Allar fćrslur Allir flokkar Sos Um félagiđ Úrskráning Lógó Spjallid@Vantru Póstfang Vantru@Facebook Vantru@Youtube Vantru@Twitter

Ţröngsýni og dýrkun

Um daginn átti ég áhugavert spjall viđ kunningja sem vildi spyrjast fyrir um vantrúarmenn og skođanir ţeirra. Umrćđuefniđ var í fyrstu fullyrđingar sumra um meinta skađsemi bólusetninga.

Auđvitađ gat ég ekkert fullyrt um skođanir allra vantrúarmanna en taldi líklegt ađ meginţorri ţeirra teldi ţessar hugmyndir um skađsemi bólusetninga hćpnar, svo ekki sé meira sagt. Kunninginn taldi líklegt ađ vantrúarmenn vísuđu í rannsóknir sem sýndu fram á ađ skađsemin vćri smávćgileg miđađ viđ ţann hag sem af bólusetningu hlýst.

Hins vegar benti hann á ađ ţćr rannsóknir vćru oftar en ekki kostađar af lyfjafyrirtćkjum og til vćru ađrar rannsóknir sem sýndu fram á hiđ gagnstćđa. Kunninginn taldi skrítiđ ađ vantrúarmenn stylltu sér upp sem varđhundar „stofnunarinnar“ ţegar ţeir hreykja sér annars af sjálfstćđi í hugsun og gagnrýni á ríkjandi skođanir. Hann gaf sterklega í skyn ađ viđ „dýrkuđum“ menn í hvítum sloppum á rannsóknarstofum (vísindahyggjuna).

Án ţess ađ fara nánar út í ţá sálma varđ ţetta til ţess ađ ég fór ađ velta fyrir mér eigin hugmyndum og fordómum ekki síđur en eđli Vantrúar. Vantrú er ekki „anti-establishment“, ţ.e.a.s. á móti viđteknum hugmyndum í einu og öllu. Ef svo vćri fylktum viđ okkur náttúrulega um gagnrýni á bólusetningar, lyfjatökur, hefđbundnar lćkningar o.s.frv.

Ţegar ég leit í eigin rann sá ég ađ ég hafna fyrirfram ótalmörgum hugmyndum og tilgátum ađ lítt athuguđu máli. Ţađ hljóta ađ teljast fordómar og ţröngsýni. En meiniđ er ađ ţađ er gjörsamlega útilokađ ađ ćtla ađ kanna sérhverja hugmynd í hörgul til ađ mynda sér skođun á henni ţví ţá gerđi mađur lítiđ annađ. Líkt og flestir vantrúarmenn hef ég kafađ ofan í kjölinn á nógu mörgum hugmyndum og sannfćrst um fánýti ţeirra til ađ ég ţykist fćr um ađ flokka ađrar og svipađar hugmyndir (sem kjaftćđi) ţótt ég hafi rétt rekiđ tána ofan í ţann poll eđa pytt.

Ţegar ţetta flokkunarkerfi er orđiđ hálfsjálfvirkt og hugsunarlítiđ er auđvitađ hćtta á ađ í einhverjum tilvikum sjáist manni yfir sannfćrandi gögn. Sé dćmiđ um meinta skađsemi bólusetninga tekiđ upp aftur viđurkenni ég fúslega ađ ég hef lítinn sem engan áhuga á ţví. Ég hef ekki kynnt mér frumgögn og rannsóknir, međ og á móti. Ég fylgi straumnum, fjöldanum og yfirvaldinu svo til hugsunarlaust og lái mér hver sem vill.

En ţegar ég hugsađi máliđ fagnađi ég hins vegar ađ til vćru menn sem nenntu ađ hella sér út í ţetta og gagnrýna kerfiđ. Gagnrýni er alltaf nauđsynleg. Hins vegar hefur ţessum gagnrýnendum orđiđ allágengt í sínum málstađ, svo mjög ađ nú hafa margir foreldrar ákveđiđ ađ sleppa ađ bólusetja börn sín. Ţegar fjöldi óbólusettra barna eykst aukast líkurnar á faraldri ţeirrar pestar sem bólusetningin átti ađ kveđa niđur. Er ţá ekki verr fariđ en heima setiđ?

Ćtli ţađ sé ekki einhvern veginn svona sem margir trúmenn líta á málflutning Vantrúarmanna í trúmálum? Gagnrýni er vissulega góđ en ef of margir fara ađ taka mark á henni er grafiđ undan einhverju sem er svo mikilvćgt ađ ef ákveđnu marki er náđ má búast viđ skelfilegum afleiđingum. Ekki vantar varnađarorđ eđa hrćđsluáróđur presta í ţá veruna, t.d. ţessi orđ biskups:

Og ţegar Guđi er úthýst úr lífi manns og mannhyggjan er sett á stall, ţá verđa ţađ ekki frelsiđ og friđurinn og lífiđ sem viđ tekur, heldur helsiđ og hatriđ og dauđinn. Ţađ stađfestir öll reynsla.

Kristnir halda ađ trú ţeirra sé einhver bólusetning gegn helsi, hatri og dauđa. Í Vantrú erum viđ hins vegar sannfćrđir um ađ kristin trú sé einmitt helsi og reynslan af valdaskeiđi kristninnar í Evrópu og islam í arabaheiminum sé ólygnust.

Ég hef látiđ bólusetja börnin mín ţví mér er sagt ađ ţađ sé ţeim fyrir bestu og líkur á skađa séu smávćgilegar. Flestir foreldrar láta skíra börn sín og ferma ţví ţeim er sagt ađ ţađ sé ţeim fyrir bestu og líkur á skađa (t.d. trúarofstćki eđa ranghugmyndum) séu smávćgilegar.

Ég skil ekki menn sem nenna ađ velta sér upp úr gagnrýni á bólusetningum og ég veit ađ fćstir skilja hvernig ég nenni ađ velta mér upp úr gagnrýni á trúarbrögđum. Fólk getur ekki kafađ ofan í allt til ađ komast ađ ţví hverju á ađ trúa, um nóg annađ er ađ hugsa. Fordómar ráđa meiru en viđ kćrum okkur um ađ viđurkenna.

Reynir Harđarson 21.10.2009
Flokkađ undir: ( Bólusetningar , Efahyggja )

Viđbrögđ


Helgi Briem (međlimur í Vantrú) - 21/10/09 11:45 #

Ţetta bólusetningarmál er allt hiđ undarlegasta.

Í meira en heila öld hafa bólusetningar veriđ notađar međ gríđarlega góđum árangri og nánast engum aukaverkunum. Milljónum ef ekki milljörđum mannslífa hefur veriđ bjargađ.

Af hverju kemst allt í einu á flug sá kvittur ađ bólusetningar séu hćttulegar, ţvert ofan í heillrar aldar reynslu milljarđa manna og ţúsundir klíniskra rannsókna sem aldrei hafa leitt í ljós neina hćttu af ţeirra völdum?

Skýringarnar eru af margvíslegum toga. Fyrst og fremst er vćntanlega um ađ kenna ađ á internetinu geta hvađa rugludallar og blađurskjóđur haft jafn hátt og ţeir sem vit hafa á málum og erfitt er ađ kanna ţekkingarbakgrunn viđkomandi.

Tveir hópar fólks eru hatrammastir í baráttu sinni gegn bólusetningum. Annars vegar eru hćgri sinnađir og sköpunartrúar. Ţeim er í mun ađ sýna ađ vísindi séu meira og minna samsćri gegn kristninni. Hinn hópurinn eru nýaldarsinnađ fólk sem trúir á alls kyns galdra svo sem smáskammtalćkningar, heilun og fornar bábiljur frá ýmsum heimshornum. Ţessi hópur tortryggir líka allar rannsóknir "Vestrćnna" vísinda og lćknisfrćđi, ţeas ţeirra sem byggja á stađreyndum og rannsóknum en ekki göldrum og hjátrú.

Báđir hóparnir eru gríđarstórir og vel skipulagđir, enda stjarnfrćđilegar peningaupphćđir í spilinu

Hér er góđ yfirlitsgrein úr tímaritinu Wired um andbólusetningarbóluna og stríđiđ milli hjátrúar og vísinda:

An Epidemic of Fear: How Panicked Parents Skipping Shots Endangers Us All

Hér eru margvíslegar greinar um bólusetningar á vefritinu Science Based Medicine


Sveinn Ţórhallsson - 21/10/09 17:04 #

Ég mćli líka međ ađ fólk fletti upp á notandanum C0nc0rdance á Youtube ef ţađ hefur áhuga á ţessum debat um meinta skađsemi bólusetninga. Hann er mjög fróđur um ţau mál og vídjóin hans eru upplýsandi og skemmtileg.


Ţór Friđriksson - 21/10/09 21:40 #

Takk fyrir góđa grein.

Ég hef aldrei skiliđ fólk sem efast um gagnsemi bólusetninga. Ótal rannsóknir hafa sýnt fram á gagnsemi bólusetninga. Ég held ţó ađ flestir hafi ţó meiri áhyggjur af skađsemi bóluefna en lélegri virkni. Í ţeim tilfellum finnst mér mjög mikilvćgt ađ gera greinarmun á ţví ađ öll bóluefni séu skađleg og ađ eitthvađ tiltekiđ bóluefni sé skađlegt. Slíkan greinarmun gera ţví miđur ekki allir og hópur fólks telur bólusetningar vera af hinu illa komnar og geri engum gott. Ţetta er augljóslega kjaftćđi enda búiđ ađ rannsaka fjöldann allan af bóluefnum, bćđi af lyfjafyrirtćkjum og óháđum rannsóknarstofum og á ţeim er mikil og góđ reynsla. Sum bóluefni geta valdiđ ţó alvarlegum aukaverkunum, en ţćr aukaverkanir eru svo miklu miklu sjaldgćfari en alvarlegir fylgikvillar sjúkdómsins sem bóluefniđ hindar ađ réttlćtanlegt er ađ nota ţau.

Nú er svínaflensan og bólusetning viđ henni töluvert í umrćđunni og byrjađ er ađ bólusetja heilbrigđisstarfsmenn á Íslandi. Áriđ 1976 var bólusett gegn H1N1 í USA og í kjölfariđ komu fram mörg tilfelli af Guillain-Barré syndrome (GBS), sjaldgćfum taugasjúkdómi sem veldur lömun og enda sumir í öndunarvél. Flestir jafna sig alveg en sumir ná aldrei fullum styrk á ný. Í kjölfariđ var bólusetningum viđ H1N1 hćtt. Ţá voru fá ţekkt tilfelli af H1N1 smitum í ţjóđfélaginu og ekki jafn brýn ástćđa til bólusetninga og nú, ţegar heimsfaraldur er yfirvofandi. Ekki er víst ađ H1N1 bólusetningin áriđ 1976 hafi valdiđ GBS en GBS gerir oftast vart viđ sig eftir sýkingar (camphylobacter, inflúensu) og er taliđ ađ um ofvirkt sjálfsofnćmiviđbragđ sé ađ rćđa. Óvíst er hvort inflúensubólusetningar valdi GBS og ţarf frekari rannsóknir til ađ skera úr um ţađ. Í algjöra andstöđu viđ paranojuna um ađ bólusetningar valdi GBS hefur veriđ stungiđ upp á ţví ađ beita bólusetningum sem vörn gegn GBS ţar sem sjúkdómurinn kemur gjarnan í kjölfar inflúensusýkinga. Ég velti ţví sjálfur fyrir mér hvort ćskilegt vćri ađ fá svínaflensubóluefniđ og sérstaklega hvort búiđ vćri ađ gera nćgilega miklar rannsóknir á ţví. Eftir minni bestu vitund er bóluefniđ búiđ til á svipađan hátt og hefđbundin inflúensubóluefni sem góđ reynsla er komin á og notuđ eru til bólusetningar á hverju ári. Ég las nokkrar greinar um tengsl GBS og inflúensu sem ég fann gegnum PubMed. Ég rakst á eina áhugaverđa grein eftir lćkni sem fékk GBS eftir campylobacter sýkingu sem veltir ţví fyrir sér hvort hann eigi ađ fá bólusetningu núna viđ svínaflensunni. Mćli međ ađ áhugasamir kíki á hana, hún er ađgengileg gegnum landsađgang hér: http://www.bmj.com/cgi/content/full/339/sep09_1/b3577?view=long&pmid=19740925. Fyrir ađra ţá birtist hún í British Medical Journal í sept 2009. Eftir Laura Claire Price og nefnist "Should I have an H1N1 flu vaccination after Guillain-Barré syndrome?". Í lok greinarinnar má einnig finna ágćtar heimildir um bólusetningarnar áriđ 1976.


FellowRanger - 21/10/09 22:18 #

Svo má bćta ţví viđ ađ ţegar ég sé einhverja dólga skrifa um bólusetningar eins og ţađ sé hryđjuverk, má alloft rekast á eitthvađ á borđ viđ: "mainstream science". Ţetta hefur valdiđ hjá mér forvitni, hvađ meina ţeir međ ţessu? Er slćmt ađ meirihluti vísindasamfélagsins sé á einu máli, eđa eru ţeir ađ ýja ađ ţví ađ ţetta sé skipulögđ starfsemi?


Haukur Ísleifsson - 22/10/09 20:47 #

Ég ćtla rétt ađ vona ađ vísindasamfélagiđ stundi skipulagđa starfsemi.

Lokađ hefur veriđ fyrir athugasemdir viđ ţessa fćrslu. Viđ bendum á spjalliđ ef ţiđ viljiđ halda umrćđum áfram.