Allar fŠrslur Allir flokkar Sos Um fÚlagi­ ┌rskrßning Lˇgˇ Spjallid@Vantru Pˇstfang Vantru@Facebook Vantru@Youtube Vantru@Twitter

Enn af sagnfrŠ­i og tr˙

Kristni er Ý huga flestra hß­ ■vÝ a­ ßkve­nir atbur­ir hafi Ý raun og veru ßtt sÚr sta­, a­ ■eir sÚu sagnfrŠ­ilegar sta­reyndir. FrŠ­imenn hafa ßtt ■a­ til a­ komast a­ ÷­rum ni­urst÷­um og veikja ■ar me­ grundv÷llinn a­ kennivaldi kirkjunnar og jafnvel hefur veri­ liti­ ß vÝsindi og tr˙ sem andstŠ­ur.

S˙ afsta­a hefst a­ mestu me­ upplřsingastefnunni. Kenningar kirkjunnar taka margar a­ lßta ß sjß og ßkve­in andkristni ver­ur vinsŠl me­al menntamanna. ═ lok 18. aldar er sagnfrŠ­ingurinn mikli Edward Gibbon ekki Ý vafa um a­ kristni var ein af helstu ors÷kunum fyrir hnignun og falli Rˇmvarveldis og gerir ˇspart grÝn a­ galdrakukli frumkristinna.

┴ sama tÝma birtast fyrstu efasemdarit ■řskra gu­frŠ­inga sem rannsaka­ h÷f­u texta biblÝunnar me­ gagnrřnu hugarfari. ┴ nÝtjßndu ÷ld kollv÷rpu­u nßtt˙ruvÝsindin endanlega hinni kristnu heimsmynd og rannsˇknir gu­frŠ­inga og sagnfrŠ­inga ß biblÝutextum sřndi hversu ˇßrei­anlegir ■eir voru.

Nřgu­frŠ­in til bjargar

Kristnin stˇ­ or­i­ verulega h÷llum fŠti og brug­ust gu­frŠ­ingar vi­ ■vÝ me­ nřrri og fjßlslyndari gu­frŠ­i.

Jˇn Helgason var biskup 1916 til 1938 og taldist til nřgu­frŠ­inga. Ekki voru allir sßttir vi­ ■essa nřju stefnu, enda sag­i sÚra ┴rna a­spur­ur a­ enn vŠri biskupinn “allt of ern”.

SamkvŠmt nřgu­frŠ­inni er ekki gert rß­ fyrir a­ neitt Ý BiblÝunni sÚ bˇkstaflega rÚtt heldur beri a­ t˙lka allt sem ■ar stendur og t˙lki ■ß hver fyrir sig. Ekki fŠr kirkjan miki­ hlutverk ■arna og jafnframt vir­ist stutt Ý tr˙leysi enda litu margir svo ß.

Jˇn Helgason gekk til nßms Ý Kaupmannah÷fn og ■ar er enn a­ finna mj÷g svo frjßlslynda rˇttŠka gu­frŠ­inga. Ekki fer miklum s÷gum af ■eim hÚr ß landi.

Fornleifarnar bjarga

Eftir ■vÝ sem veldi Ottˇmana hnigna­i reyndist au­veldara a­ stunda fornleifarannsˇknir Ý PalestÝnu og me­al stˇrmenna sem ■a­ ger­u var W.F. Albright vi­ upphaf 20. aldarinnar. Gengu menn ■ar til verks me­ biblÝuna Ý annarri hendinni en m˙rskei­ina Ý hinni.

Eftir stofnun ═sraelsrÝkis tˇku vi­ menn ß bor­ vi­ Yigael Yadin vi­ rannsˇknum. Markmi­ Yadins og annarra var einnig a­ sta­festa sagnfrŠ­i BiblÝunnar en n˙ Ý ■eim tilgangi a­ r÷ksty­ja yfirrß­ gy­inga Ý PalestÝnu.

Leiti­ og ■Úr munu­ finna er sagt og vÝst er a­ sannanir ß biblÝus÷gum reyndust ß hverju strßi. JerÝkˇ og a­rar borgir sřndu augljˇs merki um innrßs Jˇs˙a, en Ý Megiddo og Hazor fundu menn ummerki um stˇrveldi DavÝ­s og Salˇmons. Hver uppgr÷fturinn ß fŠtur ÷­rum sta­festi sagnfrŠ­i Gamla testamentisins.

Eftir ■vÝ sem m÷nnum var­ kunnugt um ■essar rannsˇknir ß seinni hluta 20. aldarinnar fŠr­ist klerkum kapp Ý kinn og s˙ bylgja strangtr˙na­ar sem gengi­ hefur yfir BandarÝkin undanfarna ■rjß ßratugi e­a svo er ein aflei­ing ■ess a­ n˙ ■ˇttust menn hafa sanna­ BiblÝuna, alla vega fyrri hluta og ■ann sem skiptir mßli fyrir rÝsandi stˇrveldi.

Spennandi tÝmar

Eftir sex daga strÝ­i­ 1967 opna­ist Ýsraelskum fornleifafrŠ­ingum fyrst a­gangur a­ hinum fornu svŠ­um ═sraels og J˙deu eins og ■eim er lřst Ý BiblÝunni en ■au eru ß ■vÝ svŠ­i sem kallast Vesturbakkinn. Nřjum a­fer­um var beitt og tr˙ ß sagnfrŠ­i BiblÝunnar var ekki lengur talin forsenda.

Ůeir Finkelstein og Silberman hafa teki­ saman rannsˇknarni­urst÷­ur sÝ­ustu ßratugi Ý tveimur bˇkum frß 2001 og 2006. ═ stuttu mßli er b˙i­ a­ kollvarpa flestu ■vÝ sem ß undan var gengi­. Nßnast engin ummerki finnast um neitt af ■vÝ sem segir frß Ý BiblÝunni fyrr en komi­ er fram ß 9. ÷ld f.o.t. Enginn ═sraelslř­ur Ý SÝnai, engin innrßs Jˇs˙a, ekkert stˇrveldi DavÝ­s og Salˇmons.

GrÝ­arleg grˇska er ß ■essu svi­i og merkar nřjungar sÝfellt a­ koma fram en ■a­ er sÚrstakt til ■ess a­ hugsa a­ ˇfri­ur sß, sem n˙ stendur yfir Ý PalestÝnu skuli hindra rannsˇknir ß tr˙ver­ugleika ■eirra bˇkar er ˇfri­num olli til a­ byrja me­.


Fyrri grein: SagnfrŠ­i e­a tr˙arbr÷g­

Heimildaskrß: blogg.visir.is/binntho

Greinin birtist Ý FrÚttabla­inu Ý fyrrdag og ß vÝsisvefnum.

Brynjˇlfur Ůorvar­arson 26.08.2007
Flokka­ undir: ( Kristindˇmurinn )

Vi­br÷g­


Gu­jˇn - 26/08/07 14:02 #

Ůetta er frˇ­legur pistill samin af kunnßttumanni. MÚr ■ykir ■a­ hins vegar mikil einf÷ldun a­ rekja orsakir ˇfri­arins til bˇkar. Ůa­ er vissulega mikilvŠgur ■ßttur, en orsakir ˇfri­arins eru fyrst og fremst pˇlitÝskar og lausnirnar eru lÝka pˇlitÝskar.

Menn ver­a finna einhvers konar sanngjarna mßlami­lun. BandarÝkin ver­a a­ leika ■ar stˇrt hlutverk. Best vŠri ef skili­ vŠri milli tr˙ar og stjˇrnmßla Ý arabaheiminum og ■ar teki­ upp lř­rŠ­i. Ůa­ er svo sem ekki vÝst a­ slÝk marki­ nßist en eina lei­in til ■ess er vinsamleg samskipti, vi­skipti og samvinna en ekki styrj÷ld.

Loka­ hefur veri­ fyrir athugasemdir vi­ ■essa fŠrslu. Vi­ bendum ß spjalli­ ef ■i­ vilji­ halda umrŠ­um ßfram.