Lˇgˇ
Feisb˙kk J˙tj˙bi­ Spjalli­

Um fÚlagi­ | Um vefriti­ | SoS | Tenglar ritstjorn@vantru.is | vantru@vantru.is Umsˇkn Ý fÚlagi­ : umsokn@vantru.is
Fersk vi­br÷g­
Um vÝsindi og gervivÝsindi
16.02. kl: 16:14
T÷frahugsunarhßttur
21.04. kl: 23:48
Vitnisbur­ur
01.06. kl: 23:17
Erf­afrŠ­i Lysenko
02.04. kl: 16:36
SvŠ­anudd
20.03. kl: 01:05
til athugunar

TR┌F╔LAGSLEIđR╔TTING

Vantr˙ hefur a­sto­a­ 1352* einstaklinga vi­ a­ lei­rÚtta tr˙fÚlagsskrßningu sÝna sÝ­an 1. jan˙ar 2006.

[Lesa nßnar]

Ranghugmyndin um gu­
[Lesa upphaf 2. kafla]

Andlegt sjßlfstŠ­i

Movable Type
knřr ■ennan vef

Efahyggjuor­abˇkin

Algeng og quasi-algeng or­ og hugt÷k er var­ar gagnrřna hugsun

Undirflokkar

10.02.10

Um vÝsindi og gervivÝsindi

Baldvin Írn Einarsson

Vi­ h÷fum ÷ll heyrt fˇlk nota or­i­ gervivÝsindi (pseudoscience) Ý ni­randi merkingu um ßkve­in frŠ­i e­a kenningar sem vi­komandi telur ekki eiga vi­ r÷k a­ sty­jast. En hva­ eru gervivÝsindi og hvernig eru ■au frßbrug­in ■vÝ sem kalla mß äalv÷ruö vÝsindi? Sumir nota or­i­ gervivÝsindi (e­a samheiti­ hjßfrŠ­i) um frŠ­igreinar ß bor­ vi­ sßlfrŠ­i, fÚlagsfrŠ­i og jafnvel heimspeki, Ý ■eirri tr˙ a­ a­eins äh÷r­ö vÝsindi eins og e­lis- og efnafrŠ­i geti talist til vÝsinda. RÚtt merking or­sins ß ■ˇ vi­ hugmyndakerfi sem eru sett fram ß vÝsindalegan hßtt ßn ■ess a­ vÝsindastarf liggi ■eim til grundvallar.

Lesa Um vÝsindi og gervivÝsindi
Baldvin Írn Einarsson |

21.04.08

T÷frahugsunarhßttur

Bj÷rn Darri
"...t÷frahugsunarhßttur er "grundvallar■ßttur Ý hugsanaferli barns." --Zusne og Jones

SamkvŠmt mannfrŠ­ingnum Dr. Philips Stevens Jr., felur hugtaki­ t÷frahugsunarhßttur Ý sÚr nokkra hluti, ■ar ß me­al ■ß tr˙ a­ allir hlutir tengist me­ kr÷ftum sem hafnir eru yfir bŠ­i efni og anda. T÷frahugsunarhßttur gŠ­ir hluti sem teljast tßknrŠnir sÚrst÷kum kr÷ftum. SamkvŠmt Stevens, "tr˙ir mikill meirihluti mannkyns ß a­ raunveruleg tengsl sÚu ß milli tßkns og ■ess sem ■a­ stendur fyrir og a­ einhver raunveruleg og jafnvel mŠlanleg orka flŠ­i ■ar ß milli." Hann telur a­ ■etta eigi sÚr taugafrŠ­ilegar skřringar, ■ˇtt innihald tßknanna sjßlfra eigi sÚr menningarlegar rŠtur.

Lesa T÷frahugsunarhßttur
Bj÷rn Darri | Vi­br÷g­ (1)

11.05.07

Vitnisbur­ur

Lßrus Vi­ar

Vitnisbur­ur og litrÝkar frßsagnir eru ein ■eirra vinsŠlustu og mest sannfŠrandi sannana sem gefnar eru til a­ rÚttlŠta tr˙nna ß hi­ yfirnßtt˙rulega og dulrŠna, auk gervivÝsinda. Ůrßtt fyrir ■a­ eru frßsagnir og vitnisbur­ur lÝtils vir­i ■egar kanna ß sannleiksgildi ■eirra fullyr­inga sem ■au eiga a­ sty­ja. EinlŠgar og lifandi frßsagnir einhvers af ■vÝ ■egar hann hitti engla e­a MarÝu gu­smˇ­ir, geimverur, drauga, Stˇrfeta, barn sem hÚlt ■vÝ fram a­ ■a­ hafi ßtt fyrri lÝf, sß fjˇlublßar ßrur Ý kringum deyjandi sj˙klinga, kynntist ˇtr˙legum vatnsleitara (e. dowser), svÝfandi g˙r˙ e­a t÷fraskur­lŠkni duga skammt til a­ sannreyna hvort a­ rÚttlŠtanlegt sÚ a­ tr˙a ß slÝka hluti.

Lesa Vitnisbur­ur
Lßrus Vi­ar | Vi­br÷g­ (12)

02.04.07

Erf­afrŠ­i Lysenko

Lßrus Vi­ar

Trofim Denisovich LysenkoLysenkoismi vÝsar til tÝmabils Ý r˙ssneskum vÝsindum ■ar sem bˇndinn og jar­yrkjuma­urinn Trofim Denisovich Lysenko (1898-1976) var Ý a­alhlutverki. Lysenko leiddi hreyfingu sem kennd var vi­ Michurianisma ß tÝmum LenÝns og StalÝns. I. V. Michurin sjßlfur var aftur ß mˇti hallur undir Lamarckisma. Lamarck var franskur vÝsindama­ur sem var uppi ß ßtjßndu ÷ld og hann setti fram ■rˇunarkenningu l÷ngu fyrir daga Darwins. Kenningu Lamarcks hefur ■ˇ veri­ hafna­ af ■rˇunarlÝffrŠ­ingum vegna ■ess a­ h˙n ˙tskřrir ekki ■rˇun ß jafn sannfŠrandi hßtt og kenningin um nßtt˙ruval gerir.

Lesa Erf­afrŠ­i Lysenko
Lßrus Vi­ar |

17.12.06

SvŠ­anudd

Lßrus Vi­ar

SvŠ­anudd er fˇtanudd sem nota­ er til a­ greina og lŠkna sj˙kdˇma. ┴ fjˇr­a ßratug sÝ­ustu aldar beitti Eunice Ingham (1889-1974) rakhnÝf Occams ß kenningar dr. William Fitzgerald, sem settar voru fram Ý bˇk hans SvŠ­ame­fer­ (e. Zone Therapy) (1917), og ˙tkoman var­ svŠ­anudd. H˙n fjarlŠg­i flest ÷ll orkusvŠ­i Fitzgeralds, sem hÚlt ■vÝ fram a­ lÝkaminn hafi tÝu slÝk svŠ­i, og skildi einungis eftir fŠturnar. SvŠ­anudd byggist ß ■eirri ˇr÷kstuddu tr˙ a­ sÚrhver hluti fˇtanna eigi sÚr samsv÷run Ý lÝkamanum. Til dŠmis er stˇra tßin svŠ­i sem samsvarar h÷f­inu. LÝkt og lithimnulestur notar lithimnu augans til a­ kortleggja lÝkamann, ■ß kortleggur svŠ­anuddi­ lÝkamann me­ fˇtunum ■ar sem hŠgri fˇturinn samsvarar hŠgri hli­ lÝkamans og vinstri fˇturinn samsvarar vinstri hli­inni. Vegna ■ess a­ allur lÝkaminn ß sÚr samsv÷run Ý fˇtunum ■ß lÝta ■eir, sem leggja stund ß svŠ­anudd, ß sig sem heildrŠna me­fer­ara­ila en ekki sem fˇtanuddara. S÷gur herma a­ Forn-KÝnverjar og Egyptar hafi lagt stund ß svŠ­anudd og ■a­ er enn mj÷g vinsŠlt Ý Evrˇpu.

Lesa SvŠ­anudd
Lßrus Vi­ar |

19.11.06

Sßl (andi)

MatthÝas ┴sgeirsson

Sßl e­a andi er ˇefnislegt fyrirbŠri sem getur skynja­ og hefur sjßlfsvitund. Sßlir eru oft taldar ˇdau­legar.

Lesa Sßl (andi)
MatthÝas ┴sgeirsson |

17.10.06

Lithimnulestur

Lßrus Vi­ar

eyeball.jpgLithimnulestur snřst um a­ nota lithimnu augans vi­ sj˙kdˇmsgreiningar. Lithimnulestur byggist ß ■eirri vafas÷mu fullyr­ingu a­ sÚrhvert lÝffŠri mannslÝkamans hafi sitt sÚrstaka svŠ­i ß lithimnunni og hŠgt sÚ a­ kanna heilbrig­i lÝffŠranna me­ ■vÝ a­ athuga lithimnuna frekar en sjßlft lÝffŠri­. Haft er eftir kanadÝskri stofnun Ý lithimnufrŠ­i (Canadian Institute of Iridology) a­: „LithimnufrŠ­i er s˙ grein innan ˇhef­bundinna lŠkninga Ý Kanada sem hefur vaxi­ hva­ ÷rast undanfari­.“

Lesa Lithimnulestur
Lßrus Vi­ar | Vi­br÷g­ (6)

28.09.06

Sk÷punarhyggja og sk÷punarvÝsindi

Lßrus Vi­ar

Ekkert kemur heim og saman Ý lÝffrŠ­i nema Ý ljˇsi ■rˇunar.Theodosius Dobzhansky (1973)

Vi­ vitum ekki hvernig Skaparinn fˇr a­ nÚ hva­a a­fer­ir Hann nota­i vi­ sk÷punina ■vÝ a­ Hann notar a­fer­ir sem eru n˙na ekki nota­ar neins sta­ar Ý hinum nßtt˙rulega alheimi. Ůess vegna t÷lum vi­ um sk÷punina sem sÚrstaka sk÷pun. Vi­ getum ekki nota­ vÝsindalegar rannsˇknir til ■ess a­ uppg÷tva eitthva­ um ■Šr sk÷punara­fer­ir sem Skaparinn nota­i.Duane Gish, Evolution? The Fossils Say No!

...■rˇun alheimsins er ekki a­eins „samrřmanleg“ vi­ gu­str˙nna. Tr˙in ß kŠrleiksrÝkan Gu­... gerir rß­ fyrir alheimi sem ■rˇast.* John F. Haught

Lesa Sk÷punarhyggja og sk÷punarvÝsindi
Lßrus Vi­ar | Vi­br÷g­ (17)

21.09.06

DÝanetÝk og VÝsindaspeki (VÝsindakirkjan)

Lßrus Vi­ar

Dianetics_triangle.jpg┴ri­ 1950 var bˇkin Dianetics: The Modern Science of Mental Health eftir Lafayette Ronald Hubbard (1911-1986) gefin ˙t. Me­limir VÝsindaspekikirkjunnar hafa ■essa bˇk Ý hßvegum og lÝta ß hana sem heilaga ritningu, hornstein kirkju og tr˙arbrag­a ■eirra og ■ess sem ■eir ßlÝta vera ■eirra eigin vÝsindi. ═ bˇkinni frŠ­ir Hubbard lesandann um dÝanetÝk sem er „... me­fer­artŠkni sem hŠgt er a­ nota til a­ me­h÷ndla alla andlega kvilla og alla ge­vefrŠna (e. psycho-somatic) sj˙kdˇma, me­ fullvissu um a­ fullum bata ver­i nß­.“ Hann hÚlt ■vÝ fram a­ hann haf­i uppg÷tva­ „hina einu uppsprettu andlegs ˇjafnvŠgis.“ (Hubbard 6). Ůrßtt fyrir ■a­ mß finna tilkynningu ß titilsÝ­u bˇkarinnar, ■ar sem segir a­ „VÝsindaspeki og undirgrein hennar, DÝanetÝk, eins og ■Šr eru i­ka­ar af Kirkjunni.... vilja ekki taka vi­ einstaklingum sem ˇska eftir me­fer­ gegn sj˙kdˇmum e­a ge­rŠnum vandamßlum heldur benda ■eim ß sÚrfrŠ­inga ß ■essum svi­um hjß ÷­rum stofnunum sem geta teki­ ß ■essum mßlum.“ Ůa­ vir­ist nokku­ augljˇst a­ tilkynningin ßtti a­ vernda Kirkjuna gegn l÷gsˇknum fyrir a­ stunda lŠkningar ßn leyfis en h÷fundurinn heldur ■vÝ margoft fram a­ dÝanetÝk geti lŠkna­ hÚr um bil allt sem hrjßir mann. Hann heldur ■vÝ einnig Ýtreka­ fram a­ dÝanetÝk sÚu vÝsindi. Samt sem ß­ur geta nŠr allir sem hafa reynslu af vÝsindaskrifum sÚ­ strax ß fyrstu sÝ­um Dianetics a­ bˇkin er ekki vÝsindarit og h÷fundurinn er enginn vÝsindama­ur. DÝanetÝk er sÝgilt dŠmi um gervivÝsindi.

Lesa DÝanetÝk og VÝsindaspeki (VÝsindakirkjan)
Lßrus Vi­ar | Vi­br÷g­ (0)

03.04.06

SmßskammtalŠkningar (hˇmˇpatÝa)

Lßrus Vi­ar

Ekki nema a­ l÷gmßl efnafrŠ­innar sÚu farin ˙r b÷ndunum, ■ß eru flestar hˇmˇpatÝskar remedÝur of ˙t■ynntar til a­ ■Šr geti haft einhver ßhrif ß lÝkamsstarfsemina....“ ---Consumer Reports (jan˙ar 1987)

Margar fyrri rannsˇknir hafa sřnt fram ß a­ smßskammtalŠkningar hafi meiri virkni en lyfleysa.... Ůa­ er hafi­ yfir allan vafa og sam■ykkt af m÷rgum rannsˇknara­ilum a­ samanbur­arrannsˇknir sem notast vi­ lyfleysu sem vi­mi­ eru ekki heppilegt rannsˇknartŠki til prˇfana ß smßskammtalŠkningum.“ ---Talsma­ur Society of Homeopaths

Lesa SmßskammtalŠkningar (hˇmˇpatÝa)
Lßrus Vi­ar | Vi­br÷g­ (14)
GervivÝsindi - vi­br÷g­ (2)
VÝsindi - vi­br÷g­ (3)
Safngreining - vi­br÷g­ (0)
Sk˙ffußhrifin - vi­br÷g­ (8)
Forlestur (e. hot reading) - vi­br÷g­ (9)
Hßttlestur (e. cold reading) - vi­br÷g­ (1)
Misnotkun vi­ helgihald satanista - vi­br÷g­ (18)
Abrakadabra - vi­br÷g­ (0)
SamfÚlagsefli - vi­br÷g­ (0)
Reiki - vi­br÷g­ (67)
EVP - vi­br÷g­ (7)
Nßlarstungur - vi­br÷g­ (17)
Nostradamus (1503-1566) - vi­br÷g­ (21)
Stj÷rnuspeki - vi­br÷g­ (8)
Skotfimi k˙rekinn - vi­br÷g­ (0)
Magnvillan - vi­br÷g­ (9)
Sta­festingartilhneigingin - vi­br÷g­ (4)
Gu­dˇmlega r÷kvillan - vi­br÷g­ (1)
FßfrŠ­ir÷klei­slan - vi­br÷g­ (7)
FyrirbŠri hundra­asta apans - vi­br÷g­ (5)
Gagnsemisr÷kvillan - vi­br÷g­ (0)
ValkvŠm hugsun - vi­br÷g­ (0)
Ëskhyggja - vi­br÷g­ (0)
Post hoc r÷kvillan - vi­br÷g­ (0)
VÝsun Ý yfirvald - vi­br÷g­ (4)
Sjßlfsblekking - vi­br÷g­ (0)