Allar fŠrslur Allir flokkar Sos Um fÚlagi­ ┌rskrßning Lˇgˇ Spjallid@Vantru Pˇstfang Vantru@Facebook Vantru@Youtube Vantru@Twitter

Gr÷­r˙rbat

H÷fundur: Richard Dawkins

Gr÷­r˙rbat (enskt heiti Geriniol e­a Gerin Oil) er ßhrifarÝkt og kr÷ftugt lyf sem virkar beint ß mi­taugakerfi­ og framkallar m÷rg og ˇlÝk vi­br÷g­. Oft tengjast ■essi vi­br÷g­ andfÚlagslegri heg­un og hafa oft og tÝ­um sjßlfsey­andi ßhrif. SÚ Gr÷­r˙rbat gefi­ b÷rnum hefur ■a­ langavarandi ßhrif ß heilastarfsemina ■egar kemur ß fullor­insßr t.d ranghugmyndir sem erfitt getur veri­ a­ lŠkna. Allir flugrŠningjarnir 19 Ý hinum dau­adŠmdu flugvÚlum ■ann 11. september ßri­ 2001 voru undir verulegum ßhrifum Gr÷­r˙rbats. ═ s÷gulegu samhengi hefur Gr÷­r˙rbat haft afar ska­leg ßhrif ß mannkynss÷guna og lyfi­ er beint og ˇbeint ßbyrgt fyrir hryllingsverkum ß bor­i vi­ galdraofsˇknum mi­alda, fj÷ldamor­um ß Spßnverja ß IndÝßnum Su­ur AmerÝku og kerfisbundnum pyntingakerfum sem eru svo hryllileg a­ or­ fß varla ■vÝ lřst. Notkun Gr÷­r˙rbats kynnti undir flestar styrjaldir Ý Evrˇpu ß mi­÷ldum ■vÝ mismunandi hˇpar neytenda b÷r­ust ß banaspjˇtum Ý eins konar klÝkustrÝ­um sem snÚrust um rÚttinn til a­ dreifa Gr÷­r˙rbati ß vissum svŠ­um.

VÝma af v÷ldum Gr÷­r˙rbats getur valdi­ ■vÝ a­ heilbrig­ir einstaklingar yfirgefa sitt fyrra lÝf og einangra sig Ý samfÚlagi me­ ÷­rum fÝklum. Ůessi samfÚl÷g eru kynjaskipt og ■au fordŠma, stundum ß ofsafenginn hßtt, kynlÝf og kynlÝfshugsanir. Reyndar er ■a­ svo a­ tortryggni gagnvart kynlÝfi og flˇknar si­areglur tengdu kynlÝfi er sameiginlegt einkenni Gr÷­r˙rbat-notkunar ß ÷llum menningarsvŠ­um. Notkun Gr÷­r˙rbats hefur ■ˇ ekki letjandi ßhrif ß kynlÝfs■÷rf neytenda en vir­ist oft lei­a til ■rßhyggju fyrir kynlÝfi annarra. Margir neytendur Gr÷­r˙rbats fordŠma t.d samkynhneig­a einstaklinga sem og vissar kynlÝfsathafnir.

Eins og me­ ÷nnur eiturlyf er eima­ Gr÷­r˙rbat Ý smßum sk÷mmtum tilt÷lulega meinlaust og getur ■jˇna­ ßkve­inni virkni samfÚlagsins eins og t.d giftingum, jar­arf÷rum og opinberum ath÷fnum. SÚrfrŠ­inga greinir ß hvort smßnotkun ß Gr÷­r˙rbat sÚ ska­laus me­ ÷llu e­a hvort h˙n lei­ir til frekari og har­ari neyslu ß efninu.

Mi­lungsskammtar af Gr÷­r˙rbati eru ekki ska­legir Ý sjßlfu sÚr en rugla oft og tÝ­um veruleikaskyn neytenda. Tr˙ sem ß sÚr enga sto­ Ý veruleikanum ver­ur ˇnŠm fyrir gagnrřnni hugsun ■vÝ a­ lyfi­ verkar beint ß mi­taugakerfi­. Gr÷­r˙rbat-neytendur mß oft sjß muldra ˙t Ý lofti­ e­a tala vi­ sjßlfa sig Ý ■eirri tr˙ a­ ˇskir ■eirra og muldur rŠtist ß einhvern hßtt ■eim til framdrßttar. Ůessari heg­un fylgir oft sÚrkennilegir kŠkir og handabendingar. ┴kve­in hˇpur Gr÷­r˙rbat-neytanda skellir t.d enni sÝnu a­ g÷mlum steinvegg Ý endalausum takti me­an annar hˇpur sest ni­ur ß hnÚn fimm sinnum ß dag og lřtur h÷f­i i ßtt a­ borg einni vi­ mi­baug.

Gr÷­r˙rbat Ý stˇrum sk÷mmtum veldur ofskynjunum. Stˇrneytendur heyra raddir og sjß jafnvel sřnir sem eru svo sterkar a­ vi­komandi getur oft og tÝ­um sannfŠrt a­ra um a­ sřnin hafi Ý raun og veru ßtt sÚr sta­ Ý veruleikanum. Einstaklingur sem greinir ß sannfŠrandi hßtt slÝka sřn ÷­last stundum vir­ingu Ý neysluhˇpnum sÝnum og er stundum ger­ur a­ lei­toga hˇpsins. Ůetta lei­togakerfi getur vel gagnast ■ˇtt a­ lei­togin sÚ lßtinn og Ý sumum tilfellum birtist dřrkun ß lßtnum lei­toga ß fur­ulegan hßtt eins og t.d a­ blˇ­ lei­togans er drukki­ og a­ hold hans er bor­a­.

Langvarandi misnotkun ß Gr÷­r˙rbati getur leitt til öbad tripsö ■ar sem neytandinn upplifir hugblekkingu sem oft og tÝ­um eru hina hryllilegustu. Hugvillur ß bor­ vi­ a­ neytandinn ver­i pÝndur ß hinn versta hßtt, ekki Ý ■essum veruleika, heldur Ý meintum veruleika sem ß sÚr sta­ og sto­ eftir dau­a neytandans. öBad tripö eins og ■essi sem lřst er a­ ofan ß sÚr rŠtur ■rßhyggjutengdum ˇtta tengdum kynlÝfi. Svona öbad tripö eru hluti af ˇge­felldri refsimenningu sem er einkennir s÷gu Gr÷­r˙rbats Ý gegnum tÝ­ina. Refsingar til handa ■eim sem fara ekki eftir hugvillum Gr÷­r˙rbat-neytandanna geta ver­ allt frß hř­ingu, h˙­strřkingu og Ý verstu tilfellum, grřtingu (oftast nota­ fyrir ■ß sem halda framhjß maka sÝnum e­a eru fˇrnal÷mb nau­gana), stundum er h÷nd h÷ggvin af ■eim sem brjˇta vi­mi­ og gildi Gr÷­r˙rbat-samfÚlagsins og Ý vissum tilfellum er manneskja negld ß krosslaga vi­ardrumb Ý ■eirri tilŠtlun a­ vi­komandi deyi fyrir ösyndirö annarra.

Ů˙ heldur eflaust a­ svona uggvŠnlegt fÝknilyf Štti a­ vera ß lista yfir eftirlitsskyld lyf og seljendur ■ess Šttu ß hŠttu a­ vera stungi­ Ý steininn fyrir a­ ota ■essari ˇlyfjan a­ fˇlki. En svari­ er nei. Ůetta lyf er fßanlegt hvar sem er Ý heiminum og ma­ur ■arf meira a­ segja ekki lyfse­il til a­ fß lyfi­. AtvinnudÝlerar eru fj÷lmargir og vinna eftir flˇknu og ßhrifarÝku kerfi. Sumir vinna ß g÷tuhornum me­an a­rir Ý sÚrst÷kum byggingum sem hafa ■a­ eitt a­ markmi­i a­ bjˇ­a Gr÷­r˙rbat til almennings. FßtŠkt fˇlk og ■eir sem eiga um sßrt a­ binda eru sÚrstaklega Ý uppßhaldi hjß Gr÷­r˙rbat-dÝlerum. RÝkisvaldi­ snřr ekki bara blinda auganu a­ ■essari starfsemi heldur beinlÝnis stu­lar ß řmsan mßta a­ Gr÷­r˙rbat-notkun. Ůa­ er gert me­ řmisskonar skattafrÝ­indum og sjßlfvirkum fÚlagsgj÷ldum ˙r rÝkissjˇ­i til handa stofnanna sem ■rÝfast Ý kringum Gr÷­r˙rbat-hef­ina.

Einn af sprengjum÷nnunum Ý BalÝMÚr fannst Úg vera kn˙in til a­ skrifa ■essa grein vegna ljˇsmyndar sem Úg sß. Myndin var af manni me­ ˇvefengjanlegt og innilegt hamingjubros ß v÷rum. Hann var umvafin feginleik vegna yfirvofandi dau­adˇms yfir honum en hann haf­i drepi­ ß hinn hryllilegasta hßtt fj÷lda fˇlks ß paradÝsareyjunni BalÝ. Ůessi brosandi ma­ur haf­i aldrei hitt fˇrnarl÷mb sÝn ß­ur, ■ekkti ■au ekki neitt og bar engan kala til ■eirra ß nokkurn hßtt. Fˇlk sem var vi­statt rÚttarh÷ldin yfir honum var brug­i­ yfir kaldlyndi ■essa manns ■vÝ hann var greinilega himinlifandi. ┌r fasi hans mßtti lesa ˇskaplega gle­i yfir ■vÝ a­ hann yr­i öpÝslarvotturö sem er fyrirbŠri sem hann og hans hˇpi nota sem eftirsˇknarvert ßstand.

Ekki velkjast Ý vafa um a­ ge­veikislegt brosi­ ß v÷rum ■essa manns sem hlakka­i svona ˇskaplega til a­ hitta fyrir byssuk˙lur aft÷kusveitarinnar var bros Gr÷­r˙rbat fÝkils. HÚrna var ß fer­inni venjulegur notandi Gr÷­r˙rbat sem haf­i ßnetjast meiri og har­ari neyslu og sterkara afbrig­i af Gr÷­r˙rbat.

Hva­ sem ■Úr kann a­ finnast um dau­arefsingar er ljˇst a­ ■etta dŠmi er sÚrstakt. PÝslarvŠttisdau­i er sÚrkennileg hefnd til ■eirra sem ■rß hann. Inn Ý ra­ir pÝslarvotta er st÷­ugur straumur og ßhrifin eru geigvŠnleg. Vi­ dau­a hvers pÝslarvotts koma alltaf fleiri sem eru tilb˙nir Ý a­ feta Ý fˇtspor ■ess dau­a.

Ůa­ sem ber a­ hafa Ý huga Ý ■essu tilfelli er a­ vandamßli­ myndi aldrei koma upp ß yfirbor­i­ ef Gr÷­r˙rbat vŠri ekki bori­ Ý b÷rn og ■au lßtin ßnetjast lyfinu, ■vÝ ßhrif ■ess ß b÷rn ska­ar notendur ■ess ß fullor­insßrum. Stundum svo um munar.


Upprunalegu greinina mß finna hÚr. Ůřtt og birt me­ leyfi h÷fundar.

Teitur Atlason 11.08.2008
Flokka­ undir: ( Erlendar greinar )

Vi­br÷g­


Valtřr - 12/08/08 06:02 #

╔g mundi hlŠgja ef a­ ■etta vŠri ■vÝ mi­ur ekki satt.

Loka­ hefur veri­ fyrir athugasemdir vi­ ■essa fŠrslu. Vi­ bendum ß spjalli­ ef ■i­ vilji­ halda umrŠ­um ßfram.