Allar fŠrslur Allir flokkar Sos Um fÚlagi­ ┌rskrßning Lˇgˇ Spjallid@Vantru Pˇstfang Vantru@Facebook Vantru@Youtube Vantru@Twitter

Sta­festingartilhneigingin

ôŮa­ er eilÝfur og fur­ulegur annmarki ß mannlegum skilningi hva­ vi­ heillumst miklu meira af sta­festingum en h÷fnunum.ö ľ-Francis Bacon

Sta­festingartilhneigingin vÝsar til einnar tegundar valkvŠmrar hugsunar ■egar fˇlk tekur eftir og leitar a­ ■vÝ sem sta­festir sko­anir ■ess en hunsar, leitar ekki eftir, e­a gerir lÝti­ ˙r mikilvŠgi ■ess sem hrekur s÷mu sko­anir. Til dŠmis, ef ■˙ tr˙ir ■vÝ a­ ß fullu tungli aukist ßlag ß ney­armˇtt÷kunni ■ar sem ■˙ starfar, muntu taka eftir innlagningum ß fullu tungli, en ert lÝklega ßhugalaus um st÷­u tunglsins ■egar fj÷ldi innlagnina er mikill a­rar nŠtur mßna­arins. Tilhneiging til a­ gera ■etta yfir lengri tÝma styrkir ˇrÚttlŠtanlega tr˙ ■Ýna ß tengslin milli fulls tungls og aukinni tÝ­ni slysa og annarra ■esshßttar atbur­a.

Ůessi tilhneiging, til a­ gefa g÷gnum sem sty­ja sko­anir okkar meiri gaum og vŠgi heldur en g÷gnum sem hrekja ■Šr, er sÚrstaklega hŠttuleg ■egar sko­un okkar er ekkert anna­ en fordˇmar. Ef sko­un okkur byggir ß traustum g÷gnum og gildum tilraunum Štti tilhneigingin til a­ gefa g÷gnum sem passa vi­ kenninguna ekki alltaf a­ lei­a okkur af rÚttri braut. Ef vi­ hunsum g÷gn sem sannarlega hrekja kenninguna h÷fum vi­ fari­ frß skynsemi til ■r÷ngsřni.

Fj÷lmargar rannsˇknir hafa sřnt a­ fˇlk gefur sta­festandi g÷gnum almennt ˇhˇflega miki­ vŠgi. ôLÝklegasta ßstŠ­an fyrir ˇhˇflegum ßhrifum sta­festandi gagna er a­ ■a­ er au­veldara a­ h÷ndla ■au skilvitlegaö (Gilovich 1993). Ůa­ er mun au­veldara a­ sjß hvernig g÷gn sty­ja kenningu en a­ sjß ˙t hvernig ■au gŠtu hraki­ hana. T÷kum dŠmiger­a rannsˇkn ß hugsanaflutningi [ESP] sem dŠmi e­a draumsřnum [clairvoyant dream]: ┴rangur er oft ˇtvÝrŠ­ur e­a hŠgt er a­ hli­ra g÷gnum svo ■au teljist sem sty­ja kenninguna, me­an neikvŠ­ tilvik krefjast vitsmunalegrar fyrirhafnar bara svo hŠgt sÚ a­ sjß a­ ■au eru neikvŠ­ e­a mikilvŠg. Sřnt hefur veri­ fram ß a­ tilhneigingin til a­ gefa meira vŠgi og athygli til jßkvŠ­ra og sta­festandi atri­a hefur ßhrif ß minni­. Ůegar vi­ gr÷fum upp minningar er lÝklegra a­ vi­ rifjum upp atri­i sem sty­ja kenninguna (ibid.)

FrŠ­imenn gerast stundum sekir um sta­festingartilhneigingu me­ ■vÝ a­ setja tilraunir upp e­a velja g÷gn ß ■ann hßtt sem mun sta­festa kenningu ■eirra. ═ ofanßlag auka ■eir vandann me­ ■vÝ a­ vinna ■annig a­ ■eir ■urfi ekki a­ fßst vi­ g÷gn sem gŠtu stangast ß vi­ kenningu ■eirra. DularsßlfrŠ­ingar eru t.d. alkunnir fyrir a­ nota valkvŠma byrjun og endi Ý ESP rannsˇknum sÝnum. FrŠ­imenn gŠtu for­ast e­a minnka­ sta­festingartilhneigingu me­ ■vÝ a­ vinna saman ß tilraunastiginu me­ kollegum sem halda fram andstŠ­um kenningum. Einstaklingar ■urfa sÝfellt a­ minna sig ß ■essa tilhneigingu og leita eftir g÷gnum sem eru Ý andst÷­u vi­ tr˙ ■eirra. Ůar sem ■etta er ˇnßtt˙rulegt, vir­ist venjulegt fˇlk vera dŠmt til ■essarar sta­festingartilhneigingar.

Skepdic - confirmation bias

MatthÝas ┴sgeirsson 14.05.2004
Flokka­ undir: ( Efahyggjuor­abˇkin )

Vi­br÷g­


Sigur­ur Ëlafsson - 17/05/04 11:28 #

Kannast vel vi­ ■etta. ┴ nßmsßrum mÝnum starfa­i Úg sem sumarafleysingama­ur Ý l÷greglunni. H÷f­u menn ■ar ß or­i a­ erfi­ustu vaktirnar vŠru ■egar tungl vŠri fullt. "Fˇlk hreinlega brjßlast ■egar tungli­ er fullt", s÷g­u gamlir jaxlar vi­ okkur nřju mennina. Og viti menn, ß nŠsta fullu tungli var Úg ß vakt og allt var­ hreinlega vitlaust Ý bŠnum! ╔g fˇr a­ tr˙a ■essu og styrktist Ý ■eirri tr˙ Ý hvert skipti ■egar ■etta ger­ist (og leiddi algerlega hjß mÚr ■au skipti ■egar ekkert ger­ist og allt var me­ rˇlegasta mˇti!). Ůessi tr˙ ß krafta hins mikla mßna vir­ist enn vera nokku­ lÝfseig innan l÷greglunnar, man ekki betur en a­ Geir Jˇn ١rissson, yfirl÷greglu■jˇnn Ý ReykjavÝk hafi minnst ß ■etta Ý vi­tali nřlega. Grunsemdir um a­ "tr˙" mÝn vŠri ekki ß r÷kum reist fˇru a­ vakna me­ mÚr me­ tÝ­ og tÝma og fÚkk leyfi var­stjˇra til a­ gera k÷nnun ß ■essu. Fˇr yfir dagbŠkur l÷greglunnar ß ßkv. tÝmabili og bar saman fj÷lda ˙tkalla vi­ gang tunglsins. Vi­urkenni a­ ekki var um vÝsindalega rannsˇkn a­ rŠa­ en Úg gat ekki fundi­ neitt samhengi ß milli fj÷lda ˙tkalla og ■ess a­ tungl vŠri fullt. Jß, valkvŠm hugsun getur leitt bestu menn Ý ˇg÷ngur!


Matti ┴. (me­limur Ý Vantr˙) - 17/05/04 11:43 #

FrßbŠrt framtak hjß ■Úr a­ sko­a ■etta mßl betur ß sÝnum tÝma, jafnvel ■ˇ ekki hafi veri­ um vÝsindalega rannsˇkn a­ rŠ­a. Oft er nˇg a­ gera ˇformlega athugun til a­ afsanna ■Šr mřtur sem flestir tr˙a, ■vÝ yfirleitt er ekkert sem r÷ksty­ur ■Šr anna­ en almannarˇmur.

Mßli­ me­ valkvŠma hugsun er a­ ma­ur ■arf sÝfellt a­ vera vakandi fyrir ■vÝ a­ falla ekki Ý ■essar gildrur. Veit a­ Úg hef sjßlfur oft gerst sekur um ■a­, dregi­ kolrangar ßlyktanir, en vona a­ Úg fatti ■a­ oftast sjßlfur a­ lokum.


Helgi Briem - 18/05/04 11:20 #

Ůetta me­ fulla tungli­ hefur margoft veri­ athuga­ erlendis og alltaf afsanna­.


nˇri - 15/07/04 21:55 #

Dagurinn sem ■˙ reynir a­ finna Gu­ Ý g÷gnum og t÷lfrŠ­ini­urst÷­um einum saman er dagurinn sem ■˙ třnir Gu­i.

Loka­ hefur veri­ fyrir athugasemdir vi­ ■essa fŠrslu. Vi­ bendum ß spjalli­ ef ■i­ vilji­ halda umrŠ­um ßfram.