Grein Þórhalls sem hér birtist er hluti af ritdeilu hans og Óla Gneista Sóleyjarsonar, í þetta skipti svarar hann greininni Af landvættum og heimildaskráningu prests. Svar Óla Gneista við þessari grein birtist í Morgunblaðinu í dag eftir langa bið.

Því er haldið fram af trúuðum að siðgæði geti ekki staðist nema fyrir tilstilli guðs. Án hans verður siðferðiskennd í besta falli afstæð, guð einn geti gefið algilda mælikvarða. Þessi röksemdafærsla er reyndar til í fleiri útgáfum en við látum nægja að fjalla um þessa, enda hún vinsælust meðal t.d. presta ríkiskirkjunnar og annarra talsmanna trúarbragða.

Það er ekki alveg skýrt hvernig siðferðiskennd kemur frá guði. Annað hvort hefur hann mælt svo fyrir að það skuli vera munur á réttu og röngu eða þessi skilningur streymir einhvern veginn ósjálfrátt frá honum. Það skiptir þó ekki máli hvernig hann opinberast eða hvernig gott og illt varð til fyrir tilstilli guðs.

Óli Gneisti Sóleyjarson skrifar grein í 24 stundir föstudaginn 10. október, þar sem hann vitnar í viðtal blaðsins við mig um skjaldarmerki Íslands fyrir skömmu og telur mig fara með rangt mál sem enginn fræðimaður styðji eða hafi stutt.

Í þessum þriðja og síðasta pistli fjallar Þórdís Helgadóttur um trúarstökk og skynsemi.

Áður höfum við birt fyrsta og annan pistil hennar um trúleysi.

Síðasta miðvikudag birtum við fyrsta af þremur pistlum heimspekingsins Þórdísar Helgardóttur um trúleysi. Pistlar þessir voru fluttir í útvarpsþættinum Víðsjá á Rás1.

Í öðrum pistli sem við birtum hér fyrir neðan heldur Þórdís áfram þar sem frá var horfið og ræðir um trúarhugtakið.

Heimspekingurinn Þórdís Helgadóttir flutti nýverið þrjá pistla um trúleysi í þættinum Víðsjá á Rás 1.

Þórdís veitti okkur góðfúslegt leyfi til að birta pistlana og hér fyrir neðan er hægt að hlusta á upplestur Þórdísar og lesa pistilinn.

Í þessum fyrsta pistli fjallar Þórdís meðal annars um fullyrðinguna að trúleysi sé trú og hvort trúmenn hafi góða ástæðu til að ætla að Gvuð sé til.

Öll höfum við einhverja hugmynd um hver Jesús var. Hjá flestum eiga hugmyndirnar rætur sínar í námsefni grunnskólans þar sem mjög einföld mynd er dregin upp af þessum guði kristinna manna. Fljótt á litið virðist þessa einfalda mynd einnig lita boðun Þjóðkirkjunnar. Vandmálið við einföldunina er að hún er í litlu samræmi við þá mynd sem fræðimenn hafa dregið upp af Jesú. Þetta ósamræmi er hins vegar aðeins byrjunin því innbyrðis eru fræðimenn mjög ósammála um hvað Jesús stóð í raun og veru fyrir. Lítum nánar á málið.

Í Morgunblaðinu 23. febrúar s.l. svarar Gunnar Jóhannesson sóknarprestur grein minni frá 17. febrúar þar sem ég gagnrýni viðhorf biskups til trúlausra. Gunnar heldur því fram að guðlaus heimsskoðun geti ekki lagt okkur “siðferðislegar skyldur” á herðar. Enn og aftur koma fram sorgleg vantrú á manngildi og fordómar gagnvart trúlausum.

Felst hætta í því að viðurkenna að það eitt að líta í augu barna okkar eða faðma ástvini geti fyllt okkur óendanlegum kærleika, án þess að trúa á fórnardauða og upprisu Jesú? Er náungakærleikurinn sprottinn úr jarðvegi trúar á guð, en trúleysi “sálardeyðandi og mannskemmandi”? Þegar “Guði er úthýst úr lífi manns”, tekur þá “helsið og hatrið og dauðinn” við? Þetta virðist vera skoðun ef ekki vissa æðsta manns hinnar svonefndu þjóðkirkju Íslendinga, biskups Íslands. Tökum við sem teljum okkur siðmenntuð undir og setjum amen hér fyrir aftan eða er ástæða til að gera athugasemdir? Ég tel svo vera. Það ætti raunar að vera mikið áhyggjuefni fyrir þjóðkirkjuna og söfnuð hennar hvernig leiðtoginn hefur hagað málflutningi sínum. Lítum á nokkur dæmi:

Á síðasta ári var talsverð umræða í samfélaginu um þátt kristinnar trúar í menntun barnanna okkar og aðkomu þjóna Þjóðkirkjunnar að grunnskólum landsins. Sjálfur er ég talsmaður þess að dregið verði úr vægi kristinnar „fræðslu“ í námi grunnskólabarna á kostnað veraldlegrar trúarbragðafræðslu. Einnig er ég eindregið á móti hinni svo kölluðu Vinaleið, þar sem talsmönnum Þjóðkirkjunnar er veittur beinn aðgangur að börnunum okkar innan veggja grunnskólans. Færð hafa verið ýmis rök gegn Vinaleiðinni en hér hyggst ég gera það með því að styðjast við nýlega prédikun sr. Maríu Ágústdóttur, „Krafa Guðs“, sem birtist á tru.is.