Allar fŠrslur Allir flokkar Sos Um fÚlagi­ ┌rskrßning Lˇgˇ Spjallid@Vantru Pˇstfang Vantru@Facebook Vantru@Youtube Vantru@Twitter

12 ßstŠ­ur ■ess a­ Ůjˇ­kirkjan er rÝkiskirkja

Merki rÝkiskirkjunnar

Af ßgŠtu tilefni fannst mÚr kominn tÝmi ß a­ uppfŠra ■essa tveggja ßra grein. Ekki bara Ý ljˇsi ■ess a­ Karl Sigurbj÷rnsson biskup sag­i ß ßrinu a­ Ůjˇ­kirkjan sÚ ekki rÝkiskirkja heldur "sjßlfstŠ­ stofnun sem er undanskilin afskiptum rÝkisins", heldur einnig a­ n˙ hefur dˇms- og kirkjumßlaraß­uneyti­ skipt um nafn, auk ■ess a­ umrŠ­an um a­skilna­ rÝks og kirkju dettur aldrei ˙r tÝsku, ■ß er vi­ hŠfi a­ nefna 12 ßstŠ­ur sem benda til ■ess - ˇlÝkt ■vÝ sem biskupinn sag­i og heldur enn fram - a­ hin ═slenska evangelÝsk-l˙therska Ůjˇ­kirkja ═slands er svo sannarlega rÝkiskirkja.

1. Stjˇrnarskrßin

Ůjˇ­kirkjan er sÚrstaklega verndu­ Ý stjˇrnarskrßnni:

62. gr. Hin evangeliska l˙terska kirkja skal vera ■jˇ­kirkja ß ═slandi, og skal rÝkisvaldi­ a­ ■vÝ leyti sty­ja hana og vernda.

En auk ■ess stendur fyrir ne­an:

Breyta mß ■essu me­ l÷gum.

Ůa­ Štti a­ vera augljˇst hverjum sŠmilega gefnum einstaklingi a­ ■egar eins tr˙fÚlags er sÚrstaklega geti­ Ý stjˇrnarskrß og er gert hŠrra undir h÷f­i en ÷­rum tr˙fÚl÷gum ■ß ß sÚr sta­ misrÚtti. Svipa­ vŠri ef ■ess vŠri geti­ Ý stjˇrnarskrß a­ rÝki­ skyldi sÚrstaklega styrkja og vernda eitthva­ ßkve­i­ Ý■rˇttafÚlag eins og til dŠmis Fylki. Ůess sÚ svo geti­ sÚrstaklega Ý nŠstu grein a­ ÷llum sÚ heimilt a­ halda me­ ÷­ru Ý■rˇttafÚlagi kjˇsi fˇlk ■a­.

═ 62. grein ß ˇrÚttlŠti­ sÚr b˙sta­. UmrŠdd grein er beinlÝnis sett til ■ess a­ sty­ja eitt tr˙fÚlag umfram ÷nnur. Ůa­ er huggun harmi gegn a­ h÷fundar stjˇrnarskrßrinnar hafa komi­ auga ß ■ennan ˇrÚtt og geti­ ■ess sÚrstaklega a­ ekki ■urfi hef­bundna stjˇrnarskrßrbreytingu til a­ fella 62. grein ˙t.

2. InnanrÝkisrß­uneyti­

  1. jan˙ar 2011 tˇk til starfa InnanrÝkisrß­uneyti­ me­ sameiningu dˇmsmßla- og mannrÚttindarß­uneytisins og samg÷ngu- og sveitarstjˇrnarrß­uneytisins. RÝkiskirkjan og starfshŠttir ■ess heyra enn undir sama rß­uneyti.

Til er regluger­ er var­ar stjˇrnarfar Stjˇrnarß­s ═slands. Ůar eru sundurli­a­ir ■Šttir er var­a ÷ll rß­uneytin. Ůessi regluger­ er frß 2004 og segir ■ar um stjˇrnarfar Dˇmsmßla- og mannrÚttindarß­uneyti Ý ■ri­ju grein a­ embŠtti­ sjßi me­al annars um:

22. Kirkjumßl og safna­a, ■ar ß me­al embŠtti biskups og skipan prestakalla.

Ef rÝkiskirkjan er sjßlfstŠ­ stofnun, sŠtir ■a­ ■ß ekki fur­u a­ Dˇms- og mannrÚttindarß­herra hafi afskipti af ■essu sjßlfstŠ­a tr˙fÚlagi? Aukinheldur:

5. gr. Kirkjurß­ hinnar Ýslensku ■jˇ­kirkju hefur ß hendi umsjß og stjˇrn kirkjumßlasjˇ­s og ber ßbyrg­ fyrir kirkju■ingi ß stjˇrn hans. Kirkjurß­ semur ßrlega fjßrhagsߊtlun fyrir sjˇ­inn er kynnt skal dˇmsmßla- og kirkjumßlarß­uneytinu fyrir lok maÝmßna­ar ßr hvert. ┴Štlun skal einnig kynnt kirkju■ingi.

Ůa­ hefur ekki enn gefist tÝmi til a­ uppfŠra ■essar regluger­ir, ■annig a­ jß, ■a­ stendur enn "dˇms- og kirkjumßlarß­uneyti­" ■ar sem ß a­ standa "dˇmsmßla- og mannrÚttindarß­uneyti­."

Ůetta er frß regluger­ er var­ar kirkjumßlasjˇ­ sem tˇk gildi 1. jan˙ar 1993. Hva­ er rÝki­ a­ skipta sÚr af hva­ eitt tr˙fÚlag er a­ a­hafast me­ sinn fjßrhag fyrst ■etta er ß anna­ bor­ "sjßlfstŠ­" stofnun?

3. Auglřsir st÷rf ß Starfatorgi

Starfatorg er nota­ af hinu opinbera til a­ auglřsa laus st÷rf innan řmissa rÝkisstofnana, ■ar er til dŠmis auglřst eftir kerfisfrŠ­ingum, sk˙ringafˇlki, l÷gfrŠ­ingum og řmsum sÚrfrŠ­ingum fyrir menntamßlarß­uneyti­, neytendastofuna, fasteignamat rÝkisins svo fßtt eitt sÚ nefnt. Mß vera a­ ■etta sÚ ˇttalegur tittlingaskÝtur en ■a­ er pÝnu fur­ulegt a­ sjß hina sjßlfstŠ­u stofnun, sem er vŠntanlega rÝkiskirkjan, vera a­ auglřsa eftir starfsfˇlki ß ■essu vefsvŠ­i. HŠgt er a­ benda rÝkiskirkjunni ß sjßlfstŠ­ vefsvŠ­i og fyrirtŠki sem sjß um ■essi mßl, eins og job.is, vinna.is og jafnvel Rß­ninga■jˇnustuna.

4. Setning Al■ingis hefst Ý Dˇmkirkju

Efalaust er ■etta eing÷ngu ˙taf hef­inni, en eru ekki sumir ■ingmenn og rß­herrar annarrar tr˙ar? ┴ ■ß bara a­ skilja ■au ˙tundan einsog suma leikskˇlakrakka e­a eiga ■au bara fylgja hj÷r­inni einsog ■Šg l÷mb? Ůa­ mß ekki gleyma ■vÝ a­ ■etta er kristin tr˙arath÷fn. Ůessi fßsinna er mˇ­gun vi­ tr˙leysingja og ■ß sem tilheyra annari tr˙ en hinni opinberu rÝkistr˙.

5. Grei­ur a­gangur Ý opinbera skˇla

Afs÷kunin a­ "meirihluti ■jˇ­arinnar" er skrß­ur Ý rÝkiskirkjuna gefi henni "opinbert" leyfi til a­ ßstunda skřlaust tr˙bo­ Ý opinberum skˇlum er afar hŠpin. ═ m÷rgum opinberum leik- og grunnskˇlum eru svokalla­ar kirkjufer­ir, oftar en ekki er skyldumŠting.

Starfsma­ur ß vegum rÝkiskirkjunnar sÚr a­ mestu um kennsluefni­ fyrir "tr˙arbrag­a"kennslu, en Nßmsgagnastofnun (sem er opinbert fyrirtŠki) gefur efni­ ˙t.

RÝkiskirkjan fŠr einnig a­ starfa innan grunnskˇlanna og brjˇta grunnskˇlal÷g og si­areglur kennara me­ ■vÝ sem kallast Vinalei­. Ůa­ er augljˇst a­ me­ grei­ri lei­ kirkjunnar Ý skˇlanna er rÝkisvaldi­ a­ brjˇta jafnrŠ­isreglu stjˇrnarskrßrinnar. Hva­ seg­i rÝkisvaldi­ vi­ ■vÝ ef a­ Vottar Jehˇva e­a bara einhver ÷nnur tr˙fÚl÷g sŠktu ■a­ stÝft a­ komast inn Ý grunnskˇlana? RÝkiskirkjan ß ßgŠtis h˙snŠ­i, starfsfˇlk og a­st÷­u til a­ ßstunda tr˙bo­ Ý sÝnum eigin ranni en křs a­ fara inn ß grßa svŠ­i­ Ý skjˇli ■ess a­ rÝkisvaldi­ horfi framhjß ■eim mannrÚttindabrotum, si­areglubrotum og kennsluskrßrbrotum sem Vinalei­ dregur Ý kj÷lfari­.

6. RÝki­ sÚr um fjßrmagni­

Me­ fˇlskulegum a­fer­um slˇ kirkjan eignarrÚtt ß margar, margar jar­ir ß landinu ■Šr aldir sem kirkjan rÚ­i lÝfum og limum ═slendinga. ┴ri­ 1907 og 1997 ger­i rÝki­ samning vi­ kirkjuna um a­ taka yfir ■essar jar­ir Ý skiptum fyrir a­ borga laun presta. Ein af kr÷fum rÝkiskirkjunnar ef til a­skilna­ar kemur er a­ rÝki­ skili ■essum j÷r­um til baka. En hver ß kirkjujar­irnar?. Breytum rÚtt og t÷kum ■ann slag. Ůessar jar­ir voru meira og minna s÷lsa­ar undir kirkjuna me­ hˇtunum um vist Ý helvÝti e­a lofor­ um hßsŠti Ý himnarÝki. Getur kirkjan sřnt fram ß a­ sta­i­ hafi veri­ vi­ ■au lofor­?

7. Gu­frŠ­ideild Hßskˇla ═slands

RÝkiskirkjan fŠr r˙mlega fimm milljar­a ß ßri, aukinheldur er ekki svo erfitt fyrir ■etta tr˙fÚlag a­ fß fjßrmagn annarsta­ar frß. Af hverju er rÝkiskirkjan ekki me­ sinn eigin prestaskˇla? Ef ■a­ vantar fjßrmagn til ■ess, ■ß getur ■etta tr˙fÚlag alltaf vŠlt ˙t aukasporslur frß rÝkinu e­a sˇknarb÷rnum. Hva­ er a­ ■eirri akademÝsku stofnun sem ˙tskrifar fˇlk Ý kristinni gu­frŠ­i?

Augljˇst er a­ frelsa ■arf frŠ­asvi­i­ undan oki gu­frŠ­innar. Almennilega tr˙arbrag­afrŠ­slu Štti a­ vera hŠgt a­ nema Ý opinberum Hßskˇla me­ metna­, einnig tr˙arlÝfsfÚlagsfrŠ­i og skyld f÷g. Kennsla Ý tr˙arrÚttlŠtingu viss hˇps fˇlks er ˙r ÷llum takti vi­ markmi­ Hßskˇla ═slands um a­ komast Ý hˇp 100 bestu hßskˇla Ý heiminum. Skˇli ■ar sem er a­ finna ßfanga sem fjalla um ■a­ a­ ˇsřnileg vera Ý himninum hafi drepi­ son sinn ß hryllilegasta hßtt, ÷llu mannkyni til dřr­ar, er einfaldlega a­ breg­ast akademÝskum skyldum sÝnum.

8. Afskipti af Al■ingi

Frumvarp um giftingu samkynhneig­ra var st÷­va­ me­ freklegum hŠtti af rÝkiskirkjunni. Taki­ n˙ eftir lesendur gˇ­ir: Ef ■a­ mß ekki skipta sÚr af innra starfi "Ůjˇ­kirkjunnar" hva­ er ■ß kirkjan a­ skipta sÚr af innra starfi rÝkisins? Hva­ vilja ■au uppß dekk? RÝkiskirkjan lag­ist einnig fast ß ßrarnar til ■ess a­ koma Ý veg fyrir a­ samkynhneig­ir gŠtu Šttleitt b÷rn! Ůessi yfirgengilega frekja og dˇmharka til ■eirra sem kjˇsa sÚr lÝfsf÷runaut af sama kyni er fßheyr­ og til Švarandi skammar fyrir rÝkiskirkjunna.

Nřlegt kirkju■ing og prestafundur fyrr ß ßrinu sřndi svo ekki um vŠri villst a­ ■essir prestar vilja naga eikina undan Al■ingi og vilja meina lagasetningu sem veitir tr˙fÚl÷gum heimild (heimild er ekki skylda) til a­ gifta samkynhneig­ p÷r, en vilja engin utana­komandi afskipti frß Al■ingi. Ůetta ■ř­ir a­ ÷nnur tr˙fÚl÷g fß ekki a­ gifta samkynhneig­ p÷r ■vÝ elliŠrir, forhertir mi­aldasinnar og fordˇmap˙kar innan rÝkiskirkjunnar standa Ý vegi fyrir ■vÝ.

9. Hefur grei­an a­gang a­ opinberum fj÷lmi­lum

BŠn, Sunnudagsmessur, Lestur passÝusßlma, bara brot af ■vÝ besta. HÚr eru sjßlfstŠ­ starfandi tr˙fÚl÷g me­ sÝnar eigin ˙tvarps- og sjˇnvarpst÷­var, en til hvers ■arf hin sjßlfstŠtt starfandi "Ůjˇ­kirkja" a­ standa Ý svolei­is brasi ■egar h˙n getur Ý krafti sinnar s÷gulegu og menningarlegu yfirbur­arst÷­u gjamma­ Ý hinum opinberu hlutafÚl÷gum. Enda lÝti­ um gagnrřni ■ar ß bŠ.

Ůa­ hefur eflaust komi­ m÷rgum starfsm÷nnum kirkjunnar Ý opna skj÷ldu ■egar St÷­2 var me­ frÚttaskřringu um Vinalei­ Ý ■Šttinum Kompßs ■ar sem rÝkiskirkjan var gagnrřnd. En ■ar upplřsti Karl Sigurbj÷rnsson biskup m.a a­ Vinalei­ rÝkiskirkjunnar vŠri fyrir nemendur sem eru Ý tr˙fÚlaginu “Ůjˇ­kirkjan”. Ůar me­ vi­urkenndi Karl a­ Ý Vinalei­ felist grˇf mismunum, brot ß si­areglum kennara og brot ß grunnskˇlal÷gum. ═ skjˇli rÝkisins er ■essi ˇge­fellda Vinalei­ enn vi­ lř­i Ý nokkrum skˇlum ß h÷fu­borgarsvŠ­inu.

10. Stjˇrnmßlamßl

Biskup rÝkiskirkjunnar lřsir muninum ß rÝkiskirkju og ■jˇ­kirkju me­ eftirfarandi r÷kum:

Heiti­ Ůjˇ­kirkja er ekki samheiti vi­ rÝkiskirkja. Ůar er ßtt vi­ stofnun sem er rekin og stjˇrna­ af rÝkinu. Ůa­ ß ekki vi­ um Ýslensku Ůjˇ­kirkjuna. ═slenska Ůjˇ­kirkjan nřtur sjßlfstŠ­is gagnvart rÝkisvaldinu, eignhelgi og frelsis um sÝn innri mßl, stjˇrnun hennar er Ý h÷ndum kirkjunnar sjßlfrar, kirkjan skipar mßlum sÝnum me­ starfsreglum og rÝki og kirkja semja sÝn ß milli um t.d. fjßrmßl. #

Starfsemi rÝkiskirkjunnar er ß řmsa lund lÝkt leyni■jˇnustustofnunum, h˙n ■arf ekkert a­ ˙tskřra sÝna heg­un fyrir neinum nema sjßlfri sÚr. S÷mulei­is er stˇr hluti starfsfˇlks "Ůjˇ­kirkjunnar" einnig haldi­ einhverri annarlegi hv÷t ß bor­ vi­ a­ afsaka og ˙tskřra eftir hentisemi allar gj÷r­ir kirkjunnar, viljandi mist˙lka gagnrřni, eru afar h÷rundsßrir og au­sŠranlegir ■egar rŠtt er um "Ůjˇ­kirkjuna" og st÷rf hennar. Aukinheldur ■jßst ■au af alvarlegu tvÝtali, vilja samrŠ­ur en taka ekki ■ßtt, vilja a­ mßlin sÚu sko­u­ frß ÷llum hli­um en koma ekki nema einu fyrir hjß sÚr, heimta vir­ingu en veita hana ekki, ßsaka sakleysingja um ofstopa, ÷fga og bˇkstafstr˙. Ůetta er sam˙­arsjßlfsfrˇun, vorkunnarh÷ssl.

Vi­ ■etta mß bŠta a­ ■egar biskupinn heldur ■vÝ fram a­ rÝkiskirkjan sÚ ekki rÝkiskirkja mß geta ■ess a­ Karl Sigurbj÷rnsson fŠr ÷ll ■au frÝ­indi sem Š­stu rß­amenn ■jˇ­arinnar fß: Stˇrriddarakross fßlkaor­unnar og diplˇmatavegabrÚf. Telst ■a­ e­lilegt a­ forst÷­uma­ur eins tr˙fÚlags af r˙mlega ■rjßtÝu sÚ me­ diplˇmatavegabrÚf? Hef­arrÚttur og anna­ rugl telst ekkert me­, ■etta er bara eintˇm frekja.

11. Sta­festing HŠstarÚttar

RÝkiskirkjan er opinber stofnun me­ opinbera starfsmenn sem sinna opinberum st÷rfum og opinberum skyldum gagnvart ÷llum almenningi, samkvŠmt dˇmi hŠstarÚtts og er fjßrhagslega verndu­ me­ opinberum l÷gum og hŠstarÚttardˇmi.

12. Opinber stofnun

Ůa­ sem Štti a­ taka af allan vafa a­ L˙thersk-EvangelÝska Ůjˇ­kirkjan er svo sannarlega rÝkiskirkja er a­ finna Ý l÷gum frß 1. jan˙ar 1998, L÷g um st÷­u, stjˇrn og starfshŠtti ■jˇ­kirkjunnar, en ■ar segir Ý 61. grein:

Ůeir starfsmenn ■jˇ­kirkjunnar, sem ■iggja laun ˙r rÝkissjˇ­i, sbr. 60. gr., njˇta rÚttinda og bera skyldur sem opinberir starfsmenn eftir ■vÝ sem nßnar er mŠlt fyrir um Ý l÷gum nr. 70/1996, svo og ÷­rum l÷gum er kve­a ß um rÚttarst÷­u opinberra starfsmanna, sbr. ■ˇ 12. og 13. gr. [feitletrun h÷fundar]

SamkvŠmt ■essu heyra starfsmenn rÝkiskirkjunnar undir l÷g um rÚttindi og skyldur starfsmanna rÝkisins. Sem gerir ■ß a­ rÝkisstarfsm÷nnum rÝkiskirkjunnar, sem s÷mulei­is heyrir undir Dˇms- og mannrÚttindamßlarß­uneyti, sem gerir rÝkiskirkjuna a­ rÝkisstofnun. Ůetta er ekki flˇki­.

A­ lokum eru allar lagabreytingar innan rÝkiskirkjunnar sem sam■ykktar eru ß ■ingum kirkjunnar auglřstar Ý StjˇrnartÝ­indum. HÚr er t.d. ein nřleg er fjallar um "starfsreglur um me­fer­ kynfer­isbrota innan Ýslensku ■jˇ­kirkjunnar".

Lokaor­

Ůa­ er augljˇst ß ■essum 12 li­um a­ ■jˇ­kirkjan er rÝkiskirkja, h˙n er sÚrstaklega verndu­ og veitt fjßrframl÷g af rÝkinu, ■ˇ er h˙n ekkert sÚrstaklega studd af allri ■jˇ­inni. Ůetta er stofnun sem minnir um helst ß ˇgnarfyrirbŠri Ý skßlds÷gunni 1984 e­a ruddalegustu ˙tgßfum komm˙nismans Ý AsÝu og Austur-Evrˇpu. Hva­a lř­rŠ­iselskandi borgara dettur Ý hug a­ ■a­ sÚ rÚttlŠtanlegt a­ halda ˙ti stofnun sem kve­ur ß um og setur lÝnur um ■a­ hvernig gott si­fer­i skuli ßstunda­? Stofnun sem bo­ar kŠrleika, umbur­arlyndi, kurteisi og fˇrnfřsi en vill meiri pening, felur and˙­ sÝna ß samkynhneig­um bakvi­ or­skr˙­, umber ekki hverja sem er, sÚrstaklega ekki tr˙leysingja og finnst annt a­eins um vald sitt og fÚ og heimtar Ý sÝfellu meira! Hljˇmar ekki eins og gˇ­ uppskrift af si­apostula.

Hvernig er rÚttlŠtanlegt a­ rÝkisstofnun kve­i ß um skikkan skaparans og ß ruddalegan hßtt sviptir fˇlk vir­ingu og kerfisbundi­ setur suma borgara okkar ß lŠgri stall en a­ra? Hvernig mß ■etta vera? Hvernig er hŠgt a­ afsaka hugmyndakerfi sem gengur ˙t ß a­ mikil gŠfa fylgi blˇ­ugri og hryllilegri mannfˇrn? Hvernig mß ■a­ hugsast a­ rÝkisstofnun ß bor­ vi­ Ůjˇ­kirkjuna stundi tr˙bo­ Ý menntaskˇlum, grunnskˇlum og leikskˇlum, en heimta, ßsamt ÷­rum kristnum tr˙arhˇpum, a­ kristinfrŠ­ikennsla Ý skˇlum ver­i efld!?

Ůa­ er l÷ngu kominn tÝmi til ■ess a­ vi­ ═slendingar skerum ß tengsl rÝkis og tr˙ar. Ůa­ hafa ÷ll almennileg l÷nd gert t.d BandarÝkin og Frakkland svo dŠmi sÚu tekin. ┴stŠ­an er einf÷ld: Ůa­ er ekki hlutverk rÝkisins a­ segja ■egnunum til Ý svo persˇnulegum mßlum eins og tr˙arlÝfi.


Styttri ˙tgßfa af ■essari grein birtist Ý 24 stundir ß Fullveldisdegi ═slendinga ß ■vÝ herrans ßri 2007.

Greinin var uppfŠr­ Ý desember 2009, inngangsor­unum var breytt, 3. li­ur var breyttur Ý ljˇsi stjˇrnarß­sbreytinga og 12. li­ var bŠtt vi­ er var­ar opinberar stofnanir og opinbera starfsmenn

١r­ur Ingvarsson 12.12.2009
Flokka­ undir: ( KlassÝk , Kristindˇmurinn , Listi , RÝkiskirkjan )

Vi­br÷g­


Svavar Kjarrval (me­limur Ý Vantr˙) - 12/12/09 11:37 #

Tengillinn ß regluger­ina um diplˇmatabrÚfi­ (10. li­ur) virkar ekki. En annars er ■etta Dˇmsmßla- og mannrÚttindarß­uneyti­.


Gylfi Gu­mundsson - 16/10/11 13:14 #

╔g Štla a­ segja mig ˙r ■jˇ­kirkjunni. Get Úg gert ■a­ ß netinu? Kve­ja, Gylfi


١r­ur Ingvarsson (me­limur Ý Vantr˙) - 16/10/11 13:27 #

Jßbb, ■a­ er hŠgt a­ gera ■a­ netinu.

Loka­ hefur veri­ fyrir athugasemdir vi­ ■essa fŠrslu. Vi­ bendum ß spjalli­ ef ■i­ vilji­ halda umrŠ­um ßfram.