Allar fŠrslur Allir flokkar Sos Um fÚlagi­ ┌rskrßning Lˇgˇ Spjallid@Vantru Pˇstfang Vantru@Facebook Vantru@Youtube Vantru@Twitter

GervifrŠ­in gu­frŠ­i

Mynd af a­albyggingu H═

Hßskˇli ═slands hefur sett sÚr ■a­ langtÝmamarkmi­ a­ vera ß me­al hundra­ bestu hßskˇla heimsins. ١ svo a­ ■a­ sÚ eflaust ˇraunhŠft markmi­, ■ß er au­vita­ ver­ugt a­ vilja bŠta Hßskˇlann. Eitt augljˇst skref Ý ■ß ßtt a­ vŠri a­ leggja ni­ur gu­frŠ­ikennslu Ý Hßskˇlanum. Gu­frŠ­i er nefnilega gervifrŠ­i.

Tr˙arbrag­a- e­a gu­frŠ­i?

╔g ß alls ekki vi­ a­ Ý Hßskˇlanum eigi a­ leggja ni­ur alla kennslu um tr˙arbr÷g­. Alls ekki. Tr˙arbr÷g­ eru ver­ugt rannsˇknarefni, ■a­ ß bara a­ rannsaka ■au ß frŠ­ilegum og vÝsindalegum forsendum. Ůa­ fag sem stundar ■etta kallast tr˙arbrag­afrŠ­i.

ËlÝkt tr˙arbrag­afrŠ­inni, ■ß er gu­frŠ­i ■au gervifrŠ­i sem rannsaka tr˙arbr÷g­in ˙t frß ˇfrŠ­ilegum, kristnum forsendum. Til dŠmis er gengi­ ˙t frß tilvist hins kristna gu­s e­a ■ß gu­legum innblŠstri helgiritasafns kristinna manna.

Ůessu mß kannski lÝkja vi­ ■a­ a­ innan ■jˇ­frŠ­i vi­ Hßskˇla ═sland vŠri ekki einungis lŠrt um ■jˇ­s÷gur af ßlfum, heldur vŠri ■ar lÝka kennd ßlfafrŠ­i, sem ger­i rß­ fyrir ■vÝ a­ ßlfar vŠru til. Ůjˇ­frŠ­i ß heima innan Hßskˇlans, ßlfafrŠ­i ekki. Tr˙arbrag­afrŠ­i ß heima innan Hßskˇlans, gu­frŠ­i ekki.

Ůeirra eigin or­

Ůessi a­greining ß milli tr˙arbrag­afrŠ­i og gu­frŠ­i er alls ekki eitthva­ sem Úg hef fundi­ upp ß, heldur mß lesa um hana Ý řmsum skrifum gu­frŠ­inga. Sem dŠmi mß benda ß greinasafn Hßskˇla˙tgßfunnar Hva­ er gu­frŠ­i? [1] Af ■eim fjˇrum gu­frŠ­ingum sem skrifu­u greinar Ý ■vÝ riti, tˇku ■rÝr ■eirra klßrlega undir ■essa skilgreiningu.

Einn ■eirra, Karl Barth, var einn frŠgasti gu­frŠ­ingur tuttugustu aldarinnar, og hann segir einfaldlega a­ ô[g]u­frŠ­i [ver­i] a­eins stundu­ Ý ˇrj˙fanlegri einingu ■essara tveggja ■ßtta, bŠnar og ■ekkingarleitar.ö (bls. 9) Um rannsˇknir gu­frŠ­innar ß helgiritasafni kristinna segir hann a­ ein forsenda hennar sÚ ôa­ biblÝan segi frß gu­legum atbur­umö og a­ h˙n sÚ ôinnblßsi­ö rit (bls. 13).

Hinir h÷fundarnir tveir fjalla beinlÝnis um ■ennan mun. Annars vegar er um a­ rŠ­a breska gu­frŠ­inginn Brian Hebblethwaite:

Enn ein spurning sprettur af ■vÝ sem hÚr hefur veri­ raki­. Getur gu­leysingi veri­ gu­frŠ­ingur? Augljˇslega getur gu­leysingi rannsaka­ tr˙arbr÷g­; en ef gu­frŠ­in fŠst vi­ veruleika Gu­s, hlřtur h˙n ■ß ekki a­ gera rß­ fyrir tr˙? Hana ■arf a­ stunda innan frß af ■eim sem raunverulega tr˙a ß Gu­. Annars er ma­ur bara a­ rannsaka tr˙arsko­anir annarra, og ■ß er enn og aftur b˙i­ a­ innlima gu­frŠ­ina Ý tr˙arbragafrŠ­in sem einn ■ßtt ■eirra. (bls 22)

Ůessi gu­frŠ­ingur kemst ■ˇ a­ ■eirri ni­urst÷­u a­ gu­leysingi geti veri­ gu­frŠ­ingur, svo lengi sem a­ hann gerir rß­ fyrir a­ gu­ sÚ til Ý gu­frŠ­irannsˇknum sÝnum!

SÝ­asti ■essara ■riggja gu­frŠ­inga var svo ■ßverandi prˇfessor vi­ gu­frŠ­ideild Hßskˇla ═slands, Jˇhann Hannesson. Hann segir a­ gu­frŠ­ingur sÚ ôma­ur sem rannsakar tr˙ sinnar eigin kirkju og athugar hvernig s˙ tr˙ ver­ur bezt fram sett Ý or­um og ath÷fnum. Gu­frŠ­ingurinn setur sig ekki ˙t fyrir eigin kirkju, heldur stendur hann innan hennar.ö (bls 45).

HŠgt er a­ finna sambŠrileg ummŠli frß gu­frŠ­ingum ß řmsum ÷­rum st÷­um. Kristjßn B˙ason, ■ßverandi dˇsent vi­ gu­frŠ­ideildina sag­i til dŠmis a­ ôgu­frŠ­ileg menntun ßn persˇnulegs sambands vi­ Gu­ [sÚ] mˇts÷gn Ý sjßlfu sÚr.ö [2].

Ef fˇlk vill nřlegt dŠmi ■ß er hŠgt a­ benda ß skrif Sigurjˇns ┴rna Eyjˇlfssonar, stundakennara vi­ gu­frŠ­ideildina og gu­frŠ­idoktors (tv÷faldur!), um muninn ß tr˙arheimspeki og gu­frŠ­i:

Gu­frŠ­in fŠst vi­ inntak tiltekinni tr˙arbrag­a (kirkjudeilda) ß ■eirri forsendu a­ heil÷g rit, jßtningar, hef­ir og yfirlřsingar kennivalds sÚu virtar sem uppspretta ■ekkingar. Gu­frŠ­in er r÷klega hß­ ■essum ■ßttum og ■eim tr˙arbr÷g­um sem ranns÷ku­ eru undir merkjum hennar. Tr˙arheimspekin er hins vegar r÷klega ˇhß­ ÷llu slÝku og rÚttlŠtir framsetningu sÝna me­ ■vÝ a­ sty­jast vi­ gegnsŠi og skynsemi. ═ krafti ■eirra ß annar tveggja a­ geta fylgt r÷ksemdafŠrslunni og komist a­ s÷mu ni­urst÷­u og hinn. Ůetta er ■ßttur sem ß a­ sjßlfs÷g­u lÝka vi­ um gu­frŠ­ina, en munurinn er sß a­ Ýhugunin er m÷guleg og ß sÚr sta­ ßn ■ess a­ sß sem Ýhugar a­hyllist tiltekin tr˙arbr÷g­. [feitletrun mÝn - Hjalti]

Ůa­ er ■vÝ ljˇst a­ margir gu­frŠ­ingar skilgreina gu­frŠ­i sem rannsˇkn ß tr˙arbr÷g­um ß ■essum ˇfrŠ­ilegu, kristnu forsendum.

Hverju skal henda?

Vissulega flokkast margt af ■vÝ sem kennt er Ý gu­frŠ­ideildinni ekki sem gu­frŠ­i (enda er h˙n lÝka k÷llu­ gu­frŠ­i- og tr˙arbrag­afrŠ­ideild). Til dŠmis efast Úg um a­ Ý kirkjus÷gu sÚ gengi­ ˙t frß ■vÝ a­ gu­ sÚ til e­a eitthva­ ßlÝka. En ■ß er um tr˙arbrag­afrŠ­i a­ rŠ­a, e­a einfaldlega sagnfrŠ­i.

Raunin er s˙ a­ enn er řmislegt kennt Ý gu­frŠ­ideildinni sem flokkast svo sannarlega sem gu­frŠ­i og ■vÝ ber a­ henda ˙r Hßskˇlanum, ■ar sem ■ar er um gervifrŠ­i a­ rŠ­a og ß ■vÝ ekki heima Ý hßskˇla sem vill setja marki­ hßtt.

Ůegar b˙i­ ver­ur a­ henda ÷llu ruglinu ver­ur svo loks hŠgt a­ tala einfaldlega um tr˙arbrag­afrŠ­ideild Hßskˇla ═slands.


[1] Hva­ er gu­frŠ­i? Fjˇrar greinar um e­li og hlutverk gu­frŠ­innar Hßskˇla˙tgßfan Rvk 1997 Gunnar Har­arson tˇk saman [2] Or­i­ 28. ßrgangur 1994, bls. 74

Mynd fengin hjß Etienne Ljˇni Poisson

Hjalti R˙nar Ëmarsson 10.02.2014
Flokka­ undir: ( Hßskˇlinn , KlassÝk )

Vi­br÷g­


Emil Fri­riksson (me­limur Ý Vantr˙) - 10/02/14 13:09 #

Hva­ me­ a­ taka ■essu opnum ÷rmum bara, setja ß stofn grŠ­aradeild, sem kennir smßskammta-"lŠkningar", ßrulestur, o.fl. og svo stj÷rnu-"speki"-deild, o.s.fr. H═ gŠti ■ß veri­ fremstur hßskˇla Ý gervifrŠ­um :)


J˙lÝa - 11/02/14 22:04 #

Held ß stundum a­ ■a­ sÚ "leynigrŠ­aradeild" Ý skˇlanum mi­a­ vi­ kukli­ sem sumir ■a­an bjˇ­a upp ß.

Sřni­ vi­br÷g­, en vinsamlegast sleppi­ ÷llum Šrumei­ingum. Einnig krefjumst vi­ ■ess a­ fˇlk noti gild t÷lvupˇstf÷ng, lÝka ■egar notast er vi­ dulnefni. Ef ■a­ sem ■i­ Štli­ a­ segja tengist ekki ■essari grein beint ■ß bendum vi­ ß spjallbor­i­. Ůeir sem ekki fylgja ■essum reglum eiga ß hŠttu a­ athugasemdir ■eirra ver­i fŠr­ar ß spjallbor­i­.

HŠgt er a­ nota HTML kˇ­a Ý ummŠlum. T÷g sem virka eru: a href, b, i, u, br, p, strong, em, ul, li og blockquote. Einnig er hŠgt a­ notast vi­ Markdown rithßtt Ý athugasemdum. Noti­ sko­a takkann til a­ fara yfir athugasemdina ß­ur en ■i­ sendi­ hana inn.










Muna ■ig?