Allar fŠrslur Allir flokkar Sos Um fÚlagi­ ┌rskrßning Lˇgˇ Spjallid@Vantru Pˇstfang Vantru@Facebook Vantru@Youtube Vantru@Twitter

A­skilna­ur: Hef­in

Merkilegt nokk ■ß er til fˇlk sem telur a­ hef­in ein sÚ r÷k fyrir ■vÝ a­ hafa ßfram rÝkiskirkju ß ═slandi. Svona hefur ■etta alltaf veri­ segir ■a­. Reyndar er sta­reyndin s˙ a­ svona hefur ■etta ekki alltaf veri­. Samband rÝkis og kirkju hefur veri­ sÝbreytilegt og kenningar kirkjunnar hafa um lei­ veri­ sÝbreytilegar.

Hef­ ■ř­ir a­ sjßlfs÷g­u a­ eitthva­ sÚ gott af ■vÝ a­ ■a­ er gamalt. Breytingar eru ekki til gˇ­s. Ůa­ hlřtur ■ß a­ fylgja a­ ■a­ sem er eldra en hi­ gamla sÚ enn■ß betra. Byrjun ß ■vÝ a­ taka til baka rÚtt samkynhneig­ra til hjˇnabands. S˙ lagasetning var grˇft brot gegn Ýslenskri rÝkiskirkjuhef­.

Vi­ Šttum ■vÝ ekki sŠtta okkur vi­ a­ hafa bara rÝkiskirkjuhef­ sem er tŠplega hundra­ ßra heldur Šttum vi­ a­ heimta a­ vi­ t÷kum upp eldra kerfi ■ar sem kirkjan og konungsrÝki­ mynda eina heild, danska konungsrÝki­. ŮvÝ eldra, ■vÝ betra.

En er ■a­ nˇg? Ăttum vi­ ekki a­ hverfa a­eins aftur? Eigum vi­ ekki sn˙a aftur ß ■ann tÝmi sem l˙therskan var enn stundu­ hÚr ß landi og m÷nnum var har­lega refsa­ fyrir a­ stunda kynlÝf utan hjˇnabands og banna­ a­ dansa og syngja? ═ kj÷lfar B˙sßhaldabyltingarinnar hr÷kkla­ist Eva norn ˙r landinu - hef­i ekki veri­ hreinlegra a­ brenna hana ß bßli eins og hinir dyg­u­u forfe­ur okkar ger­u vi­ galdrafˇlk?

E­a vŠri rÚttast a­ gera kirkjuna aftur ka■ˇlska. Ka■ˇlskan byggir ß miklu eldri hef­ en l˙therskan og ■vÝ sjßlfkrafa miki­ betri. En h˙n er ekki elst ß ═slandi. LÝklega var hÚr fyrst hßlf-Ýrsk kristni sem var jafnvel me­ ßhrifum frß austur-kirkjunni. A­eins eldra og ■vÝ a­eins betra.

Vi­ ver­um a­ vera sjßlfum okkur samkvŠm og fara a­eins aftur. Hva­a kerfi var fyrir kristnit÷kuna? Hei­ingjum var meira og minna sama ß hva­a gu­ fˇlk tr˙­i e­a tr˙­i ekki og ■vÝ frekar frjßlslyndir Ý ■essu sambandi. Hef­arr÷kin, e­a r÷kvillan ÷llu heldur, hlřtur a­ enda ß elstu og bestu Ýslensku hef­inni: Tr˙frelsi.


H÷fundur er fyrrverandi forma­ur Vantr˙ar og frambjˇ­andi til stjˇrnlaga■ings.
[HeimasÝ­a] | [Stu­ningssÝ­a ß Facebook]

Ëli Gneisti Sˇleyjarson 24.11.2010
Flokka­ undir: ( Stjˇrnmßl og tr˙ )

Vi­br÷g­


Sk˙li S. Ëlafsson - 24/11/10 11:29 #

Ůegar vi­ t÷lum um s÷gu Ý ■essu sambandi ■ß er ßtt vi­ samhengi Ý tÝma. E­lilegt er a­ slÝkt taki breytingum en fela e­lilega Ý sÚr nokkra treg­u gegn algerum umskiptum.

"Hef­arr÷k" byggja e.t.v. ß ■vÝ a­ vi­ ■ekkjum ■a­ sem vi­ h÷fum en vitum ekki hva­ bÝ­ur: "Better the Devil you know than the Devil you don't" - svo Úg or­i ■etta n˙ a­ hŠtti h˙ssins.

Flˇknara ■arf ■etta ekki a­ vera og ■essi řkjustÝll sem er ß pistlinum ■Ýnum er ˇ■arfur. Hef­in felur ■a­ ekki Ý sÚr a­ hverfa aftur fyrir n˙tÝmann. H˙n vill hins vegar halda Ý ■a­ sem vi­ h÷fum nema a­ afgerandi sjˇnarmi­ mŠli me­ ÷­ru, eins og t.d. ■egar bankarnir voru einkavŠddir hˇst

Til vi­bˇtar hef­arr÷kum ■urfa a­ koma sjˇnarmi­ sem lřsa gagnsemi ■ess sem vari­ er.

Ůjˇ­-kirkja ß sÚr sterka samsv÷run me­ ■jˇ­inni. Sˇknarkirkjan er enn rÝkari ■ßttur Ý lÝfi ■jˇ­ar. Sjßi­ t.a.m. hva­ vi­ erum a­ bauka hÚr Ý krÝsunni su­ur me­ sjˇ: http://www.vf.is/Frettir/42360/default.aspx


Ëli Gneisti (me­limur Ý Vantr˙) - 24/11/10 12:14 #

Ykkar vi­horf til hef­ar og s÷gu er fyrst og fremst ■a­ a­ ■i­ vilji­ muna eftir ÷llu sem er ykkur Ý hag og gleyma ■vÝ sem er ykkur Ý ˇhag. Ef ■a­ hentar ykkur ■ß muni­ ■i­ ekki einu sinni nokkra mßnu­i aftur Ý tÝmann (sbr. Kristjßn Bj÷rnsson ß fundi StjˇrnarskrßrfÚlagsins fyrir viku).

١ a­ ■˙ viljir ekki ■ekkja ■etta og segir a­ eigi ekki vi­ mßlflutning ˇskilgreinds hˇps sem ■˙ kallar "vi­" (sem Úg veit ekki hver er) ■ß ß ■etta vissulega vi­ um fj÷lmarga sem hafa teki­ ■ßtt Ý umrŠ­unni um a­skilna­ rÝkis og kirkju. Fˇlk sem lŠtur eins og ■a­ eitt a­ segja hef­ sÚ r÷k Ý sjßlfu sÚr. Hef­ sem fyrirbŠri er ekki gˇ­ e­a slŠm Ý sjßlfu sÚr heldur ■arf alltaf a­ sko­a hva­ hver og ein hef­ inniheldur.


Halla Sverrisdˇttir - 24/11/10 17:43 #

┴gŠti Sk˙li, eru ■a­ ekki sterk r÷k fyrir ■vÝ a­ breyta frß hef­ Ý einhverjum mßlaflokki ■egar meirihluti ■jˇ­arinnar lřsir sig fylgjandi ■vÝ Ý sko­anak÷nnunum, yfir langt tÝmabil?

Me­ kve­ju, Halla


Sk˙li - 24/11/10 20:48 #

╔g tˇk ■a­ sÚrstaklega fram a­ hef­arr÷kin nŠgja ekki ein og sÚr. MÝnar sko­anir nŠgja alveg einar og sÚr og ef "hinir" ■jˇ­kirkjusinnarnir hafa ekki fatta­ mßli­ ■ß kemur mÚr ■a­ ekkert beinlÝnis vi­.

┴gŠta Halla!

Sko­anakannanir eru r÷k Ý mßlinu en Úg veit ekki hversu sterk r÷kin eru. SÚrstaklega n˙ ß d÷gum ■egar stofnanir eru flestar Ý mikilli lŠg­. Sko­anakannanir eru mj÷g breytilegar eftir tÝma og sÝ­asta tr˙arlÝfsk÷nnunin frß 2004 sřnir t.a.m. miki­ traust til ■jˇ­kirkjunnar, ■ˇtt řmsir hÚr ß ■essum bŠ hafi fundi sitthva­ sem ■eim hentar. Kannanir sem hafa veri­ ger­ar sÝ­an lei­a Ý ljˇs a­ velvild fˇlks Ý gar­ sˇknarkirkjunnar er umtalsvert meiri.

Svo er ■a­ anna­ mßl a­ sko­anakannanir koma ekki Ý sta­ dˇmstˇla. Ef meirihluti Ý sko­anak÷nnun vill gera eigi eignir tiltekins hˇps upptŠkar ■ß ■arf samt a­ fara me­ mßli­ eftir rÚttum lei­um.

Hva­ um ■a­, mÚr finnst f.o.f. ˇe­lilegt a­ afgrei­a hef­ina me­ ■eim hŠtti sem Ëli gerir Ý pistlinum. Ůar eru fleiri sjˇnarmi­ og ß ■au reyndi Úg a­ benda.


Halla Sverrisdˇttir - 24/11/10 22:21 #

Takk fyrir svari­, Sk˙li. ╔g hef­i kannski ßtt a­ bŠta vi­ a­ ■a­ var einnig skřr ni­ursta­a Ůjˇ­fundar n˙ ß d÷gunum a­ huga bŠri a­ a­skilna­i rÝkis og kirkju. Og Úg tek heils hugar undir ■a­ a­ slÝkan a­skilna­ ■arf a­ vinna me­ skřrum, gegnsŠjum og skilmerkilegum hŠtti. En Ýslenskur almenningur horf­i til dŠmis upp ß kirkjuna tefja og ■Šfa mßlefni samkynhneig­ra langt fram ˙r allri skynsemi; Úg hygg a­ eftir ■ann tregadans, og eftir vandrŠ­aganginn Ý kringum biskupsmßlin, sem ekki sÚr fyrir endann ß enn, sÚ tiltr˙ ■jˇ­arinnar ß a­ kirkjan hlusti eftir r÷dd almennings ■vÝ mi­ur harla lÝtil. ╔g hygg a­ fˇlk treysti ÷­rum stofnunum betur til a­ taka af skari­ um ■etta en kirkjunni, og skyldi engan undra.

Ůessar sko­anakannanir eru hreint engin dŠgurfluga; fylgi vi­ a­skilna­ rÝkis og kirkju hefur veri­ umtalsvert Ý nŠstum tvo ßratugi og fari­ stigvaxandi Ý ßrlegum sko­anak÷nnunum Gallup, frß ■vÝ a­ vera rÚtt r˙mur helmingur fylgjandi a­skilna­i ßri­ 1993 og upp Ý 73% Ý sÝ­ustu k÷nnun, me­ tilt÷lulega litlum sveiflum (sjß hÚr: http://www.capacent.is/Frettir-og-frodleikur/Frettir/Frett/2009/12/04/Adskilnadur-rikis-og-kirkju/)

Ůessa ■rˇun er ■vÝ ekki hŠgt a­ afgrei­a sem ge­■ˇttasveiflur Ý samfÚlaginu e­a tÝmabundin ßhrif tiltekinna ■rřstihˇpa e­a einstakra vi­bur­a, svo sem hneykslismßla. Ůa­ er reyndar athyglisvert a­ fylgi vi­ a­skilna­ lŠkkar umtalsvert ßri­ 2007 - ß hßpunkti "Gˇ­Šrisins". Ůa­ tekur vonandi einhver frŠ­ima­ur a­ sÚr Ý fyllingu tÝmans a­ rannsaka ßstŠ­ur ■ess :)


Halla Sverrisdˇttir - 24/11/10 22:26 #

╔g vil bŠta einu vi­: ■a­ er ˙t af fyrir sig merkilegt a­ ■a­ er ekki alltaf samsv÷run ß milli fylgis vi­ a­skilna­ og trausts ß kirkjunni; ■a­ a­ treysta sinni kirkju (og byggja ■a­ traust sennilega Ý flestum tilfellum ß persˇnulegum samskiptum vi­ sˇknarprest og sˇknarkirkju) ■arf alls ekki a­ fara saman vi­ a­ vilja ˇbreytt tengsl rÝkis og kirkju. Sem er enda alveg e­lilegt, a­ mÝnu viti - anna­ er persˇnuleg reynsla og upplifun sem getur veri­ mj÷g jßkvŠ­ og gefandi og hitt er mannrÚttindamßl sem tengist Ý raun ekkert persˇnulegri afst÷­u hvers og eins til sinnar kirkju og sÝns prests, hva­ ■ß sinnar persˇnulegu tr˙ar. MÚr finnst ■a­ reyndar ßkaflega ■rosku­ afsta­a a­ geta veri­ fylgjandi a­skilna­i og um lei­ veri­ sßttur og ßnŠg­ur vi­ sÝna kirkju. Ůar ■arf engin mˇts÷gn a­ leynast.


EgillO (me­limur Ý Vantr˙) - 24/11/10 23:35 #

Sk˙li ■arf ekkert a­ efast um vÝsbendingarnar sem Gallup gefur. Stanslaus meirihlutastu­ningur yfir 17 ßra tÝmabil Ý k÷nnunum sem hanna­ar eru af fˇlki me­ menntun Ý a­fer­afrŠ­i og framkvŠmdar undir handlei­slu ■ess gefur okkur einfaldlega nokku­ sterkt alhŠfingargildi.

Og au­vita­ koma sko­anakannanir ekki Ý sta­ dˇmstˇla. En hva­ kemur ■a­ eiginlega mßlinu vi­?


Sk˙li - 25/11/10 23:38 #

Takk fyrir ■essi sv÷r. RÚtt, fˇlk er ˇsßtt vi­ ■a­ sem sumir kalla rÝkiskirkjumˇdeli­. E.t.v. var ■a­ af ■eim s÷kum sem l÷gin voru sett frß 1997 um st÷­u, stjˇrn og starfshŠtti ■jˇ­kirkjunnar, og samningurinn ger­ur ß milli rÝkis og kirkju - sem tveggja a­ila a­ mßlinu.

Brß­um eru komin 14 ßr frß ■essum atbur­um. Vel mß vera a­ einn tilgangurinn hafi veri­ a­ breg­ast vi­ sko­anak÷nnunum ef fyrstu merki um klofningsvilja hafa komi­ fram, ■egar fyrir 17 ßrum.

A­skilna­ur rÝkis og kirkju?

Ůa­ vŠri ˇe­lilegt fyrir dŠmiger­a rÝkisstofnun - t.d. ┴TVR (RÝki­!) a­ gera slÝkan tvÝhli­a saming vi­ rÝki­ um einhver tiltekin skipti ß ver­mŠtum. ╔g sŠi ■a­ a.m.k. ekki fyrir mÚr. Gengi ■a­ upp a­ tekju÷flun rÝkisstofnunar bygg­i ß ■vÝ a­ h˙n lÚti rÝkinu eitthva­ Ý tÚ og fengi svo til baka eitthva­ anna­ frß rÝkinu?

Eftir ■essi l÷g og ■ennan samning, ■ß lÝta ■vÝ margir svo ß a­ ■essi a­skilna­ur hafi ■egar ßtt sÚr sta­. S˙ umrŠ­a er r÷krŠ­urum hÚr ß bŠ vel kunn.

Ůannig a­ ... sko­anakannanir ■ar sem spurt er um ßlit fˇlks ß tengslum rÝkis og ■jˇ­kirkju Šttu ■ß a­ sn˙ast ÷­ru fremur um endursko­un ß ■essum samningi e­a forsendum hans. Fyrir viki­ benti Úg ß ■a­ a­ sko­anakannanir nŠgja ekki til eignaruppt÷ku. Ef slÝkt er m÷gulegt ˙t frß l÷gfrŠ­inni ■ß er sjßlfsagt a­ lßta ß ■a­ reyna. En ■a­ er sumsÚ ÷nnur ella en sko­anakannanir.

Svona geta prestar or­a­ einfalda hugsun Ý m÷rgum or­um.


Matti (me­limur Ý Vantr˙) - 25/11/10 23:57 #

MÚr ■Štti e­lilegt a­ Al■ingi myndi skipa rannsˇknarnefnd til a­ fara yfir tildr÷g samningsins ßri­ 1997. ╔g er ekki a­ grÝnast.

╔g efast um a­ rÝki­ hafi gert verri samning Ý s÷gu ■jˇ­arinnar. Fˇlk getur Ý dag vÝsa­ ß řmis mßl, t.d. Icesave, en raunin er a­ samningurinn vi­ kirkjuna er miklu dřrari. Hann er nefnilega endalaus, upphŠ­in stefnir ß ˇendanlegt!

Ůß munu prestar segja a­ kirkjan hafi afhent grÝ­arlega ver­mŠtar jar­eignir Ý sta­in og ■etta sÚu bara vextir af ■eim ver­mŠtum. Sleppum umrŠ­u um eignarhaldi­, gefum okkur a­ kirkjan hafi ßtt tilkall til ■essara eigna og a­ 20% ■jˇ­arinnar hafi afsala­ sÚr hlut Ý ■eim me­ ■vÝ a­ skrß sig Ý anna­ tr˙fÚlag e­a ekkert eftir a­ ■a­ var­ leyfilegt ßri­ 1874.

Ůa­ vill svo merkilega til a­ ekkert ver­mat var gert ßri­ 1997. Engin tilraun var ger­ til a­ meta ver­mŠti­. UpphŠ­ samningins var aldrei reiknu­ ˙t frß ver­mŠti eignanna sem komu ß mˇti heldur var einfaldlega mi­a­ vi­ ■÷rf kirkjunnar.

Kirkjan gŠti afsanna­ ■etta mj÷g lÚttilega me­ ■vÝ a­ leggja fram ver­mat ß eignunum grÝ­arlega ver­mŠtu en slÝkt mat er ekki til. Ůa­ var ekki einu sinni slumpa­.

Ůetta kemur fram Ý ßgŠtri lokaritger­ Sunnu Axelsdˇttur hjß lagadeild hßskˇlans ß Akureyri um samband Ýslenska rÝkisins og Ůjˇ­kirkjunnar. Ůar skrifar h˙n:

Eins og ß­ur sag­i fˇlust hvorki nßkvŠmir ˙treikningar Ý l÷gum nr. 78/1997 nÚ Ý kirkjujar­asamkomulaginu. Af ˙treikningunum sem fylgja samningnum frß 1998 mß rß­a a­ ■eir voru ger­ir me­ rekstrarkostna­ og ■arfir ■jˇ­kirkjunnar Ý huga. Hugsunin var ■vÝ ekki hve mikils vir­i kirkjujar­irnar vŠru e­a hve miki­ ■Šr gŠfu af sÚr, enda var enginn sjˇ­ur stofna­ur Ý ■eim tilgangi a­ taka vi­ ar­i af j÷r­unum. ═ raun eru engir ˙treikningar til um vir­i kirkjujar­anna annars vegar og skuldbindingar rÝkisins hins vegar

Ůetta hefur h˙n eftir Hjalta ZˇphˇnÝassyni.

╔g endurtek. Samningurinn sem ger­ur var ßri­ 1997 var glŠpsamlegur.


Halla Sverrisdˇttir - 26/11/10 14:00 #

Sk˙li, ■˙ mßtt heldur ekki gleyma ■vÝ a­ Ý hugum mj÷g margra snřst a­skilna­ur rÝkis og kirkju a­allega um afnßm 62. greinar stjˇrnarskßrinnar. Afnßm hennar myndi ekki sjßlfkrafa kalla ß riftun samnings um launagrei­slur presta en ■a­ vŠri nßnast ˇgerningur si­fer­ilega a­ gera ■a­ ekki Ý kj÷lfar stjˇrnarskrßrbreytingar. Eignaupptaka - ja, ■a­ er n˙ ■a­. "Vantr˙arli­i­" er n˙ ekki aleitt um a­ hafa dregi­ Ý efa fjßrhagslegan grundv÷ll samningsin og mat ß eignum kirkjunnar og ■a­ er kannski ekki nema von ■ar sem ■a­ vŠri synd a­ segja a­ upplřsingar liggi ß lausu. Sjßlf hef Úg t.d. aldrei skili­ hvernig ■a­ ßtti a­ ganga upp a­ fyrst kirkjan stˇ­ ekki sjßlf undir rekstri sÝnum me­ kirkjuj÷r­unum ßri­ 1907 hafi rÝki­ ßtt a­ geta reki­ hana me­ ■eim hinum s÷mu kirkjuj÷r­um allar g÷tur sÝ­an. Og ekki hefur h˙n dregist saman ß ■eim tÝma.

Vi­ endursko­un ■ess samnings, einkum eftir ■ß umtalsver­u umrŠ­u sem fari­ hefur fram um forsendur samningsins, hlyti a­ ■urfa a­ gera grein fyrir ■vÝ hvernig samningurinn var ger­ur ß sÝnum tÝma ßri­ 1907 og endursko­a­ur 1997. Margir hafa kalla­ eftir - en ekki fengi­ - t÷luleg g÷gn um ˙treikningana ß bak vi­ samninginn og ■au ver­mŠti sem eru forsenda hans. SÚu ■au g÷gn til hlřtur a­ ■urfa a­ leggja ■au fram vi­ endursko­un samningsins. SÚu ■au ekki til er ■a­ au­vita­ raki­ hneyksli, enda hefur samningurinn ■ß veri­ bygg­ur Ý besta falli ß lÝkindareikningi og Ý versta falli ß blekkingum. Vonandi kemur ■etta allt einhver tÝman Ý ljˇs.

Hitt er ljˇst a­ ß me­an kirkjan nřtur stjˇrnarskrßrbundinnar verndar og forrÚttinda Ý samfÚlaginu eins og h˙n gerir Ý dag lÝtur allur ■orri manna ekki svo ß a­ h˙n sÚ a­skilin rÝkinu. PÚtur PÚtursson, gu­frŠ­ingur, haf­i reyndar m÷rg or­ um ■a­ Ý Speglinum um daginn a­ ■a­ vŠri "˙t Ý h÷tt" a­ skilja a­ rÝki og kirkju! Svo hann telur greinilega a­ ■au sÚu enn rŠkilega samtengd.

Loka­ hefur veri­ fyrir athugasemdir vi­ ■essa fŠrslu. Vi­ bendum ß spjalli­ ef ■i­ vilji­ halda umrŠ­um ßfram.