Allar fęrslur Allir flokkar Sos Um félagiš Śrskrįning Lógó Spjallid@Vantru Póstfang Vantru@Facebook Vantru@Youtube Vantru@Twitter

Heilagur hryllingur V: Krossferširnar

Margir sjį krossferširnar ķ rósraušum bjarma, žegar göfugir riddarar böršust fyrir Jesś Krist viš aš bjarga Landinu helga. Stašreyndin er samt sś aš žessar feršir voru martröš fjöldamorša, naušgana, žjófnaša, eyšileggingar og upplausnar. Žaš var Śrban II pįfi sem įriš 1095 kom saman her til fyrstu krossferšarinnar til aš frelsa helgistaši kristinna frį villutrśarfólki. Slagorš feršarinnar var „Deus Vult“ eša „Gušs vilji“. Dregiš var saman ķ grķšarlegan her vķša um Evrópu og honum stjórnaš af heillandi og kraftmiklum įróšursprestum.

Gott dęmi um ęsinginn og brjįlęšiš var hvernig 2000 manns var safnaš saman ķ Rķnardalnum ķ Žżskalandi. Leištogi žeirra hét Emich af Leiningen, en hann fékk vitrun frį sjįlfum guši til verksins. Įšur en hann leiddi her sinn į brott var įkvešiš aš eyša ógušlegum ķ heimahéraši. Žannig fór her hans um Mainz og Worms auk annarra borga ķ Žżskalandi og drįpu alla gyšinga sem žeir nįšu ķ. Žśsundir manna, kvenna og barna voru žannig drepin įšur en sjįlf krossferšin hófst. Samskonar herferš fóru prestarnir Volkmar og Gottschalk, en žeir stjórnušu fjöldamoršum į gyšingum ķ Prag, Regensburg og Bęjaralandi įšur en fariš var ķ hina eiginlegu krossferš.

Žegar herinn fór af staš lagšist hann eins og plįga žar sem hann fór um. Kristiš fólk ķ Ungverjalandi, Jśgóslavķu og Bślgarķu mįtti žola žjófnaš į mat og vistum. Um fjögur žśsund manns ķ Zemun ķ Jśgóslavķu voru drepin fyrir aš vera ekki samvinnužżšir viš krossfarana. Hluti hersins gafst upp og košnaši nišur ķ Tyrklandi.

En hluti krossfaranna var vel skipulagšur her og varš nokkuš įgengt ķ hernašinum. Žeir afhausušu mśslima og höfšu höfuš žeirra til skrauts. Ķ fyrirsįtinni um Nķkeu, Antķokkķu og Tżre voru allir mśslimar afhausašir ķ nįlęgum bęjum. Eftir sigra krossfara ķ Sżrlandi nęrri Antķokkķu tóku frankneskir krossfarar 500 höfuš meš sér aftur til tjaldbśša sinna. 300 af höfšunum voru stjaksett fyrir utan borgarmörk Antķokkķu og 200 af žeim var slöngvaš inn fyrir borgarmörkin meš valslöngvum. Biskup žessarar krossferšar kallaši žennan verknaš „Skemmtun frį börnum Gušs“. Mśslimar afhausušu žį ķ stašinn kristna ķbśa Antķokkķu og vörpušu höfšum žeirra fyrir fętur krossfarana. 3. jśnķ įriš 1098 brutust krossfararnir svo loks inn fyrir borgarmśrana og slįtrušu öllum ķbśunum.

Eitt af žvķ afkįralegasta ķ krossferšunum var hvernig prestar og biskupar notfęršu sér „fundna“ helga dóma. Žannig žóttust menn finna gripi tengda biblķusögunum og sķšan voru žessir gripir notašir til ęsa menn upp ķ óhęfuverk. Samtals žóttust menn finna yfir 17.000 muni, allt frį brenndum runna frį Móses og fjöšrum śr vęngjum Gabrķel erkiengils til forhśšarinnar af Jesś, og svo mį lengi telja – og allt var žetta nżtt til aš kynda bįl krossferšanna.

Į endanum komust krossfararnir til Jerśsalem. Žeir slįtrušu öllum ķbśum borgarinnar og brenndu öll samkomuhśs gyšinga, full af fólki sem hafši flśiš ķ žau. Raymond af Aguilers skrifaši um žessa atburši: „Glešilega atburši mįtti sjį hvarvetna. Fjöldi mśslima voru afhausašir... Ašrir féllu fyrir örvum eša voru neyddir til aš stökkva af virkismśrum. Enn ašrir voru pyntašir ķ nokkra daga og sķšar brenndir į bįli. Į strętunum lįgu ķ haugum höfuš, hendur og fętur óvinarins. Ķ einni götu lįgu breišur af lķkum manna og hesta... Ķ musteri Salómons voru hestar okkar vęttir blóši upp aš hnjįm, nei, upp aš beisli. Blóš ógušlegra var śt allt, žetta var stórkostlegur dómur Gušs yfir žeim.

Nęstu tvęr aldir tóku mśslimar aftur til baka lönd sem höfšu falliš ķ skaut krossfarana. Įšur en yfir lauk voru farnar sjö krossferšir til Landsins helga. Eins og vanalega hófust žessar feršir meš žvķ aš drepa gyšinga ķ bęjum og borgum ķ Evrópu. Svo var lagt af staš til Landsins helga. Ķ žrišju krossferšinni įriš 1191 įkvaš Rķkharšur ljónshjarta aš taka 3000 börn og konur af lķfi, eftir aš borgin Acre hafši falliš fyrir her hans. Sķšan voru lķk žeirra rist į kviš til aš leita af veršmętum sem ķbśarnir reyndu aš gleypa. Žetta var allt gert meš blessun biskups krossfarana. Ambrós ritaši um žessar ašfarir: „Žeim var öllum slįtraš meš blessun skaparans.“

Įriš 1204 įkvaš pįfinn Innócentķus III aš rįšast į rétttrśnašarkirkjuna ķ Konstantķnópel. Rįšist var į borgina og ķbśar drepnir, naušgaš og veršmętum stoliš. Helgum dómum var ręnt og fęršir pįfaveldinu ķ Róm. Réttlęting pįfa gegn ķbśum Konstantķnópel voru orš Jesś „En žessa óvini mķna, sem vildu ekki aš ég yrši konungur yfir sér, fęriš žį hingaš og höggviš žį frammi fyrir mér“. Eftir žetta var borgin illa varin og féll fyrir landvinningamönnum Tyrkja įriš 1453.

Ein skelfilegasta herförin var barnakrossferšin įriš 1212. Žį žóttust kristnir fręšimenn vera bśnir aš sjį aš Guš myndi žyrma og vernda lķf saklausra barna. Žvķ Jesś sagši „Leyfiš börnunum aš koma til mķn, varniš žeim eigi, žvķ aš slķkra er himnarķki.“ Žannig voru kristin börn send beint ķ opin daušan ķ tilganglausri herför sem nįši aldrei til Landsins helga. Börnin żmist tķndust, drįpust śr hungri eša féllu fyrir óvinaherjum – fyrir utan žau sem voru svo „heppin“ aš vera bara seld ķ įnauš.

Įriš 1291 lauk yfirįšum krossfara ķ Landinu helga en žį nįšu mśslimar sķšasta vķgi krossfaranna, sem var borgin Acre. Žannig lauk tveim öldum af ótrślegu ofbeldi og slįtrunum. Žaš lįgu ekki bara hundruš žśsunda ķ valnum heldur eyšilögšu og brenndu krossfararnir merkileg menningarveršmęti, til dęmis 12.000 talmśd-rit gyšinga og auk fjölda annarra bókmenntaverka žeirra. Nokkrir pįfar reyndu aš blįsa lķfi ķ fleiri feršir en įn įrangurs, aš undanskilinni einni herför Pķusar pįfa V gegn Tyrkjum įriš 1571.

Heimildir: Holy Horrors: An Illustrated History of Religious Murder and Madness eftir James A. Haught, The Dark Side of Christian History eftir Helen Ellerbe

Frelsarinn 26.10.2005
Flokkaš undir: ( Heilagur hryllingur )

Višbrögš


Jón Frķmann - 27/10/05 21:14 #

Žaš mętti halda aš kristnin vęri ekkert nema blóšug saga frį upphafi, en endi kristinnar trśar er vķst ekki ennžį kominn. Žvķ er nś verr.

Lokaš hefur veriš fyrir athugasemdir viš žessa fęrslu. Viš bendum į spjalliš ef žiš viljiš halda umręšum įfram.