Allar frslur Allir flokkar Sos Um flagi rskrning Lg Spjallid@Vantru Pstfang Vantru@Facebook Vantru@Youtube Vantru@Twitter

Gjaldi gui vel rkstudda tlkun

Mnudaginn 22. febrar var Vantr me kynningu fyrir nema Gufri- og trarbragafrideild. a gekk vel a hefi vissulega veri gaman a sj kannski einhvern kennara deildinni mta en eir voru vntanlega allir mjg uppteknir.

umrunum var oft tala eim ntum a vi Vantrarseggir skildum Bibluna eins og bkstafstrarmenn. g ttai mig raunar ekki fyllilega hva flk tti vi fyrren okkur var bori brn a vera mti llum tlkunum (formaurinn sagi raunar a hann vri skeptskur tlkanir og vsai Freud). En g ni a svara v a vi vrum ekki mti tlkunum, bara bjnalegum tlkunum.

r tlkanir sem vi gagnrnum oftast Vantr eru komnar r hefinni ljs krists. stuttu mli sj slkir tlkendur aldrei neitt neikvtt fari Jes af v a eir ganga t fr v a hann hafi veri alveg frbrlega gur. annig n essir menn a sna llu eitthva jkvtt. Vandinn er a essar tlkanir eru oft alveg trlega fjarstukenndar.

En til ess a hrekja a a vi Vantrarseggir sum mti tlkunum textum til dmis guspjallanna er best a taka sm texta benda a vi erum stt vi a hann s tlkaur fram og til baka. g mundi ekki eftir gu dmi fyrren g var a keyra heim. Sem er tpskt.

guspjllunum segir rugglega oftar en einu sinni Jes eignu essi lna:

Gjaldi keisaranum a sem keisarans er og gui a sem gus er.

S skilningur sem g hef oftast s essari lnu hj slenskum rkiskirkjuprestum er bkstaflegur (en eru eir ekki sakair um bkstafstr fyrir). arna s Jess a boa fri og r milli rkis og kirkju. Borgi bara skattana ykkar og tundina lka. g samykki tlkun ekki. g tel tvr tlkanir miklu lklegri r gangi einmitt berhgg vi hvor ara. g veit ekki hvor er rttari en g tel meiri lkur a r su rttar en s bkstaflega. g nefni essar tlkanir bara sem dmi en tla ekki a kafa dpra r eins og er.

Fyrri skringin: Jess er raun a segi a maur eigi ekki a gjalda keisaranum neitt v allt s gus. Seinni skringin: Jess er a segja a peningar su einskis viri ar sem heimsendir er handan vi horni annig a a s alveg eins gott a borga keisaranum v getur maur tralla rlegur ar til rki gus kemur.

Texti getur oft fali sr meira en a sem er yfirborinu en maur getur ekki bara bulla eitthva af v a a hentar trarskoun manns. a arf a gera greinarmun v sem hgt er a lesa r textanum og samhengi hans og v sem komi til vegna skhyggju tlkandans. Tlkanir standa og falla me rkstuningi snum og r guspjallatlkanir sem standa eim grunni a r finnist Jess alveg frbr eru byggar mjg vafasmum forsendum. Vi erum ekki mti tlkunum almennt heldur erum vi mti llegum tlkunum sem hafa a hfumarkmi a fela merkingu textans.

li Gneisti Sleyjarson 03.03.2010
Flokka undir: ( Hugvekja , Kristindmurinn )

Vibrg


Vigds gstsdttir - 03/03/10 09:57 #

Mig langar til a segja ykkur dlti "skrti". g er flogaveik, og i viti vntanlega a a hefur veri kalla "hin heilaga veiki". g hef lesi um a heilanum s srstakt "trarsvi". g er engin bkstafstrarmanneskja, en hef upplifa a komast einskonar "trarlegt" stand eftir flogakast. Meira a segja hlst etta stand nokkra daga. etta var upplifun t af fyrir sig, g gleymi henni ekki, a etta "svi" s ekki virkt venjulega hj mr. lokin langar mig a segja, a n ess a g s tru, s g a trin getur veri flki styrkur, veitt flki slarr. Og gert sitt gagn. g er mti fgum, en hef minni vi ekkt nokkra sanntraa einstaklinga,etta voru allt sannar fgalausar manneskjur, fullar af nungakrleika. Fyrir svona flki ber g viringu, a mitt trarsvi s lti virkt. a er nefnilega mannbtandi a ekkja svona flk. g lka vi a etta voru allt manneskjur, sem sndu sna tr verki.


Reynir (melimur Vantr) - 03/03/10 12:56 #

Tlkun er hjkvmileg llum texta, en v langsttari sem hn er, eim mun vafasamari tel g hana.

Flestir foreldrar bera brn sn til skrnar og kirkjan segir a vi a veri au "lrisveinar Krists". er aldrei vitna Lk. 14:26

Ef einhver kemur til mn og hatar ekki fur sinn og mur, konu og brn, brur og systur og enda sitt eigi lf, s getur ekki veri lrisveinn minn.

Biskup og prestar eru ofurlaunum af skattf okkar og allir ekkja sguna um rka manninn og nlarauga, fugla himinsins og liljur vallarins. En eir vitna sjaldan ritningarstafi kjarabarttu sinni. Og hversu oft er vitna Lk. 14:33:

annig getur enginn yar veri lrisveinn minn, nema hann segi skili vi allt sem hann .

Nei, maur spyr sig svona, kannski ljsi ess hvernig Jess er sagur hafa haga lfi snu. Sennilega er a sst til eftirbreytni.


rni rnason - 03/03/10 14:28 #

Allar tlkanir eiga a leia til fyrirfram gefinnar niurstu. Gu og Js eru frbrir, gir og algerir snillingar, allt sem eir segja og gera er rtt og fallegt. Allt sem eir fegar hafa sagt og gert er ekki bara gerlegt, heldur lka samrmi vi ekkingu mannsins hverjum tma. Ef eitthva hljmar fjarstukennt ea mannlegt, kemur gilega vi presta ea er bara heimskulegt er a bara vegna ess a a er ekki bi a tlka a til. Ef eitthva er ngu tff n tlkunar a lta a frii.

Einungis trair ea eir sem hafa atvinnu af trgirni annarra geta tlka rtt. Tlkanir annarra, srstaklega vantrara, eru ekki tlkanir heldur trsnningur. Amen.


Gumundur I. Marksson - 04/03/10 00:02 #

Vi erum ekki mti tlkunum almennt heldur erum vi mti llegum tlkunum sem hafa a hfumarkmi a fela merkingu textans.

a er ekki hgt a vera mti tlkunum sem slkum. Enginn texti hefur merkingu h tlkun. ess vegna er ekki hgt a segja a textinn hafi merkingu eins og hn s eitthva sem br textanum (v er hpi a tala um a "fela merkingu textans"). etta er grundvallar merkingarfri (semiotics). Meira a segja a skilja setninguna "faru t b" felur sr tlkun, sem byrjar sjnskynjun oranna sjlfrri virkni heilabsins (og svo arf ekkingu samhengi, eins og hva er "b").

Hins vegar, eins og Reynir bendir , m dma tlkanir eftir v hversu langsttar r eru, rtt eins og skringar. En varandi Bibluna skiptir tilgangur tlkunarinnar miklu mli.

Ef tlar a tlka fornan, "dauan" texta til ess a nlgast merkingu sem hfundurinn og herendur/lesendur hans lgu hann, hvort sem a er r Biblunni ea eitthva anna, arf a taka flagslegt og sgulegt samhengi inn myndina. v meira sem vi hfum af essu samhengi, v betri lkur eru v a nlgast essa upprunalegu merkingu ea tilgang textans. Hr er hgt a leggja mat tlkunina m.a. eftir v hversu langstt hn er.

Um kristilega tlkun gengir ru mli. Fyrir kristnum er textinn ekki "dauur", heldur tki til a nlgast veruleikann og samtmann. etta krefst ess a tlka textann hr og n, ekki endilega a reyna a nlgast hina upprunalegu merkingu sem hfundurinn lagi . Eins me lestur Gamla Testamentisins ljsi Krists -- etta er hluti kristinnar trar, og er allt anna en a lesa hina fornu texta GTs sem slka.

Fyrir okkur sem stndum utan kristninnar getur stundum veri erfitt a tta sig v hva er veri a fara, og sjlfsagt a hafa v skoun. En g tel a a s nausynlegt a greina arna milli.


Birgir Baldursson (melimur Vantr) - 04/03/10 01:56 #

etta krefst ess a tlka textann hr og n, ekki endilega a reyna a nlgast hina upprunalegu merkingu sem hfundurinn lagi .

Mr snist etta lka krefjast ess a liti s a essi texti s einhvern htt gulegur, yfirnttrlegur og geti ar af leiandi fjalla um astur okkar ntmanum.

a gleymist semsagt alveg a spyrja hinnar nausynlegu fyrstu spurningar, essa um hvort essi texti geti tala t fyrir samtma sinn. stainn hlaupa menn til og byrja a reyna a komast a v hvernig hann talar t fyrir samtmann.

Slk vsindi eru a mnu viti gervivsindi.


Valgarur Gujnsson (melimur Vantr) - 04/03/10 10:59 #

Enginn texti hefur merkingu h tlkun.

J, er a ekki? "rr pls rr eru sex", "g er me tu tr", "g er a skrifa athugasemd Vantrarsuna".

Fyrir kristnum er textinn ekki "dauur", heldur tki til a nlgast veruleikann og samtmann

Gildir a lka um bkstafstrarmenn?


Gumundur Ingi Marksson - 04/03/10 18:37 #

Biggi:

Mr snist etta lka krefjast ess a liti s a essi texti s einhvern htt gulegur, yfirnttrlegur og geti ar af leiandi fjalla um astur okkar ntmanum.

Ja, tli a s ekki a sem tt er vi me "gus ori"? g bst vi v a eir truu lti svo . Hinir veraldlegu, "trlausu", prestar, gufringar og frimenn sem gera r fyrir yfirnttru lta vntanlega svo a textarnir eigi einhvern htt meira erindi en arir fornir textar (s.b. Bultman og Ren Girard).

g hafna hvort tveggja, enda er g trleysingi. etta er hins vegar ekki a sem g var a tala um.


Gumundur Ingi Marksson - 04/03/10 18:49 #

Valgarur:

Enginn texti hefur merkingu h tlkun (GIM).

J, er a ekki? "rr pls rr eru sex", "g er me tu tr", "g er a skrifa athugasemd Vantrarsuna".

a sem g tti vi, var a merking getur ekki veri "bandi" eiginleiki texta. Athugau essa hugartilraun: Ef allt mannkyni eins og a leggur sig myndi deyja t, vri merking textum, bkum, o.s.frv.? Svari er nei. n manna eru textar einungis munstur, og sem slk merkingarlaus (hi sama vi gen: Erfaefni fyrir utan frumu eru aeins gagnslaus munstur). etta er grundvallar semitik: Til ess a merking s til arf alltaf tlkandi einstakling, tlkandi huga.

Hins vegar hafa textar mismiki svigrm til tlkunar. Ef sr einhvern segja yfir afgreislubor sjoppu "Einn Winston", bur a ekki upp mikla andagift. Hins vegar, til ess a skilja etta arftu a ekkja kvena ramma eins og verslun, b, vara. n ess gtir ekki skili etta.

g skal reyna vi dmin sem nefnir:

"rr pls rr eru sex": etta er aeins hgt a skilja me lgmarks ekkingu samlagningu. ar a auki, ef g rkist etta handriti ea annarsstaar n ess a vita hver ea hvenr a var rita, gti g ekki skili tilganginn me setningunni. Lkleg skring vri kennsla samlagningu 1. bekk ... en a gti lka veri dmi rkrum einstaklinga um textatlkun (sem vri ekki mjg augljst).

"g er me tu tr": Ef g hef ekki 10 tlur (sem er vst ekki tilfelli talnakerfum allra samflaga) og ekki grunn lffrafri, er etta rngt. En samt arf samhengi. Aftur, ef g finndi etta einangra snifsi ea handriti kmi margt til greina -- einhver lsir v yfir a hann er normal; maur vaknar r tgrslu og glest yfir v a hafa allar trnar fastar; ea eitthva djpt sem Jes sagi einhverju gnostsku handriti. Vissulega er hgt a segja a einhver "yfirborsmerking" s arna (a v gefnu a kunnir slensku og hafir grunnekkingu), en til a skilja textann (nlgast merkingu sem hfundur lagi textann) arf a skilja samhengi.

Fyrir kristnum er textinn ekki "dauur", heldur tki til a nlgast veruleikann og samtmann (GIM)

Gildir a lka um bkstafstrarmenn?

J, vitanlega. En a er mikill misskilningur a bkstafstrarmenn tlki ekki Bibluna (enda ekki hgt anna), og v raun villandi a tala um bkstafi essu samhengi. nlegri bk trarbragafringsins Brian Malley um hvernig kveinn "bkstafstrarsfnuur" um gengst Bibluna (How the Bible Works: An Anthropological Study of Evangelical Biblicism, AltaMira Press, 2004), snir a eir tlka Biblna lka, velja r, og hafna ru. Mli me essari bk.


Valgarur Gujnsson (melimur Vantr) - 04/03/10 19:03 #

Ef allt mannkyni eins og a leggur sig myndi deyja t, vri merking textum, bkum, o.s.frv.? Svari er nei

g tla a f a vera sammla, mnum huga er merkingin er snum sta, hvort sem einhver er til a skilja ea ekki.

etta er aeins hgt a skilja me lgmarks ekkingu samlagningu..

a er rtt en breytir ekki a etta er ekki tlkunaratrii.

gti g ekki skili tilganginn me setningunni

Tilgangur setningarinnar er eitt, merkingin er anna, og ef g m rjskast vi, stendur hn og arfnast ekki endilega tlkunar.

Sama gildir um dmi me trnar. En g er ekki a segja a a megi ekki taka texta og tlka og leggja t af. g er a segja a a s ekki nausynlegt og oft standi texti bara n ess a nokkur urfi a tlka.

Auvita er rtt hj r a flestir sem kalla sig bkstafstrarmenn tlka og velja og hafna egar reynir. En grunn hugmynd eirra er samt s a a eigi a taka bibluna bkstaflega og g myndi halda a fyrir eim s textinn dauur...


Gumundur Ingi Marksson - 04/03/10 20:59 #

mnum huga er merkingin er snum sta, hvort sem einhver er til a skilja ea ekki.

annig a ef ekkert vitsmunalf vri alheiminum en hlutur sem vi myndum ekkja sem eintak af Hard Times Dickens lgi einvhersstaar skorningi -- vri samt merking til staar essum hlut? Hvernig ? hvaa formi? Mlanlegu??

Merking er ekki stabundin. Hn er dnamskt fyrirbri sem kemur fram samspili hugar og tkna. Og ef g er ekki a ra ykkur r mlalengingum, m setja fram essari r:

1) Tkn (eitthva sem hgt er a skynja, td. texti )

2) Tlkandi hugar

3) merking, tkoma samspils 1) og 2)

Tilgangur setningarinnar er eitt, merkingin er anna, og ef g m rjskast vi, stendur hn og arfnast ekki endilega tlkunar.

Merkingarfrin/tknfrin er er sundurleit og msar kenningar lofti, en a s tilgangur sem hfundur/rumaur hefur huga s lykilatrii merkingu ess sem hann ltur fr sr er umdeilt (v maur ltur eitthva t r sr eim tilgangi a koma einhverju kvenu til skila -- merkingu).


Valgarur Gujnsson (melimur Vantr) - 04/03/10 22:11 #

... vri samt merking til staar essum hlut? Hvernig ? hvaa formi? Mlanlegu??

J, klrlega er merking hvort sem einhver getur ntt ea mlt.

Varandi tkn og tlkanir, kannski mn takmrkun, en er ekki veri a flkja frekar einfaldan hlut? rur texti gefur tilefni til tlkunar, en oftar en ekki er texti frekar skr og arfi a greina og/ea flkja.

A minnsta kosti s g ekki enn a allan texta urfi a tlka.


Reynir (melimur Vantr) - 04/03/10 22:56 #

Hr rekast almennur skilningur og frin djp. Bollalengingar Gumundar Inga eru vel ekktar merkingarfri en skipta harla litlu daglegu amstri Valgars. Einfalda hluti m flkja.

En n vill svo til a vi ekkjum dmi um texta sem enginn gat ri ldum saman, myndletur Egypta. Eftir a Rsettu-steinninn fannst var unnt a ra urmul slkra texta. Voru eir merkingarlausir ar undan? Varla. Myndletur frumbyggja Suur og Mi-Amerku er enn ri. Er a merkingarlaust?

etta er eins og spurningin um tr sem fellur skginum egar enginn er nlgt. Heyrist hlj? Svari skiptir engu mli.

(Ea hin tgfan: Karlmaur tjir sig en engin kona heyrir til. Hefur hann samt rangt fyrir sr?)


Gumundur Ingi Marksson - 04/03/10 23:43 #

J, klrlega er merking hvort sem einhver getur ntt ea mlt.

Ef merkingin er einhversskonar platnsk hugmynd, kannski. En g tri ekki platnskar hugmyndir frekar en gu.


Gumundur Ingi Marksson - 04/03/10 23:55 #

Asakau Reynir. Upphaflega var a til ess a hamra einfldum punkti: A merking geti ekki bi hlutum eins og texta ... vill bara svo til a g hef huga essu og missi mig :)

En ekki nota etta til ess a draga athyglina fr v sem skiptir mli, lka fyrir a sem kallar almennan skilning: samhengi, tlkun og tilgangur.

(En hittir naglann hfui me Rsettu-steininn. sta ess a hgt var a ra myndletur, fleygrnir, og vonandi myndletur frumbyggja Suur og Mi-Amerku, er s a hugur smu gerar og skapai tknin ri au. Annars hefu au aeins veri munstur ... en munstur hafa formger, og v getur samskonar hugsandi vera og setti au saman ri, s einhver lykill, eins og steinninn gi.)


Gumundur Ingi Marksson - 05/03/10 00:01 #

Einfalda hluti m flkja.

Mr finnst umfjllunarefni -- tlkanir fornum textum -- alls ekki einfalt ... og hgt er a einfalda hluti ar til eir hverfa.


Valgarur Gujnsson (melimur Vantr) - 05/03/10 10:24 #

g var n reyndar a grpa alhfinguna "Enginn texti hefur merkingu h tlkun", g var ekki a alhfa a aldrei yrfti a tlka texta.

Og a m lka flkja hlutina a rfu t hi endanlega, a tki daginn (marga daga) a lesa blin ef a yrfti a kryfja hverja einustu setningu.


Gumundur I. Marksson - 05/03/10 12:47 #

... a tki daginn (marga daga) a lesa blin ef a yrfti a kryfja hverja einustu setningu.

Mr finnst i gera arflega miki r essum "flkjum". settir fram eitthva sem tti ekki a urfa a tlka. g var a svara v.

Grunnpunktarnir eru sem ur:

-a er munur v a tlka fornan, "dauan" texta sem fornan texta, en a tlka t fr trarhef samtmanum. Hvort tveggja m gagnrna en mismunandi forsendum.

-Allt arf amk. ramma svo hgt s a skilja a, sama hversu einfalt. Ef g hefi veri byggum sustu tv rin myndi g ekki botna umrunni blunum ... Icesave??

-g hef svo sem ekki meira um etta a segja, en ar sem ykkur yrstir meiri merkingarfri, er hr grein ar sem g gagnrni Sr. Gunnar Jhannesson fyrir a tala um "sanna" kristna tr eins og einhverja svfandi platnska hugmynd, alveg smu forsendum og merkingu hr ofan:

http://www.vantru.is/2006/08/31/18.58/

Loka hefur veri fyrir athugasemdir vi essa frslu. Vi bendum spjalli ef i vilji halda umrum fram.