinna foreldra sátta og sæla með KRISTNIBOÐ í skólum“. Þó svo að meintur meirihluti væri fyrir hendi (sem efast má um) réttlætir það undir engum kringumstæðum mannréttindabrot á minnihlutanum.

Ég ætla að hafa þetta stutt. Ég hef ekki verið feiminn við það að segja fólki að ég aðhyllist ekki trúarbrögð og að ég kæri mig ekki um að börnum mínum séu innrætt trúarbrögð. En þar sem sem annað foreldri mitt er frá múslímsku landi þá er andúð mín á trúarinnrætingu kristinna í leik- og grunnskólum iðullega skrifuð á þennan uppruna minn. Ég vil hér með benda kennurum á yngri skólastigum á að andmæli innflytjenda (og niðja þeirra) á trúboðskennslu leik- og grunnskóla er ekki hægt að vísa frá á þeim forsendum að "þetta fólk" aðhyllist ekki vestræn trúarbrögð og þar með megi virða ábendingar af þessu tagi að vettugi. Trúarbragðafræðsla er eitt en boðun trúar er ekki hlutverk leik- og grunnskóla.

Vantrú hefur oft og lengi barist gegn trúboði ríkiskirkjunnar í leik- og grunnskólum. En 113 opinberir skólar sjá þó sóma sinn í að láta nemendur sína afla fjár fyrir trúboð í vanþróuðum ríkjum. Auðvitað er þetta ekki kynnt sem trúboð, alls ekki, heldur sem „Börn hjálpa börnum“ á vegum ABC Barnahjálpar. Hver getur sett sig upp á móti því?

Af hverju í ósköpunum ætti ég að hafa skoðun á því hvort fólk skírir börnin sín eða ekki? Ég hef hvort sem er enga trú á þessari athöfn og því er í raun fáránlegt að ég sé að tjá mig um skírnina.

Vandamálið er að þó fólk taki skírnina mis alvaralega, ótal dæmi eru um að trúlaust fólk láti skíra börnin sín hefðarinnar vegna, þá tekur kirkjan skírnina alvarlega.

Hvaða máli skiptir það eiginlega? Kirkjan er bara stofnun sem fólk getur skráð sig úr hvenær sem er.

Nýverið gaf Námsgagnastofnun út bókina Trúarbrögðin okkar eftir Hrund Hlöðversdóttur. Ég las bókina sem ætluð er yngstu bekkjum grunnskóla og var ekki hrifinn.

Grunnhugmyndin að bókinni er greinilega sótt í aðalnámskrá grunnskólanna þar sem segir að börn í 2-4 bekk eigi að kynnast trúarbrögðum með sögum af jafnöldrum sínum. Ég ætla ekki að tala hér um hve vitlaus hugmynd það er að merkja börn eftir trúarbrögðum foreldra sinna, það er efni í aðra grein.

Bókin segir frá því þegar fimm börn koma í heimsókn í skóla og segja frá trúarbrögðum foreldra sinna. Þessir foreldrar eru búddistar, hindúar, múslimar, gyðingar og (þjóðkirkju) kristnir. Fulltrúi kristni er alíslensk, hvít, ljóshærð og bláeygð stelpa. Hin börnin virðast vera innflytjendur eða börn innflytjenda. Engum virðist hafa dottið í hug að þarna væri verið að ýta um of undir staðalmyndir. Hve erfitt hefði verið að hafa fulltrúa kristninnar líka barn innflytjenda og/eða láta einhvern af hinum fulltrúunum vera ljóshært og bláeygt barn?

Í þættinum Lárétt eða lóðrétt sunnudaginn 12. okt.¹ mátti heyra viðtal við Skúla S. Ólafsson prest í Keflavík þar sem hann tjáði sig meðal annars um átroðning ríkiskirkjunnar í leik- og grunnskólum.

Árum saman hafa Siðmennt og Vantrú bent á að boðberar boðandi kirkju eiga ekkert erindi inn í almenna skóla með boðskap sinn, trúboð (pdf), þótt hann sé dulbúinn sem fræðsla, kynning, sálgæsla, kærleiksþjónusta eða hvaða orðskrípi sem menn kjósa að leggja sér í munn.

Í haust þegar skólastarf byrjaði fór af stað eins og mörg undanfarin ár umræða um heimsóknir kirkjunnar manna í leikskóla og siðferðið á bak við þær.Fylgjendur þessara heimsókna nota gjarna rök eins og þau að þjóðin sé kristin, 80% séu í þjóðkirkjunni og að þeir sem séu á móti því að börnin heyri eitthvað “gott” í leikskólunum séu aðeins örfáir, háværir og öfgasinnaðir trúleysingjar sem vaði um net- og kjötheima með hatrömmum hætti.

Nú vill svo til að í könnun Gallups á trúarlífi Íslendinga sem gerð var 2004 var einmitt sérstaklega spurt um þetta atriði. Spurt var: “Ættu kristnar trúarathafnir að vera liður í uppeldi barna á dagvistarstofnunum?"