Allar fŠrslur Allir flokkar Sos Um fÚlagi­ ┌rskrßning Lˇgˇ Spjallid@Vantru Pˇstfang Vantru@Facebook Vantru@Youtube Vantru@Twitter

A­send grein: Tr˙leysi skiptir lÝka mßli

ä═ sÝnum n˙tÝmab˙ningi er tr˙leysi­ ßn efa Ý hˇpi mestu afreka mannshugansô. Ůessi or­ lÚt hinn heims■ekkti breski gu­frŠ­ingur Alister McGrath falla Ý bˇkinni The Twillight of Atheism (2005) ■ar sem hann rekur s÷gu tr˙leysishreyfingarinnar frß upphafi hennar Ý fr÷nsku byltingunni fram ß okkar dag. Or­ McGraths endurspeglar ■ß visku a­ "■a­ getur veri­ gaman a­ rŠ­a vi­ gßfa­a hei­ingja", eins og herra Sigurbj÷rn Einarsson biskup benti ß Ý grein ßri­ 1948. Ein megin ßstŠ­a ■ess a­ tr˙leysishreyfingin komst ß flug er a­ mati McGraths s˙ a­ "ef Gu­ er ekki til, ■ß er mannsandanum engin takm÷rk sett" og "ekki ■arf a­ vir­a og vi­halda gu­lega ßkvar­a­ri fÚlags- og stjˇrnmßlaskipan". Me­ ■vÝ a­ kippa Gu­i ˙t ˙r samfÚlagsumrŠ­unni "var allt hŠgt, ■ar ß me­al stofnun nřs samfÚlags sem frelsa­ var undan oki einrŠ­is og fr÷nsku kirkjunnar". Tr˙leysishreyfingin er ■vÝ nßtengd s÷gu mßlfrelsis og lř­rŠ­is Ý vestrŠnni menningu eins og berlega mß sjß Ý Frelsinu (1859) eftir John Stuart Mill. ┴stŠ­a ■ess a­ Úg er a­ hamra ß ■essum sta­reyndum er s˙ a­ Úg er ˇsßttur vi­ ■ann veigamikla sess sem kristinfrŠ­sla skipar Ý menntun barnanna minna.

ŮvÝ er oft haldi­ fram a­ kristnin sÚ svo samofin menningu okkar a­ rÚttlŠtanlegt sÚr a­ leggja vi­lÝka ßherslu ß tr˙arbrag­amenntun barna okkar og gert er Ý menntakerfinu Ý dag. Ůa­ er engum bl÷­um um ■a­ a­ fletta a­ menning okkar ß sÚr kristnar rŠtur og efast Úg ekki um gildi ■ess a­ frŠ­a b÷rnin okkar um kristna tr˙ og tengsl hennar vi­ ÷nnur tr˙arbr÷g­. Spurningin snřst um hvernig sta­i­ er a­ ■essari kennslu, ß hva­a grunni h˙n er bygg­, og hversu miklum tÝma er rÚttlŠtanlegt a­ ey­a Ý hana. A­ mÝnu viti ß ■etta a­ vera almenn tr˙arbrag­afrŠ­sla sem ekki mß bera of mikinn keim a­ hagsmunum Ůjˇ­kirkjunnar. ═ ■essu felst a­ gera ■arf ÷llum tr˙arbr÷g­um jafn hßtt undir h÷f­i og ■ar me­ ver­ur a­ draga ˙r vŠgi kristinnar frŠ­slu, sem ■eir foreldrar er ßhuga hafa geta sˇtt fyrir b÷rn sÝn Ý sunnudagaskˇla Ůjˇ­kirkjunnar. ═ ljˇsi ■ess sem ß­ur segir ■arf einnig a­ uppfrŠ­a b÷rnin okkar um tr˙leysis hugtaki­ og hva­a ■ř­ingu ■a­ hefur haft fyrir menninguna.

Vi­ ■essu er hins vegar varla a­ b˙ast me­an tr˙arbrag­afrŠ­slan er leidd af Ůjˇ­kirkjunni sem hefur innanbor­s ßhrifamikla einstaklinga sem telja "tr˙leysi ˇgna mannlegu samfÚlagi, vi­skiptum og stjˇrnmßlum; ˇtrygg­ og ˇtr˙ ˇgnar uppeldi barna okkar, sundrar heimilum og fj÷lskyldum. Vali­ stendur milli tr˙ar og tr˙leysis ß vettvangi hversdagsins, sem og vi­skipta og stjˇrnmßla. ╔g er ekki Ý vafa um a­ flestir myndu a­ athugu­u mßli velja tr˙na."

Ůessi or­ lÚt biskup ═slands, herra Karl Sigurbj÷rnsson, falla Ý prÚdikun 1. jan˙ar 2003 og endurspegla ■au sjˇnarmi­ margra tr˙a­ra einstaklinga a­ tr˙leysi feli sjßlfkrafa Ý sÚr si­leysi, sem er argasta firra. Eins og fa­ir herra Karls gaf Ý skyn ßri­ 1948 geta tr˙a­ir einstaklingar lŠrt řmislegt af hinum tr˙lausu og skynsemishyggjunni sem ■eir a­hyllast. Me­ ■etta a­ lei­arljˇsi ver­um vi­ a­ frŠ­a b÷rn okkar um ■ßtt tr˙leysishugsjˇnarinnar Ý mßlfrelsi samtÝmans, sem gerir okkur til a­ mynda kleift a­ frŠ­a b÷rnin okkar um ÷nnur tr˙arbr÷g­ en kristni, og almennum lř­rÚttindum okkar. ┴ sama hßtt ver­um vi­ a­ frŠ­a b÷rnin okkar um vÝsindin, sem eru ein af helstu stofnunum samtÝmans, og hugmyndafrŠ­i ■eirra er grundvallast ß ■vÝ a­ engir yfirnßtt˙rulegir kraftar sÚu til sta­ar Ý nßtt˙runni, ßn ■ess ■ˇ a­ segja nokku­ af e­a ß um tilvist Gu­s. ╔g legg ■vÝ til a­ hluta ■ess tÝma sem eytt er Ý tr˙arbrag­afrŠ­slu Ý grunnskˇlum landsins ver­i vari­ Ý a­ fjalla um mikilvŠgi mßlfrelsis og lř­rŠ­is, sem mun gera b÷rnin okkar a­ betri ■ßtttakendum Ý okkar lř­rŠ­islega samfÚlagi. ╔g legg einnig til a­ hluta ■essa tÝma ver­i vari­ Ý a­ kynna b÷rnunum s÷gu vÝsindanna og ■ßtt ■eirra Ý menningu okkar, sem ßn efa mun auka ßhuga ■eirra ß vÝsindum og mikilvŠgi ■eirra fyrir framtÝ­ina. Mßlfrelsi, lř­rŠ­i og vÝsindi eru ekki sÝ­ur hornsteinar samfÚlagsins en kristnin og fyrst b÷rnin okkar geta ■egar Ý fyrsta bekk lŠrt um Jes˙ , Gu­ og B˙dda, geta ■au allt eins lŠrt um hugmyndir Holbachs, Voltaires, Mills, Darwins og Newtons.

Steindˇr J. Erlingsson 01.12.2005
Flokka­ undir: ( A­send grein , Skˇlinn )

Vi­br÷g­


Bragi - 01/12/05 05:00 #

Sß ■etta lÝka Ý Mogganum, fÝn grein.


Ëlafur S - 01/12/05 06:11 #

Jß, Úg er sammßla ■vÝ a­ frŠ­sla sÚ mikilvŠg til ■ess a­ vinna bug ß fordˇmum Ý gar­ tr˙lausra. ╔g hef ■ˇ athugasemd var­andi grein Steindˇrs.

Ůegar ma­ur flettir upp ôAtheismö ß vef Wikipedia er ■etta efst ß bla­i:

Atheism is the absence of belief, or an active disbelief, in the existence of gods, thus contrasting with theism. Some people define the term more narrowly to require active disbelief, calling everything else nontheism. Although atheists often share common concerns regarding evidence and the scientific method of investigation and a large number are skeptics, there is no single ideology that all atheists share. Additionally there are atheists who are religious or spiritual, though many of these would not describe themselves as atheists.

http://en.wikipedia.org/wiki/Atheism

╔g hef ekki lesi­ bˇkina sem Steindˇr vitnar Ý (kannast ■ˇ vi­ h÷fundinn) en ef Wikipediunni skjßtlast ekki ■ß get Úg ekki betur sÚ­ en McGrath hafi rangt fyrir sÚr ■egar hann talar um tr˙leysi sem hreyfingu. Og ef tr˙leysingjar deila engri sÚrstakri hugsjˇn a­ ■ß sÚ engin sÚrst÷k tr˙leysishugsjˇn til a­ kenna b÷rnum. Hva­ finnst ykkur? Eru einhverjir hÚr sem hafa lesi­ ■essa bˇk?

Annars vil Úg ■akka Steindˇri fyrir mj÷g ßhugaver­a grein.


Ormurinn - 01/12/05 10:25 #

Veit einhver hvernig tr˙arbrag­afrŠ­slu e­a tr˙bo­i Ý grunnskˇlum er haga­ Ý l÷ndunum Ý kringum okkur?


Jˇn Magn˙s (me­limur Ý Vantr˙) - 01/12/05 11:15 #

╔g get sta­fest ■a­ a­ Ý l÷ndum eins og Hollandi, Frakklandi og fleiri l÷ndum mi­-Evrˇpu er tr˙arbrag­afrŠ­sla eing÷ngu ß frŠ­slunˇtunum ■.e. ekkert sem kallast mŠtti tr˙bo­ einhverjar ßkve­inar tr˙ar.

╔g held a­ ■etta sÚ lÝka svona Ý Danm÷rku og SvÝ­■jˇ­ en Ý Noregi eru mßlin svipu­ og hÚr. Ůar fÚll dˇmur gegn norska rÝkinu vegna tr˙bo­s Ý grunnskˇlum. Veit ekki hvort ■eir ger­u eitthva­ til a­ laga ßstandi­ hjß sÚr vegna ■ess.


Gu­mundur I. Mark˙sson - 01/12/05 13:12 #

Kristindˇmur er einnig sÚrstakt grunnskˇlafag Ý Danm÷rku--kristendomskundskab, minnir mig ■a­ heiti. Veri­ t÷luver­ umrŠ­a v. m˙slÝmskra innflytjenda o.s.frv. um rÚttmŠti ■ess.


Hjalti (me­limur Ý Vantr˙) - 01/12/05 13:17 #

Jß, ■essi frŠgi gu­frŠ­ingur Štti a­ halda sig vi­ ■a­ a­ skrifa um tr˙. Eins og sÚst Ý ■essum bˇkadˇmi ß bˇkinni sem Steindˇr vitnar Ý hefur hann sannarlega skrřti­ vi­horf ß tr˙leysi, enda gu­frŠ­ingur. Hann vir­ist halda a­ tr˙leysi sÚ einhver heildstŠ­ lÝfssřn me­ sÝna eigin hreyfingu.


Steindˇr J. Erlingsson - 01/12/05 14:18 #

Hjalti, mßlflutningur ■inn og Ëlafs snřst um algj÷rt auka atri­i, ■.e. hvort tr˙leysi sÚ hreyfing. A­al atri­i­ er a­ allt sem Úg hef eftir McGrath var­andi mikilvŠgi tr˙leysis og tengsl ■ess vi­ mßlfrelsi og lř­rŠ­is er rÚtt. LÝti­ Ý hva­a hugmyndas÷gubˇk sem er. ╔g nota­ist vi­ McGrath af taktiskum ßstŠ­um til ■ess a­ sřna tr˙u­u fˇlki, sem einnig les Moggann og vantru.net, a­ jafnvel tr˙a­ir einstaklingar eins og McGrath geta ekki liti­ fram hjß ■essum sta­reyndum. Ůi­ eru­ a­ skjˇta ykkur Ý fˇtinn me­ ■essum tittlingaskÝt.

PS Eins og Úg hef sagt ■Úr ß­ur Hjalti hef Úg ekki miki­ ßlit ß heildarni­urst÷­um McGraths Ý bˇkinni


Hjalti (me­limur Ý Vantr˙) - 01/12/05 14:21 #

Jßjß, ■etta er algert aukaatri­i Ý greininni. En eitthva­ ver­ur ma­ur a­ gagnrřna ;)


Steindˇr J. Erlingsson - 01/12/05 14:29 #

Hvar er tr˙a­a fˇlki­ n˙na? Af hverju tekur ■a­ ekki afst÷­u til greinarinnar? Getur ■a­ ekki vi­urkennt a­ tr˙leysi skipti lÝka mßli? ╔g vil Ýtreka a­ Úg er ekki atheist, heldur sveiflast Úg ß milli ■ess a­ vera agnostic og deist. RŠ­um mßlin


Birgir Baldursson (me­limur Ý Vantr˙) - 01/12/05 14:49 #

Ef ■˙ ßtt vi­ starfsfˇlk Ůjˇ­kirkjunnar er sennilegt a­ ■ar ß bŠ sÚu samantekin rß­ um a­ tjß sig ekki ß ■essu vefsetri. En samt liggur ■etta fˇlk yfir ÷llu ■vÝ sem hÚr er skrifa­. Ůetta eru Vantr˙ardj÷nkÝs. :)


Matti (me­limur Ý Vantr˙) - 01/12/05 15:13 #

Eins og Úg hef ß­ur bent ß er sennilegt a­ setja ■urfi fram miklu ßkve­nari kr÷fur en gert er Ý dag til a­ tr˙menn sŠttist ß a­ tr˙mßlakennsla Ý grunnskˇlum ver­i hlutlaus.

Au­vita­ er sjßlfsagt a­ kenna um tr˙leysi og frŠ­a b÷rnin um helstu r÷k ■eirra sem a­hyllast ■ß lÝfssko­un. Sjßlfur myndi Úg t.d. vilja a­ grunnskˇlakrakkar myndu lesa ritger­ina Why I am not a christian eftir Bertrand Russel. ╔g er samt viss um a­ margir tr˙menn myndu brjßlast ef slÝkt yr­i gert.


Gu­jˇn - 01/12/05 17:03 #

Af hverju taka fßir ■ßtt Ý umrŠ­u hÚr nema ■eir sem eru sammßla tr˙leysingjum hÚr?

╔g er l÷ngu hŠttur a­ gera tilraun til ■ess a­ rŠ­a mßlin hÚr ß skynsamlegum nˇtum, vegna ■ess a­ mÚr finnst skort forsendur fyrir skynsamlegri umrŠ­u um ■essi mßl

╔g hef ■a­ ß tilfinningu ■ˇ a­ sk÷rpustu tr˙menn allra tÝma skrifu­u ß ■ennan vef vŠru ■eir fljˇtlega teknir Ý bakarÝi­ og afgreiddir me­ ■eim hŠtti a­ ■eir entust ekki lengi til a­ skrifa hÚr.

Ůetta er eflaust tˇmt bull Ý mÚr og morgum fyllist vefurinn eflaust af brÚfum frß tr˙u­u fˇlk sem flykkist hinga­ til a­ taka ■ßtt Ý ■eirri skynsamlegu og sanngj÷rnu umrŠ­u sem hÚr fer fram.


Matti (me­limur Ý Vantr˙) - 01/12/05 18:31 #

╔g er l÷ngu hŠttur a­ gera tilraun til ■ess a­ rŠ­a mßlin hÚr ß skynsamlegum nˇtum

Ůa­ er efni Ý allt a­ra umrŠ­u, en ■essar tilraunir hafa fari­ framhjß mÚr Gu­jˇn. Bendi ß spjalli­ ef ■˙ villt telja upp dŠmi um fyrri tilraunir ■Ýnar.


Svanur Sigurbj÷rnsson - 03/12/05 02:46 #

Takk fyrir frßbŠra grein Steindˇr. Vissulega eru til margs konar tr˙leysingjar en ■eir sem hafa skipt mßli hafa jafnframt veri­ miklir r÷khyggjumenn og hafa komi­ miklu til lei­ar Ý vÝsindum, heimsspeki og stjˇrnmßlum. ١ a­ tr˙leysi eitt og sÚr tßkni ekkert anna­ en ■a­ a­ a­hyllast ekki tr˙, er sjaldnast um eitthva­ si­fer­islegt tˇmar˙m hjß tr˙lausu fˇlki. ╔g held reyndar a­ virkir tr˙leysingjar n˙tÝmans Ý vestrŠnni menningu hafi oft ß tÝ­um sterkari si­fer­iskennd og ■roska­ri hugsun en hinn almenni borgari sem tekur ekki afst÷­u til ■essara mßla. ╔g hef ekki sÚ­ neinar rannsˇknir ß ■essu ■annig a­ Úg gŠti haft algerlega rangt fyrir mÚr, auk ■ess sem menn gŠtu veri­ ˇsammßla um mŠlikvar­ann. Ůa­ vŠri forvitnilegt a­ sjß hvort a­ gu­hrŠddir reyni a­ mˇtmŠla grein ■inni. Kannski eru ■eir nˇgu skynsamir til a­ gera ■a­ ekki. :-) Svanur


Steindˇr J. Erlingsson - 03/12/05 04:46 #

Takk fyrir Svanur. ╔g haf­i gaman af ■vÝ a­ lesa vi­br÷g­ ■Ýn vi­ skrifum Huldu Gu­mundsdˇttur. Ef ■˙ lest ■etta ■Štti mÚr vŠnt um ef ■˙ hef­i samband vi­ mig.

Loka­ hefur veri­ fyrir athugasemdir vi­ ■essa fŠrslu. Vi­ bendum ß spjalli­ ef ■i­ vilji­ halda umrŠ­um ßfram.