Allar fŠrslur Allir flokkar Sos Um fÚlagi­ ┌rskrßning Lˇgˇ Spjallid@Vantru Pˇstfang Vantru@Facebook Vantru@Youtube Vantru@Twitter

Kv÷rtun frß foreldri - fyrri hluti

B÷rn Ý sandkassa

[Seinni hluti]

═ lok ßrs 2008 komst leikskˇlastarfsma­ur og mˇ­ir tveggja leikskˇlabarna a­ ■vÝ a­ vinnusta­ur hennar, sem h˙n haf­i byrja­ a­ vinna ß Ý byrjun sama ßrs, ger­i ÷llum fimm ßra b÷rnum a­ taka ■ßtt Ý uppsetningu ß ka■ˇlskum helgileik. Leikskˇlastarfsma­urinn valdi ■ennan tiltekna skˇla ■vÝ hann kenndi Ý anda s÷mu stefnu og fyrri leikskˇli barnanna, sem haf­i gŠtt fyllsta hlutleysis gagnvart mismundandi tr˙arsko­unum Ý kringum jˇl og a­rar hßtÝ­ir. Aukalega spur­i mˇ­irin ˙t Ý stefnu skˇlans Ý upphafi og var tjß­ a­ leikskˇlinn vŠri ekki me­ tr˙artengda dagskrß Ý kringum jˇl. Helgileikurinn var tekinn fram Ý skˇladagatali skˇlans en ■a­ fˇr framhjß mˇ­urinni, einfaldlega ■ar sem h˙n taldi sig ■egar hafa fengi­ upplřsingar um anna­.

Helgileikurinn ßtti a­ vera Šf­ur upp ß hvern dag Ý ■rjßr vikur sem ver­ur a­ teljast nokku­ stÝft og miki­ inngrip Ý lÝf barnanna. ═ lok nˇvember ■egar mˇ­irin komst fyrst a­ ■vÝ a­ hann vŠri ß dagskrß ■ß spur­i h˙n eftir ■vÝ hvort h˙n mŠtti taka saman fyrir skˇlastjˇrnendur upplřsingar um ■essi mßl ■ar sem h˙n taldi skˇlann, sem opinbera stofnun, vera Ý ˇrÚtti me­ a­ bŠta svona umfangsmiklum tr˙arlegum helgileik inn Ý daglegt starf barnanna Ý svona langan tÝma. Ůa­ var sam■ykkt me­ semingi en Ý kj÷lfari­ bu­u skˇlastjˇrnendur fram samkomulag ■ar sem ■Šr myndu reyna a­ fara bil beggja.

Samantekt mˇ­urinnar fer hÚr ß eftir:

Hvernig samrřmist uppsetning ß helgileik Ý leikskˇla barnanna minna hlutleysi gagnvart tr˙arbr÷g­um eins og kve­i­ er ß um Ý gegnum leikskˇlal÷g og vÝ­ar?

2008 nr.90 12.j˙nÝ/ L÷g um leikskˇla

2. gr. Markmi­.

═ leikskˇlum skal velfer­ og hagur barna haf­ur a­ lei­arljˇsi Ý ÷llu starfi. Veita skal b÷rnum um÷nnun og menntun, b˙a ■eim hollt og hvetjandi uppeldisumhverfi og ÷rugg nßms- og leikskilyr­i. Stu­la skal a­ ■vÝ a­ nßm fari fram Ý leik og skapandi starfi ■ar sem b÷rn njˇta fj÷lbreyttra uppeldiskosta. StarfshŠttir leikskˇla skulu mˇtast af umbur­arlyndi og kŠrleika, jafnrÚtti, lř­rŠ­islegu samstarfi, ßbyrg­, umhyggju, sßttfřsi, vir­ingu fyrir manngildi og kristinni arfleif­ Ýslenskrar menningar.

Meginmarkmi­ uppeldis og kennslu Ý leikskˇla skulu vera:
a. a­ fylgjast me­ og efla alhli­a ■roska barna Ý nßinni samvinnu vi­ foreldra,
b. a­ veita skipulega mßl÷rvun og stu­la a­ e­lilegri fŠrni Ý Ýslensku,
c. a­ hl˙a a­ b÷rnum andlega, vitsmunalega og lÝkamlega Ý samrŠmi vi­ ■arfir hvers og eins svo a­ b÷rnin fßi noti­ bernsku sinnar,
d. a­ stu­la a­ vÝ­sřni barna og efla si­fer­isvitund ■eirra,
e. a­ leggja grundv÷ll a­ ■vÝ a­ b÷rn ver­i sjßlfstŠ­ir, virkir og ßbyrgir ■ßtttakendur Ý lř­rŠ­is■jˇ­fÚlagi sem er Ý ÷rri og sÝfelldri ■rˇun,
f. a­ rŠkta hŠfileika barna til tjßningar og sk÷punar Ý ■eim tilgangi m.a. a­ styrkja sjßlfsmynd ■eirra, heilbrig­isvitund, ÷ryggi og hŠfni til mannlegra samskipta.

13. gr.A­alnßmskrß.
Rß­herra setur leikskˇlum a­alnßmskrß sem er endursko­u­ reglulega. ═ henni koma fram helstu markmi­ leikskˇlastarfs og uppeldis- og menntunarhlutverk leikskˇla, sbr. 2. gr. ═ a­alnßmskrß skal m.a. leggja ßherslu ß gildi leiks Ý ÷llu leikskˇlastarfi. Einnig skal fjalla­ um markmi­ fyrir nßmssvi­ leikskˇlans, foreldrasamstarf, ■rˇunarstarf, mat ß leikskˇlastarfi og tengsl leikskˇla og grunnskˇla. ═ a­alnßmskrß skal skilgreina hŠfni■Štti ß nßmssvi­um leikskˇlans Ý samrŠmi vi­ aldur og ■roska barna.

┌r a­alnßmskrß:

Markmi­ leikskˇlastarfs
SamkvŠmt l÷gum nr. 78/1994 bera sveitarfÚl÷g meginßbyrg­ ß rekstri leikskˇla. Menntamßlarß­uneyti­ mˇtar uppeldisstefnu leikskˇla og sÚr um a­ fram fari mat ß leikskˇlastarfi. Leikskˇli er ekki skyldunßm og hefur ■vÝ nokkra sÚrst÷­u sem fyrsta skˇlastigi­. Foreldrar bera frumßbyrg­ ß uppeldi barna sinna en leikskˇlastarfi­ er vi­bˇt vi­ ■a­ uppeldi sem b÷rnin fß ß heimilum sÝnum. Leikskˇlinn er fyrir ÷ll b÷rn, ˇhß­ andlegu og lÝkamlegu atgervi, menningu e­a tr˙.

SamkvŠmt l÷gum um leikskˇla skal meginmarkmi­ me­ uppeldi Ý leikskˇla vera a­:

  • veita b÷rnum um÷nnun, b˙a ■eim hollt uppeldisumhverfi og ÷rugg leikskilyr­i

  • gefa b÷rnum kost ß a­ taka ■ßtt Ý leik og starfi og njˇta fj÷lbreyttra uppeldiskosta barnahˇpsins undir lei­s÷gn leikskˇlakennara

  • kappkosta Ý samvinnu vi­ heimilin a­ efla alhli­a ■roska barna Ý samrŠmi vi­ e­li og ■arfir hvers og eins og leitast vi­ a­ hl˙a a­ ■eim andlega og lÝkamlega svo ■au fßi noti­ bernsku sinnar

  • stu­la a­ umbur­arlyndi og vÝ­sřni barna og jafna uppeldisa­st÷­u ■eirra Ý hvÝvetna

  • efla kristilegt si­gŠ­i barna og leggja grundv÷ll a­ ■vÝ a­ b÷rnin ver­i sjßlfstŠ­ir, hugsandi, virkir og ßbyrgir ■ßtttakendur Ý lř­rŠ­is■jˇ­fÚlagi sem er Ý ÷rri og sÝfelldri ■rˇun

  • rŠkta tjßningar- og sk÷punarmßtt barna Ý ■eim tilgangia­ styrkja sjßlfsmynd ■eirra, ÷ryggi og getu til a­ leysa mßl sÝn ß fri­samlegan hßtt

Athugi­ a­ n˙verandi a­alnßmskrß var samin ˙tfrß l÷gum sem fÚllu ˙r gildi 12.j˙nÝ 2008 ■egar nř L÷g um leikskˇla tˇku gildi. ═ l÷gunum frß 1994 var svohljˇ­andi klausa um markmi­ leikskˇla: "a­ efla kristilegt si­gŠ­i barna og leggja grundv÷ll a­ ■vÝ a­ b÷rn ver­i sjßlfstŠ­ir, hugsandi, virkir og ßbyrgir ■ßtttakendur Ý lř­rŠ­is■jˇ­fÚlagi sem er Ý ÷rri og sÝfelldri ■rˇun."

═ sta­ hennar kom: "StarfshŠttir leikskˇla skulu mˇtast af umbur­arlyndi og kŠrleika, jafnrÚtti, lř­rŠ­islegu samstarfi, ßbyrg­, umhyggju, sßttfřsi, vir­ingu fyrir manngildi og kristinni arfleif­ Ýslenskrar menningar."

A­alnßmskrß heldur ßfram gildi sÝnu ■rßtt fyrir a­ l÷gin sem h˙n bygg­i ß sÚ or­in ˙relt fyrir utan ■au atri­i sem standast ekki lengur vegna hinna nřju laga.

Helgileikir teljast ekki til kristinnar arflei­ar Ýslenskrar menningar ■ar sem ■a­ er fyrirbŠri sem er almennt mj÷g ungt ß ═slandi og a­eins hloti­ einhverja ˙tbrei­slu ß allra sÝ­ustu ßrum. Ůar fyrir utan stangast h˙n ß vi­ t.d. yfirlřst markmi­ menntastofnanna en Ý a­alnßmskrß um kristinfrŠ­i, si­frŠ­i og tr˙arbrag­afrŠ­i er talin ßstŠ­a til a­ taka sÚrstaklega fram a­ "[s]kˇlinn er frŠ­slustofnun en ekki tr˙bo­sstofnun og er ■vÝ fyrst og fremst Štla­ a­ mi­la ■ekkingu og auka skilning ß kristinni tr˙ og ÷­rum tr˙arbr÷g­um. Li­ur Ý ■vÝ er a­ nemendur sÚu hvattir til a­ setja sig Ý annarra spor og sko­a vi­komandi ßtr˙na­ innan frß, me­ augum hins tr˙a­a."

Hvernig mun [leikskˇlinn] hjßlpa b÷rnunum a­ setja sig Ý spor ■eirra sem eru utan ■jˇ­kirkjunnar ß jafnumfangsmikinn hßtt- og ß sama tÝma og ■au taka ■ßtt Ý uppsetningu helgileiks sem hampar ß ˇe­lilegan hßtt tr˙ sem lÝkur eru ß a­ fjˇr­a hvert barn, e­a foreldrar ■ess, a­hyllist ekki?

Eftir a­ ljˇst var a­ fŠkkun var vi­varandi og mikil ß milli ßra Ý ■jˇ­kirkjunni ■ß hefur ■a­ veri­ yfirlřst markmi­ kirkjunnar a­ leita inn Ý skˇlanna til a­ sn˙a ■eirri ■rˇun vi­ og ■a­ hafa ■eir ekki endilega fari­ leynt me­. ┴ sama tÝma reyna ■eir a­ rÚttlŠta innrßsina me­ ■vÝ a­ meirihluti landsmanna sÚ Ý ■jˇ­kirkjunni ■rßtt fyrir a­ upphaflega ßstŠ­a innrßsarinnar sÚ einmitt s˙ a­ ■eir sÚu Ý raun a­ hverfa ˙r tr˙arlÝfi sÝfellt stŠkkandi hˇps ═slendinga og eru ■ess vegna Ý sÝfellt stŠkkandi ˇrÚtti Ý ■essari innrßs sinni. Vegna ■essa geta skapast mj÷g erfi­ir ßrekstrar innan skˇlastofnanna ef ■Šr spyrna ekki nˇgu snemma fˇtum vi­ og standa v÷r­ um ■ann fri­ og ■ß einingu sem ■arf a­ rÝkja Ý ÷llu skˇlastarfi.

BurtsÚ­ frß hlutf÷llum um ■a­ hversu margir eru innan ■ess tr˙fÚlags sem fŠr inni Ý opinberum leikskˇla me­ helgileik ■ß brřtur ■a­ gegn persˇnuverndarl÷gum a­ afla upplřsinga um nemendur leikskˇlans sem flokkast sem vi­kvŠmar persˇnuupplřsingar".

SamkvŠmt persˇnuvernd telst allt eftirfarandi vi­kvŠmar persˇnuupplřsingar:

a. Upplřsingar um uppruna, litarhßtt, kyn■ßtt, stjˇrnmßlasko­anir, svo og tr˙ar- e­a a­rar lÝfssko­anir.
b. Upplřsingar um hvort ma­ur hafi veri­ gruna­ur, kŠr­ur, ßkŠr­ur e­a dŠmdur fyrir refsiver­an verkna­.
c. Upplřsingar um heilsuhagi, ■ar ß me­al um erf­aeiginleika, lyfja-, ßfengis- og vÝmuefnanotkun.
d. Upplřsingar um kynlÝf manna og kynheg­an.
e. Upplřsingar um stÚttarfÚlagsa­ild.
f. SÚrtŠk ßkv÷r­un: ┴kv÷r­un sem afmarkar rÚtt og/e­a skyldur eins e­a fleiri tilgreindra einstaklinga.

Me­fer­ vi­kvŠmra persˇnuupplřsinga lřtur mj÷g str÷ngum reglum. Fyrir ■a­ fyrsta ■ß ■arf leikskˇlinn a­ r÷ksty­ja ■a­ af hverju hann fer fram ß slÝkar upplřsingar frß foreldrum barnanna og er vafasamt a­ Štla a­ hŠgt sÚ a­ rÚttlŠta ■a­ me­ nokkrum hŠtti a­ opinber stofnun sem ß a­ gŠta hlutleysis ■egar kemur a­ tr˙mßlum ■urfi a­ fara fram ß slÝkar upplřsingar. Og ■ˇ a­ skˇlinn hef­i l÷ggilda ßstŠ­u til ■ess a­ safna upplřsingum um tr˙arsannfŠringu e­a lÝfssko­anir foreldra barnanna vi­ innritun, ■ß er ger­ um ■a­ krafa a­ svo vi­kvŠm g÷gn sÚu geymd Ý lŠstum hirslum og einungis a­gengileg ■eim kennurum e­a starfsm÷nnum skˇlans sem ß ■urfa a­ halda vegna starfa sinna.

Ůa­ er hins vegar ekkert sem segir a­ foreldrar megi ekki af eigin frumkvŠ­i upplřsa skˇlann um tr˙ sÝna ef ■eir telja ■÷rf ß ■vÝ t.d. vegna ■ess a­ barni­ megi ekki neyta einhverrar ßkve­innar fŠ­u. En ■a­ Štti alltaf a­ vera undir foreldrunum sjßlfum komi­ og skˇlanum ˇvi­komandi af fyrra brag­i.

Ůar sem uppsetning helgileiksins ß [leikskˇlanum] er frekar umfangsmikil, nŠr yfir 3 vikna tÝmabil ß skˇladagatalinu og er ß ■eim tÝma daglega partur af r˙tÝnu barnanna, ■ß Šttu a­ vera til um hann g÷gn frß foreldrarß­i, kennararß­i og skˇlastjˇrn sem ber a­ taka fyrir jafn umfangsmikinn ■ßtt Ý starfshßttum skˇlans sem fellur utan a­alnßmskrßr.

╔g vil spyrja, eru ■au g÷gn til og get Úg fengi­ a­ sjß ■au? Ůannig a­ Úg sjßi hvernig var komist a­ ■eirri ni­urst÷­u a­ ■etta samrřmdist ■eim l÷gum og reglum sem n˙ gilda um hlutleysi og jafnrŠ­i Ý skˇlastarfi.

═ nßmskrß [leikskˇlans] koma einungis fram mj÷g takmarka­ar upplřsingar sem gefa ekki fyrirfram til kynna hversu umfangsmikill ■essi helgileikur er: "Elstu b÷rn leikskˇlans Šfa helgileik og sřna fj÷lskyldum sÝnum. Einnig sřna ■au helgileikinn Ý salnum Ý [leikskˇlanum] fyrir yngri b÷rnin."

═ skřrslu starfshˇps um samstarf kirkju og skˇla sem unnin var fyrir ReykjavÝkurborg og gefin ˙t Ý febr˙ar 2007 er komist a­ eftirfarandi ni­urst÷­u:

öHlutverk leik- og grunnskˇla var­andi tr˙arbrag­afrŠ­slu. Innan leik- og grunnskˇla bera kennarar ßbyrg­ ß kennslu og frŠ­slu barna um tr˙arbr÷g­, lÝfssko­anir og kristilegt si­gŠ­i. L÷g­ er ßhersla ß a­ Ý skˇlum fer fram frŠ­sla um mismunandi lÝfssko­anir og tr˙arbr÷g­ en ■ar er ekki stundu­ bo­un tr˙ar. ═ engum tilfellum er skˇlastarfi og starfi tr˙ar- og lÝfssko­unarhˇpa blanda­ saman.

Leik- og grunnskˇlar hafa ■vÝ mikilvŠga hlutverki a­ gegna a­ gera fj÷lbreytileikann sřnilegan ß jßkvŠ­an hßtt og rŠkta me­ b÷rnum og unglingum umbur­arlyndi og skilning. Ůess vegna er l÷g­ ßhersla ß mikilvŠgi ■ess a­ stu­la a­ samrŠ­u og frŠ­slu um tr˙arbr÷g­ almennt Ý ■eim tilgangi a­ tryggja rÚtt allra, bŠ­i meiri- og minnihluta, og ala b÷rn og nemendur upp vi­ a­ vir­a almenn mannrÚttindi.

B÷rnum og unglingum skal ekki mismuna­ vegna tr˙ar e­a lÝfssko­unar. ═ leik- og grunnskˇla skal b÷rnum ekki mismuna­ vegna tr˙ar e­a lÝfssko­unar ■eirra e­a foreldra ■eirra. For­ast skal a­stŠ­ur ■ar sem b÷rn eru tekin ˙t ˙r hˇpnum e­a skyldu­ til a­ taka ■ßtt Ý atbur­um sem ekki samrŠmast tr˙ar- e­a lÝfssko­unum ■eirra

═ si­areglum kennara og leikskˇlakennara kemur eftirfarandi fram:

Kennurum ber a­ hafa jafnrÚtti allra nemenda a­ lei­arljˇsi Ý skˇlastarfi. Kennarar eiga a­ vinna gegn fordˇmum og mega ekki mismuna nemendum t.d. vegna kyns, ■jˇ­ernis e­a tr˙arbrag­a.

Foreldrasamt÷kin Heimili og skˇli sendu frß sÚr ßlyktun ß sÝ­asta ßri a­ undangenginni k÷nnun vegna mikillar umrŠ­u um vinalei­ina:

"MikilvŠgt er a­ fri­ur rÝki ß hverjum tÝma um ■ß ■jˇnustu sem bř­st innan skˇlans. Me­ tilliti til jafnrŠ­issjˇnarmi­a og me­ vÝsan Ý 2. grein grunnskˇlalaga, telur stjˇrn Heimilis og skˇla e­lilegra a­ til framtÝ­ar standi sßlgŠslu■jˇnusta Ůjˇ­kirkjunnar b÷rnum og forsvarsm÷nnum ■eirra til bo­a utan h˙sakynna skˇla, eftir a­ skˇladegi lřkur."

Ůa­ sama hlřtur a­ gilda um helgileiki sem teljast yfirleitt til tr˙arßrˇ­urs e­a -innrŠtingar lÝkt og ˙tdeiling helgirita, sßlmas÷ngur og bŠnir t.d. Foreldrar eru algj÷rlega frjßlsir til ■ess a­ nřta sÚr alla ■ß ■jˇnustu sem kirkjan bř­ur uppß eftir a­ skˇladegi lřkur, t.a.m. uppsetningu ß helgileik Ý gegnum sunnudagaskˇla e­a eftir ÷­rum lei­um Ý samrß­i vi­ sˇknarprest sinn. Leikskˇlinn hefur ■egar skřrt hlutverk og ekki er efnilegt a­ ■vÝ mikilvŠga starfi sem skˇlanum ber a­ sinna sÚ ˇgna­ me­ ˇeiningu vegna einhvers sem ß ekki heima Ý opinberu skˇlastarfi e­a a­ anna­ sem skˇlinn ß sannarlega a­ sinna vÝki fyrir einhverju sem ß alls ekki a­ vera ß forrŠ­i skˇlastofnanna heldur ß forrŠ­i forrß­amanna barnanna og engra annarra.

═ nřlegum ˙rskur­i MannrÚttindanefndar SŮ var norska rÝki­ sagt brjˇta ß ■essum rÚttindum foreldra og barna me­ einhli­a tr˙arßrˇ­ri Ý skˇlum - helgileikjum, ˙tdeilingu tr˙arrita, sßlmas÷ng, bŠnum o.s.frv. Samskonar ˙rskur­ur var kve­inn upp Ý mßli annarra norskra foreldra gegn rÝkinu af Evrˇpudˇmstˇlnum. ═ framhaldi af ■vÝ hefur norska rÝki­ veri­ Ý mikilli endursko­un me­ alla uppbyggingu ß tr˙arbrag­afrŠ­i Ý hinum norsku skˇlum.

┴satr˙arfÚlagi­ sendi frß sÚr ßlyktun til skˇlayfirvalda um a­ fari­ sÚ a­ l÷gum Ý skˇlum landsins og mannrÚttindi virt. ┴lyktunin var sam■ykkt ß Allsherjar■ingi ┴satr˙arfÚlagsins 2006.

Si­mennt, Ung vinstri grŠn og Samband ungra sjßlfstŠ­ismanna sendu ÷ll frß sÚr ßlyktanir sem Ýtreka hlutleysi skˇlastofnanna og hvetja til ■ess a­ mannrÚttindi sÚu virt ■egar kemur a­ tr˙frelsi manna, ■a­ kom allt Ý kj÷lfar ßlyktunnar samtakanna Heimili og skˇli.

═ nˇvember 2007 var sagt frß ■vÝ a­ falli­ hef­i veri­ frß Vinalei­ ■jˇ­kirkjunnar Ý Flataskˇla Ý Gar­abŠ. ═ kj÷lfar fyrirspurnar frß Persˇnuvernd til Flataskˇla var falli­ frß a­ hafa fulltr˙a ■jˇ­kirkjunnar starfandi vi­ skˇlann vi­ äkristilega sßlgŠsluô. Foreldri vi­ skˇlann mislÝka­i a­ ■urfa a­ tilgreina sÚrstaklega ef ■a­ vildi ekki a­ fulltr˙i tr˙fÚlags nßlga­ist barn ■ess Ý skˇlanum, a­ ÷­rum kosti var um äŠtla­ sam■ykkiô a­ rŠ­a.

Me­ ■essu mˇti eru foreldrar neyddir til a­ gefa upp afst÷­u sÝna til tr˙arbrag­a, en ■a­ teljast ävi­kvŠmar persˇnuupplřsingarô samkvŠmt l÷gum um persˇnuvernd (nr. 77, 2000, 9. gr.) og ■vÝ var leita­ til Persˇnuverndar.

═ svari frß skˇlastjˇra kom fram a­ upplřsingarnar um ■ß sem bß­ust undan afskiptum fulltr˙a tr˙fÚlags Ý skˇlanum voru Ý h÷ndum skˇlastjˇra, a­sto­arskˇlastjˇra, deildarstjˇra, umsjˇnarkennara vi­komandi barna og fulltr˙a ■jˇ­kirkjunnar. Annar skˇli Ý Gar­abŠr fylgdi svo Ý kj÷lfari­ en vinalei­in er enn starfandi Ý ■ri­ja grunnskˇlanum Ý Gar­abŠ. N˙na er Ý undirb˙ningi ska­abˇtakrafa ß hendur bŠjaryfirv÷ldum vegna vinalei­arinnar sem var ■ar starfrŠkt, a­ ÷llum lÝkindum ß ˇl÷gmŠtan hßtt.

═ sumar var sagt frß barßttu f÷­ur skˇladrengs Ý Hjallaskˇla Ý Kˇpavegi Ý fj÷lmi­lum. "[...], fa­ir sj÷ ßra drengs, er ˇßnŠg­ur me­ kirkjufer­ir Hjallaskˇla ß a­ventu. Segir hann um tr˙bo­ a­ rŠ­a og slÝkt samrŠmist hvorki mannrÚttindasßttmßla Evrˇpu nÚ Ýslenskum l÷gum. [...] hefur ßrangurslaust reynt a­ leita rÚttar sÝns. äEf ■etta er ekki tr˙bo­, ■ß er tr˙bo­ ekki til,ô segir [...], fa­ir ˙r Kˇpavoginum, um svokalla­ar kirkjufer­ir sem sj÷ ßra sonur hans fer Ý sem hluta af skˇlastarfi, en drengurinn gengur Ý Hjallaskˇla. BŠ­i [...] og mˇ­ir drengsins eru ßn tr˙ar og sßrnar a­ sonur ■eirra sÚ sendur Ý kirkju ß vegum skˇlans ■ar sem honum er me­al annars gert a­ bi­ja til gu­s.

SamkvŠmt al■jˇ­asamningi um borgaraleg og stjˇrnmßlaleg rÚttindi (nr. 10/1979) skal enginn ■urfa a­ ■ola ge­■ˇtta- e­a ˇl÷gmŠta r÷skun ß einkalÝfi, fj÷lskyldu e­a heimili (17. gr.). Allir menn skulu frjßlsir hugsana sinna, sannfŠringar og tr˙ar (18. gr.). RÝki ■au sem a­ilar eru a­ samningi ■essum takast ß hendur a­ vir­a frelsi foreldra og, eftir ■vÝ sem vi­ ß, l÷grß­amanna til ■ess a­ tryggja tr˙arlegt og si­fer­islegt uppeldi barna sinna Ý samrŠmi vi­ ■eirra eigin sannfŠringu (18. gr.) "

═ nˇvember 2007 var sagt frß ■vÝ Ý frÚttum RÝkissjˇnvarpsins a­ prestar fengju ekki lengur a­ vitja barna Ý ■remur af fimm leikskˇlum Ý Seljahverfi. Fram kom a­ leikskˇlastjˇrar teldu ekki rÚtt a­ mismuna b÷rnum eftir tr˙arsko­unum, taka yr­i tillit til ■ess a­ vi­ byggjum Ý fj÷lmenningarsamfÚlagi og a­ tr˙arlegt uppeldi Štti a­ vera Ý verkahring foreldra en ekki leikskˇla.

Fa­ir sem ßtti dŠtur Ý einum ■essara leikskˇla sag­i svo frß ■eirri reynslu: "Ůar til sÝ­asta vor ßtti Úg b÷rn Ý leikskˇla Ý Seljahverfi og ■ekki ■vÝ vel til ■essara mßla. Eins og fj÷lmargir a­rir ═slendingar erum vi­ hjˇnin tr˙laus og ■vÝ kusum vi­ a­ dŠtur okkar fŠru ekki til prests ■egar hann heimsˇtti Hßlsaborg. En ■a­ runnu ß okkur tvŠr grÝmur ■egar dŠtur okkar komu heim af leikskˇlanum og s÷g­u a­ ■Šr tvŠr og einn drengur af erlendum uppruna hef­u veri­ tekin til hli­ar ■ann daginn me­an hin b÷rnin ßttu stund me­ presti.

╔g fÚkk ˇnotatilfinningu Ý magann ■egar ■Šr lřstu ■essum leikskˇladegi. Ůa­ var ßtakanlegt a­ hugsa til barnanna ■riggja sem tekin voru ˙r hˇpnum ■ennan dag vegna lÝfssko­ana foreldranna. Ef ekki hef­i veri­ fyrir ■ennan eina dreng, sem ■ß hef­i veri­ einn ˙tundan, hef­um vi­ hiklaust lßti­ stelpurnar fara Ý kristnibo­i­ hjß sÚra Bolla. Ůa­ var ekki fyrr en drengurinn hŠtti ß leikskˇlanum og dŠtur okkar voru einar teknar til hli­ar a­ vi­ h÷f­um samband vi­ leikskˇlann og bß­um um a­ okkar b÷rn yr­u ekki lengur skilin frß ÷­rum. Ůrßtt fyrir lÝfssko­anir okkar, sem skipta okkur t÷luver­u mßli, gßtum vi­ ekki hugsa­ okkur a­ lßta skera dŠtur okkar svo frß ÷­rum b÷rnum Ý leikskˇlanum. Raunin er a­ leikskˇlatr˙bo­ er ekkert val.

Ůa­ er nefnilega ekkert val fyrir b÷rn a­ ■au sÚu tekin ˙r hˇpnum. Ekkert foreldri ß a­ vera sett Ý ■ß st÷­u a­ ney­ast til a­ velja ß milli tr˙bo­s og ■ess a­ barni­ sÚ teki­ til hli­ar. Leikskˇlar eiga ekki a­ vera tr˙bo­sstofnanir."

Ůetta er ekki tŠmandi greinarger­ um ■ß mˇtspyrnu sem er a­ vakna vegna vaxandi ßsˇknar kirkjunnar inn Ý menntastofnannir landsins en Štti hugsanlega a­ gefa einhverja mynd af henni. [Leikskˇlinn] er Ý raun til mikillar fyrirmyndar Ý ■essu fyrir utan ■essar ■rjßr vikur ß ßrinu rÚtt fyrir jˇlin. En jˇlin eru yfirleitt mj÷g mikilvŠgur tÝmi Ý lÝfi lÝtilla barna (og fj÷lskyldna) og ■rjßr vikur eru heil eilÝf­ og til ■ess fallin a­ gera kristilegan ßtr˙na­ a­ ˇrj˙fanlegum hlut Ý undirb˙ningi jˇlanna Ý huga ˇmˇta­s barns.

ŮvÝ er Úg eindregi­ mˇtfallin. Jˇlin eru upprunalega ekki tr˙arlegs e­lis og ■au eru heldur ekki Ý e­li sÝnu mj÷g tr˙arleg Ý dag og Úg vil fß a­ eiga ■au jˇl sem Úg hef hinga­ til ßtt me­ b÷rnunum mÝnum Ý fri­i, eins og svo m÷rg l÷g og regluger­ir segja a­ Úg eigi fullan rÚtt ß auk ■ess sem ■a­ eru skřlaus mannrÚttindi okkar a­ ■urfa ekki a­ taka ■ßtt Ý helgiath÷fnum sem samrŠmast ekki lÝfssko­unum okkar.

Ůeim sem vilja hlutleysi Ý skˇlunum er hins vegar oft brigsla­ ■a­ a­ vilja banna jˇlahald en ■vÝ fer vÝ­sfjarri ■vÝ langflest Ý jˇlahaldi ═slendinga tengist ekki ß nokkurn hßtt tr˙. Ůar ber fyrst a­ nefna og halda uppß jˇlasveinanna okkar litrÝku sem lita jˇlahald landans lÝklega meira en nokku­ anna­.

[Seinni hluti]

Ritstjˇrn 28.10.2010
Flokka­ undir: ( Skˇlinn )

Vi­br÷g­


Valtřr Kßri Finnsson - 28/10/10 14:26 #

┌fff. Ůriggja vikna stanslausar Šfingar ß leikriti. Datt virkilega eingum Ý hug a­ b÷rnin hef­u kanski ekki gott nÚ gaman af ■essu?

╔g Štla a­ giska ß a­ ■etta sÚ sagan af jes˙barninu (baby jeebus!). MeyfŠ­ing, englar, vitringar, myrra og margt fleira sem b÷rn munu ekki hafa neinn skilning ß nÚ ßhuga. Og ■etta munu ■au ■urfa a­ einbeita sÚr a­ Ý ■rjßr vikur?

Hef­i ekki veri­ hŠgt a­ gera eitthva­ skemmtilegra/gagnlegra?

Loka­ hefur veri­ fyrir athugasemdir vi­ ■essa fŠrslu. Vi­ bendum ß spjalli­ ef ■i­ vilji­ halda umrŠ­um ßfram.