Allar frslur Allir flokkar Sos Um flagi rskrning Lg Spjallid@Vantru Pstfang Vantru@Facebook Vantru@Youtube Vantru@Twitter

Hverjir eru trlausir?

Hpur

Trleysi er ekki tbreidd afstaa heiminum. Trleysingjum fer fjlgandi, a minnsta kosti Evrpu. En hverjir eru a helst sem bera ekki me sr tr nokkurn gu, veru sem er yfir nttruna hafin? Hverjir eru a sem mist hafna tilvist gus, ea lta tilvist hans liggja milli hluta? Hva einkennir ?

Fyrir um tveimur rum var skrifu yfirlitsgrein um etta ml tmaritinu Sociology Compass *, af flagsfringnum Phil Zuckerman. S tk saman mikla tlfri sem fyrir l og tbj yfirliti r v. A nean eru nokkrar helstu niurstur Zuckermans, sem lesendum gtu tt hugaverar**.

fyrsta lagi eru a helst bar rkari landa sem tra sur yfirnttrulega veru. Afrku er trleysingja vart a finna, mean trleysi er tbreitt Evrpu. Til dmis er um helmingur Slvena sem trir ekki gu og um rijungur Normanna gera slkt hi sama. Suur-Amerku er harla lti um trleysi. Norur-Amerku er fleiri trleysingja a finna. Einhversstaar um 19-23% Kanadamanna segist ekki tra gu, en um 5-16% Bandarkjamanna gera slkt hi sama. Japan segjast tveir af hverjum remur ekki tra gu.

ru lagi eru a frekar karlar en konur sem tra ekki gu. Af eim sem segjast kalla sig atheist ea agnostic Bandarkjunum, eru 70-75% af eim karlar (58% eirra sem segjast hafa enga tr eru karlar). Aljlegar kannanir sna a karlar tra sur gu, en konur, tlurnar su auvita mismunandi.

rija lagi er a frekar ungt flk sem trir ekki. Um tveir riju ungra Breta (18-24 ra) segjast ekki tra gu, mean aeins einn af hverjum fimm eirra sem eru eldri en 65 gera a. Bandarkjunum finnst svipa mynstur.

fjra lagi er meiri menntun tengd vi trleysi. Um 42% Bandarkjamanna sem segjast ekki tra (og lgra ea svipa hj eim sem kalla sig atheists ea agnostics) hafa tskrifast r hskla. Til vimiunar hafa um 27% allra Bandarkjamanna tskrifast r hskla.

fimmta lagi eru trleysingjar boberar gra gilda, mun meira mli en trmenn. M ar nefna; eir sem segjast ekki tra styja frekar jafnrtti kynjanna en trmenn, og trleysingjar styja mun frekar jfn rttindi samkynhneigra og gagnkynhneigra. eir sem ahyllast ekki trarbrg ea rkta au ekki, eru sst lklegir til a vera samykkir notkun rkisstjrna pyntingum.

sjtta lagi eru trleysingjar lka lghlnir og arir. Tr gu virist ekki skipta miklu mli, a v er rannsknir sna, til a hefta afbrot. Veraldarhyggjumenn, samanbori vi trmenn, brjta vissulega frekar lgin egar kemur a vgum afbrotum eins og fengisneyslu ungmenna ea neyslu lglegra efna. Trleysingjar eru hins vegar ekki lklegri til a fremja alvarlega glpi (t.d. mor). Trleysingjar skera sig hins vegar r me a vera ltill minnihluti eirra sem sitja af sr dma fangelsum Bandarkjunum; aeins 0,2% af llum fngum ar eru trleysingjar. Hfum huga a 5-16% Bandarkjamanna eru trlausir.

Eins og Zuckerman bendir essu samhengi, a ef trleysingjar vru sileysingjar sem svfust einskins ea a trin gu hindrai glpi, hefi maur tla a alvarlegir glpir vru tastir eim lndum ar sem trin er minnst, en alvarlegir glpir ftari lndum ar sem trin er meiri. etta er ekki raunin, heldur verfugt: Eftir v sem trin gu er meiri, v fleiri mor eru framin (sem dmi). Zuckerman, bendir lka , a eim fylkjum Bandarkjanna ar sem trin gu er einna sterkust (Louisiana og Alabama), er ein hsta tni mora, en innan fylkja ar sem tr gu er minni (Vermont og Oregon) s tni mora einna lgst.

Zuckermann endar greinina a tengja saman Biblu-tilvitnanir sumra trmanna um trleysingja, en hann bendir srstaklega 14 slm Davsslma. ar segir meal annars:

Heimskinginn segir hjarta snu:
Gu er ekki til
Ill og andstyggileg er
breytni eirra,
enginn gjrir a sem gott er.

Eins og Zuckerman bendir er essi lsing trleysingjum t htt. Vsindin sna okkur a, svart hvtu. Trleysingjar eru ekki heimskir, illgjarnir, andstyggilegir afbrotamenn. Trleysingjar eru fjlbreyttur hpur flks, sem almennt stendur sig vel samflagi manna. eir ba rkari samflgum, eru frekar menntair, lghlnir og boberar gra gilda.

Vkjum n fr grein Zuckermans og hugleium essar niursturnar sem voru raktar a ofan. Er a kannski ekki trleysi ea tr sem skiptir mli hva varar essi atrii a ofan? Getur veri a a s eitthva anna sem kallar fram essar niurstur? Til dmis a a flk sem br vi rkidmi (lkt og vi hr slandi og rum Norurlndum), leiti sur nir trarinnar leit a styrk og huggun, vegna ess a a arf ekki lengur huggun barttunni vi nttruflin? Og s stareynd a ungt flk tri sur, s merki um a ungt flk ntmanum urfi sur a leita til meints gus, leit a krafti til a halda fram a berjast v a s ftt a berjast vi en a eir sem eldri su, hafi urft ess? Og a stan fyrir v a trlausir fylli ekki klefa fangelsanna s a eir urfi engin afbrot a fremja til a sj fyrir sr?

Getur veri a trleysi s einkenni allsngt? Vi sjum a kannski best v, a egar eir ftkari f asto vi a komast af, minnkar rfin fyrir trna, eins og sst myndinni fyrir nean. eir ftkari samflgunum, urfa ekki lengur a leita til trarbraganna eftir huggun og styrk, v a velferarkerfi veitir eim hjlp sem eir urfa a halda til a komast af hlutverki trarbraganna sem haldreipi s loki samflgum allsngtar.

Lnurit

Myndin er fengin fr Gill, A. og Lundsgaarde, E. (2004). State Welfare Spending and Religiosity: A Cross-National Analysis. Rationality and Society, 16, 399-436.


* Zuckerman, P. (2009). Atheism, Secularity, and Well-Being: How the Findings of Social Science Counter Negative Stereotypes and Assumptions. Sociology Compass, 3/6, 949-971. Greinina m nlgast hr.

** essari grein er einkum sagt fr tlfri fyrir sem segjast vera atheist, ea agnostic. Reynt var a fara eins nkvmlega eftir grein Zuckermans eins og hgt var, egar kom a notkun hugtakanna tveggja. greininni er lti sagt fr tlfri sem snertir veraldarhyggjumenn, en hn var nokkur.

Gumundur D. Haraldsson 13.06.2011
Flokka undir: ( Efahyggja , Klassk )

Vibrg


Valgarur Gujnsson (melimur Vantr) - 13/06/11 12:07 #

Mjg g samantekt og gott a hafa etta vi hendina.

Rifjar upp a g heyri aalfundi Simenntar (Gumundur Ingi?) um bbiljuna a sterk rkiskirkja kmi veg fyrir uppgang fgatrarhpa - a er hins vegar er fylgni milli framlags til velferarmla og fgatrarhpa - sem sagt neikv..


Ptur Bjrgvin orsteinsson - 13/06/11 13:58 #

Takk fyrir essa grein. Mr ykir til fyrirmyndar a sj greinar sem essa hr vefnum. Upplsingar eins og essar eru til ess fallnar a hefja umruna r skotgrfum tt a samtali.

Eina spurningu hefi g framhaldinu og varar hn innihald greinarinnar (sem g hef ekki lesi enn): Er gerur greinarmunur eim sem tra gu(i) ea eim sem tra t.d. lfa og hulduflk ea lka? .e. er veri a horfa fyrst og fremst gustr?


Gumundur D. Haraldsson (melimur Vantr) - 13/06/11 17:00 #

Ptur: Trin Gu er aalatrii grein Zuckerman.


Steindr J. Erlingsson - 13/06/11 23:35 #

Fn grein Gumundur. grein slfriprfessorsins Benjamin Beit-Hallahmi, sem birtist The Cambridge Companion to Atheism (2006), segir hann algengustu trleysingjanna Vesturlndum

birtast okkur sem minna rrkir og hrifagjarnir, minna kreddufastir, minna fordmafullir, meira umburalyndir gagnvart rum, lghlnir, samarfullir, og vel menntair. eir hafa miklar gfur, og margir helga sig frilegri umru og menntakerfinu. stuttu mli sagt, a er gott a hafa sem ngranna.

g hef stust vi rannskn Gills og Lundsgaardes nokkrum greinum. a sem er athyglisverast vi essi tengsl milli rkisrekins velferarkerfis og aukins trleysis er a hr fst viss stafesting hugmyndum Marx um tengsl trar og hefts kaptalisma.


Steindr J. Erlingsson - 13/06/11 23:52 #

Tengslin milli minnkas trarhuga og rkisrekins velferarkerfis grafa undan s.k. trarbragahagfri*, sem sett hefur veri fram til ess a skra muninn trarhuga Bandarkjunum og Vestur-Evrpu.

*trarbragahagfrin felur sr a samflgum sem hvorki hafa jkirkju n randi trarbrg s almenningur hugasamari um tttku trarbrgum en ar sem rkisstyrkt trareinokun rkir.


Ptur Bjrgvin orsteinsson - 14/06/11 08:21 #

Takk Gumundur fyrir svari, stafestir a sem mig grunai,Zuckerman er semsagt a fjalla um guleysi.


Matti (melimur Vantr) - 14/06/11 08:30 #

g man ekki eftir v a Ptur ea arir kirkjumenn hafi gert athugasemd vi greinarmuninn trleysi/guleysi kringum jarpls Gallup - og var tilefni ri.


Ptur Bjrgvin - 14/06/11 11:15 #

Sll Matti. g er n ekki a stressa mig v hvort munur s essum hugtkum, g var bara a reyna a skilja samhengi - en alveg rtt hj r, a er miur a fir tku sr tma til a rna af alvru vikomandi jarpls Gallups og rna hann til gagns.


Gumundur D. Haraldsson (melimur Vantr) - 14/06/11 20:48 #

Takk fyrir etta Steindr.

Grein Beit-Hallahmi tla g a lta vi tkifri.


Helgi Briem (melimur Vantr) - 15/06/11 15:23 #

Mr finnst skringilegur essi greinarmunur trleysi og guleysi.

Er g lfleysingi? Einhyrningsleysingi? Galdraleysingi? Kristallaheilunarleysingi? Smskammtalkningaleysingi? Draugleysingi? Geimveruheimsknaleysingi?

Guir eru bara eitt af mjg mrgum yfirnttrulegum fyrirbrum sem hafa ekkert bak vi sig anna en hjtrnna og engin sta til a gera eim hrra undir hfi en trllum ea drekum.


Death to the Old World Order - 19/07/11 13:17 #

[ athugasemd fr spjallbor )

Loka hefur veri fyrir athugasemdir vi essa frslu. Vi bendum spjalli ef i vilji halda umrum fram.