Allar frslur Allir flokkar Sos Um flagi rskrning Lg Spjallid@Vantru Pstfang Vantru@Facebook Vantru@Youtube Vantru@Twitter

Smskammtalkningar (hmpata)

Ekki nema a lgml efnafrinnar su farin r bndunum, eru flestar hmpatskar remedur of tynntar til a r geti haft einhver hrif lkamsstarfsemina....“ ---Consumer Reports (janar 1987)

Margar fyrri rannsknir hafa snt fram a smskammtalkningar hafi meiri virkni en lyfleysa.... a er hafi yfir allan vafa og samykkt af mrgum rannsknarailum a samanburarrannsknir sem notast vi lyfleysu sem vimi eru ekki heppilegt rannsknartki til prfana smskammtalkningum.“ ---Talsmaur Society of Homeopaths

Hefbundnar smskammtalkningar voru fyrst raar 19. ld af Samuel Christian Freidrich Hahnemann (1755-1843) sem nr valkostur vi hefbundnar lkningaaferir ess tma, eins og til a mynda bltkur. A skera upp ar til a lta sjklingum bla, og neya annig sjkdminn til a yfirgefa lkamann svo a lkamsvessarnir gtu n jafnvgi a nju, var vinsl lkningaafer allt til loka 19. aldar (Williams 1981: 265). Hahnemann hafnai eirri hugmynd a lkna tti sjkdma me v a hleypa t vonda efninu sem olli eim. ess sta hlt hann v fram mehndla tti sjkdma me v a hjlpa lfskraftinum a koma aftur jafnvgi og samhljmi lkamanum. Einnig hafnai hann rum lkningaaferum sem voru algengar hans dgum eins og a gefa stlppur og uppslulyf „sem innihldu pum og kalmel me kvikasilfri“ (ibid.: 145). Eftir a hyggja voru hinar nju lkningaaferir Hahnemanns mun mannlegri og minni lkur v a r geru einhvern skaa, mia vi margar arar lkningaaferir ess tma.

Lknavsindin voru mtun tmum Hahnemanns en smskammtalkningar ttu ekki eftir a vera hluti af eirri run. Lknisfri er eli snu tengd efnishyggju. Hn byggist rum frigreinum eins og lffrafri, lfelisfri og efnafri. a aferir Hahnemann taki mi af reynsluathugunum, eru kenningar hans um sjkdma og lkningar ekki empirskar og fela sr skrskotun til frumspekilegra fyrirbra og ferla.

Hahnemann setti fram kenningar snar um sjkdma og mehndlun eirra bkunum Organon der rationellen Heilkunde (1810) og Die chronischen Krankheiten, Theoretische Grundlagen (1821). Ori „homeopathy“ (. Heilkunde) er sett saman r grsku orunum homeo (lkur) og pathos (jning). Hahnemann vildi a snar aferir vru andsvar vi rkjandi lkningahef eirra tma, sem gekk t a lta „lkamsvessana“ n jafnvgi me v a mehndla jafnvgi me andstu sinni (allos). Hann nefndi hefbundna lknisfri „allopathy“. Jafnvel rtt fyrir a ntma lknisfri eigi ekkert skylt vi r kenningar um a koma lkamsvessum jafnvgi ea a mehndla sjkdm me andstu sinni, tala hmpatar og arir talsmenn hefbundinna lkninga enn um hefbunda lkna sem „allopaths“, sem er misvsandi (Jarvis 1994).

Hefbundnar smskammtalkningar er vanalega skilgreindar sem kvei meferarkerfi sem byggist v a nota rlitla skammta af remedum sem strri skmmtum valda svipuum hrifum og sjkdmurinn sem mehndla . Hahnemann hlt a afar litlir skammtar af lyfi gtu haft mjg kraftmikil lknandi hrif vegna ess a hgt vri a auka virkni eirra me v a hrista af krafti tiltekinn htt (e. succussion). Hahnemann kallai essa meintu aukningu virkninni sem tti a fst me hristingunni eflingu (e. dynamization). Hann var eirri skoun a hristingin gti leyst r lingi „efnislega og andlega krafta“ og geru annig efnin virkari. „A sl flskunni ltt leurbt ea lfann tti a sgn a tvfalda ynninguna“ (ibid.).

Eflingin var kvein afer til a losa um orku sem Hahnemann leit a vri eli snu efnisleg og andleg. Eftir v sem lei var hann sfellt hrifnari af hrifamtti essara afera sem hann hafi uppgtva og hann gaf t strangar vivaranir um httuna sem stafai af v a efla lyfin um of. a gti haft alvarlegar ea jafnvel banvnar afleiingar og hann ri hmptum fr v a geyma lyfin vsum yfirhafna sinna v a eir gtu afvitandi gert au of kraftmikil. Undir a sasta hlt hann v jafnvel fram a sjklingarnir yrftu yfirhfu ekki a innbyra lyfin, ngjanlegt vri fyrir a lykta af eim. (Campbell)

Tveir mlikvarar styrk remedana eru algengastir: tugahlutaskalinn ar sem hver ynning er 1:10 af nstu ynningu af undan, og hundrashlutaskalinn (1:100). Fr hinni upphaflegu urtaveig (e. mother tincture) (ef um plntu er a ra er a vnandi) er ger ynning hlutfllunum 1:10 ea 1:100. Hn er v nst hrist og er lausnin orin a fyrsta styrk. S styrkur er grundvllur fyrir nstu ynningu og hristingu, sem verur a rum styrk, og svo framvegis. ynningar hlutfllunum 1:10 eru vanalega tknaar me x og hlutfllunum 1:100 me c. annig ir Pulsatilla 6c sjtti hundras styrkur Pulsatillu, sem hefur veri ynnt og hrist sex sinnum og styrkur hennar er einn mti sund milljrum. (Campbell)

Eins og flestir samtarmenn hans, tri Hahnemann v a lykilinn a gri heilsu vri jafnvgi og samhljmur, en hj honum var a lfskrafturinn, slarkraftur lkamans, sem sr um a koma jafnvginu og samhljmnum, me rum orum lkna hann.

Hahnemann hlt v fram a orsk flestra krnska sjkdma vru miasms og verst eirra vri psora. Engar sannanir eru samt sem ur fyrir miasm kenningunni og hn virist hafa tt rt sna a rekja til einhvers konar yfirskilvitlegrar opinberunar (Campell). Ori sjlft miasm

kemur r grsku og ir spillt ea menga ea eitthva lei. Hahnemann geri r fyrir v a krnskir sjkdmar vru afleiingar ess a einhver miasms rust inn lkamann gegnum hina. Fyrstu sjkdmseinkennin eru v alltaf einhvers konar hvandaml (Campbell).

Aferafri hans vi mehndlun sjkdma virist vera mjg ntmaleg, finna rtt lyf fyrir sjkdminn. rtt fyrir a voru mel hans ekki tlu til a hjlpa lkamanum vi a berjast vi skingar ea gra lkamsvefi, heldur til a hjlpa lfsandanum vi strf sn. rauninni var Hahnemann eirri skoun a a vri „algjrlega tiloka a ekkja innra eli sjkdmsferla og v vri a tilgangslaust a velta vngum yfir eim ea a byggja meferir kenningum“ (Campbell). Remedur hans voru kvaraar af einkennum sjklingsins, ekki af eim sjkdmum sem ollu einkennunum.

„Lgml“ smskammtalkninga

Hmpatar vsa til „rsmarlgmlsins“ og „Lkingalgmlsins“ sem grundvll ess a nota rlitla skammta og ess a lkt lkni lkt, en etta eru ekki vsindaleg nttrulgml. Ef etta eru yfirhfu lgml, eru au frumspekilegs elis, .e. skoanir eli raunveruleikans sem mgulegt er a sannreyna me reynsluprfunum. Hugmyndir Hahnemanns uru ekki til me reynslunni. a hann hafi dregi frumspekilegar lyktanir af reynslu sinni gerir a ekki hugmyndir hans prfanlegar empirskan htt. rsmarlgmli virist a hluta til vera dregi af hugmynd hans um a ll lyf valdi v a heilsu sjklingsins hraki ur en honum batnar n og a hgt s a draga r essum neikvu hrifum me v a draga mjg r str lyfjaskammtsins. Flestir gagnrnendur smskammtalkninga eiga hva erfiast me a kyngja essu „lgmli“ vegna ess a af v leiir a remedur vera svo tynntar a varla verur eftir ein einasta sameind af efninu sem byrja var me.

Hahnemann rakst lkingalgmli (lkt lknar lkt) 1790 egar hann vann vi ingu bkar William Cullens, Materia Medica, yfir sku (Loudon 1997: 94). Hann hf tilraunir sjlfum sr me msum efnum og byrjai knni.

nokkra daga, skrifai hann, hafi hann teki daglega fjra skammta af lyfinu. hvert skipti egar hann endurtk gjfina, uru ftur hans og fingur kaldir, og nnur einkenni fylgdu einnig sem voru dmiger fyrir malaru. hvert skipti egar hann htti a taka knni, ni hann fljtlega fullri heilsu n. (Williams 1981: 184)

nstu rum geri Hahnemann tilraunir sjlfum sr me hinum msu lyfjum og komst a eirri niurstu a „lknir tti aeins a nota au mel sem hafa ann mtt til a valda, heilbrigum lkama, einkennum sem svipar til eirra sem geta komi fram hj veikum einstaklingi sem mehndla (ibid.).“ Hann hlt v fram a gefa tti lyf einfldum skmmtun en ekki flknum blndum. Niurstur hans virast hafa veri byggar tilfinningu ea opinberun. Hann geri ekki tilraunir sjklingum me v a gefa eim lyf til a uppgtva hver eirra virkuu hvaa sjkdm ea a a einungis blndu efni hefu hrif. raun gat hann ekki gert tilraunir veiku flki, v hann geri r fyrir v a remedan yri a valda hrifum sem svipai til sjkdmsins og hann hefi ess vegna aldrei geta sagt fyrir um hvaa remedur tti a nota, vegna ess a erfitt er a greina sjkdmseinkennin fr hrifum remedunnar hj veikum einstaklingi. ess sta lyktai hann a a sem veldur kvenum einkennum hj heilbrigum einstaklingi tti a vera remeda fyrir sjkdm sem hefur svipu einkenni.

Hahnemann nefndi essa afer vi a finna t hvaa einkenni kvei lyf veldur heilbrigri manneskju „prufun“.

Hahnemann skri ekki fr v smatrium hversu stra lyfjaskammta hann notai ea hvernig hann gaf lyfin, en t fr handahfskenndum athugasemdum rum stum ritverkum hans og fr tskringum hans prufun, hfum vi nokku ga hugmynd um hvernig etta gekk fyrir sig. Allar prufanir essum tma voru framkvmdar me tinktrum (e. ectract) r jurtum ea ef um leysanleg efni var a ra, eftir „fyrstu mlun“ (einn hluti efnisins mti nu hlutum af sykur ea mjlk)...

Afer hans virist hafa veri s a endurtaka lyfjagjafir ar til a einhver hrif komu fram: str eirra var fundin t grundvelli fyrri reynslu hans. Gert var r fyrir v a eir sem prufuu lyfin ttu a skr niur einkenni sn af mikilli nkvmni, og egar eir ltu Hahnemann f minnisbkur snar uru eir a bja honum hendurnar – sem var hefbundin venja vi a taka eia skum hsklum eim tma – og sverja a a sem eir sgu fr vri satt. Eftir a spuri Hahnemann nkvmlega um einkenni eirra til a athuga hvernig au breyttust me tmanum, hvaa ttir geri au verri ea betri, o.s.frv. Kaffi, te, vn, konak og krydd voru bannlista hj eim sem tku tt prufunum, sem og skk (sem Hahnemann leit vera of spennandi) en bjr var leyfilegur og hvatt var til hflegar hreyfingar. (Campbell)

Me v vinna t fr reglunni um a lkt lkni lkt, bj Hahnemann til remedur fyrir hina msu sjkdma sem hfu einkenni sem svipai til eirra sem efnin ollu hj eim sem prufuu au. rtt fyrir a er „...aferin vi prufun mjg persnuleg og hefur einstaklingsbundna ingu fyrir hmpatann ea ann sem framkvmir tilraunina.“ * Me rum orum, ef hundra hmpatar tba remedu fyrir einn sjkling, gtu eir ess vegna tbi hundra mismunandi remedur.

Hgt er a hrsa Hahnemann fyrir a prfa lyf sn empirskan htt, en afer hans vi prfanirnar er augljslega gllu. Hann var rauninni ekki a prfa hvernig virkni lyfjanna vri veiku flki, heldur hrif eirra heilbrigt flk. llum tilvikum urfti hann a reia sig hlutlgt mat eirra sem prufuu, sem allir voru anna hvort lrlingar hans ea fjlskyldumelimir og eir voru allir yfirheyrir af meistaranum sjlfum. ( dag myndu rannsakendur notast vi aferir ar sem astum er betur strt *) En jafnvel rtt fyrir a ggn hans vru ekki gllu vegna ess mguleika a hann hafi stungi upp einkennum fyrir sem tku tt essu ea a eir hafi sagt fr einkennum til a kta meistarann og vaxa viringu hj honum, er a ekkert nema tr tfra sem tengir saman listann me essum einkennum vi lkningu sjkdms me svipuum einkennum. rkfri er essi tegund af stkkum rksemdafrslu kllu non sequitur: rtt fyrir a lyf A valdi einkennum sem svipar til sjkdms B, ir a ekki a inntaka lyfi A muni lkna einkenni sjkdms B. Hva sem v lur taka hmpatar ngju viskiptavina sinna me A sem snnun ess a A virki.

Sumt bendir til ess a Hahnemann hafi ekki nota heilbriga einstaklinga til a prfa neinar af eim remedum sem hann mlti me vi flestum sjkdmum: brennistein, blek r blekfiskum, salt og sand.

a sem virist hafa gerst er a Hahnemann byggi njar prufanir a mestu leiti sjkdmseinkennum sem eiga a hafa komi fram sjklingum hans sem just af krnskum sjkdmum. Samkvmt hans eigin reglum var essi afer lgmt, og raun hefur etta eflaust leitt hann til ess a yfirfra hrif missa lyfja einkenni sem voru raun orsku af eim sjkdmum sem sjklingarnir voru haldnir. (Campbell)

rtt fyrir a hgt s a fyrirgefa Hahnemann a a hafa ekki framkvmt nkvmar samanburartilraunir, ttum vi ekki a sna hmptum ntmans sama umburarlyndi fyrir a skilja ekki eli sgusagna og vitnisbura. Kannski er ekki hgt a saka fyrir a framkvma ekki neinar vel uppsettar samanburartilraunir. En vi getum saka fyrir a skilja ekki kvein grundvallaratrii v hvernig niurstur slkra tilrauna eru metnar, ar sem mnnum er mist gefi lyf ea virk efni.

Hmpatar okkar tmum ttu a gera sr a ljst a vegna ess hversu flkinn mannslkaminn er, gtu fimmtu lkir einstaklingar snt fimmtu lk vibrg gegn sama efninu. etta gerir a a verkum a ferli klniskra prfana hugsanlegum lyfjum er annig a sjaldan er hgt a halda fram sannfrandi niurstum ef aeins er byggt einni rannskn. A finna tlfrilega marktkan mun, jkvan ea neikvan, milli tilraunahps ( lyfjamefer) og strihps einni lyfjarannskn tti alltaf a taka me fyrirvara. Sama gildir ef ekki finnst neinn tlfrilegur munur. a er ekki algengt a niurstur tuttugu rannskna sama lyfinu su sumar hverjar jkvar, arar neikvar og enn arar misvsandi ea ljsar.

rtt fyrir stareynd a mikill meirihluti niurstana hundrua kannanna, sem gerar hafa veri remedum smskammtalkninganna, hafa veri lei a r su gagnslausar halda verjendur smskammtalkninga ekki einungis v fram a remedur virki heldur einnig a eir viti hvernig r virka. Svo virist samt sem ur a vsindamenn bor vi Jacques Benveniste, sem heldur v fram a hann viti hvernig smskammtalkningar virki, hafi fari fram r sjlfum sr. Benveniste segist hafa sanna a remedur virki me v a breyta byggingu vatns og annig getur vatni „muna“ byggingu ess efnis sem ynnt hefur veri v niur ekki neitt. (Nature 333, nr. 6176, bls. 816-818, 30. jn, 1988).* (Benveniste hlt v jafnvel fram a lffrileg virkni hmpatskra lausna gti veri tekin upp stafrnt form, vistu hrum diski, send gegnum Neti og flutt yfir vatn hinum endanum. Hann var lffringur sem naut velgengi starfi snu opinberri rannsknarstofnun anga til a hann byrjai a koma me essar fullyringar, sem hefur kosta hann stu sna og orspor sem virts vsindamanns. Hann er n talinn vera af gagnrnendum ( bor vi James Randi) annar Blondlot.) ar sem a remedur smskammtalkninganna virka ekki, er ekki rf kenningu um hvernig r virka. a sem rf er er tskring v hvers vegna svona margir eru ngir me hmpatann sinn rtt fyrir ll au ggn sem benda til ess a remedur hafi enga virkni.

Hvers vegna tti einhver a hafa tr smskammtalkningum?

ur en fari er t a a tskra hvers vegna svona margt flk trir v a smskammtalkningar virki, vil g fyrst verja skoun a remedur hafi engin hrif. Nokkrar samantektir hafa veri gerar hinum msu rannsknum sem fram hafa fari virkni hmpatskra remeda og engin af eim kemst a eirri niurstu a gar vsbendingar su um a eitthva af remedunum hafi einhver hrif. Hmpatar hafa haft meira en 200 r til a sna fram gildi fullyringa sinna og eim hefur ekki tekist a gera a. Vissulega er hgt a finna einstaka rannsknir sem hafa fundi tlfrilega marktkan mun milli hpa sem annars vegar voru mehndlair me remedum og hins vegar strihpsins sem fkk enga mefer, en ekki hefur tekist a endurtaka neina af essum rannsknum ea a eitthva hefur veri bogi vi aferafri eirra. Tvo hundru r og vi erum enn a ba eftir snnunum! A hafa hugann opinn er eitt, a ba endalaust eftir snnunum er meira tt vi skhyggju.

Ger hefur veri heildarsamantekt um rannsknir smskammtalkningum af Terence Hines (2003: 360-362). Hann tk saman verk Taylor et al. (2000), Wagner (1997), Sampson og London (1995), Kleijen, Knipschild, og ter Riet (1991), og Hill og Doyon (1990). Ekki hefur gengi eftir meira en 100 rannsknum a finna einhverjar jkvar niurstur varandi hmpatsk lyf. Ramey (2000) segir a

Smskammtalkningar hafa veri vifangsefni a minnsta kosti 12 vsindalegra samantekta, ar me taldar allsherjargreiningar, sem hafa veri birtar san um mijan nunda ratug sustu aldar.... [Og] niursturnar eru merkilega sambrilegar:.... hmpatskar remedur hafa engin hrif.

rtt fyrir a hefur hmpatan alltaf sna talsmenn, rtt fyrir skort snnunum fyrir v a remedur hennar virki. Hvers vegna? Ein sta ess er algengur misskilningur orskum sjkdma og hvernig mannslkaminn tekur eim. Hahnemann gat n til sn stuningsmnnum vegna ess a hann leit t fyrir a vera s sem lknar samanbori vi sem voru a skera upp ar og notuust vi eitru hreinsimel til a koma jafnvgi hj lkamsvessunum. Kannski hafa fleiri sjklingar hans lifa af og n bata, ekki vegna ess a hann hafi lkna , heldur vegna ess a hann olli engum skingum ea drap ekki me v a taka hi lfsnausynlega bl r eim ea geri ekki veikari me flugum eitrum. Lyfin hans Hahnemanns voru raun ekkert anna en algengir vkvar sem voru lklegir til a valda nokkrum skaa. Hann urfti ekki a hafa marga sjklinga sem lifu af og uru betri af veikindum snum, til a lta vel samanburi vi keppinauta sna. Ef um er a ra einhver jkv hrif heilsuna er a ekki vegna hmpatskra remeda, sem virka ekki, heldur vegna eigin afera lkamans vi a lkna sjlfan sig ea tr sjklingsins meferina (lyfleysuhrif) ea eirra hrifa sem framkoma hmpatans hefur sjklinginn.

Streita getur haft slm hrif sjkdma og jafnvel ein og sr valdi veikindum. Ef meferarailinn hefur randi hrif sjklinginn getur a eitt og sr valdi marktkum breytingum og stula a aukinni vellan sjklingsins. S tilfinning gti aftur valdi jkvum slrnum hrifum. Eitt af v sem felst aferum hmpata er a eya miklum tma me hverjum sjklingi til a f sem besta mynd af sjkdmseinkennunum. a er mgulegt a a hafi mikil randi hrif einhverja sjklinga. au hrif geta hjlpa lkamanum vi a lkna sjlfan sig einhverjum tilfellum. Eins og hmpatinn Anthony Campell orar a: „Rgjf hj hmpata gefur sjklingnum tkifri v a tala langtmum saman um sig og vandaml sn vi hugasaman og samarfullan hlustanda vernduu umhverfi, og a eitt taf fyrir sig er mannbtandi.“ * Me rum orum, smskammtalkningar eru nokkurs konar slfrimefer.

....flestir hmpatar vilja a fyrsti vitalstminn taki a minnsta kosti 45 mntur og margir kjsa a hann taki klukkutma ea jafnvel lengur. ru lagi finnst sjklingum eins og eir su mehndlair „eins og einstaklingar“. eir eru spurir fjlmargra spurninga um lf sitt og hva eim finnst gott ea vont a bora, um veri o.s.frv., margt af essu hefur engin augljs tengsl vi vandamli sem var til ess a eir leituu sr astoar. San mun hmpatinn a llum lkindum leita ra afar stru og merkilegu safni upplsinga til astoar vi a velja rttu remeduna. (Campell)

Vi vitum a a er raun ekki til nein haldbr vsindaleg ggn sem styja a a hmpatskar remedur hafi einhver hrif. a ir ekki a sjklingum li ekki betur ea geti jafnvel batna eftir heimskn til hmpata. a er allt anna ml, rtt fyrir a a s greinilega stan fyrir ngju viskiptavinanna. (Hr getur lesandinn lesi sr til um lyfleysuhrif, post hoc rkvilluna og breytileika rkvilluna.)

Wendy Kaminer, sem hefur veri gagnrnin msar skynsamlegar gjrir, er ein af essum ngu viskiptavinum. rtt fyrir a sagi hn vi hmpatann sinn a hn ttaist a mest a „einhver tti eftir a komast a v a g hafi rfrt mig vi hmpata“ (1999: bls. 3), sem augljslega var ekki raunin v annars hefi hn varla tilkynnt heiminum a bk sinni.

egar g fer til hmpatans mns er g kannski a fylgja kveinni lfsreglu heilsuhreyfingarinnar sem g hef alltaf hst a: g er a hugsa me hjartanu en ekki hfinu. Ea kannski er hegun mn rkrtt eftir allt saman. A tra smskammtalkningar er kannski rkrtt, en a notfra hana sr ekki ef hn virkar er jafnvel enn rkrttara. g hef huga v hvort a lyfin virki, ekki hvers vegna. (g hef aeins ljsa hugmynd um hvernig sklalyf virka)

Svo g hlusta ekki vsindamenn sem vilja kafir skra a t fyrir mr hvers vegna hmpatskar remedur geti mgulega virka, vegna ess a r brjta bga vi lgml efnafrinnar. Segjum sem svo a vsindamennirnir hafi rtt fyrir sr, og a remedurnar sem g hef teki hafa einungis lyfleysuhrif, hvers vegna tti g a vilja efast – og gera lti r virkni eirra? Afhverju ekki a vera mttkileg fyrir lyfleysuhrifunum? (ibid.)

Hr er skynsm kona, mjg gagnrnin skynsamlega hegun, sem viurkennir a a hn hafi gert eitthva sem flestu skynsmu flki finnst skynsamlegt. a er hugavert hvernig hn hefur teki essu hugarmisrmi. Hn hefur gert hi skynsamlega skynsamlegt (ea minnsta kosti ekki eins skynsamlegt og hinn valkostinn) me v a einblna skoun sna a smskammtalkningar virki. En vi vitum a melin virka ekki svo hva er Kaminer eiginlega a tala um? Hn er ekki a vsa til vsindalegra rannskna sem hafa snt fram virkni hmpatskra remeda, vegna ess a slkar rannsknir hafa bent verfuga tt. raun virist a ekki skipta mli fyrir henni hvort a annig rannsknir hafi fari fram yfir hfu. a sem hn vi er a a hn trir v a „smskammtalkningar hafi hjlpa mr“ (bls. 4). Hn varar lesandann vi v a taka or hennar tranleg heldur mlir me v a hann prfi sjlfur, sem virist gefa a skyn a ef g fri til hmpata og hldi a a hefi hjlpa mr, vri skynsamlegt af mr a halda ekki fram a hitta hmpatann. En hva ir hjlp ea a hjlpa? essi or hafa ljsa merkingu, au hafa ekkert vitrnt innihald rtt fyrir a au su mjg tilfinningahlain. Hn gefur lti fyrir ann mguleika a hn gti veri a hega sr skynsamlega, finnst hann frekar broslegur.

....kannski er g a mynda mr a smskammtalkningar hafi hjlpa mr. Kannski er g a rugla saman fylgni vi orsakasamband, kannski var a vegna tilviljunar a mr byrjai a la betur, vegna einhverrar ekktrar stu, svipuum tma og egar g leitai fyrst til smskammtalkninga (ibid., bls. 4).

Hn rur okkur fr v a taka hana orinu og segir okkur a vi ttum a bija hana um a fra snnur a sem hn heldur fram. Hn rleggur okkur jafnvel a reyna a endurtaka reynslu hennar. Kannski eru etta hennar hugmyndir um hva skynsm, vsindalega enkjandi manneskja tti a gera. En a er engin lei til ess a g ea einhver annar gti sannreynt stahfingar hennar me v a reyna a endurtaka r. Vi hfum ekki ngu skra mynd af hva a er sem hn heldur fram, til a vita hva vi ttum a reyna a endurtaka. Stahfingar hennar um a eitthva hafi hjlpa henni eru of ljsar til a hgt sr a reyna a lkja eftir eim. Er hn virkilega a segja a a ef g fri til hmpata og lii betur eftir hafi g sannreynt og endurteki a sem hn heldur fram? g held a hn s a v. Og g held a hn fari villu sns vegar.

rtt fyrir a held g a g skilji hva hn er a tala um. Ef g sem dmi fri til hmpata og meferinni hyrfi verkurinn hnjnum gjrsamlega, verkur sem g hef jst af mrg r og lknirinn minn segir a s vegna belgblgu, vri a rkrtt af mr a halda ekki fram meferinni. a sem meira er vri a rkrtt af mr a leita ekki ra hj hmpatanum mnum, ef g fyndi fyrir annars konar gindum, segjum til dmis olnbogunum, xlunum ea bakinu. Ef g gti byrja aftur a skokka, vri a rkrtt a halda ekki fram a hitta hmpatann. g gti teki undir etta. En, ef g rfri mig vi hmpata um n gindi sem lknirinn minn hefi ekki geta hjlpa mr a losna vi me hefbundnum meferarrrum og eftir hmpatska mefer hyrfi srsaukinn, myndi g ekki lta a vera rkrtt a halda ekki fram a fara til hmpatans. g myndi telja a lklegt a srsaukinn hefi horfi ef g hefi ekki rfrt mig vi hmpatann. (Ef ert a velta fyrir r hvers vegna skaltu lesa frsluna um breytileika rkvilluna.)

a sem meira er, ef a hmpatsk remeda tti eftir a lkna mig af verkjunum hjnum, myndi g vilja rannsaka hva var remedunni. Jafnvel rtt fyrir a flestar hmpatskar remedur Bandarkjunum og Bretlandi su lti anna en vatn og vnandi, eru fjlmargar vrur markanum sem eru merktar hmpatskar sem innihalda virk efni (sj samsettar smskammtalkningar, spata og „nosodes“). Samt sem ur, ef g kmist a v a remedan mn vri ein af eim sem hefu veri ynntar svo mrgum sinnum a ekkert vri eftir af upprunalega virka efninu, vri g frekar eirri skoun a verkurinn hefi skyndilega horfi frekar en a einhver hmpatsk remeda hefi lkna hann. Afhverju? Vegna ess a hinum ekktu lgmlum elis- og efnafrinnar hefur veri algjrlega kollvarpa ef a meal, ar sem bi er a fjarlgja nnast hverja einustu sameind af virka efninu, gti samt sem ur haldi virkni sinni. En ef a g gti haft hrif verkinn me v a byrja og htta til skiptis a taka remeduna tvblindu prfi, yri g a lykta a lyfi hefi essi hrif og tti eftir a vera talsmaur fyrir remedu. Me essu vil g einungis benda a hgt er a prfa hmpatskar remedur me tilraunum. A engin remeda hafi til essa snt virkni sem g hef rtt um hr teljast vera sterk mtrk gegn hmpatskum remedum.

Jafnvel a remedur smskammtalkninganna hafi ltil hrif hafa smskammtalkningarnar sjlfar mikil hrif, ella hefu r ekki vihaldist og dafna sastliin 200 r. r eru mjg vinslar Evrpu, srstaklega hj bresku konungsfjlskyldunni. a eru sklar sem kenna hmpatu va um heim. Tali er a rsveltan smskammtalkningum Bandarkjunum nemi um 200 milljnum dala. „S stareynd a r su fordmdar fyrir a vera vsindalegar af sumum lknum er jkvur kostur augum margs flks, ekki galli.“ (Campbell).

Mestu htturnar af vldum hefbundinna smskammtalkninga eru lklega ekki vegna remedanna sjlfra, sem sjlfsagt eru ruggar en virkar, rtt fyrir a breyting s a vera essu ar sem a sumum tilfellum er hmpata a vera agreinanleg fr jurtalkningum. Ein mguleg htta felst v a hvetja til sjlfs-greiningar og meferar. nnur htta er flgin v a f ekki hefbundna lknismefer eim tilfellum ar sem slk mefer gti hjlpa sjklingnum, nefna m til dmis blru ea sveppaskingar, ea krabbamein. Smskammtalkningar gtu virka eim skilningi a r hjlpi upp lan sumra manna einstaka sinnum. Smskammtalkningar virka hins vegar ekki, samt sem ur, til a tskra sjkdmsferla ea lkningar eim ann htt sem kemur ekki einungis heim og saman vi eldri ggn heldur gefur tkifri a bta skilning okkar eli heilbrigis og sjkdma.

Skeptic's Dictionary: homeopathy


Helstu heimildir

Campell, Anthony. Homeopathy in Perspective - Myth and Reality

Hill C. and F. Doyon. "Review of randomized trials of homeopathy," Review d'epidemiologie et de Sante Publique, 38(2):139-47, 1990.

Hines, Terence. Pseudoscience and the Paranormal (Prometheus 2003).

Kaminer, Wendy. Sleeping with Extra-Terrestrials (Pantheon Books, 1999).

Kleinjen J., P. Knipschild, G. ter Reit. "Clinical trials of homeopathy." British Medical Journal. 302: 316-323, 1991.

Loudon, Irvine. ed. Western Medicine: An Illustrated History, (Oxford University Press 1997).

Jarvis, William. "Homeopathy: A Position Statement by the National Council Against Health Fraud," Skeptic vol. 3, no. 1, 1994, pp. 50-57.

Ramey, David W. "The Scientific Evidence on Homeopathy," Health Priorities, Volume 12, Number 1, 2000.

Sampson W, W. London. "Analysis of homeopathic treatment of childhood diarrhea." Pediatrics 96:961-964, 1995.

Taylor, M.A., Reilly, D., Llewellyn-Jones, R.H., McSharry, C., Aitchison, T.C. (2000) "Randomised Controlled Trial of Homoeopathy Versus Placebo in Perennial Allergic Rhinitis with Overview of Four Trial Series" BMJ 321, 471-476

Wagner, M. W. 1997. "Is Homeopathy 'New Science' or 'New Age'?" Scientific Review of Alternative Medicine 1(1):7-12.

Williams, Guy R. The Age of Miracles : Medicine and Surgery in the Nineteenth Century (Academy Chicago Publishers 1981).

(Finna m frekari heimildir og tarefni vi upprunalegu frsluna Skepdic.com.)

Lrus Viar 03.04.2006
Flokka undir: ( Efahyggjuorabkin )

Vibrg


Svanur Sigurbjrnsson - 03/04/06 11:33 #

Gott yfirlit yfir hmepatu sem er fremst flokki ess sem g vil kalla "ggerakukl". A v er virist vel meinandi kuklarar um allt land hagnast trgirni og huggunarrf flks. Ikendurnir sjlfir virast fara etta af rf til a vera "lknendur" og taka fegins hendi fullyringum leibeinenda og kennarara essara gervivsinda. Fokdr nmskei auka sannfringarkraftinn. Tma og peningum flks eytt gervilausnir. Takk, Vantr fyrir stanslausa barttu fyrir sannleika og vsindum.


farfuglinn - 03/04/06 15:56 #

gt grein, en mr finnst samt vanta eitt mjg mikilvgt atrii hana. Af hverju skist flk svo miki eftir hefbundnum lkningum? Er a ekki vegna ess a margir lknar hlusta alls ekki sjklinga, sna eim litla sam og sjkdmsgreina jafnvel rangt?

Ef einhverjum lur betur egar hann fer til hmpatans, jafnvel a a s bara vegna ess a einhver hlustai hann og kom fram vi hann eins og manneskju, er nokku a v? a m lta etta sem slfrimefer og tengsl slrnnar lunar og missa sjkdma eru eflaust meiri en vestrn vsindi hafa oft vilja viurkenna.

Tek a fram a g er ekki hmpati, hef aldrei leita til slks einstaklings og hef ekkert srstaklega hugsa mr a gera a, en g hef nokkra reynslu af heilbrigiskerfi okkar og hana misjafna. Afsaki ritgerina. :)


Matti (melimur Vantr) - 03/04/06 16:02 #

Mr finnst essum atrium gtlega svara lokahluta greinarinnar. Auk ess m benda greinina um gagnsemisrkvilluna ar sem fjalla er um etta efni.


Stafuglinn - 03/04/06 16:13 #

Gur punktur hj Farfuglinum. skn flks svona jnustu hltur a koma til af einhverri vntun - einhverri rf sem er ekki uppfyllt opinbera heilbrigiskerfinu. a er hugsanlega stareynd sem m lra eitthva .

g ekki lauslega til hps kvenna ar sem svona hmpatai virist ganga ljsum logum - svo miki a jari vi kltisma.

r fara hver af annari greiningu og koma til baka uppfrddar um ur ekktar meinsemdir sem herja lkama eirra og meltingarfri. essar meinsemdir kalla a sjlfssgu gerbreytt matari og reglulegar endurkomur til hmpatans.

Strfurulegt, og vekur manni eiltinn ugg.


Lrus Viar (melimur Vantr) - 03/04/06 16:48 #

Ef einhverjum lur betur egar hann fer til hmpatans, jafnvel a a s bara vegna ess a einhver hlustai hann og kom fram vi hann eins og manneskju, er nokku a v? a m lta etta sem slfrimefer og tengsl slrnnar lunar og missa sjkdma eru eflaust meiri en vestrn vsindi hafa oft vilja viurkenna.

g er a hluta til sammla og a er lka minnst etta greininni. Hins vegar ef vilt f slfrimefer vri betra a tala vi einhvern me srfriekkingu, menntaan slfring t.d. stainn fyrir hmpata.

r fara hver af annari greiningu og koma til baka uppfrddar um ur ekktar meinsemdir sem herja lkama eirra og meltingarfri. essar meinsemdir kalla a sjlfssgu gerbreytt matari og reglulegar endurkomur til hmpatans.

etta er rauninni fyrirbri af svipuum toga og kirkjan. Hn br til rfina fyrir sjlfa sig me trarrri og selur san lyfi sjlf. Hmpatinn fer smu lei, segir flki sgur um a hitt og etta ami a v, ea a sem verra er notfrir sr veikindi eirra, og selur v san vatn ea alkhl til a redda mlunum. Kallar sig san grara okkabt. g hreinlega skil ekki afhverju etta fr a vigangast.


Hjalti (melimur Vantr) - 03/04/06 17:35 #

g var a benda Organon, flagi hmpata, essa grein og benti athugasemdakerfi.

Vonandi fum vi einhverjar athugasemdir fr hmptunum sjlfum.


Mr - 04/04/06 20:07 #

Skemmtileg og frandi grein. Takk fyrir.


Gumundur D. Haraldsson - 06/04/06 21:57 #

Ef einhverjum lur betur egar hann fer til hmpatans, jafnvel a a s bara vegna ess a einhver hlustai hann og kom fram vi hann eins og manneskju, er nokku a v? a m lta etta sem slfrimefer og tengsl slrnnar lunar og missa sjkdma eru eflaust meiri en vestrn vsindi hafa oft vilja viurkenna.

g er hvorki srfringur smskammtalkningum n slfri, en eftir v sem g veit best er etta me slfrimeferina ofureinfldun. a fer eftir v hva er tt vi me a kom[a] fram vi hann eins og manneskju. - Kannski er g samt bara a oftlka or Svans, vonandi fyrirgefst mr a ef svo er. En a kmi mr ekki vart ef seinni hluti setningar Svans vri snn.

Varandi slfrina, kmi mr ekki vart a vri tbreiddur misskilningur a slfringar hlusti bara. a er ekki satt, eir stjrna lka mefer - mefer sem er misjfn eftir kvillum/sjkdmum og astum.


Maria - 09/04/06 17:32 #

Langar a deila me ykkur ltilli sgu. Dttir mn 4.ra var me blginn kritill vi auga. Fr me hana til augnlknis sem mlti me a barni vri svft og stungi kirtilinn. Fannst a frekar str ager fyrir 1. kirtill. Auk ess sem enginn veit alveg hvernig svfing virkar alveg og ekki a vera svfa flk tma og tma. Hafi samband vi hmapata til a athuga hvort hn gti gert eitthva ur en svfingarmeulin vri notu. Hmopatalyfi virkai eftir nokkrar vikur en barni var bi a vera me blgin kirtil svo a segja r. Segi mr hafi barni svona ofboslega tr lyfinu ea hva. Ea mn tr a etta virkai g hugsai sem svo prfa etta bara a v a hitt er svo strtkt t a einum kirtli! kv Mara


Matti (melimur Vantr) - 09/04/06 17:40 #

Var barni bi a jst taf blgnum kirtli nstum r ur en fari var til augnlknis?

Hafi samband vi hmapata til a athuga hvort hn gti gert eitthva ur en svfingarmeulin vri notu. Hmopatalyfi virkai eftir nokkrar vikur

Hve langur tmi er nokkrar vikur? Voru etta rjr vikur ea kannski tu vikur? ykir a eitthva elilegt a blgnir kirtlar hjani nokkrum vikum?

Hvaa efni innihlt "lyfi" sem hmopatinn lt ig f handa fjgurra ra barni. Hvernig hafi "lyfi" sem hmopatinn lt ig f veri rannsaka og hva fullyrti hmopatinn a "lyfi" myndi gera? Hva kostai "lyfi" og meferin hj hmopatanum?


Sverrir Gumundsson (melimur Vantr) - 10/04/06 13:44 #

etta eru mjg g tindi a blgan hafi hjana eftir heimsknina til hmpatans. g ekki fleiri sgur af essu tagi ar sem blgur hafa hjana hj ungum brnum en meferir lkna gfu ekki jafnga raun.

a er rtt hj r a barni ekki ekki inn lyfleysuhrifin lkt og fullori flk.

Hins vegar er best a hrapa ekki a neinum lyktunum um meferina hj hmpatanum ur en mis atrii eru skou gaumgfilega eins og Matti bendir .


maria - 12/04/06 18:42 #

J spurt er hve langur tmi lei, g fr me barni tvisvar til lknis. fyrsta skipti var tala um pensilnkrem annars myndi tminn vntanlega vinna me barninu. Ekkert gerist a ri og ri lei. fr g aftur og var tala um svfingu. Mr hugnaist a ekki og hafi samband vi hmpata sem starfai leikskla barnanna og g hafi heyrt af hj vinkonu minni. Fkk ar tflur spuri n ekki um innihald fremur en g geri egar g f lyf apteki enda segja innihaldslsingar mr ar lti. Lyfi fr a virka eftir nokkra daga og eftir 2-3 vikur var kritillinn blgni bin a hjana. Konana rukkai mig um sund krnur. Kv M


Matti (melimur Vantr) - 12/04/06 19:14 #

Fkk ar tflur spuri n ekki um innihald fremur en g geri egar g f lyf apteki enda segja innihaldslsingar mr ar lti.

ttu nokku umbirnar utan af tflunum sem hmpatinn lt ig f?


Lrus Viar (melimur Vantr) - 14/04/06 15:48 #

Mara, a er skrt fr v ingunni hr a ofan a allar rannsknir sem fram hafa fari virkni hmpatskra remeda hafa ekki snt fram a r hafi nokkur hrif. a einstaka tilfellum hafi sjklingi batna eftir mefer hj hmpata er a ekki ngjanlegt til a sna fram a a mel eirra virki.

Ef lyf hmpatans hefur veri eitt af essum tynntu ar sem styrkur efnisins er ltill sem enginn, teldi g frekar a nmiskerfi lkama dttir innar hefi ri niurlgum skingarinnar.

Loka hefur veri fyrir athugasemdir vi essa frslu. Vi bendum spjalli ef i vilji halda umrum fram.