Allar fŠrslur Allir flokkar Sos Um fÚlagi­ ┌rskrßning Lˇgˇ Spjallid@Vantru Pˇstfang Vantru@Facebook Vantru@Youtube Vantru@Twitter

Biskup ═slands, tr˙leysi og kŠrleikur

Felst hŠtta Ý ■vÝ a­ vi­urkenna a­ ■a­ eitt a­ lÝta Ý augu barna okkar e­a fa­ma ßstvini geti fyllt okkur ˇendanlegum kŠrleika, ßn ■ess a­ tr˙a ß fˇrnardau­a og upprisu Jes˙? Er nßungakŠrleikurinn sprottinn ˙r jar­vegi tr˙ar ß gu­, en tr˙leysi ôsßlardey­andi og mannskemmandiö? Ůegar ôGu­i er ˙thřst ˙r lÝfi mannsö, tekur ■ß ôhelsi­ og hatri­ og dau­innö vi­? Ůetta vir­ist vera sko­un ef ekki vissa Š­sta manns hinnar svonefndu ■jˇ­kirkju ═slendinga, biskups ═slands. T÷kum vi­ sem teljum okkur si­menntu­ undir og setjum amen hÚr fyrir aftan e­a er ßstŠ­a til a­ gera athugasemdir? ╔g tel svo vera. Ůa­ Štti raunar a­ vera miki­ ßhyggjuefni fyrir ■jˇ­kirkjuna og s÷fnu­ hennar hvernig lei­toginn hefur haga­ mßlflutningi sÝnum. LÝtum ß nokkur dŠmi:

Tr˙leysi ˇgnar mannlegu samfÚlagi, vi­skiptum og stjˇrnmßlum; ˇtrygg­ og ˇtr˙ ˇgnar uppeldi barna okkar, sundrar heimilum og fj÷lskyldum. Vali­ stendur milli tr˙ar og tr˙leysis ß vettvangi hversdagsins, sem og vi­skipta og stjˇrnmßla.[1]

Ekkert foreldri getur vari­ barn sitt fyrir ßgengni ■ess ofstŠkis sem helst sŠkir a­ ■eim hj÷rtum og sßlum sem ekki hafa fengi­ nŠringu tr˙ar, ekki hafa fengi­ vi­mi­ helgra sagna og helgrar i­kunar og ein megna a­ hamla gegn ßhrifum sßlardey­andi og mannskemmandi gu­leysis og vantr˙ar.[2]

Ef b÷rnin fß ekki lengur a­ heyra s÷gurnar af Jes˙ og lŠra bo­skap hans, ■ß ver­a ■au ... blind ß birtu ■ess or­s og anda sem eitt megnar a­ lřsa, lei­a og blessa Ý gle­i og sorg, Ý lÝfi og Ý dau­a.[3]

Af rˇtum kristninnar sprettur frelsi, jß og mannrÚttindi og allt ■a­ besta sem vestrŠn menning hefur fram a­ fŠra. ...Gu­ hefur skapa­ okkur til samfÚlags vi­ sig og hjarta manns er ˇrˇtt uns ■a­ hvÝlist Ý honum. Ůetta er grundvallarsta­reynd. Og ■egar Gu­i er ˙thřst ˙r lÝfi manns og mannhyggjan er sett ß stall, ■ß ver­a ■a­ ekki frelsi­ og fri­urinn og lÝfi­ sem vi­ tekur, heldur helsi­ og hatri­ og dau­inn. Ůa­ sta­festir ÷ll reynsla.[4]

Tr˙ ß Gu­ er sem sagt ekki bara af hinu gˇ­a heldur uppspretta alls ■ess besta Ý samfÚlagi manna. Tr˙leysi er ekki bara vont heldur ˇgnar ■a­ mannlegu samfÚlagi og uppeldi barna okkar, ßvÝsun ß helsi, hatur og dau­a. ╔g mun Ý ■essum skrifum leitast vi­ a­ fŠra r÷k fyrir ■vÝ a­ mßlflutningur biskups sÚ ˇsŠmandi og geti beinlÝnis valdi­ ska­a Ý samfÚlaginu.

Ůa­ skiptir mßli hva­ sß sem ber titilinn biskup ═slands og fer fyrir stŠrsta tr˙ars÷fnu­i landsins segir. Ekki bara fyrir ■ß sem tilheyra ■essum s÷fnu­i heldur lÝka okkur hin sem st÷ndum utan hans og h÷fum jafnvel ô˙thřstö Gu­i ˙r lÝfi okkar. Ůa­ er erfitt a­ elta ˇlar vi­ dapurleg og jafnvel ômannskemmandiö vi­horf einstakra lei­toga og talsmanna tr˙arsafna­a, en ■a­ er e­lilegt a­ gera kr÷fur til biskups. Hann talar fyrir h÷nd ■jˇ­kirkjunnar og mß ■vÝ gera rß­ fyrir a­ ■ar endurspeglist almenn vi­horf kirkjunnar ■jˇna. ┴byrg­ og ßhrif biskups hljˇta a­ vera t÷luver­.

Hvert er inntaki­ Ý or­um biskups? Annars vegar upphefur hann tr˙na ß Gu­ kristinna manna og leggur mat ß hverju h˙n hefur ßorka­. Hins vegar dregur biskup upp mynd af ■eim sem ekki tr˙a ß Gu­ og aflei­ingum slÝks tr˙leysis. Ůessir hlutir tengjast au­vita­, en lÝtum fyrst ß upphafningu tr˙ar. Biskup er ˇumdeilanlega mßlsvari kristninnar og lřsir ■vÝ e­lilega dßsemdum tr˙ar ß Gu­ og Jes˙ Krist. SlÝk mßlsv÷rn getur ■ˇ veri­ me­ řmsu mˇti, en til grundvallar henni liggur vanalega hin ôhelgaö bˇk, BiblÝan. Íflugustu mßlsvara ôhelgraö rita k÷llum vi­ bˇkstafstr˙armenn. Ůa­ er sÝ­an hß­ tÝma og r˙mi, ■.e. vi­komandi samfÚlagi og ■rˇun ■ess, hversu skelfilegar aflei­ingar bˇkstafstr˙arinnar og tr˙arvissunnar eru: menn drepnir fyrir a­ tr˙a ekki ß ôrÚttanö gu­ e­a meina­ur fullur a­gangur a­ samfÚlaginu vegna ôrangrarö kynhneig­ar. Ůa­ kann a­ vera langur vegur ■arna ß milli, en rˇtin er s˙ sama ľ vissan um sannleika ■ess sem rita­ er Ý ôbˇk bˇkannaö sem er ôgrundv÷llur hins gˇ­a samfÚlagsö.

Biskup er viss. Tr˙in er grundv÷llur si­fer­is, en tr˙leysi mannskemmandi. Ůa­ er ekki Štlun mÝn hÚr a­ r÷krŠ­a ßhrif og aflei­ingar tr˙ar Ý gegnum aldirnar. Menn deila um hvort tr˙arbr÷g­in hafi veri­ mikill orsakavaldur styrjalda og hamla­ gegn ■rˇun mannrÚttinda e­a hvort ■au hafi veri­ okkar helsta framfaraafl og jafnvel sß ßhrifahvati sem ger­i raunvÝsindin yfirh÷fu­ m÷guleg, eins og biskup hÚlt nřlega fram[5]. ╔g lŠt hÚr nŠgja a­ fullyr­a a­ jßkvŠ­ ßhrif tr˙arinnar eru umdeilanleg manna ß me­al. ═ raun tel Úg a­ vissa biskups gangi Ý berh÷gg vi­ ■rˇun vi­horfa kristinna manna ß Vesturl÷ndum og flestra presta ■jˇ­kirkjunnar. Ůar hefur dregi­ ˙r ßherslu ß bˇkstafstr˙ og tilbei­slu, en sjˇnum frekar veri­ beint a­ breytni okkar gagnvart nßunganum, kŠrleika og umbur­arlyndi. Ůa­ umbur­arlyndi hefur nß­ til ■eirra sem a­hyllast ÷nnur tr˙arbr÷g­ og jafnvel ■eirra sem ekki tr˙a ß hi­ yfirnßtt˙rulega.

Flest tr˙arbr÷g­ hafa sem betur fer ■rˇast me­ jßkvŠ­um hŠtti, ■ˇtt ■au sÚu misjafnleg st÷dd ß ■eirri vegfer­, sbr. ■a­ ofstŠki sem ═slam getur af sÚr. Hin vestrŠna l˙therska kirkja er kannski lengst komin Ý a­ losa sig vi­ bßbiljur sem ß­ur voru bjargf÷st tr˙. Ůa­ er ˇralangt sÝ­an falli­ var frß ■vÝ a­ j÷r­in vŠri fl÷t, aldir frß ■vÝ a­ j÷r­in missti sess sinn sem mi­ja alheimsins og nokku­ um li­i­ frß ■vÝ ■orri kristinna manna hŠtti a­ tr˙a ■vÝ a­ Gu­ hafi skapa­ heiminn fyrir u.■.b fimm ■˙sund ßrum. Fljˇtt ß liti­ mŠtti ßlykta a­ kirkjan Ý dag sÚ b˙in a­ sam■ykkja flest af ■vÝ sem vÝsindin hafa sagt okkur um e­li manna og alheims. H˙n sinni n˙ fyrst og fremst ■vÝ a­ sty­ja, hugga og lei­a Ý sorg og gle­i, a­ vÝsu me­ vŠntingum e­a vissu um a­ eitthva­ taki vi­ eftir dau­ann. Vi­ nßnari sko­un er alls ekki svo. ŮvÝ sem kirkjan ß erfi­ast me­ a­ kyngja er ■ekking okkar ß uppruna og e­li mannsins. ╔g geri rß­ fyrir a­ biskup, sem lofar vÝsindin, treysti a­ miklu leyti ß ■a­ sem ■au segja okkur og sÚ jafnvel nokku­ sßttur vi­ ■rˇunarkenningu Darwins. Ůegar hins vegar kemur a­ kenningum um uppruna og ■rˇun si­fer­iskenndar ■ß er er biskup ekki bara efins ľ hann hafnar ■eim m÷guleika a­ nßungakŠrleikurinn sÚ okkur e­lislŠgur. A­eins tr˙in ß Gu­ geri okkur si­u­, vonin um a­ rÚtt breytni samkvŠmt forskrift Gu­s fŠri frelsi og eilÝf­, ˇttinn vi­ helsi og dau­a ef vi­ f÷rum ekki a­ vilja himnaf÷­urins.

Hvers vegna rÝgheldur biskup Ý ■ß vissu a­ gott si­fer­i sÚ hß­ tr˙ ß Š­ri mßttarv÷ld? Ătti hann ekki a­ geta fallist ß a­ gott si­fer­i sÚ eftirsˇknarvert Ý sjßlfu sÚr? Er ■a­ hŠttulegt fyrir kirkjuna a­ sam■ykkja a­ hvert og eitt okkar geti komist a­ ■eirri ni­urst÷­u a­ hei­arleiki, umhyggja, ßbyrg­ og umbur­arlyndi sÚ ■a­ sem vi­ viljum standa fyrir Ý ■essu eina lÝfi okkar? Vissulega molnar ■ar me­ undan fˇtum ■eirra kenninga sem bo­a a­ ma­urinn breyti ■ß a­eins rÚtt a­ hann ˇttist almŠtti­. Biskup telur kannski a­ ■ß yr­i of stˇrt skar­ hoggi­ Ý grunn kirkjunnar, ■ˇtt ekki yr­i Ý sjßlfu sÚr eftirsjß af slÝkri vantr˙ ß manngildi sem telur lofor­ og hˇtanir um hva­ tekur vi­ Ý ÷­ru lÝfi nau­synleg til a­ vi­ heg­um okkur skikkanlega Ý ■essu. Stendur og fellur kirkjan me­ ■eirri kenningu a­ kŠrleikur fßist a­eins ef vi­ me­t÷kum jˇlagu­spjalli­ sem ôheilagan sannleikaö?

Ůa­ sem Úg tel alvarlegast vi­ bo­skap biskups er hva­a kenndir hann vekur. Ůa­ blasir vi­ a­ biskup ßtelur ekki bara menn sem hafa lßti­ slŠmt af sÚr lei­a, nau­gara, mor­ingja, svikara, og dregur ■ß ßlyktun a­ ■eir sÚu tr˙lausir og a­ tr˙leysi­ hafi valdi­ si­leysinu. Biskup notar or­i­ hatrammur um einstaklinga Ý samt÷kunum Si­mennt, sem hafa gert ■a­ a­ sÝnu sÚrstaka hjartans mßli a­ efla almennt si­fer­i og ßbyrg­ hvers einstaklings gagnvart nßunga sÝnum. Ůetta eru hatursfullir tr˙leysingjar samkvŠmt biskupi. Tr˙leysi er ômannskemmandiö. Ůessu valda tr˙lausir menn. Tr˙lausir menn eru ■ar me­ vondir menn. Ůetta er bo­skapur biskups. Hva­ gerum vi­ vi­ vonda menn? Brennum ß bßli? BannfŠrum? ┌tilokum frß embŠttum og ath÷fnum? FyrirlÝtum? Vorkennum? Ůa­ hefur au­vita­ breyst me­ tÝmanum og er hß­ ■vÝ Ý hva­a samfÚlagi vi­ lifum. Vi­ mannskemmandi tr˙leysingjar getum prÝsa­ okkur sŠl fyrir a­ vera uppi ß ═slandi ß 21. ÷ldinni. ╔g ver­ ■vÝ mi­ur a­ segja a­ mßlflutningur biskups hefur au­velda­ mÚr skilning ß ofstŠki tr˙ar og kirkju fyrr ß ÷ldum.Vi­ getum vona­ a­ hann hafi lÝtil ßhrif ß lÝf okkar Ý dag, en gŠti veri­ a­ fleirum en mÚr hugnist ekki a­ ■essi kŠrleiksbo­skapur biskups hafi grei­an a­gang a­ skˇlum barna okkar?

Grein minni er ekki Štla­ a­ vera ßrßs ß kirkjuna. Sß misskilningur er stundum uppi a­ tr˙leysingjar hafni ÷llum afur­um tr˙ar e­a ■vÝ sem kirkjan stendur fyrir og hefur ßorka­. Svo er au­vita­ ekki. Ůa­ er nau­synlegt a­ skilja ß milli annars vegar gagnrřni ß tr˙ og mßlflutning tr˙a­ra, og hins vegar vi­horfs til ■eirra fj÷lm÷rgu ■jˇna kirkjunnar sem helga lÝf sitt umhyggju fyrir nßunganum. Tr˙ er sta­reynd Ý lÝfi fj÷lmargra og kirkjan hefur hlutverki a­ gegna. Ůa­ er ekki ■ar me­ sagt a­ forsvarsmenn hennar sÚu hafnir yfir gagnrřni. Mßlefnaleg gagnrřni er ÷llum nau­synleg og jafnvel hinum tr˙lausu ß a­ leyfast a­ hafa sko­un ß ■vÝ hverjar hinar raunverulegu sto­ir kirkjunnar eru. ╔g leyfi mÚr a­ efast um a­ bo­skapur biskups sÚ til ■ess fallinn a­ efla kirkjuna. GŠti ekki veri­ a­ styrkur hennar fŠlist frekar Ý a­ opna fyrir ÷llum sem me­taka kŠrleiksbo­skap, tr˙u­um jafnt sem tr˙lausum? Ătti ■jˇ­kirkjan, sem nřtur sÚrstakra forrÚttinda ß me­al tr˙fÚlaga, sem ═slendingar meira og minna fŠ­ast inn Ý, ekki a­ gŠta ■ess sÚrstaklega a­ vera au­mj˙k og umbur­arlynd Ý sta­ ■ess a­ vera hrokafull og viss? Ůa­ er mÝn tr˙ a­ ■jˇ­kirkjan muni ekki dafna nema h˙n leggi ßherslu ß jafnrÚtti og umbur­arlyndi. A­ h˙n opni dyr sÝnar fyrir ÷llum sem telja hana geta gegnt mikilvŠgu hlutverki Ý samfÚlaginu, veitt styrk Ý erfi­leikum og sorg og veri­ vettvangur til a­ stu­la a­ gˇ­u si­fer­i. Einnig ■eim sem ekki me­taka tr˙ ß hi­ yfirnßtt˙rulega e­a bˇkstaf fornra handrita.


[1]Karl Sigurbj÷rnsson, ôEnn ■etta ßr er s˙ lei­ fŠrö, prÚdikun flutt Ý Dˇmkirkjunni ß nřßrsdag, 1. jan˙ar 2003.
[2]Karl Sigurbj÷rnsson, ôHvernig manneskja viltu vera?ö flutt Ý ┴skirkju, 6. mars 2005.
[3]Karl Sigurbj÷rnsson, ôUndan e­a eftir tÝmanumö, flutt Ý HallgrÝmskirkju, 2. desember 2007.
[4]Karl Sigurbj÷rnsson, ôHeilbrig­ e­a ˇheilbrig­ tr˙ö, flutt Ý Hvalsneskirkju, 9. desember 2007.
[5]Karl Sigurbj÷rnsson, ô┴ ßramˇtumö, flutt Ý Dˇmkirkjunni, 1. jan˙ar 2008.

Birtist Ý Morgunbla­inu Ý styttri ˙tgßfu ■ann 17. febr˙ar sl.

Viktor J. Vigf˙sson 28.02.2008
Flokka­ undir: ( A­send grein )

Vi­br÷g­


Matti (me­limur Ý Vantr˙) - 28/02/08 13:29 #

Ůess mß geta a­ sÚra Gunnar Jˇhannesson (rottweilerhundur biskups) er b˙inn a­ svara ■essari grein.


Birgir Baldursson (me­limur Ý Vantr˙) - 28/02/08 13:47 #

Ůa­ var n˙ einmitt m.a. vegna ■essara ummŠla biskups sem ■etta vefrit komst ß laggirnar.


Kristjßn Hrannar Pßlsson - 28/02/08 16:59 #

Ůessi svargrein Gunnars er ˇtr˙legt rugl. Hann er fastur Ý ■eirri ■r÷ngsřni a­ vi­ sÚum hvort e­ er ÷ll sk÷pu­ af Gu­i og ■a­an komi si­fer­i okkar, hvort sem vi­ sÚum tr˙u­ e­a ekki.

Hvernig r÷ksty­ur hann ■ß fullyr­ingu a­ sjßlfshyggja sÚ mesta b÷l okkar daga? Hvers vegna ■arf a­ halda Ý ■ß takm÷rku­u og van■rˇu­u heimssřn a­ eitthva­ sÚ anna­ hvort gott e­a vont? Hva­a vo­averk Ý nafni gu­leysis er hann a­ tala um? (Štli hÚr sÚ ekki gamli misskilningurinn me­ komm˙nismann og gu­leysi­). Hvernig ß "tr˙" ß vÝsindi a­ vera sambŠrileg tr˙ ß Jes˙?

Ůa­ er fr˙strerandi a­ ■eir ■ori ekki a­ hafa athugasemdakerfi­ opi­. ╔g vona fyrir hans h÷nd a­ ■a­ sÚ ekki vÝsvitandi.


Hjalti R˙nar Ëmarsson (me­limur Ý Vantr˙) - 28/02/08 17:26 #

Tr˙.is vir­ist almennt vera b˙i­ a­ loka ß athugasemdir.

En Ý ■essari svargrein finnst mÚr ■etta merkilegasta setningin [me­ feitletrun frß mÚr]:

En ef hugsa­ er eftir ■essum brautum ■ß skal ■ess minnst a­ hryllilegar gj÷r­ir hafa veri­ drřg­ar Ý nafni gu­leysis, me­ skelfilegum aflei­ingum fyrir milljˇnir manna, gj÷r­ir sem ß stundum leiddi mj÷g e­lilega af ■eim grundvallarvi­horfum sem gu­leysi byggir ß.

Af ÷­rum ummŠlum Gunnars er ljˇst a­ hann er ■arna a­ tala um fj÷ldamor­ sem voru framin Ý komm˙nistarÝkjum. Miki­ vŠri gaman ef presturinn gŠti ˙tskřrt hvers vegna fj÷ldamor­ lei­a "mj÷g e­lilega af ■eim "grundvallarvi­horfum sem gu­leysi byggir ß".


Haukur ═sleifsson (me­limur Ý Vantr˙) - 29/02/08 00:24 #

Ůa­ er ekki hŠgt a­ r÷krŠ­a vi­ ■etta li­.


Bj÷rn Ëmarsson - 29/02/08 15:54 #

Gˇ­ grein Viktor.

MÚr ■ˇtti sÚrlega gaman a­ svargrein Gunnars, sÚrstaklega or­unum:

"[Gu­leysinginn] getur m.÷.o. ekki grundvalla­ si­fer­i sitt ß ÷­ru en eigin vi­horfum og persˇnulegu sko­unum"

N˙ spyr sß sem ekki veit: er tr˙ ß gu­ ekki vi­horf? Er s˙ sko­un a­ si­fer­i skuli byggja ß kristnum grunni ekki persˇnuleg? E­a er ■a­ hreinlega ekki sko­un?

A­ auki finnst mÚr margt rangt vi­ setninguna:

"SÚ ma­urinn ekkert anna­ en efni og orka sem eru mˇtu­ af tilviljanakenndri og blindri ■rˇun er erfitt a­ sjß a­ til sÚ algilt si­fer­i sem okkur beri a­ fylgja."

Veit Gunnar eitthva­ um ■rˇunarkenninguna? Ef ma­ur kastar jatsÝ-teningum 10 sinnu og velur alltaf 6-urnar, er val manns ■ß tilviljunarkennt? ╔g ver­ ■ˇ a­ lřsa yfir yfirmˇta ßnŠgju minni me­ ■a­ a­ Gunnar hafi fundi­ "algilt si­fer­i"; ■ß eru vÝst ÷ll si­fer­isleg ßlitamßl ˙r s÷gunni. Gott mßl.


Hjalti R˙nar Ëmarsson (me­limur Ý Vantr˙) - 29/02/08 16:10 #

Jß, ■a­ vantar algj÷rlega ˙tskřringar ß ■vÝ hvernig Gunnar hefur fundi­ ■etta algilda si­fer­i. ╔g get vel tr˙a­ ■vÝ a­ hann telji gu­inn sinn hafa sko­anir ß ■vÝ hva­ sÚ rÚtt og rangt, en Úg veit ekki hvers vegna hann heldur a­ ■Šr sko­anir sÚu algildar.

Loka­ hefur veri­ fyrir athugasemdir vi­ ■essa fŠrslu. Vi­ bendum ß spjalli­ ef ■i­ vilji­ halda umrŠ­um ßfram.