Allar frslur Allir flokkar Sos Um flagi rskrning Lg Spjallid@Vantru Pstfang Vantru@Facebook Vantru@Youtube Vantru@Twitter

Athyglisver kpuryri fr Agli Helgasyni

nlegri grein, Um fordma og ffri, fjallar Egill Helgason um biskup og fjarafoki sem hann olli me ummlum snum njrspredikuninni gkunnu. Egill getur ekki stillt sig um a hnta aeins trleysingja leiinni, me srstakri vsun Vantr. Eins og gefur a skilja er ekki hgt a taka v egjandi.

Grein Egils er morandi rkvillum. Tkum nokkur dmi.

Hann byrjar v a greina fr v a fordmastimpillinn s spart notaur sem mlskubrag nori og er a sjlfu sr rtt. Strax eftir segir hann a biskup s sagur vera bi ffrur og fordmafullur og beitir um lei rkvillu sem er kllu Argumentum ad logicam. Vi Vantr hfum stundum kalla hana v jla nafni, rkvillu-rkvillan. Fyrst bendir Egill algenga rkvillu sems a nota skun um fordma sem persnurs og san gefur hann skyn a vegna ess a biskup er kallaur fordmafullur, s sama rkvillan ferinni. Egill smeygir sr gilega hj v a sakanir um fordma Karls biskups gegn samkynhneigum eru rkstuddar og v alls engin rkvilla!

Hva er til marks um a biskup s fordmafullur alvrunni? a liggur augum uppi: Hans eigin or og gjrir. Annars vegar dregur hann sem einstaklingur lappirnar a samykkja a samkynhneigir njti smu mannrttinda og arir, nefnilega a f a ganga sambrilegt hjnaband vi ann sem eir velja sr a lfsfrunaut. Hins vegar er Karl foringi stofnunar, sem er haldssamari en gu hfi gegnir, nefnilega jkirkjunnar. Um lei og hann beitir sr sem slkur gegn tum mannrttindum undirgengst hann sjlfviljugur innbygga fordma kirkjunnar. N, er ar me sagt a Karl Sigurbjrnsson s hmfbskur sjlfur? a er rtt a taka fram a forsendurnar eru ekki ngu sterkar til a fullyra a um hann sem einstakling. hfum vi sterka vsbendingu: Karl jnar hlutverki mlsvara fordma og afturhalds. hlutverki snu er hann annig bi fordmafullur og afturhaldssamur. Dragi flk af v r lyktanir sem a vill, a einn maur taki slkt hlutverk a sr a frjlsum vilja.

Ef Karl vri a sem hann segist vera boberi krleiksboskapar og fagnaarerindis m telja nsta vst a hann tki sr stu fararbroddi eirra sem vilja meiri mannrttindi, ekki minni. a gerir hann ekki altnt ekki essu tilfelli heldur eltir hann sem vilja fara sr hgast og hlustar, a v er virist, af furu miklum skilningi sem lmast mest gegn mannrttindum samkynhneigra. Grundvllurinn fyrir essari breytni er san trarlegur. Rkin gegn v a heimila hjnabnd samkynhneigra eru au a hann trir v a a s rangt. Hversu sterk eru au rk?

Egill heldur fram og segir: etta tal um fordma er stundum svolti billegt, tt erfitt s a verjast v. Margir sem hafa lti htt um etta ml telja sig ekki einu sinni vera kristna, sumir mundu vart hafa huga kirkjunni ru samhengi en neikvu - eru jafnvel herskir trleysingjar* eins og virist vera dlti tsku meal ungra karlmanna essa dagana. ( Vsun hr breytt r .net .is; leturbreytingar V.V.)

Skyldi Egill halda a etta herska trleysi muni fara r tsku eins og stt-a-aftan hrgreislan geri, sem var dlti tsku meal ungra karlmanna fyrir nokkrum rum? Erum vi, ungu karlmennirnir sem hldum ti Vantr.is, bara me einhvern ungishtt sem eldist af okkur? a mtti skilja af orum Egils, egar hann slr upp tveim einu, ltt dulinni ad hominem-rkvillu (sem gri slensku heitir persnurs) og strmannsrkvillu billegum bum tveim, nema hva.

nstu efnisgrein skrir Egill fr snum eigin fjlskylduhgum og umgengni vi margt kristi flk. Rkvillingur mundi nna sta lagi og gera rs hann vegna astna og saka hann um a bera blak af biskupi aeins til a knast snum nnustu, en ekki af v a vri svona tull stuningsmaur kirkjunnar alvrunni. En a sjlfsgu tla g Agli ekki slkan heiarleika, svo g lt ngja stainn a benda essa skondnu tilviljun!

Hva skal segja um ummli Egils um jkirkjuna og biskup hennar, samanburi vi kalsku kirkjuna? Ekki stendur okkur a taka undir me Agli um a kalska kirkjan s asnalega haldssm en btir a mlsta jkirkjubiskups? Nei, ekki ht! Svo skal bl bta a benda eitthva anna er haft a ortaki, og a vi hr. Karl biskup er kannski ekki eins afturhaldssamur og pfinn Rm en a eru heldur ekki margir!

Nstu rkglp fremur Egill egar hann segir: Fyrir margt samkynhneigt flk hefur essi rttindabartta lka ori sjlft inntak tilverunnar; a er ekki s kimi sem hn nr ekki t - hliina getur lka skort umburarlyndi. Er mannrttindabartta ekki ngu verugt vifangsefni til a helga sig henni ea eru menn kannski haldnir einhverri rhyggju ef eir krefjast smu rttinda og arir? Jja, ltum a liggja milli hluta hvort essi stahfing er snn sjlfu sr ea ekki. v samhengi sem hn stendur greininni er hn a minnsta kosti rkleysa Egill gefur skyn a hjnabandi s kimi lfinu. N er g, sem etta skrifa, kvntur en tel mig ekkja til ngu margra hjna til a geta fullyrt a hj giftu flki er hjnabandi sjaldan einhver kimi lfinu. g vona lka a v s ekki annig fari hj Agli sjlfum!

Egill hefur ekki loki mli snu. Hann segir a a yki allt lagi a lemja krftuglega truu flki og ykir mr a koma r hrustu tt. Hafa trleysingjar sem slkir beitt trmenn sem slka ofbeldi? Hitt hefur n veri algengara hinga til, eftir v sem g kemst nst, a v hafi einmitt veri fugt fari. a er enginn hrgull dmum ess a menn hafi veri lamdir bkstaflega (og aan af verra) fyrir a ahyllast ekki rtta tr. a blasir vi, hver munurinn er v a veitast a manni og a gagnrna skoanir hans. Er a kannski banna? Ofbeldis-adrttunum essum fylgir Egill eftir egar hann talar um Richard Dawkins, sem hann kallar trnaargo okkar Vantrarmanna, og segir fr v egar Dawkins lkir trnni vi veiruskingu og flokkar barnatr me misnotkun brnum. essu fylgja engar skringar, og v falla ummli Egils um sjlf sig sem enn ein rkvillan, er hann hfar til tilfinninga lesandans og reynir a hneyksla hann. Svo vill til a hr Vantr hefur einmitt veri gripi til smu lkinga (samanber Slumenn dauans, hr og hr). Flk getur v sjlft kynnt sr hva br a baki essum neitanlega ungu dmum. a hefi veri drengskaparbrag af Agli vi lesendur sna a lta skringarnar fylgja, en ekki bara hstemmdar fyrirsagnirnar slitnar r samhengi. Vonandi a hann lri af bendingu okkar. leiinni hefi hann mtt fara rtt me titilinn ttum Dawkins, sem heita ekki Rt alls ills heldur Rt alls ills? me spurningarmerki fyrir aftan, sem gerbreytir merkingunni. v er nefnilega ekki haldi fram ttunum a trarbrg su rt alls ills, enda er Dawkins ekki s einfeldningur a halda a allt illt eigi sr eina rt. Dawkins bendir hins vegar (rttilega) a trarbrg eru stan fyrir mrgu illu. g spyr mig, tli Egill hafi horft essa tti ur en hann gagnrndi ?

Teki skal fram a stahfingin a Dawkins s eitt helsta trnaargo trleysingja er dylgjur og anna ekki! Dawkins er skoanabrir ritfrari kantinum og vi berum viringu fyrir honum sem slkum, enda er hann mikill talsmaur ess eins og vi a skynsamlegra skringa s leita vi leitnum spurningum um lfi og tilveruna.

Vi fllumst engan veginn a kenningar Dawkins su nturlegar. Egill verur a eiga upplifun sna vi sjlfan sig, svo fremi a hann komi henni ekki annig framfri a hn ummyndist rkvillu brunnmgsins eins og hn gerir essu tilfelli! Menn eins og [Dawkins hafa] veri a boa endalok trarbraganna mrg hundru r segir Egill (g kannast reyndar ekki vi a), en ekki enn ori a sk sinni. a er sjlfu sr rtt a trarbrgin eru ekki liin undir lok og ekki fyrirsjanlegt a au geri a br, en etta eru ekki rk gegn v a trarbrgum s mtmlt! Til er rkvilla sem kallast argumentum ad antiquitatem sem er svipu essu: a hefur ekki gerst, ar af leiandi mun a ekki gerast. (Vi leyfum okkur v allavega a lifa voninni!) v samhengi m minnast Edisons, sem sagt er a hafi gert einar 8000 tilraunir ur en honum heppnaist a sma ljsaperu sem virkai.

Sasta rkvilla Egils eru lokaor greinarinnar: Bi kommnismi og nasismi eru afsprengi skynsemishyggju, geru meira a segja tilkall til a vera einhvers konar vsindi. Mr er spurn, sr Egill Helgason einhver tengsl milli nasskrar kynttahyggju annars vegar og skynsemishyggju og vsinda hins vegar? tt tiltekin stefna geri tilkalltil a vera vsindi, verur hn auvita ekki a vsindum fyrir viki. Encyclopdia Britannica segir til dmis:

To it [Nazism] was added the tradition of political romanticism, with its sharp hostility to rationalism and to the principles underlying the French Revolution, its emphasis on instinct and the past, and its proclamation of the rights of Friedrich Nietzsche's exceptional individual (the bermensch [Superman]) over all universal law and rules.

Auk ess:

National Socialism attempted to reconcile conservative, nationalist ideology with a socially radical doctrine. In so doing, it became a profoundly revolutionary movementalbeit a largely negative one. Rejecting rationalism, liberalism, democracy, the rule of law, human rights, and all movements of international cooperation and peace, it stressed instinct, the subordination of the individual to the state, and the necessity of blind and unswerving obedience to leaders appointed from above.

Me rum orum var nasismi ekki afsprengi skynsemishyggju, hva sem lur tilraunum nasista til a lj stefnu sinni vsindalegan bl. Vsindi nasisma um kyntti og anna voru meira tt vi vsindagervinga, og auk ess m minna arf fr Marteini Lther og rum stkum gyingahturum innan kirkjunnar fyrr og sar (sj t.d. Kristnir Nasistar, Um gu verkin hans Lthers VI: Boskapur Lthers ntmanum, r jarvegi haturs og Postulasagan - mesta slys kirkjusgunnar).

Jafnvel tt stahfing Egils um rtur nasisma skynsemishyggju vru snn, vri hn engu a sur fyrsta flokks dmi um sk vegna tengsla-rkvilluna nnar tilteki a afbrigi af henni sem kallast Reductio ad Hitlerum. Egill tskrir ekkert orsakarsamhengi, anna en a gefa skyn a skynsemishyggja leii til mannrttindabrota! Me smu rkvillu mtti segja a menn ttu ekki a vera grnmetistur vegna ess a Hitler hafi veri grnmetista, en a ru leyti er ekki frekari orum eyandi essi ummli.

egar a v kemur a vi gefum t kennslubk um rkvillu, tti okkur vnt um a f a birta grein Egils heild sinni, sem snidmi.

Vsteinn Valgarsson 23.01.2006
Flokka undir: ( Klassk , Rkvillur )

Vibrg


Birgir Baldursson (melimur Vantr) - 23/01/06 13:59 #

Egill er augljslega fordmafullur gar trlausra, sr lagi eirra sem lta sr heyra.

Mr leiist etta kjafti um a Dawkins s eitthvert tranargo okkar. Hann er ekki trnaargo mitt, heldur aeins skoanabrir sem skrifar bitastar greinar. a er lka langt fr llum sanni a maur taki skoanir snar upp eftir honum eins og t.d etta a Dawkins kalli trarinnrtingu barna misnotkun. g skrifai t.d. grein mna um hryjuverkamenn hugans n ess a hafa nokkurn tma s stafkrk fr honum ea rum um au efni.

Hr er semsagt ekki veri a lepja neitt hugsunarlaust upp eftir einhverjum grum. Trleysi okkar og hugsanafrelsi gerir a einfaldlega a verkum a vi komumst ll a svipuum niurstum vi a a hugsa mli sjlf.

Skynsamlegum niurstum.


Jn Magns (melimur Vantr) - 23/01/06 14:04 #

a er hgt a segja a a hann Egill s frnarlamb "trarvrusins" og v veit hann kannski ekki betur ;) Vantr tti kannski a vera me nmskei til a losa flk undan svona rkvillu/trar-vtahring.

Allavega finnst mr a Egill s me sktinn langt upp bak essari grein sinni. Bullandi hgri vinstri og gerir sr ekkert grein fyrir v.


G2 (melimur Vantr) - 23/01/06 17:19 #

Eigum vi ekki bara a kenna afa hans Egils um a hafa menga barnshugann me flugu kristniboi?


Snbjrn - 23/01/06 19:16 #

Mr blskrai yfir murleika greinar Egils og lit mitt honum hrapai.


li Gneisti (melimur Vantr) - 24/01/06 02:24 #

g get n ekki sagt a lit mitt Agli hafi lkka vi a lesa essa grein hans, botninum var egar n.


Sigurur lafsson - 24/01/06 15:39 #

Mig minnir sterklega a hafa heyrt Egil Helgason lsa v yfir sjnvarpstti a hann vri sjlfur ltt traur. g held a hann verji kristna tr af rum hvtum en trarlegum. Egill virist telja kristni mannbtandi og a kristnar jir su betri en arar; a kvein mildi og manngska fylgi essum si. Eitthva virist vanta upp sguekkingu sjnvarpsmannsins, en fir siir eiga eins bli difna sgu og kristni! Mannrttindi og a frelsi sem vi ekkjum vesturlndum hafa n a roskast rtt fyrir kristni, ekki vegna hennar. Gleymum v ekki a hinar myrku mialdir einkenndust af einu ru fremur: Kristni.


frelsarinn@vantru.is (melimur Vantr) - 24/01/06 22:29 #

g held a etta s rtt hj Siguri. Mig minnir a Egill hafi haldi essu fram ttir hj sr um yfirburi kristni. g man eftir honum gagnrna kristnihtina mjg harkalega og allt biskupsdmi. raun alla kristni bak og fyrir. En nokkru sar var hann eins og beygur Galle Galle egar mtti og talai sknarkirkju hr hfuborgarsvinu. Eftir a hefur hann veri mjg vinalegur og gagnrnin allt kirkjudmi og teki klerka stt. g veit ekki hva gerist arna kirkjunni milli hans og prestsins. a getur enginn svarar nema Egill sjlfur sem er fullur af vandltingu til allra trarbraga nema kristni. Undarlegt en satt.


Vsteinn Valgarsson (melimur Vantr) - 25/01/06 18:06 #

Sko... g, fyrir mitt leyti, lt kristni hafa vissa yfirburi yfir mis nnur trarbrg, eim skilningi a hn er rari og hentar rari samflgum en mis nnur trarbrg eru og gera. a breytir v ekki a hn er tmaskekkja og eiginlega bara einkennilegt a hn eigi sr enn hangendur. Hva Egil Helgason varar, kannast g vi a lka, a hann segist ekki vera traur, en hann er samt einkennilega hallur undir kirkjuna.

Loka hefur veri fyrir athugasemdir vi essa frslu. Vi bendum spjalli ef i vilji halda umrum fram.