Allar fŠrslur Allir flokkar Sos Um fÚlagi­ ┌rskrßning Lˇgˇ Spjallid@Vantru Pˇstfang Vantru@Facebook Vantru@Youtube Vantru@Twitter

Dˇnalega rÝkiskirkjan

Or­aleppurinn ôrÝkiskirkjaö er alls ekki nota­ur af FrÝkirkjunni Ý ßrˇ­ursskyni nÚ heldur til a­ sŠra einn e­a neinn. Or­i­ er nota­ vegna ■ess a­ ekkert anna­ or­ lřsir betur ■vÝ starfsumhverfi og ■eim starfsveruleika sem FrÝkirkjan finnur sig Ý. Annars ■yrfti a­ skřra merkinguna me­ heilli setningu sem gŠti hljˇ­a­ eitthva­ ß ■essa lei­; ôŮa­ tr˙fÚlag e­a sß hluti kirkjunnar sem nřtur mun meiri framlaga, stu­nings, forrÚttinda og verndar frß rÝkinu en a­rirö.

Hj÷rtur Magni Jˇhannsson, prestur FrÝkirkjunnar skrifa­i ■essi or­ fyrir tÝu ßrum sÝ­an, tilefni­ var ■a­ a­ biskup rÝkiskirkjunnar, Karl Sigubj÷rnsson, haf­i kvarta­ undan mßlflutningi Hjartar. Ůetta er ekki Ý eina skipti­ sem klerkastÚttin hefur kvarta­ undan ■vÝ a­ tala­ sÚ um ôrÝkiskirkjuö.

Dˇnaskapurinn

┴tta rÝkiskirkjuprestar gengu lengra en biskupinn ■eirra, og kŠr­u Hj÷rt Magna til si­anefndar PrestafÚlags ═slands. Si­anefndin taldi a­ ■a­ vŠri ôrangfŠrslaö a­ tala um rÝkiskirkju. Karl Sigurbj÷rnsson kvarta­i lÝka undan ■vÝ a­ or­i­ rÝkiskirkja hafi veri­ nota­ Ý frÚttaskřringa■Šttinum Kompßs og sag­i a­ ■a­ vŠri ôßrˇ­ursor­ö.

RÝkiskirkjuprestar hafa lÝka kvarta­ undan ■essu ß netinu. ┴rni Svanur DanÝelsson kallar ■etta ôˇsi­ö, ôdˇnaskapö og ôuppnefniö [#]. RÝkiskirkjupresturinn KristÝn ١runn Tˇmasdˇttir er sammßla ■vÝ a­ ■etta sÚ ôdˇnaskapurö og bŠtir ■vÝ vi­ a­ ■a­ sÚ ôaumt stÝlbrag­ö [#]. ═ umrŠ­um um sÝ­ustu grein mÝna kalla­i fyrrverandi rÝkiskirkjupresturinn Carlos Ferrer ■etta ôor­skrÝpiö, ôuppnefniö, ômei­andiö og sag­i a­ tilgangurinn me­ or­anotkuninni vŠri a­ ôkoma fˇlki ˙r jafnvŠgiö.

Er ■a­ virkilega hrŠ­ilegt uppnefni a­ kalla Ůjˇ­kirkjuna ôrÝkiskirkjuö? E­a er Ůjˇ­kirkjan einfaldlega rÝkiskirkja?

Hva­ er rÝkiskirkja?

Til a­ svara ■eirri spurningu ■arf au­vita­ a­ skilgreina ôrÝkiskirkjaö. ╔g, alveg eins og Hj÷rtur Magni, nota ■a­ or­ yfir kirkjur sem eru Ý nßnu sambandi vi­ rÝki­, er stjˇrna­ meira af rÝkinu en ÷nnur tr˙fÚl÷g og hefur řmis forrÚttindi umfram ÷nnur tr˙fÚl÷g.

SamkvŠmt ■essari skilgreiningu er engin spurning um a­ Ůjˇ­kirkjan er rÝkiskirkja. Helst mß nefna a­ Ý stjˇrnarskrßnni er grein sem segir a­ rÝki­ eigi a­ ôsty­ja og verndaö Ůjˇ­kirkjuna. Ůegar forrÚttindi Ůjˇ­kirkjunnar eru varin, ■ß er einmitt vÝsa­ til ■ess a­ stjˇrnarskrßin leyfi ■a­, sem er alveg hßrrÚtt. Gott dŠmi um ■etta er frŠgt dˇmsmßl ┴satr˙arfÚlagsins gegn Ýslenska rÝkinu, en ■ar voru ein r÷k dˇmaranna fyrir ■vÝ hvers vegna rÝkinu vŠri heimilt a­ styrkja rÝkiskirkjuna sÚrstaklega[1] einmitt ■au a­ stjˇrnarskrßin leyfir ■a­.

RÝki­ stjˇrnar svo Ůjˇ­kirkjunni miklu meir en ÷­rum tr˙fÚl÷gum. Ůa­ eru sÚrst÷k l÷g um ôst÷­u, stjˇrn og starfshŠtti ■jˇ­kirkjunnarö sem kve­a ß um řmislegt um innri starfsemi Ůjˇ­kirkjunnar. Nřlega var ger­ ÷rlÝtil breyting ß rß­ningu presta. Kirkjan rÚ­i ekki ■eirri ßkv÷r­un, eins og hjß frjßlsum tr˙fÚl÷gum, heldur Al■ingi.

Auk ■ess fŠr Ůjˇ­kirkjan řmis ÷nnur forrÚttindi. Sem dŠmi mß nefna a­ biskup rÝkiskirkjunnar fŠr diplˇmatavegabrÚf og Biskupsstofa fŠr meira a­ segja afslßtt Ý ┴TVR.

RÝkiskirkjumenn

Ůa­ eru svo ekki bara einhverjir fjandmenn Ůjˇ­kirkjunnar sem halda ■vÝ fram a­ h˙n sÚ rÝkiskirkja. Einn prˇfastur rÝkiskirkjunnar, Gunnar Kristjßnsson, segir Ý pistli a­ ■a­ eigi vi­ r÷k a­ sty­jast a­ Ůjˇ­kirkjan ôhafi sterk einkenni rÝkiskirkjunnar enda liggur ■a­ Ý augum uppi ■egar grannt er sko­a­ö[2]. Ůegar dˇmurinn Ý ┴satr˙armßlinu var kve­inn upp skrifa­i djßkni Ůjˇ­kirkjunnar, Halldˇr E. Gu­mundsson, a­ ■eir sem hÚldu ■vÝ fram a­ Ůjˇ­kirkjan vŠri rÝkiskirkja ôhef­u rÚtt fyrir sÚrö[3].

┴ nřlegu Kirkju■ingi var fjalla­ um a­skilna­ rÝkis og kirkju. Ůar tˇk til mßls Hjalti Hugason, prˇfessor Ý kirkjus÷gu vi­ gu­frŠ­ideild Hßskˇla ═slands, en Hjalti er sß kirkjunnar ma­ur sem hefur skrifa­ hva­ mest um st÷­u Ůjˇ­kirkjunnar. Hjalti vill sjßlfur ekki nota or­i­ ôrÝkiskirkjaö um st÷­u Ůjˇ­kirkjunnar, en samkvŠmt honum er deilt um ■a­ Ý al■jˇ­legri umrŠ­u, ■a­ vŠri ôfrŠ­ileg deila um ■a­ hvort a­ ■jˇ­kirkjul÷gin eru sjßlfstŠ­isl÷g e­a hvort ■au eru rÝkiskirkjul÷gö[4].

RÝkisstjˇrnmßlaflokkurinn

Ůa­ er augljˇst a­ řmsir rÝkiskirkjuprestar nota ■rengri skilgreiningu ß or­inu rÝkiskirkja en Úg, Hj÷rtur Magni og řmsir a­rir. S÷mu prestar telja ■a­ meira a­ segja vera dˇnaskap a­ nota ekki ■eirra skilgreiningu!

═myndum okkur a­ sta­a SjßlfstŠ­isflokksins vŠri sambŠrileg og sta­a Ůjˇ­kirkjunnar. ═ stjˇrnarskrßnni stŠ­i a­ SjßlfstŠ­isflokkurinn vŠri ô■jˇ­stjˇrnmßlaflokkurö og ■ess vegna Štti rÝki­ a­ ôsty­ja og verndaö hann. Ůa­ vŠri sÚrst÷k l÷g Ý landinu um starfsemi SjßlfstŠ­isflokksins. Sami flokkur fengi řmis forrÚttindi sem a­rir stjˇrnmßlaflokkar fengju ekki, ■ar me­ tali­ miklu hŠrri fjßrstyrk frß rÝkinu.

VŠri eitthva­ ˇe­lilegt a­ tala um ôrÝkisstjˇrnmßlaflokkö Ý ■essu Ýmynda­a dŠmi? Og hva­ myndi ■a­ segja okkur ef ■ingmenn SjßlfstŠ­isflokksins hneykslu­ust ß ■vÝ, og teldu ■a­ beinlÝnis dˇnaskap, a­ tala um ôrÝkisstjˇrnmßlaflokkö?

╔g held a­ ■a­ vŠri e­lilegt a­ tala um ôrÝkisstjˇrnmßlaflokkö. Ůess vegna held Úg lÝka a­ ■a­ sÚ e­lilegt a­ tala um Ůjˇ­kirkjuna sem rÝkiskirkju, h˙n er ■a­ einfaldlega.


[1] Um er a­ rŠ­a j÷fnunarsjˇ­ sˇkna og Kirkjumßlasjˇ­. RÝkiskirkjan fŠr um ■a­ bil ■rjßtÝu prˇsent hŠrri sˇknargj÷ld fyrir hvern me­lim frß rÝkinu Ý ■essa sjˇ­i heldur en ┴satr˙arfÚlagi­.

[2] ô═ doktorsritger­ sinni um Ýslenskan kirkjurÚtt frß 1986 (Geschichte und Gegenwartsgestalt des islńndischen Kirchenrechts) heldur dr. Bjarni Sigur­sson ■vÝ fram a­ Ýslenska ■jˇ­kirkjan hafi sterk einkenni rÝkiskirkjunnar enda liggur ■a­ Ý augum uppi ■egar grannt er sko­a­. Mat hans ß enn vi­ r÷k a­ sty­jast formlega sÚ­ ■ˇtt lagabreytingin 1997 hafi vissulega breytt m÷rgu Ý rÚtta ßtt.ö #

[3] ôFyrir ■au/■ß sem hafa vilja­ nota hugtaki­ rÝkiskirkja um st÷­u Ůjˇ­kirkjunnar ß ═slandi ■rßtt fyrir mˇtmŠli mÝn. Dˇmur HŠstarÚtts er fallinn, Úg haf­i rangt fyrir mÚr. Eftir allt erum vi­ rÝkiskirkja og spurning hvort a­ Úg noti ekki tŠkifŠri­ og geri kr÷fu ß kirkjuna um lei­rÚtt lÝfeyrisrÚttindi.ö #

[4] ô╔g hef sjßlfur Ý al■jˇ­legri umrŠ­u um kirkjuskipanina hÚr haldi­ ■vÝ fram a­ hÚr sÚ sjßlfstŠ­ samstarfskirkja, eins og Úg hef kosi­ a­ kalla ■etta, sem sagt sjßlfstŠ­ara kirkjuform heldur en ■jˇ­kirkjur allavegana 19. og 20. aldarinna voru, en Úg hef fengi­ ■a­ Ý hausinn a­ hÚr sÚ kirkjul÷ggj÷fin svo vi­amikil a­ Úg hljˇti a­ hafa ß r÷ngu a­ standa, ■etta hljˇti a­ vera rÝkiskirkja. Ůa­ er sem sagt frŠ­ileg deila um ■a­ hvort a­ ■jˇ­kirkjul÷gin eru sjßlfstŠ­isl÷g e­a hvort ■au eru rÝkiskirkjul÷g, en Úg myndi Ýmynda mÚr a­ m÷rgum ■Štti a­ ■au ■yrfti a­ einfalda, til ■ess a­ a­skilna­arhugtaki­ fengi einhverja merkingu. Sumir myndu segja a­ ■a­ ■yrftu a­ vera ein tr˙fÚlagal÷g Ý landinu, ■a­ er a­ segja a­ Ůjˇ­kirkjan heyr­i undir s÷mu l÷g og skrß­ tr˙fÚl÷g.ö Hjalti byrjar rŠ­a sÝna ~43 mÝn˙tur Ý ■essari uppt÷ku

[5] Sem dŠmi mß benda ß ■essa skilgreiningu ١rhalls Heimissonar: ôRÝkiskirkjur kallast ■Šr kirkjur sem eru algerlega hß­ar rÝkisvaldinu um alla hluti og rß­a sÚr ß engan hßtt sjßlfar.ö # og skilgreining Karls Sigurbj÷rnssonar: ôŮar [me­ or­inu ôrÝkiskirkjaö] er ßtt vi­ stofnun sem er rekin og stjˇrna­ af rÝkinu.ö #

Hjalti R˙nar Ëmarsson 02.02.2012
Flokka­ undir: ( RÝkiskirkjan , Stjˇrnmßl og tr˙ )

Vi­br÷g­


Kristinn - 02/02/12 12:33 #

┴tti von ß ■essum. Gˇ­ur, Hjalti R˙nar!


١r­ur Ingvarsson (me­limur Ý Vantr˙) - 02/02/12 12:47 #

MÚr finnst bara frekar dˇnalegt a­ tala um rÝkiskirkjuna sem ■jˇ­kirkju ═slands. ŮvÝlÝk svÝvir­a og mˇ­gun.


DanÝel (me­limur Ý Vantr˙) - 02/02/12 20:18 #

┴ ■a­ mß lÝka benda a­ prestar eru rÝkisstarfsmenn. Ůa­ hefur m.a. komi­ Ý ljˇs a­ l÷g um rÚttindi og skyldur opinberra starfsmanna eiga vi­ um ■ß, ■.a.l. hlřtur kirkjan a­ vera rÝkisstofnun, ■.e.a.s. rÝkiskirkja.

Sřni­ vi­br÷g­, en vinsamlegast sleppi­ ÷llum Šrumei­ingum. Einnig krefjumst vi­ ■ess a­ fˇlk noti gild t÷lvupˇstf÷ng, lÝka ■egar notast er vi­ dulnefni. Ef ■a­ sem ■i­ Štli­ a­ segja tengist ekki ■essari grein beint ■ß bendum vi­ ß spjallbor­i­. Ůeir sem ekki fylgja ■essum reglum eiga ß hŠttu a­ athugasemdir ■eirra ver­i fŠr­ar ß spjallbor­i­.

HŠgt er a­ nota HTML kˇ­a Ý ummŠlum. T÷g sem virka eru: a href, b, i, u, br, p, strong, em, ul, li og blockquote. Einnig er hŠgt a­ notast vi­ Markdown rithßtt Ý athugasemdum. Noti­ sko­a takkann til a­ fara yfir athugasemdina ß­ur en ■i­ sendi­ hana inn.










Muna ■ig?