Allar frslur Allir flokkar Sos Um flagi rskrning Lg Spjallid@Vantru Pstfang Vantru@Facebook Vantru@Youtube Vantru@Twitter

Slkkt spdmskertinu

Hi svokallaa spdmakerti a minna flk spdma sem eiga a hafa rst vi fingu Jes[1]. Hins vegar tti kristi flk a huga a hvort a vri ekki viturlegt a skipta um nafn, ar sem meintu spdmarnir standast ekki vi gagnrna skoun.

fingarfrsgn Matteusarguspjalls er vsa fimm meinta spdma sem hfundur guspjallsins telur a hafi rst atburum tengdum fingu Jes. essari grein vera eir skoair eirri r sem eir koma fram frsgninni og vi munum komast a v a spdmarnir eru mist teknir r samhengi, eru misskildir ea eru einfaldlega ekki til.

Fyrir hvern er Immanel?

Allt var etta til ess a rtast skyldi a sem Drottinn lt spmanninn boa: „Sj, yngismr mun ungu vera og fa son og ltur hann heita Immanel,“ a ir: Gu me oss. (Mt 1.22-23)

etta er vsun Jesaja:

ess vegna mun Drottinn sjlfur gefa yur tkn. Sj, yngismr verur ungu og fir son og ltur hann heita Immanel. (Jes 7.14)

Ef maur les sjunda kafla Jesaja, sr maur a etta vers getur ekki tt vi fingu Jes. byrjun kaflans er sagt fr v a Akas er konungur Jdeu og a tveir konungar gna rki hans, Peka sraelskonungur og Resm Aramskonungur (Jes 7.1). ar nst segir gu Akasi a bija um tkn (Jes 7.10-11). Akas segist ekki bija um tkn v hann vilji ekki freista gus (Jes 7.12). segir Jesaja a gu muni gefa tkn, fingu barns sem mun heita Immanel (Jes 7.14). Jesaja segir okkur san meira um etta barn:

ur en sveinninn hefur lrt a hafna hinu illa og velja hi ga verur mannaun landi eirra tveggja konunga sem ttast. (Jes 7.16)

annig a samhengi snir a tkni, fing barnsins, var fyrir Akas konung. etta getur ar af leiandi ekki veri spdmur um fingu einhvers sjhundru rum eftir daua Akasar.

Hva me Betlehem?

Og hann [Herdes] stefndi saman llum stu prestum og frimnnum og spuri : „Hvar Kristur a fast?“ eir svruu honum: „ Betlehem Jdeu. En annig er rita hj spmanninum: Betlehem, landi Jda, ekki ert sst meal hefarborga Jda. v a hfingi mun fr r koma sem verur hirir ls mns, sraels.“ (Mt 2.4-6)

etta er vsun Mka:

En , Betlehem Efrata, ein minnsta ttborgin Jda, fr r lt g ann koma er drottna skal srael. (Mka 5:1)

rtt fyrir a hfundur guspjallsins telji ennan spdm a a messas eigi eftir a fast Betlehem, virist a ekki vera rtt tlkun. Ori sem er tt sem „ttborg“ ir bkstaflega „sund“ og vsar oft biblunni til ttflokks[2], en hvergi til borgar. Ef maur klrar versi, skoar samhengi, er augljslega veri a ra um tterni messasar, ekki fingarsta hans:

[]tterni hans vera fr umliinni ld, fr fortar dgum. (Mka 5.1)

Ef maur leitar biblunni a einhverjum ttuum fr Betlehem, rekst maur sa:

g [gu] sendi ig til sa fr Betlehem v a g hef vali mr einn af sonum hans til a vera konungur. (1Sam 16.1)

Sonur sa er auvita Dav konungur. annig a a er veri a sp v a messas veri afkomandi Davs, ekki a hann muni fast borginni Betlehem[3].

En kristnir menn tru v greinilega a messas tti a fast Betlehem. Hins vegar er ekki vita hvort Jess fddist ar ea ekki. elsta guspjallinu, Marksarguspjalli, er nefnilega aldrei minnst Betlehem og Jess er sagur koma fr Nasaret. Ef vi skoum fingarfrsagnirnar Lkasar- og Matteusarguspjalli, sjum vi a hfundarnir beita mismunandi aferum til ess a lta Jess fast Betlehem, en vera samt fr Nasaret. Matteusarguspjalli virast Jsef og Mara eiga heimili Betlehem, ekkert er minnst fer fr Nasaret, og egar fjlskyldan kemur fr Egyptalandi tlai Jsef a fara aftur til Betlehem, en kveur a fara „til Galleubygga eftir bendingu draumi“ (Mt 2.22) og san „settist hann ar a borg sem heitir Nasaret“ (Mt 2.23). a er undarlegt a Jsef urfi a setjast a Nasaret og f bendingu um a fara anga draumi ef hann tti heima ar.

essari frsgn fist Jess sem sagt Betlehem af v a fjlskyldan hans tti heima ar, en endar Nasaret vegna ess a vinveittur aili stjrnar Betlehem.

Lkasarguspjalli ba Jsef og Mara hins vegar Nasaret (Lk 2.4) og fara til Betlehem eingngu vegna ess a Jsef arf a fara anga til ess a lta skr sig manntalinu (sem er mjg trlegt[4]). Eftir skrninguna sna au aftur „til borgar sinnar Nasaret“ (Lk 2.39).

essari frsgn fist Jess sem sagt Betlehem af v a fjlskyldan urfti a fara anga vegna manntals, en endar Nasaret vegna ess a fjlskyldan hans tti heima ar.

ljsi ess a frsagnirnar eru svona mtsagnakenndar, er spurning hvort Jess hafi raun og veru fst Betlehem. a er hugsanlegt a kristnir menn hafi s spdminn um Betlehem og tali a Jess hlyti a hafa uppfyllt ennan spdm. Hfundar essara tveggja guspjalla geru san tvr mismunandi tilraunir til ess a lta Jes uppfylla tlkun eirra spdminum.

Hver er sonurinn?

Jsef vaknai, tk barni og mur ess um nttina og fr til Egyptalands. ar dvldust au anga til Herdes var allur. a tti a rtast sem Drottinn lt spmanninn segja: „Fr Egyptalandi kallai g son minn.“ (Mt 2.14-15)

etta vsar til Hsea:

...og kallai son minn fr Egyptalandi. (Hs 11.1)

Ef maur les etta vers hins vegar samhengi, sr maur a sonurinn getur engan veginn veri Jess:

egar srael var ungur fkk g st honum og kallai son minn fr Egyptalandi. egar g kallai hlupu eir fr augliti mnu, fru Balum slturfrnir og skurgoum reykelsi. (Hs 11.1-2)

Sonurinn er augljslega sraelsj og „kallai son minn fr Egyptalandi“ vsar til gosagnarinnar um brottfr sraels r Egyptalandi, en ekki til Jes.

Hvers vegna grtur Rakel?

s Herdes a vitringarnir hfu gabba hann og var afar reiur, sendi menn og lt myra ll sveinbrn Betlehem og ngrenni hennar, tvvetur og yngri en a svarai eim tma er hann hafi komist a hj vitringunum. N rttist a sem Jerema spmaur hafi sagt fyrir um: „Rdd heyrist Rama, harmakvein, beiskur grtur. Rakel grtur brnin sn, hn vill ekki huggast lta, v a au eru ekki framar lfs.“ (Mt 2.16-18)

etta vsar til Jerema:

Svo segir Drottinn: Rdd heyrist Rama, harmakvein, beiskur grtur. Rakel grtur brn sn, hn vill ekki huggast lta vegna barna sinna v a au eru ekki framar lfs. (Jer 31.15)

Ef maur skoar samhengi, sr maur a a er veri a fjalla um herleiingu sraelsmanna til Bablon, framhaldi er:

Svo segir Drottinn: Httu a grta, haltu aftur af trum num v a fr umbun erfiis ns, segir Drottinn: eir sna aftur heim r landi fjandmannanna. Nijar nir eiga von, segir Drottinn, v a brn n koma aftur heim til lands sns. (Jer 31.16-17)

Seinna bkinni vsar Jerema til Rama sem fanga leiinni til Bablon (Jer 40.1), annig a Rama er fnn staur fyrir myndaan grtur Rakelar. Hrna er augljslega ekki veri a sp einhverjum fjldamorum brnum vi fingu messasar.

Hvar er Nasareinn?

ar settist hann a borg sem heitir Nasaret en a tti a rtast sem spmennirnir sgu fyrir um: „Nasarei skal hann kallast.“ (Mt 2.23)

Vandamli vi ennan spdm er a hvergi Gamla testamentinu er sagt a hann skuli kallast Nasarei. a hafa komi fram tilgtur um a a etta s oraleikur og vsi til ora sem hafa smu samhlja og Nasarei hebresku (nzr). En hfundur Matteusarguspjall tengir ennan meinta spdm klrlega vi borgina Nasaret og v er hvergi sp Gamla testamentinu a messas eigi a koma aan.

Er hgt a bjarga spdmunum?

egar maur skoar essa meintu spdma um fingu Jes, sr maur fljtlega a hfundar ritanna sem vsa er hfu ara merkingu huga en sem hfundur Matteusarguspjalls telur vera arna. Trmenn tra (auk hfundar Matteusarguspjalls) v hugsanlega a auk hinnar augljsu merkingar hafi textarnir falda merkingu fr gui. Gallinn vi hugmynd er auvita s a merkingin a vera falin, a er engin lei til ess a sj hana beint r textanum. Me essari afer er hgt a sj spdma um allt mgulegt fyrst maur hefur stra bk eins og bibluna til ess a taka vers r samhengi [5]. a a trmenn urfi a vsa til meintra falinna spdma snir hins vegar fram a a vantar alvru spdma sem fing Jes a hafa uppfyllt.


[1] „etta kerti minnir okkur spdma sem lesa m Biblunni um komu Jes. Lngu ur en Jess fddist hafi veri sp fyrir um fingu hans. Gamla testamentinu m lesa um frsagnir spmannsins Jesaja (Js 7.14, Js 9.2, 6)“ - jkirkjupresturinn Gun Hallgrmsdttir).
[2] Sj til dmis eftirfarandi vers:
Hinn minnsti skal vera a sund og hinn ltilmtlegasti a voldugri j....(Jes 60.22)
Gdeon svarai honum: ...Sj, minn ttleggur er aumasti ttleggurinn Manasse, og g er ltilmtlegastur minni tt. (Dm 6.15)
essir voru tilnefndir af sfnuinum, hfingjar yfir ttkvslum fera sinna. Voru eir hfu sraels sunda. (4. Ms 1.16)
[3] Meira um etta greininni: Betlehem: The Messiah‘s Birthplace?
[4] Sj Opi brf til Karls Sigurbjrnssonar
[5] Hrna eru til dmis tuttugu „faldnir spdmar“ sem sna fram a Naplen hafi veri messas.

Hjalti Rnar marsson 21.12.2007
Flokka undir: ( Jlin , Kristindmurinn )

Vibrg


Gestur Svavarsson - 21/12/07 09:31 #

Gan dag.

etta er gtt grein, takk fyrir hana. Hins vegar eru tlkanir hr jafn vel / illa rkstuddar og margt anna sem g hef s. g hef reyndar afar litlar forsendur til ess a benda rangfrslur rksemdafrslu, ef einhverjar eru. g vi a g geri r fyrir a hgt s a tlka, me textafrilegum (fllgskum) aferum biblutexta og ara tengda texta msan htt. annig urfa eir sem kjsa a tlka essa texta "hefbundinn" htt a vera mevitair um mguleika annarri tlkun, ea ef eir vilja ganga lengra, hafna henni. En a er auvita mjg gott.

Hins vegar spyr maur sig hr, eins og annars staar hvort a bkstafs(van)tr henti til ess a setja efasemdirnar fram? Er alttaf hentugast a nota aferir eirra sem eru ndverum meii?

g vil bara nota tkifri og akka fyrir essa strgu su. Og svo ska g auvita llum gleilegra jla.


Hjalti Rnar marsson (melimur Vantr) - 21/12/07 18:21 #

Hins vegar eru tlkanir hr jafn vel / illa rkstuddar og margt anna sem g hef s.

Hva af essu finnst r illa rkstutt?


Haukur sleifsson - 21/12/07 21:18 #

Gleileg jl.

Loka hefur veri fyrir athugasemdir vi essa frslu. Vi bendum spjalli ef i vilji halda umrum fram.