Allar frslur Allir flokkar Sos Um flagi rskrning Lg Spjallid@Vantru Pstfang Vantru@Facebook Vantru@Youtube Vantru@Twitter

Alvru bkstafstr

Mynd af biblu  altari

Gu er hfundur Heilagrar Ritningar. -- grein 150 trfrsluriti kalsku kirkjunnar

Ein undarlegasta fullyring sem g rekst umrum um trml er s a trleysingjar, og ar me tali g, vru bkstafstrarmenn. Oftar en ekki hef g s essa fullyringu koma fr prestum rkiskirkjunnar. Er eitthva vit essari skun?

Fyndna trmlaumran

Fyrir nokkrum mnuum kom gtt dmi um svona fullyringu fr rkiskirkjuprestum, Bjarni Karlsson og Jna Hrnn Bolladttir sgu etta ru:

Og a alfyndnasta varandi trmlaumru okkar slenska ntma er s staa a henni hefur um skei veri uppi haldi af bkstafstrarmnnum sem tra v a v s tra a Biblan s Gus or tt eir vilji einmitt alls ekki tra v sjlfir. Og til verur alls konar grn og alls konar trllasgur um bkasafni Bibluna og heil kynsl er gri lei me a fara mis vi tfra hennar ea hva? #

Ofmetna bkin

etta tal um bksafstr trleysingja er undarlegt af v a tra kristi flk, hvort sem a er jkirkjunni, Krossinum ea kalsku kirkjunni, telur almennt a biblan s einstakt ritsafn. a trir v mist a sjlfur skapari alheimsins hafi kvei hvern einasta staf bkinni, a hann hafi einhvern annan htt komi a rituninni ea a essi rit veiti okkur betri upplsingar um hann heldur en ll nnur rit heimsins. Vi etta btast svo arar lka hpnar fullyringar, eins og a biblan hljti a vera skeikul ea fullkomin.

Trleysingjar tra auvita engu af essu.

En vi reynum oft a benda trmnnum a eir ofmeta bibluna strkostlega. ess vegna tlum vi um bibluna. egar vi bendum trmnnum stareyndavillurnar, hugnalega siferisboskapinn, sklpskapinn og rugli, erum vi a bregast vi rri kristinna manna um bibluna og benda a hn er eins og hvert anna rit sem skrifa var af misvitrum fornaldarmnnum. Vi nlgumst bibluna eins og hvert anna rit, en kristi flk gerir a ekki.

Gus or?

egar Bjarni og Jna tala um bkstafstrarmenn sem tra ekki a biblan s or gus, en tra v a v s tra, eru au rugglega meal annars a tala um okkur Vantr. g viurkenni fslega a g er einn af eim sem tri v a v s tra a Biblan s or Gus, rtt fyrir a tra v ekki sjlfur a biblan s "or Gus".

Fyrir utan alla litlu kristnu srtrarsfnuina, eins og Krossinn, Kristskirkjuna og Hvtasunnukirkjuna, sem tra v auvita a biblan s or gus, ngir a lta samykktir stu stofnunar jkirkjunnar, kirkjuings:

jkirkjan viurkennir heilaga ritningu Gamla og Nja testamentisins sem or Gus og sem uppsprettu og mlikvara bounar, trar og lfs. [feitletrun hfundar] #

Maur arf san ekki a leita lengi heimasu kirkjunnar til a sj a msir prestar jkirkjunnar tra essu:

essi rit geyma mikla fjrsji. au komu ekki svfandi ofan af himnum, au eru ritu af flki, sem innblsi var af anda Gus, gripi af hrifamtti hans. ess vegna kallast Biblan Gus or.# - Karl Sigurbjrnsson

Biblan er kllu Gus or og heilg ritning vegna ess a hn s srstakan htt komin fr Gui.# - Guni r lafsson

Biblan er innblsi or Gus, og sem slk er Biblan fullkomin, reianleg, skeikul og snn.# - Gunnar Jhannesson

a er hgt a benda fleiri dmi[1], en hva svo sem jkirkjan og prestar hennar eiga nkvmlega vi, er ljst a eim b er v tra a biblan s gus or.

Trllasgur um bibluna

Eins og sst af tilvitnununum, telja essir prestar a guinn eirra s einhvern htt tengdur ritun biblunnar (hfundarnir voru innblsnir af anda Gus, biblan er srstakan htt komin fr gui og innblsi or Gus). t fr essu draga eir svo msar lyktanir um eli biblunnar (samykkt kirkjuings talar um bibluna sem mlikvara bounar, trar og lfs og Gunnar Jhannesson talar um a hn s fullkomin, reianleg, skeikul og snn).

tli Bjarni og Jna Hrnn myndu flokka essar trlega fullyringar um uppruna og eli biblunnar sem bkstafstr?

g tel bibluna vera skrifaar sama htt og arar bkur, og einungis af mnnum. jkirkjuflki telur bibluna vera a einhverju leyti skrifaa af gui. Hvort er rttara a kalla bkstafstr?

g tel bibluna ekki vera neins konar kennivald. jkirkjuflk telur bibluna hafa rslitavald egar kemur a tr og lfi. Hvort er rttara a kalla bkstafstr?

g tel bibluna vera fulla af skldskap, vitleysu og mtsgnum. jkirkjuflk telur bibluna vera skeikula og fullkomna. Hvort er rttara a kalla bkstafstr?

g held a svari vi essum spurningum s augljst.

Hva er bkstafstr?

Trleysingjar telja bibluna ekki vera elislka rum ritum, mean kirkjur eins og jkirkjan og kalsku kirkjan tala um hana sem or Gus, segja a gu s hfundur hennar og a hn s kennivald. ess vegna finnst mr t htt a kalla trleysingja bkstafstrarmenn, og g efast um a eir prestar sem koma me essa skun geti komi me vitrna tskringu henni. Mig grunar a egar prestar koma me bkstafstrarskunina s ori bara nota neikvri merkingu, n nokkurs innihalds: a er uppnefni.

En ef einhver vitrn skilgreining bkstafstr er notu, er nokku ljst a jkirkjan og prestar hennar myndu frekar falla undir hana.


[1] Biblan er or Gus v a Gu er uppspretta hennar og innihald." # Gunnar Jhannesson, rkiskirkjuprestur

Biblan er or Gus en a hrekkur skammt fyrir okkur ef vi trum v ekki a Biblan s or Gus til okkar, or sem vi tkum persnulega mti." # - Brynds Malla Eldttir, rkiskirkjuprestur

essum vetri hefur mislegt veri sagt og skrifa um or Gus, Bibluna. Vantrarmenn, sem oft virast meiri bkstafstrarmenn en vi hin, hafa dregi fram eitt og anna sem eirra rannskn ritningum kristinna manna virist benda til a s skjn vi almenna skynsemi. # - Mara gstsdttir, rkiskirkjuprestur

Me Jes eigum vi barnarttinn, rttinn til a kalla Gu fur okkar (sbr. Rm 8.14-17), elskunni til Jes erum vi af Gui og njtum eirrar nar a heyra a sem Gu vill vi okkur tala ori snu, Biblunni. # - Mara gstsdttir, rkiskirkjuprestur

Mynd fengin hj Magnus Franklin

Hjalti Rnar marsson 26.06.2013
Flokka undir: ( Kristindmurinn )

Vibrg


G. - 26/06/13 12:53 #

Mr finnst etta vera vindhgg. g segi a ekki af v a g tilheyri hinni skotgrfinni g tilheyri henni ekki. g er sjlfur trlaus og kvitta ekki undir a sem stendur Biblunni me neinum htti. En hittir einfaldlega ekki naglann hfui.

Vandinn er a vinnur t fr undarlegum skilningi bkstafstr: hn er eitthva lkingu vi a a byggja tr sna bkstaflegum lestri texta; .e. a lesa texta, skilja setningarnar bkstaflega og tra svo v sem stendur.

etta ekki vi um orra tras flks. orri tras flks, held g, er alveg tilbinn a tlka textann. a er hvorki mgulegt, rttltanlegt n skynsamlegt a gera a. Vi gerum a ll hverjum degi vi alls konar texta. Samt gti etta sama traa flk haldi a textinn s raunverulega or gus og v felst engin mtsgn.

Til dmis gti g haldi a textinn Animal Farm s raunverulega or Orwells hann valdi orin sjlfur og setti au bla en samt haldi a a s mgulegt, rttltanlegt og skynsamlegt a skilja ekki textann bkstaflega til ess a n meiningu Orwells; g gti haldi a a s nausynlegt a tlka textann svolti til ess a n inntakinu. Nemuru spekina?

a sama gildir um traa og Bibluna: eir geta haldi a textinn s raunverulega or gus, hva svo sem a merkir a orin su valin af gui sjlfum og sett bla ea a hfundar textans hafi veri innblsnir af heilgum anda, a ritningin s einstakt ritsafn sem varpi meira ljsi gu en allt anna o.s.frv. og samt haldi a a s nausynlegt a tlka textann til a n inntakinu og a bkstaflegur lestur textans gefi ekki rtta mynd af boskapnum. (Og egar etta sama flk talar um fullkomnun og skeikulleika o.s.frv., er a vntanlega a meina eftir tlkun.) Ef ltur trmanninum ekki etta eftir muntu bi vinlega misskilja afstu hans og tapa lka rkrunni nausynlega af v a ttir a geta unni hana rtt fyrir a leyfa tlkun textans.

g held a egar trair saka trleysingja um a vera bkstafstrarmenn, su eir a meina a trleysingjarnir hafi tilhneigingu til a knja fram svona bkstaflegan lestur textans til a geta svo rtt um hann jafnvel tt trmaurinn hafi ekki huga a lesa textann sinn svona. Trleysingjar mega auvita gera etta en a er samt bara vi hfi a gera a egar vimlandinn er sjlfur bkstafstrarmaur. Ef vimlandinn, t.d. Bjarni Karlsson ea einhver, fellst ekki bkstafslesturinn, hltur a vera undarlegt (strmaur nnast) a rfast vi hann eim forsendum a textinn segi bkstaflega hitt ea etta. Bjarni hefur eflaust brennt sig essu oftar en einu sinni og ess vegna segir hann a trleysingjar tri v a flk tri bkstaflega ritningunni. Sumir trair gera a en alls ekki allir en oft er eins og trleysingjar horfi framhj v.


Hjalti Rnar (melimur Vantr) - 26/06/13 13:15 #

Sll G. og takk fyrir ga athugasemd.

virist telja a g skilgreini "bkstafstr" einhverja lei a textinn s ekki tlkaur. a vri afskaplega undarleg skilningur, v a auvita tlka allir textann :S

g reyni eiginlega a forast a nota ori "bkstafstr" af v a a er oftast eiginlega bara nota sem uppnefni, annig a g reyni eiginlega ekki a skilgreina a.

Punkturinn minn er s a trmenn, jafnvel eir sem eru almennt ekki kallair bkstafstrarmenn, hafa trlega hleitar og rkrttar hugmyndir um bibluna.

g held a egar trair saka trleysingja um a vera bkstafstrarmenn, su eir a meina a trleysingjarnir hafi tilhneigingu til a knja fram svona bkstaflegan lestur textans til a geta svo rtt um hann jafnvel tt trmaurinn hafi ekki huga a lesa textann sinn svona.

Gti veri. En ur en g svara essu, arf g eiginlega a vita hva tt vi me "bkstaflegum lestri". Mr finnst greina milli ess a "tlka textann" og "lesa hann bkstaflega". g skil a engan veginn. Ertu ef til vill a tala um a tlka textann lei a honum hafi veri tla a lsa raunverulegum atburum ea eitthva lka?

a m kannski til gamans geta a g man eftir v a Bjarni hafi kalla mig "bkstafstrarmann" (talai um bkstafstrarlestur ef g man rtt), egar g var a tlka dmisgu. Er hgt a tlka dmisgu "bkstaflega"?


G. - 26/06/13 14:10 #

virist ganga t fr v a a s bkstafstr ef einhver heldur ritninguna vera or gus, a gu s hfundur hennar o.s.frv. g er ekki a segja a srt a skilgreina bkstafstr sem a a a textinn s ekki tlkaur; vert mti, gerir a ekki en ttir a gera a, bara svona sem vinnuskilgreiningu til a sj a a er ekki mtsgn hj trmanninum a halda a ritningin s raunverulega or gus en samt hafi t.d. Nafli ea upprisan ea eitthva anna ekki tt sr sta.

a er rtt, g er a gera greinarmun v a tlka textann annars vegar og hins vegar lesa hann bkstaflega. a hvarflar sannleika sagt a mr a srt ekki allur ar sem ert sur egar segist ekki skilja greinarmuninn. Auvita er alltaf flgin llum lestri einhver tlkun (svona ef vi tlum heimspekilegar plingar um eli lesturs). En a m samt alveg gera greinarmun v annars vegar a a tlka textann einhverjum rkari skilningi (sem sagt einhverri bkmenntatlkun) og hins vegar a skilja textann eftir oranna hljan. (g geri r fyrir a ekkir og skiljir orasambandi eftir oranna hljan og a g urfi ekki a tskra a.)

Samanbururinn vi Orwell er gagnlegur. Hva ef einhver segi a mikill sannleikur flist Animal Farm (og s sannleikur vri undirstaa alls siferis og jafnvel brigull og ar fram eftir gtunum) en vimlandinn kannski rttilega hneykslaur stryrunum um brigulleika benti a svn og nnur hsdr geti ekki alvru tala og bkin s ess vegna ein str vitleysa fr upphafi til enda? Hva ef s fyrrnefndi benti a hann vildi tlka sguna sem allegru en s sarnefndi neitai a leyfa a og hldi fram a skilja textann annig a v s haldi fram a hsdr kunni a tala?

Stundum er nefnilega engu lkara en a rturnar milli trmanna og trleysingja s fastar essum skorum. Og trmenn sem hafa brennt sig v a f ekki a tlka textann sinn ekki endilega sem allegru en samt einhvern hugaverari htt en arf til a skilja setningu eftir oranna hljan, taka kannski sgulegt samhengi og vntingar lesenda me reikninginn o.s.frv. halda v elilega fram a trleysingjar su hlfgerir bkstafstrarmenn egar eir knja fram svona lestur.

Vi urfum ekki a knja fram svona lestur, ttum ekki a gera a af v a hann er ekki alltaf vieigandi og vi getum samt unni rkruna n ess a gera etta. ess vegna ttum vi a htta bgga trmenn sem vilja tlka textann sinn me v a vinga fram eitthva anna. Alveg eins og sarnefndi lesandi Orwells hr a ofan tti a geta unni rkruna um a bkin s brigul undirstaa alls siferis o.s.frv. me v a tala um boskapinn sgunni n ess a rta um talandi svn.

segir: Punkturinn minn er s a trmenn, jafnvel eir sem eru almennt ekki kallair bkstafstrarmenn, hafa trlega hleitar og rkrttar hugmyndir um bibluna. g get teki undir a, alla vega a einhverju leyti, tt g hafi lka ori var vi a sumar hugmyndir sumra eirra su alls ekki rkrttar. En a er efni annan pistil og arf ekki a vara bkstafstr.


Hjalti Rnar (melimur Vantr) - 26/06/13 15:06 #

virist ganga t fr v a a s bkstafstr ef einhver heldur ritninguna vera or gus, a gu s hfundur hennar o.s.frv.

g geri a eiginlega ekki, en g held a flest flk myndi frekar flokka a sem nr "bkstafstr" heldur en a a telja hana ekki vera a!

.. gerir a ekki en ttir a gera a, bara svona sem vinnuskilgreiningu til a sj a a er ekki mtsgn hj trmanninum a halda a ritningin s raunverulega or gus en samt hafi t.d. Nafli ea upprisan ea eitthva anna ekki tt sr sta.

g veit a vel G.

En a m samt alveg gera greinarmun v annars vegar a a tlka textann einhverjum rkari skilningi (sem sagt einhverri bkmenntatlkun) og hins vegar a skilja textann eftir oranna hljan. (g geri r fyrir a ekkir og skiljir orasambandi eftir oranna hljan og a g urfi ekki a tskra a.)

G., reyndar held g a etta me "eftir oranna hljan" i oftar en ekki bara a um s a ra tlkun sem vikomandi telju elilegasta.

En mr snist vera a fjalla um a sem g hlt a vrir a tala um, eas a "bkstafleg tlkun" s a einblna a a sem textinn lsir hafi gerst raun og veru ea ekki.

Og g er alveg "allur ar sem g er sur", g vil bara tryggja a vi sum a tala um sama hlutinn. Gtiru komi me dmi (alvru ea kannski mynda) ar sem trleysinginn vri bkstafstrarmaur en rkiskirkjupresturinn ekki?

Samanbururinn vi Orwell er gagnlegur. Hva ef einhver segi a mikill sannleikur flist Animal Farm (og s sannleikur vri undirstaa alls siferis og jafnvel brigull og ar fram eftir gtunum) en vimlandinn kannski rttilega hneykslaur stryrunum um brigulleika benti a svn og nnur hsdr geti ekki alvru tala og bkin s ess vegna ein str vitleysa fr upphafi til enda? Hva ef s fyrrnefndi benti a hann vildi tlka sguna sem allegru en s sarnefndi neitai a leyfa a og hldi fram a skilja textann annig a v s haldi fram a hsdr kunni a tala?

arna snist mr einmitt a s sem ruglast s ranglega a tla a textanum s tla a lsa raunverulegum atburum.

g held a flest fullori flk tti sig v a textar geti haft djpan boskap n ess a eir su sannir eim skilningi a um lsingu raunverulegum atburum s a ra.

g t.d. ekki erfitt me a lesa Animal Farm annig ea dmisgur Esps ann htt. Er virkilega lklegt a eitthva svipa s gangi egar trleysingjar lesa bibluna? Mr finnst a afskaplega lklegt.

Og trmenn sem hafa brennt sig v a f ekki a tlka textann sinn ekki endilega sem allegru en samt einhvern hugaverari htt en arf til a skilja setningu eftir oranna hljan, taka kannski sgulegt samhengi og vntingar lesenda me reikninginn o.s.frv. halda v elilega fram a trleysingjar su hlfgerir bkstafstrarmenn egar eir knja fram svona lestur.

G. hvar setja trleysingjar sig (ea vi Vantr) mti v a textar biblunnar su tlkair svona samhengi (svona eins og textar almennt)?

Vi urfum ekki a knja fram svona lestur, ttum ekki a gera a af v a hann er ekki alltaf vieigandi og vi getum samt unni rkruna n ess a gera etta. ess vegna ttum vi a htta bgga trmenn sem vilja tlka textann sinn me v a vinga fram eitthva anna. Alveg eins og sarnefndi lesandi Orwells hr a ofan tti a geta unni rkruna um a bkin s brigul undirstaa alls siferis o.s.frv. me v a tala um boskapinn sgunni n ess a rta um talandi svn.

g er alveg sammla v a a tti ekki a "bgga" flk fyrir a vilja ekki taka hluti "bkstaflega" ef a er ekki vieigandi (hr geturu t.d. s mig gagnrna rit fr jkirkjunni fyrir a telja Jnasarbk vera a lsa alvru atburum), en mr finnst alveg elilegt a gagnrna trmenn fyrir a halda v fram a "-bkstafleg" tlkun s rtt, egar svo virist ekki vera. T.d. ef prestur fri a halda v fram a sgurnar um innrsina Kanan s raun um a rast lesti.

g get teki undir a, alla vega a einhverju leyti, tt g hafi lka ori var vi a sumar hugmyndir sumra eirra su alls ekki rkrttar. En a er efni annan pistil og arf ekki a vara bkstafstr.

Myndi a ekki flokkast undir "bkstafstr" num huga a segja a biblan s "fullkomin, reianleg, skeikul og snn"?


G. - 26/06/13 16:50 #

g bi ig a afsaka ef g hef gert r upp skoun. a var ekki tlunin (ess vegna herslan virist). Misskilningurinn er tilkominn af v a segir:

(i) g tel bibluna vera skrifaar sama htt og arar bkur, og einungis af mnnum. jkirkjuflki telur bibluna vera a einhverju leyti skrifaa af gui. Hvort er rttara a kalla bkstafstr? (ii) g tel bibluna ekki vera neins konar kennivald. jkirkjuflk telur bibluna hafa rslitavald egar kemur a tr og lfi. Hvort er rttara a kalla bkstafstr? (iii) g tel bibluna vera fulla af skldskap, vitleysu og mtsgnum. jkirkjuflk telur bibluna vera skeikula og fullkomna. Hvort er rttara a kalla bkstafstr?
(tlusetning mn). Atrii (i) hefur ekkert me bkstafstr a gera. telur bibluna skrifaa af mnnum, trmennirnir af gui (hva svo sem a ir), svo klykkir t me spurningu um hvort s rttara a kalla bkstafstr, eins og a a telja bibluna skrifaa/innblsna af gui geri mann bkstafstraan. a gerir a ekki og vi erum sammla um a. atrii (ii) er tala um kennivald, telur bibluna ekki hafa neitt slkt en trmaurinn gerir a. Hvorugt hefur neitt me bkstafstr a gera. atrii (iii) stilliru upp skldskap, mtsgnum og vitleysu gagnvart skeikulleika og fullkomleika. En meira a segja a varar ekki endilega bkstafstr af v a trmaurinn gti fallist skldskapinn me r (myndi vntanlega kalla hann heilagan skldskap og myndi gera lti r vitleysunni) n ess a urfa a hrfa fr skeikulleika- og fullkomnunarhugmyndinni; hann gti sagt a inntaki/boskapurinn s fullkominn og skeikull tt hver og ein setning ea efnisgrein skilin eftir oranna hljan s a ekki.

kaflanum Hva er bkstafstr? lsiru san ekki (vert gegn vntingum) hva bkstafstr er en segir:

Trleysingjar telja bibluna ekki vera elislka rum ritum, mean kirkjur eins og jkirkjan og kalsku kirkjan tala um hana sem or Gus, segja a gu s hfundur hennar og a hn s kennivald.
og dregur af v lyktanir. a er ess vegna sem g skildi ig svona. En gott og vel, vi erum sammla um a trmaurinn urfi ekki a vera bkstafstrarmaur tt hann haldi a ritningin s or gus ea innblsin af gui ea einstk bk sem varpar meira og betra ljsi gudminn en allt anna.

a oranna hljan: eftir oranna hljan er Orwell a tala um talandi hsdr en a er ekki elilegasta tlkunin. Eftir oranna hljan tk skpun heimsins 1stu Msebk sex daga en a er ekki brkleg tlkun. Eftir oranna hljan merkir kaldhin setning eitt tt meiningin s nnur; s sem fattar a ekki er fr um a skilja kaldhni. g er sem sagt sammla r um a etta orasamband i oftar en ekki bara a um s a ra tlkun sem vikomandi telji elilegasta. g held a annig s etta orasamband ekki nota almennt og yfirleitt slensku. En ltum etta eiga sig. tt ekki neinum erfileikum me a lesa Orwell ea Esp og a er gott og veist hvaa greinarmun g er a gera.

spyr: Er virkilega lklegt a eitthva svipa s gangi egar trleysingjar lesa bibluna? Tja, g hef alla vega ori var vi a trleysingjar reyni stundum, bi ru og riti, a vinga trmanninn til a lesa svona. hltur a hafa ori var vi a sjlfur; auvita er a stundum freistandi. g held g hafi samt ekki sagt a i Vantr hafi stunda etta annig a g tel mr ekki skylt a finna dmi um a. Samt hafi i stundum valdi mr vonbrigum, tt g s efnislega sammla ykkur um langflest sem mli skiptir.

Hr er dmi um dlgslega tlkun, a vsu orum pfa frekar en ritningarinnar: http://www.vantru.is/2011/03/04/10.30/ athugasemdum segir einn r ykkar rum:

Auvita dissar enginn kristinn trmaur guspjllin (a eigin mati) jafnvel tt einn lesi svart og annar hvtt r sama textanum. En ef Gyingarnir heimtuu a Kristur vri krossfestur er hpi a halda fram a gyingar beri ekki byrg krossfestingunni.
etta er dlgslegt a mnu mati. Seinni mlsgreinin er ( samhengi umrunnar) fyrir nean allar hellur en s fyrri virist gera r fyrir a eitthva athugavert s vi a a einn lesi svart og annar hvtt r sama textanum. a er fullkomlega elilegt a tlkanir su lkar og stangist .

segir: mr finnst alveg elilegt a gagnrna trmenn fyrir a halda v fram a "-bkstafleg" tlkun s rtt og g get teki undir a, hef ekkert t a a setja. Og ekki heldur neitt t a a setja a bkstaflegur skilningur textans s hrakinn sem vitleysa egar einhver heldur honum fram (t.d. Snorri Betel, hann virist stundum halda slku fram). En n geturu kannski lagt mat a hvort a s rtt hj mr a egar trair saka trleysingja um a vera bkstafstrarmenn, su eir a meina a trleysingjarnir hafi tilhneigingu til a knja fram svona bkstaflegan lestur textans til a geta svo rtt um hann jafnvel tt trmaurinn hafi ekki huga a lesa textann sinn svona. Helduru ekki a trmennirnir hafi sumir brennt sig v oftar en einu sinni?

A lokum, svo g svari lokaspurningu inni: Nei, a myndi a mnu mati ekki endilega flokkast sem bkstafstr a segja a biblan s fullkomin, reianleg, skeikul og snn. g held a etta s kolrng lsing biblunni, svo v s n haldi til haga, en g held a maur sem segir etta urfi alls ekki a vera bkstafstrarmaur. Allt etta getur tt vi inntaki sem trmaurinn getur vel veri a tlka einmitt ekki bkstaflega. Alveg eins og einhver gti lst Animal Farm me nkvmlega smu orum; a vri eflaust ekki besta lsingin bkinni og margt ljst (hva er t.d. fullkomnun? a er sannarlega hugtak sem arfnast skringar). En inntakinu og boskapnum (.e. a valdi spillir o.s.frv.) vri samt hgt a lsa sem snnu, reianlegu, kannski jafnvel skeikulu. Vi getum veri sammla ea sammla um essa lsingu Animal Farm en s sem lsir henni sem sannri, reianlegri og skeikulli arf alls ekki a vera halda v fram a hsdr Englandi tali stundum mannaml ea a atburirnir sgunni hafi gerst.


Hjalti Rnar (melimur Vantr) - 26/06/13 17:20 #

G, varandi atrii i, ii og iii, finnst mr au atrii ekki vera verri en a atrii sem telur vera rslitaatrii, eas hvort a tlka skuli msa texta biblunnar sem lsingar raunverulegum atrium ea ekki. g mynda mr a miki af flki myndi flokka i, ii og iii sem einhvers konar 'bkstafstr', kannski myndir frekar vilja kalla a "bibludrkun" (sbr bibliolatry ensku). Eins og g hef sagt ur er mr persnulega illa vi a nota etta or, af v a a er svo oft bara nota sem uppnefni.

Eftir oranna hljan tk skpun heimsins 1stu Msebk sex daga en a er ekki brkleg tlkun.

Ekki brkleg tlkun?

Tja, g hef alla vega ori var vi a trleysingjar reyni stundum, bi ru og riti, a vinga trmanninn til a lesa svona. hltur a hafa ori var vi a sjlfur; auvita er a stundum freistandi.

a getur auvita gerst og a getur auvita lka fari hina ttina.

Og san s g ekkert a v a gera eitthva svona ef tlkun trmannsins er t htt. T.d. ef hann myndi segja eitthva eins og a tali um jarmor GT hafi veri myndlking fyrir barttu gegn lstum ea eitthva lka.

En n geturu kannski lagt mat a hvort a s rtt hj mr a egar trair saka trleysingja um a vera bkstafstrarmenn, su eir a meina a trleysingjarnir hafi tilhneigingu til a knja fram svona bkstaflegan lestur textans til a geta svo rtt um hann jafnvel tt trmaurinn hafi ekki huga a lesa textann sinn svona. Helduru ekki a trmennirnir hafi sumir brennt sig v oftar en einu sinni?

Gti veri, en g efast satt best a segja um a. g efast um a af v a prestar/trmenn tra a g held a svipa magn af textum biblunnar hafi veri skrifa sem lsing raunverulegum atburi.

En mr finnst eitt vanta skilningi num 'bkstafstr', a er a s sem tlkar textann "bkstaflega" tri v a a sem hann segi s satt. Svo a g komi me dmi: Mormnsbk. Vi getum mynda okkur rj einstaklinga:

  1. Mormni sem trir a Mormnsbk hafi veri tla a vera skilin sem lsing raunverulegum atburum, sem gerust raun og veru.

  2. Trleysingi sem trir a Mormnsbk hafi veri tla a vera skilin sem lsing raunverulegum atburum, en etta var sklda upp af Jsef Smith

  3. Mormni sem trir a Mormnsbk hafi ekki veri tla a vera skilin sem lsing raunverulegum atburum.

Vri trleysinginn "bkstafstrarmaur"? Ea telur a vera nausynlegt fyrir "bkstafstr" a tlka eitthva ranglega "bkstaflega"?


G. - 26/06/13 17:48 #

Nei, g held ekki a trleysingi s bkstafstrarmaur, tt hann geti hallast a v a skilja kveinn texta bkstaflega. Ef a gerist, uppnefnir trmaurinn hann kannski bkstafstrarmann. J, etta er oft uppnefni. En auvita er trleysingi ekki bkstafstrarmaur jafnvel tt hann hallist kannski einhvern tmann a v a tlka einhvern texta frekar bkstaflega. g myndi samt kannski kalla a bkstafstlkun.

g tel ekki heldur a a s skilgreiningaratrii bkstafstr a eitthva s ranglega tlka bkstaflega. g skil bkstafstr eim skilningi a ar s ferinni gustr sem byggir bkstaflegum skilningi einhvers texta. T.d. er young Earth creationism bkstafstr. Myndir ekki lka kalla afstu bkstafstr? a vill svo til a g tel svona bkstafstr ranga en a er samt ekki mnum huga skilgreiingaratrii hugtakinu. Hn er rng af v a stareyndirnar koma ekki heim og saman vi lesskilninginn og trna.

Af v a dregur svo fram hugtaki sannleika: g ahyllist eitthvert afbrigi kenningar um sannleikann sem kallast samsvrunarkenning (http://plato.stanford.edu/entries/truth-correspondence/) en skv. henni er yring (e. proposition; mtt tala um fullyringar/stahfingar lka ef vilt) snn ef og aeins ef hn samsvarar raunverulegri stu mla (e. state of affairs; ef vilt mttu lka tala um stareyndir ea jafnvel raunveruleikann - g er ekki hrddur vi a hugtak). etta er mjg lklega hugtaki sem innvgir heimspeki gera r fyrir og nota n ess a tta sig v. En egar vi spyrjum hvort frsgn ea inntak bkmenntaverks s satt, kemur upp sami vandinn: Er Animal Farm snn saga? Auvita er hn a ekki ef hn er skilin sem frsgn af svnunum Napoleon og Snowball og flgum eirra en hn er a kannski einhverjum skilningi ef hn er lesin sem allegra um byltinguna Rsslandi ( samsvarar hn allt einu raunverulegum atburum); margur segi eflaust a a vri sannleikskorn sgunni, svo g dragi n fram anna oratiltki. Og boskapurinn er kannski sannur lka: valdi spillir, byltingin tur brnin sn o.s.frv.


Hjalti Rnar (melimur Vantr) - 26/06/13 18:09 #

g skil bkstafstr eim skilningi a ar s ferinni gustr sem byggir bkstaflegum skilningi einhvers texta. T.d. er young Earth creationism bkstafstr. Myndir ekki lka kalla afstu bkstafstr? a vill svo til a g tel svona bkstafstr ranga en a er samt ekki mnum huga skilgreiingaratrii hugtakinu. Hn er rng af v a stareyndirnar koma ekki heim og saman vi lesskilninginn og trna.

g myndi n ekki kalla YEC bkstafstr af v a g hef eiginlega gefist upp hugtakinu ;) En er tr a a Jess hafi raunverulega framkvmt kraftaverk eins og sagt er fr NT lka bkstafstr?

En varandi YEC arf maur einmitt arna a greina milli tlkun textanum og v hvort maur samykki hann. T.d. tel g nokku ruggt a sagan af Naflinu hafi tt a skilja sem lsingu raunverulegum atburi, ungjararsinnar eru sammla v, eir hins vegar telja fullyringar sgunnar sannar. g tel tlkun eirra eirri sgu ekki vera ranga, en eir gera villu a tra biblunni. Mig grunar a oft egar frjlslyndir trmenn forast "bkstaflega" tlkun, t.d. egar kemur a Naflinu, er stan s a eir vilja ekki segja a biblan hafi rangt fyrir sr.

Varandi sannleikann, hefi g geta veri nkvmari. a er auvita hgt a tala um sannan boskap og allt a. essu samhengi var g a tala um a telja a atburirnir sem textinn fjallar um hafi raun og veru gerst.


G. - 26/06/13 19:53 #

Tja, j, g myndi kalla tr a a Jess hafi raunverulega framkvmt kraftaverk eins og sagt er fr NT einhvers konar bkstafstr. a er ekki veri a tlka frsgnina fgratft me neinum htti. etta er eflaust mun algengari bkstafstr en YEC.

segir: Mig grunar a oft egar frjlslyndir trmenn forast "bkstaflega" tlkun, t.d. egar kemur a Naflinu, er stan s a eir vilja ekki segja a biblan hafi rangt fyrir sr. a m vel vera a a s stan en ef einhver vill fara lei a tlka textann einhvern veginn, ttum vi samt ekki a reyna vinga hann til ess a gera a ekki heldur takast vi afstu sem hann heldur fram (hver svo sem stan er fyrir v a hann kaus hana frekar en einhverja ara). Ekki satt?

g er algerlega sammla v a greina milli tlkunar textanum og v hvort maur fallist a sem hann segir skv. smu tlkun.

San m lka greina milli bkstafstlkunar og einhvers konar sagnfestu (e. historicism). YEC eru klrlega bkstafstrarmenn um t.d. Nafli en a vri hgt a vera einhvers konar sagnfestumaur og telja a sagan eigi rtur a rekja til einhverra nttruhamfara tt maur telji ekki a rkin hafi veri smu. Hva gerist egar vi hittum einhvern sem heldur v fram a sagan um fli hafi tt a vsa til raunverulegra atbura tt sguflttan henni um hjlpri Na og rkina og drin hafi veri samin til a koma framfri einhverjum almennum boskap? Mlin geta fljtt ori flknari...

g ni essu um sannleikann. En g foraist hugtaki fyrstu af v a umra um sannleikshugtaki getur tt a til a flkjast fljtt. a eru margir snertifletir v. Gufringar eiga a vsu til a ruglast sannleikanum og fara a tala um lkar tegundir sannleika. a held g a s slmur misskilningur. g veit ekki hvort g er a benda r eitthva sem ekkir en hefir kannski gaman af v a lesa greinarnar Ljsi sem hvarf og Vatn poka ar sem orsteinn Gylfason rst harkalega svona fjlhyggjukenningar frjlslyndra gufringa um sannleikann. (r birtust upphaflega Skrni en eru bar endurprentaar bk hans Sl & ml).


Jhann - 26/06/13 23:16 #

N skil g alls ekki rttu sumra trleysingja, a tefla fram kjnalegum umsgnum klerka til a styrkja afstu sna.

Mguleg tilvera Gus rst ekki af evangelskum rtubkarblki.

Hn rst heldur ekki af strkostlegri framrs trleysingja. Ekki fremur en tilvera Gus tti sjlfsg rum ur.

Af essum gtu samrum m vera ljst a Hjalti og G eru frir um a koma sr saman um hva grundvallarhugtaki "bkstafstrarmaur" stendur fyrir.

G vsar samsvrunarkenningar um sannleika og orstein Gylfason.

g vil ra ykkur llum, sem gefi essu yfirleitt gaum, a hlusta vel eftirfarandi samrur:

http://www.youtube.com/watch?v=cG3sfrK5B4E


G. - 26/06/13 23:46 #

Jhann, g veit n ekki a vi sum frir um eitt ea neitt.

Takk fyrir tengilinn Putnam. g hef s essi vitl Magees. au eru mrg gt og frleg. Hann gaf reyndar vitlin t prenti og ing eim er til slensku. En Putnam er n ekki a tala beint um bkstafstr essu vitali og ekki heldur um notkun gufringa sannleikshugtakinu annig a mr finnst tengingin fremur ljs.


Jhann - 27/06/13 00:13 #

Kannski var a full miki lagt a segja ykkur fra um a koma ykkur saman um hva "bkstafstr" geti mgulega veri.

Svo miki er vst a i hafi ekki geta a til essa.

En koma tmar, koma r.

Vsun mn essar samrur flst ekki v a reyna a leysa ann vanda ykkar.

Hn varar a a menn geri sr yfirhfu grein fyrir eim margvslegu vandamlum sem eru flgin v a halda fram einhverjum sannleika.

Jafnframt vildi g benda a samsvrunarkenningin um veruleika er augljslega strkostlega gllu.

Og ar sem g er n gamall nemandi orsteins Gylfasonar, fullur adunar, hef g komist a v a afstaa orsteins felur sr endanum ljrna og fallega mtsgn.


G. - 27/06/13 00:36 #

J, heimspeki koma fljtt fram vnt og torleyst vandaml. g er samt smeykur vi rttmtar bendingar Putnams arna um a veruleikinn s a einhverju leyti huglgur og held ekki a a s endilega tilefni til a taka upp pragmatisma hans. Reyndar vri pragmatismi annarra heppilegri v Putnam sjlfur hefur skipt um skoun svo mrgu og svo oft a a er erfitt a fylgjast me hverjar skoanir hans eru.

g held alls ekki a samsvrunarkenningar su augljslega strgallaar. Og taktu eftir fleirtlunni; a eru til allnokkur afbrigi. r eiga a mnu mati ekki vi meiri vanda a etja en arar kenningar (svo sem pragmatismi). En g tlai mr n ekki a taka tma a kafa ofan a hr; svarai bara fyrirspurn um sannleika, sem Hjalta fannst vanta hj mr. g mun v ekki fjlyra meira um sannleikskenningar a svo stddu.

g var lka nemandi og um tma astoarmaur orsteins. g tta mig a greinar hans um etta eru ekki fullkomnar og var svo sem ekki a halda eim fram sem neinum sannleika (pun intended). En r eru samt hugavert innlegg um pluralisma um sannleika og ekki sur um notkun hans gufri. Og eru auk ess strskemmtilega skrifaar.


Valgarur Gujnsson (melimur Vantr) - 27/06/13 10:50 #

Svo g blandi mr n aeins (seint) hugaverar vangaveltur...

g hef aeins kynnst flki sem telur sig bkstafsstrar og g velti fyrir mr hvort vi getum veri sammla um a bkstafstr s a tra v a (i) heimurinn hafi bkstaflega veri skapaur sex dgum, (ii) Jes hafi veri eingetinn og (iii) hann hafi raunverulega risi upp fr dauum?

g ekki flk, ma. presta innan jkirkjunnar, sem tekur etta bkstaflega. M ekki gagnrna kirkjuna (og ara sfnui sem a gera) essum ntum?

Hitt er forvitnilegt a skoa (n ess a g hafi rannsaka) a afstaa margra kirkjunnar manna hefur breyst verulega aldanna rs fr v a telja nnast alla bibluna bkstaflega rtta a velja og hafna annig a jafnvel gu er ekki til. Jafnvel hrustu bkstafstrarmenn (skv. eirra eigin skilgreiningu) hafna mestu vitleysunum. etta hefur eiginlega veri skipulagt undanhald kirkjunnar, egar stareyndir hafa afhjpa a innihald biblunnar stenst ekki skoun hafa fleiri liir frst yfir a vera eitthva sem arf a tlka og ekki a taka bkstaflega. a er hins vegar kannski efni ara grein.

Hitt er, hvort biblan geti veri or gus hn s lkingaml og eigi a tlka eftir hentugleikum samflagsins hverju sinni. M vera. En vri til of mikils tlast af yfirnttrulegri gulegri veru a tala umbalaust??


G. - 27/06/13 11:27 #

Valgarur, spyr hvort vi getum sammlst um a bkstafstr s a tra v a (i) heimurinn hafi bkstaflega veri skapaur sex dgum, (ii) Jes hafi veri eingetinn og (iii) hann hafi raunverulega risi upp fr dauum. Vi getum vissulega sammlst um a etta su dmi um bkstafstr og a leiir af v sem g hef sagt hr a ofan, bi hvernig g hef lst bkstafstr almennt og v sem g hef fallist um hana.

g sagi fyrsta svari mnu a g teldi bkstafstr vera eitthva lkingu vi a a byggja tr sna bkstaflegum lestri texta; .e. a lesa texta, skilja setningarnar bkstaflega og tra svo v sem stendur. fjra svarinu mnu sagi g svo eftirfarandi: g skil bkstafstr eim skilningi a ar s ferinni gustr sem byggir bkstaflegum skilningi einhvers texta. T.d. er young Earth creationism bkstafstr. nsta svari mnu sagi g svo a g myndi kalla tr a Jess hafi raunverulega framkvmt kraftaverk eins og sagt er fr NT einhvers konar bkstafstr. a er ekki veri a tlka frsgnina fgratft me neinum htti.

En g held a a s betra a ora etta me almennum htti svo s misskilningur vakni ekki a essi rj atrii sem nefndir su einu dmin um ea skilgreiningaratrii bkstafstr. a er t.d. ekkert sem kemur veg fyrir a gyingar ea hindar su bkstafstrar en eir myndu vntanlega hafna sumum ea llum atriunum sem telur upp. ess vegna er betra a skilgreina fyrirbri sem gustr sem byggir bkstaflegum skilningi einhvers texta vel sim. Getur fallist a?

Auvita m leggja til atlgu vi bkstafstrna sem slka egar einhver heldur henni fram, eins og g hef lka sagt hr a ofan.

En ertu ekki sammla mr um a vinga hana ekki upp trmenn sem vilja heldur halda ru fram? a vri a mnu viti nstum eins og a rast strmann og algerlega arft v vi getum unni rkruna hvort heldur sem er. Leyfum trmanninum a halda fram v sem hann heldur sjlfur a s sterkasta tgfan af sinni afstu og tkumst svo vi hana frekar en a rast garinn ar sem hann er lgstur. Ef trmaurinn vill svo sla um mijum klum, leyfum honum a . Hann samt eftir a tapa rkrunni.

g er sammla r um a a s athyglisvert hvernig undanhaldi hefur veri. En a gefnum llum ggnum sem fram hafa komi undanfarna hlfa ara ldina er samt einmitt ekki skrti a menn hrfi fr verstu vitleysunni. Ef n ggn koma fram sem sna a g hafi haft rangt fyrir mr um eitthva tla g rtt a vona a leyfi mr lka a breyta afstu minni. Ef eitthva stenst ekki skoun verur maur a htta a halda v fram og reyna me rum htti. rvntingin undanhaldi trarinnar er samt auvita brosleg. En me v a leyfa trmanninum a halda fram v sem hann heldur sjlfur a s sterkasta tgfan af eigin afstu (og jafnvel hjlpa honum a styrkja stu sna enn frekar ur en vi gagnrnum hana) rumst vi alla vega ekki garinn ar sem hann er lgstur.

Ef gu vri til gti biblan auvita veri or gu tt hn s lkingaml; or Orwells eru lkingaml og eru sannarlega hans or og s sem les au nr lka kannski a skilja boskap hans tt a s ekki gefi. Mr finnst a alveg liggja augum uppi.


Valgarur Gujnsson (melimur Vantr) - 27/06/13 12:42 #

Takk.. j, j, g las athugasemdirnar nar, og gaman a sj umru hr essum ntum (datt seint inn eftir sumarfr)... En g tlai ekki a lta etta sem einu dmin um bkstafstr.. og auvita rtt hj r a bkstafstr getur tt vi allt ara og lka hluti.

Og g er lka sammla v a a er arfi a gera mnnum bkstafstr sem ekki hafa hana.

En punkturinn hj mr var kannski a ef jkirkjan, ea fulltrar hennar, taka essi atrii bkstaflega, hvort a s sanngjarnt a gagnrna hana fyrir?

g svo ekki sammla r me or gus og Orwell... vissulega skilja (vonandi) allir lkingamli sgu hans, en fyrir mr er a a halda v fram a biblan s or gus eins sambrilegt vi a halda v fram a saga Orwells s sagnfrilega rtt.

Munurinn liggur kannski v a a hefur enginn haldi v fram a saga Orwells s sagnfrilega rtt og smm saman breytt eirri skoun sinni yfir a hn s n bara lkingaml.


G. - 27/06/13 13:13 #

Valgarur, segir:

Munurinn liggur kannski v a a hefur enginn haldi v fram a saga Orwells s sagnfrilega rtt og smm saman breytt eirri skoun sinni yfir a hn s n bara lkingaml.
etta auvita rtt en af hverju tti ungur gufringur upphafi 21. aldar a urfa a burast me syndir forvera sinna? Af hverju m hann ekki halda v fram a a sem hann telur vera or gus hafi veri sami sem lkingaml? Hva me a tt kynslir misviturra manna hafi ur lesi sama texta bkstaflega en smm saman dregi r v? g segi: leyfum honum a halda fram v sem hann heldur a s sterkasta tgfan af sinni afstu; stulaust a ttast a. En tlkunarsaga textans gerir t af fyrir sig ekki tlkun unga gufringsins lklegri. Alveg eins og aldur textans veitir honum ekki kennivald ea gerir hann neitt trverugri getur aldur tiltekinnar tlkunar textans ekki einn og sr tiloka a nnur tlkun s rtt.

Almennt gildir auvita a texti sem einhver hver sem er semur getur mgulega veri saminn sem lkingaml. Hvernig frum vi a v a neita essu? Tek fram a g er ekki a eigna r neitt af eftirfarandi. En me almennu oralagi kmi t vitleysa bor vi (i) Ef texti er eignaur einhverjum hfundi (er talinn vera hans or), getur hann ekki veri lkingaml. etta er verjandi. Prfum aftur: (ii) Texti getur veri lkingaml nema ef hann er trarlegur. Er etta betra? Nei, auvita ekki. Hva me: (iii) Texti getur veri lkingaml nema ef hann er mjg gamall og menn hafa ldum saman teki hann bkstaflega; er hann ekki lkingaml. Er etta betra? Nei, auvita ekki. Tlkunar- ea vitkusagan getur ekki ein og sr tiloka a textinn s kannski bara eftir allt saman lkingaml. Hr er hlista: menn hafa ldum saman liti Rki innihalda stjrnspeki Platons en satt a segja er jafn sennileg s tlkun a riti s lkingaml (g meina Platon beinlnis segir a). Meira a segja (iv) Texti getur ekki veri lkingaml ef honum var a hluta til tla a vera raunrtt lsing er mjg vafasamt tlkunarprinsipp. Ekki sst egar haft er huga a textinn eintlu er raun textasafn, safn lkra texta fr lkum tmum og lku bkmenntaformi.


Valgarur Gujnsson (melimur Vantr) - 27/06/13 16:31 #

a er rtt a gufringur ntmans "m" auvita halda hverju sem er fram og auvita er hann ekki bundinn af skilningi fyrri kynsla. En gleymir kannski (hugsanlega) a margir talsmenn kirkjunnar telja textann bkstaflega rttan.

Gleymum heldur ekki a biblan er j samsetningur margra lkra rita ar sem nefndir mannlegra (ekki gulegra) vera vldu og hfnuu r tlulegum fjlda rita.

Texti getur auvita veri lkingaml hvort sem hann er eignaur einhverjum hfundi ea ekki, er trarlegur ea ekki, er gamall ea nr.

En... mr finnst hins vegar afar lklegt a texti s lkingaml sem ldum saman hefur veri tekinn bkstaflega en er smm saman fari a skra sem lkingaml.

egar vi btist a ef vi skoum samhengi finnst mr lklegra a arna s um a ra fltta fr raunveruleikanum.. Frekar en a viurkenna hvers kyns samtningur biblan er, hvernig hn rekst vi ekktar stareyndir, er fari a byggja loftkastala um a etta s n bara lkingaml.

Og eftir stendur a prestar slensku jkirkjunnar telja textann bkstaflega rttan egar kemur a eim hlutum sem g nefndi fyrr. Og a er ekkert a v a vekja athygli essu.


Hjalti Rnar (melimur Vantr) - 27/06/13 17:13 #

a m vel vera a a s stan en ef einhver vill fara lei a tlka textann einhvern veginn, ttum vi samt ekki a reyna vinga hann til ess a gera a ekki heldur takast vi afstu sem hann heldur fram (hver svo sem stan er fyrir v a hann kaus hana frekar en einhverja ara). Ekki satt?

G., maur gti alveg fallist hans tlkun svona "for the sake of argument", en g s heldur ekkert a v a benda a hans tlkun s lklega rng (g vil ekki nota ori "a vinga" um a :S ).

Raunhft dmi vri ef trleysingi vri a benda hve hrilegur Jahve var Gamla testamentinu og benti ll dmin ar sem Jahve fyrirskipar fjldamor. "Ungur gufringur upphafi 21. aldar" myndi koma og segja a etta vri stkasta bsktafstr, textinn vri lkingarml!

Vri a sanngjrn vingun og a rast strmann a segja a tlkun hans vri rng?


Hjalti Rnar (melimur Vantr) - 27/06/13 17:17 #

Jhann:

N skil g alls ekki rttu sumra trleysingja, a tefla fram kjnalegum umsgnum klerka til a styrkja afstu sna.

Mguleg tilvera Gus rst ekki af evangelskum rtubkarblki.

Hn rst heldur ekki af strkostlegri framrs trleysingja. Ekki fremur en tilvera Gus tti sjlfsg rum ur.

a var enginn hrna a ra um tilvist gua, geimvera ea annarra furuvera, ef vilt gera a bendi g r spjallbori ea greinar sem fjalla um tilvist gus.

Af essum gtu samrum m vera ljst a Hjalti og G eru frir um a koma sr saman um hva grundvallarhugtaki "bkstafstrarmaur" stendur fyrir.

Sem skiptir nkvmlega engu mli. Hvort a vi notum smu skilgreiningar fyrir or skiptir nkvmlega engu mli ef vi skiljum hvorn annan. g og G. virumst vera sammla um lang-mest.


G. - 27/06/13 17:18 #

Valgarur: Nei, nei, g gleymi v ekki a a eru til bkstafstrair gufringar samtmans. a sem g er a tala um nna er mguleikinn a vera a ekki. g held v fram a gufringur ntmans eigi kost v a tlka textann sinn sem lkingaml og a hann lendi ekki mtsgn vi sjlfan sig tt hann telji ritninguna um lei vera or gus. a er einfaldlega ekki rklega mgulegt a halda v fram a hvaa texti sem er (t.d. Animal Farm/Rki/Biblan) s hfundarverk einhvers tiltekins hfundar (t.d. Orwells/Platons/Gus) en s samt lkingaml.

Hvort tlkunin er sannfrandi er anna ml. a hvlir eim sem heldur essu fram, ef hann nennir a ra mli vi okkur, a gefa okkur hinum einhverja stu til a fallast etta me honum. Hann gti bent einhver a einhver atrii textanum su mjg skldleg, tskrt hver hann heldur a lkingin s o.s.frv. og reynt a draga upp einhverja trveruga heildarmynd. a gengur eflaust stundum vel og stundum illa og verur bara a meta hverju tilviki bst g vi. a er ekkert fyrirfram gefi essu.

En fyrri vitkusaga getur vart veri honum fjtur um ft.

Einmitt, Biblan er ritsafn lkra texta, fr lkum tmum og lku bkmenntaformi sem var steypt saman einhverjum tma. Kannski heldur gufringurinn okkar a samkoman sem lagi meginlnurnar hafi veri innblsin af heilgum anda; svo sem ekki furulegri hugmynd en a hfundar textans hafi veri annig innblsnir jafn furuleg bara. En af essu leiir og etta er, held g, mikilvgt fyrir rkruna a gufringurinn arf ekki a tlka srhvert rit safninu me sama htti. Hann gti t.d. haldi a guspjllin og/ea Opinberunarbkin su lkingaml en rit Gamla testamentisins hafi tt a vera raunrtt lsing atbura, tt au su ekki nkvm sem slk en hafi srstku stu a varpa ljsi atburars og menningarsgu sem leiddi til fingar frelsarans; ea eitthva ess httar. Mr er sjlfum fjarri lagi a fallast etta en etta er mguleg afstaa hins traa, etta er kostur sem hann stunni. t af fyrir sig er nnur spurning hvort r finnst etta sannfrandi.

Hjalti segir hrna a ofan:

prestar/trmenn tra a g held a svipa magn af textum biblunnar hafi veri skrifa sem lsing raunverulegum atburi.
ess vegna heldur hann a a s vafasamt hj mr a segja a egar trair saka trleysingja um a vera bkstafstrarmenn, su eir a meina a trleysingjarnir hafi tilhneigingu til a knja fram svona bkstaflegan lestur textans til a geta svo rtt um hann jafnvel tt trmaurinn hafi ekki huga a lesa textann sinn svona. a er hins vegar ekki sanngjarnt a fara fram a allir textar ritsafnsins su tlkair me sama htti. Og g held a a s sennilegra a g hafi lst sjnarmii gufringsins rtt (ath. fr hans sjnarhli) heldur en a uppnefni bkstafstrarmaur s fr honum komandi bara skammaryri.

segir:

En... mr finnst hins vegar afar lklegt a texti s lkingaml sem ldum saman hefur veri tekinn bkstaflega en er smm saman fari a skra sem lkingaml.
Gott og vel. Sjlfum finnst mr a mislklegt eftir hvaa texta er um a ra. g skil hva ert a segja, fellst a me r a einhverju marki en mr finnst etta ekki ng, mr finnst finnst vanta betri stu. Af eirri stareynd a texti hafi ldum saman veri tekinn bkstaflega en smm saman s fari a skra hann sem lkingaml leiir ekki rklega a ess vegna s hann ekki lkingaml. essi rk beinast nefnilega a kringumstum frekar en efnislega a textanum sem um rir. Og enn sur er stan sem gefur fullngjandi ef bent er tiltekinn texta ea kafla: Helduru t.d. a tali Opinberunarbkinni um dri s ekki meint hafi ekki fr upphafi veri meint sem lkingaml?


G. - 27/06/13 17:30 #

Hjalti: stoppar bara rkruna me essu mti. Ef einhver vill ekki tlka ennan texta ( snu eigin trarriti) bkstaflega en heimtar a gera a, endar bara rkran ar. a m vel vera a hefir rtt fyrir r essum rkrum en a skiptir raun engu mli. raun vera etta tvennar rkrur: (i) um tlkun textans (bkstafleg merking vs. tlkunarml); og (ii) rkra um innihald textans a ru leyti (um eli gudmsins, samband hans vi manninn o.s.frv.). getur reynt a ra vi gufringinn um (i) en lklega hefur hann ekki huga v og enda r rkrur ur en r hefjast almennilega. Ef leyfir honum a velja sr tlkun (etta er j hans trarrit en ekki itt og hann sem er a leggja trna etta) geturu kannski tt vi hann rkrur um (ii). Hann finnur kannski svolti fyrir v ef hefur betur rkrum um (ii) en hann verur bara pirraur r ef hjakkar sama farinu (i).

Auvita er ekkert sanngjarnt a nefna a vi hann a srt sur en svo sannfrur um hans tlkun en taktskt miklu betra, held g, a lta etta eftir honum.


Valgarur Gujnsson (melimur Vantr) - 27/06/13 17:47 #

Nei, g tel auvita ekki mgulegt fyrir gufringa a tlka textann svona, en ansi langstt eins og g hef skrt. Auvita hafa eir fullan rtt sinni skoun. sama htt og mr finnst gu lagi a benda hversu veik essi tlkun er a mnu mati (og vntanlega fleiri).

Vi verum svo a vera sammla um hversu lklegt etta er ea ekki. a yrftu ekki endilega a vera rk ein og sr a texti hafi ur veri tekinn bkstaflega, en ljsi ess hvernig essi breyting sr sta, r bkstaf yfir lkingaml, er etta hafi yfir allan vafa mnum huga.

PS. g veit ekki me "dri", er engan veginn viss um a etta hafi ekki veri meint bkstaflega..


Hjalti Rnar (melimur Vantr) - 27/06/13 18:36 #

Hjalti: stoppar bara rkruna me essu mti. Ef einhver vill ekki tlka ennan texta ( snu eigin trarriti) bkstaflega en heimtar a gera a, endar bara rkran ar.

g heimta a hann geri a? Hann m alveg tlka hlutina eins og hann vill, g bendi honum bara a tlkun hans er mjg lklega rng.

Og j, maur gti alveg eins rkrunnar vegna samykkt a frsagnir af jarmorum GT hafi veri lkingarml (svo g komi aftur me a dmi), en g s ekkert a v a benda a a s rugl-tlkun. Og g efast um a a s eitthva slm taktk.

En a sem gerist oft er a trleysingi bendir eitthva rugl ea ge (t.d. jarmorin). San kemur "ungur gufringur upphafi 21. aldar" og "heimtar" og "vill vinga" okkur a nota hans tlkun.

En j, etta sem talar um getur oft veri raunin, svo a g telji lka a oft s etta bara nota sem uppnefni. Hrna er fnt dmi.


G. - 27/06/13 19:38 #

Valgarur: Mr finnst magna a r finnist ekki a.m.k. jafn sennilegt a Opinberunin hafi veri tlu sem lkingaml. a eru lka til arar bkmenntir (grsk-rmverskar) fr sama tma og eldri sem eru klrlega slkar lkingar og fornmenn sjlfir setja fram svona tlkanir. Til dmis mijubkunum Gullna asnanum eftir Apuleius, svo g nefni bara eitt dmi.


G. - 27/06/13 19:39 #

Hjalti: g tlai ekki saka ig um a hafa veri a heimta neitt. g sagi ef festir ig essu, nru varla lengra. g held a a s slm taktk af v a vimlandinn verur lklega bara pirraur en finnst samt ekki hafa hreyft vi raunverulegri afstu hans sem hann reynir a tj r. Svo fer hann burt og segir Hjalti vill bara ekki a g tlki etta ruvsi en bkstaflega/sgulega... engu lkara en a hann s bkstafstrarmaur.

g held a a svi miklu meira og s lklegra lka til a sannfra vimlanda inn um a hann hafi rangt fyrir sr ef hefur betur rkrum vi hann um boskap ritsins ef leyfir honum bara a halda v fram a etta s lkingaml ef hann vill a.

g skal samt alveg jta a etta fer stundum hinn veginn lka: gufringurinn reynir a vinga upp vimlandann sinni tlkun (en etta er n hans tr sem er til umru); httan er s a hann vilji f a ra ekki bara hvernig hann tlkar verki heldur hvaa niurstu eigi a komast a lka. En etta endar lka umru um tlkun verksins en ekki boskap ess. En g held a a s ar sem umran arf a eiga sr sta ef vilt sannfra hann.


Hjalti Rnar (melimur Vantr) - 27/06/13 20:32 #

g held a a s slm taktk af v a vimlandinn verur lklega bara pirraur en finnst samt ekki hafa hreyft vi raunverulegri afstu hans sem hann reynir a tj r.

g skil a. Hann skilur vntanlega ekki a g er a rast annan tt afstu hans.

En etta endar lka umru um tlkun verksins en ekki boskap ess. En g held a a s ar sem umran arf a eiga sr sta ef vilt sannfra hann.

En G., etta bkstafstrar-tal tengist lka boskapi textans. T.d. ef heldur v fram a Pll hafi fordmt samkynhneig, mttu vnta ess a vera sakaur um bkstafstr. Myndiru ar deila vi vikomandi ea bara fallast a Pll fordmi ekki samkynhneig?


Valgarur Gujnsson (melimur Vantr) - 28/06/13 11:00 #

g sagi n bara a g vri engan veginn viss.. ekki gleyma a vi erum a tala um flk sem tri sex daga skpun, gu sem talai vi einstaklinga uppi fjalli, djfullinn og g veit ekki hva...

En g tta mig ekki hvert essi umra er a fara. Fyrir mr er klrt a enn eru talsmenn kirkjunnar a taka texta biblunnar bkstaflega.. og etta er nota til a nast saklausu flki. Vi urfum svo ll a borga fyrir herleigheitin. ess vegna finnst mr sjlfsagt a vekja athygli og gagnrna ennan mlflutning kirkjunnar.

Mr finnst hafi yfir allan skynsamlegan vafa a etta tlkunar- og lkingatal er fltti til a vihalda stu kirkjunnar, en ekki einhver frilega nlgun ori gulegrar veru.

n ess a g vilji lkja kirkjunni vi sakamann, annig s, minnir etta neitanlega einstakling sem er sakaur um glp en breytir sgu sinni stugt egar stareyndir afsanna treka fyrri vitnisbur.


Jn Th. - 28/06/13 12:05 #

Er etta ekki svolti mli?

Trleysingi gagnrnir dmi um a sem virist bkstafstr hj fornflegum klerki. S sem var a breia t bkstafstrna, svarar gagnrninni engu.

Ntmalegi gufringurinn geysist hins vegar fram ritvllinn og sakar trleysingjann um bkstafstr. Augljslega myndi 21. aldar gufringurinn tlka ennan kafla sem lkingaml, og v sanngjarnt og persnuleg rs alla ntmalega gufringa a voga sr a gagnrna bkstafstlkunina bkstaflega.


G. - 28/06/13 12:35 #

Hjalti, g ver a jta a g ekki ekki textann sem vsar til ngu vel og aan af sur deilurnar um tlkun honum og rkin fyrir eim til a tj mig af neinu viti um hann. Enda er g ekki gufrimenntaur, g bara fornfringur og heimspekingur a mennt.

g myndi giska a flk saki ig ar um a taka ekki eitthvert sgulegt samhengi me reikninginn frekar en a gera r essu lkingaml en g veit a svo sem ekki. Sjlfum finnst mr elilegast a lesa Pl eftir oranna hljan en g yri a heyra fyrst af hverju g tti ekki a gera a.

En g held a hver og einn texti Biblunnar gefi lkt tilefni til deilna um tlkun. Brf eins og au sem Pll skrifar annars vegar, guspjll og heilagra manna sgur hins vegar og svo heimsslitabkmenntir, svo rj dmi su nefnd, eru afar lkar bkmenntagreinar og lesendur hafa lklega haft lkar vntingar til eirra (eins og horfendur hafa lkar vntingar til hryllingsmynda og rmantskra gamanmynda og samykkja eitt sguflttu einnar myndar en ekki annarrar; og framleiendur eru mevitair um etta, spila inn etta, gra essu kannski o.s.frv.) a m taka a me reikninginn.

g hef mjg gaman t af fyrir sig af v a deila um texta (enda fornfringur me einhverja jlfun textafri). En g hefi samt meiri huga a deila vi gufringinn um flest anna en textann: um boskapinn og afleiingarnar af honum og vinna hann vonandi yfir mitt band.

Hvert er annars markmii me rkrum vi gufringana? A leita sannleikans saman? Stundum er a kannski markmi rkrna en a fenginni reynslu held g a g uppgtvi engan sannleika rkrum vi gufringa. Aldrei a segja aldrei, alltaf til a endurskoa etta ljsi nrrar reynslu en etta er samt ekki a sem oftast vakir fyrir mr. En a sannfra vimlandann? J, a getur t af fyrir sig veri markmi. Eitthva anna, t.d. a skemmta sjlfum sr ea sna sig fyrir rum? Tja, kannski, en mr finnst a ekki jafn hugavert markmi a snast fyrir rum og a er ltil skemmtun v a rkra rangurslaust vi einhvern sem fr gyllin af pirringi. A mnu viti er alveg tilgangslaust a standa essu ef a er ekki von um a sannfra vimlandann. Mr finnst bara mjg lklegt a a takist ef maur festir sig a tala um a sem vimlandinn vill ekki ra frekar en a ra hitt sem skiptir hann meira mli.

segir:

Hann skilur vntanlega ekki a g er a rast annan tt afstu hans
En g held a hann gti alveg skili a; hann gti eftir sem ur veri fullkomlega sannfrur af r en fullkomlega hugalaus um a ra essi atrii vi ig.


G. - 28/06/13 12:35 #

Valgarur, samlkingin vi sakamann er skemmtileg en ekkert svakalega beitt ef rnt er hana. Sakamaurinn er einn margsaga einstaklingur, gufringarnir ekki eir eru margir (allt of margir!) En g er alveg sammla r um hvernig etta horfir vi manni.

a breytir samt auvita ekki stunni rkrunni vi trmenn; vi getum ekki leyft okkur a segja vi J, en ert bara a segja etta nna af v a ... g vil ekki saka ig um etta, svo a s hreinu, en a er lagi a segja a skrt a hvatirnar skipta ekki mli, einungis hvort a sem er sagt er rtt ea rangt, skynsamlegt ea skynsamlegt. Vi verum a glma vi a sem eir segja en ekki af hverju eir eru raunverulega a segja a. etta er engan veginn frbrugi vi J, en ert bara a segja etta af v a ...mamma n vinnur hj lyfjafyrirtki/brir inn er umhverfisrherra/frndi inn rekur tger/o.s.frv. A benda (mgulegar) hvatir er ekki srlega mlefnalegt.

g er sammla r um a margir kirkjunnar menn eru bkstafstrarmenn um a.m.k. sum atrii trarinnar. (En ekki um ll atrii; g hef a.m.k. aldrei hitt YECista r eirra rum). Og a m alveg vekja athygli v og deila a. En spyr hvert umran er a fara. Hn snerist, alla vega hj mr upphafi, um hver stan vri fyrir v a trmenn saki trleysingjana um a vera einhvers konar bkstafstrarmenn g held a a su fleiri skringar v en Hjalti nefnir greininni; og um hva bkstafstr eiginlega er mr snist vi tveir alla vega vera sammla um skilgreininguna (kannski Hjalti lka en hann m sjlfur f a lsa eigin skounum) en eirri skilgreiningu sr ekki sta greininni og mr fannst ess viri a benda a a s hgt a vera ekki bkstafstrarmaur og samt halda a ritningin s or gus. a er n allt og sumt. t af fyrir sig held g a g hafi ekki fullyrt mjg strt ea miki me essum bendingum.


Valgarur Gujnsson (melimur Vantr) - 28/06/13 12:50 #

etta er ekki sambrilegt vi a gagnrna einhver fyrir a segja eitthva "mamma n vinnur hj lyfjafyrirtki".. g vri ekki a gagnrna kirkjunnar menn ef eir hefu alla sna t haldi v fram a biblan vri lkingaml. En mr finnst a hvatirnar fyrir breyttri sgu ea skringu skipta verulegu mli egar g er a meta hva er sennilegt og hva ekki. Amk. ef vi hldum okkur vi samlkingu vi rttarkerfi skiptir mgulegt "mtf" mli.

Annars er g a velta fyrir mr a henda inn grein essum ntum, ef ekki verur einhver fyrri til - og lta etta gott heita hr. a eru fleiri skemmtilegir fletir essu...


G. - 28/06/13 12:57 #

J, mgulegt mtf getur skipt mli fyrir rtti. En a breytir engu um hvort a sem er sagt er ea er ekki satt/rtt. Vi getum veri sammla um a vera sammla um a.

Takk fyrir mig, Valgarur.


Hjalti Rnar (melimur Vantr) - 28/06/13 20:02 #

G., g nenni ekki a vsa r versin varandi Pl, en g vildi benda a sem dmi um a flk er saka um bkstafstr ekki vegna ess a a tlkar texta "bkstaflega". S.s. um dmi ar sem frjlslynt trflk virist nota a sem uppnefni.

g myndi giska a flk saki ig ar um a taka ekki eitthvert sgulegt samhengi me reikninginn frekar en a gera r essu lkingaml en g veit a svo sem ekki.

g er viss um a tal um "sgulegt samhengi" er hluti af v hvernig etta flk rttltir a hvernig a tlkar texta Pls.

En g hefi samt meiri huga a deila vi gufringinn um flest anna en textann: um boskapinn og afleiingarnar af honum og vinna hann vonandi yfir mitt band.

Boskap textans ?

Hvert er annars markmii me rkrum vi gufringana? A leita sannleikans saman?

G., egar a kemur a greinum sem a gagnrna presta, vri a auvita gaman "leita sannleikans saman" ea a sannfra . En stareyndin er s a etta er flk sem a hefur grarlega hagsmuni af v a skipta ekki um skoun (a starfar vi etta!). Markmii er a hfa til lesanda, ekki prestanna.

og um hva bkstafstr eiginlega er mr snist vi tveir alla vega vera sammla um skilgreininguna

g er ekki sammla v a vi ttum a nota na skilgreiningu, hva a a s s skilgreining sem flk noti almennt, en g skil hva tt vi.

...og mr fannst ess viri a benda a a s hgt a vera ekki bkstafstrarmaur og samt halda a ritningin s or gus.

Einn punktur varandi etta: A eitthva s "or gus" er algerlega skilgreint (g bendi hva etta er loi greininni), og mean a er svona loi geturu veri hva sem er "og samt haldi a ritningin s or gus".


Hjalti Rnar (melimur Vantr) - 28/06/13 20:06 #

G., eitt enn, mr finnst vi aallega greina um hvort a s taktskt rtt a gagnrna presta fyrir a mistlka texta (eas lta eins og eittva sem var tla a vera lsing alvru atburum s a ekki).

Mr finnst a nausynlegt, v eins og g bendi greininni, eru skrif okkar trleysingja gegn biblunni vibrg vi oflofi fr prestunum (og rum).

eir t.d. tala um hva biblan innihaldi fagran siferisboskap, hva guinn ar s gur, en egar vi bregumst vi v og bendum hluti eins og grimmileg lg og jarmor, er skunin s a vi sum bkstafstrarmenn. maur annig tilfellum ekki a deila um tlkunina og bara sttast a textinn s myndlking ea eitthva? Lesa a allt " ljsi Krists"?


G. - 29/06/13 00:27 #

Vi verum lklega seint sammla um allt, Hjalti, tt vi sum sennilega sammla um flest. g tla a kalla etta gott bili. Takk fyrir mig.


Benni - 08/08/13 00:14 #

Hjalti. Getur sett eitthva t a sem er haft eftir Jes Kristi?


Hjalti Rnar (melimur Vantr) - 08/08/13 11:52 #

Benni, g get t.d. bent allt heimsendatali ar sem Jes eru eignu ummli eins og a hann muni taka tt v a henda flki eldsofna.

Loka hefur veri fyrir athugasemdir vi essa frslu. Vi bendum spjalli ef i vilji halda umrum fram.