Allar fŠrslur Allir flokkar Sos Um fÚlagi­ ┌rskrßning Lˇgˇ Spjallid@Vantru Pˇstfang Vantru@Facebook Vantru@Youtube Vantru@Twitter

Gu­frŠ­in er gervivÝsindi

Steindˇr J. Erlingsson, vinur okkar Vantr˙armanna, efnir ßsamt fleirum til mßl■ings, ■ar sem hann Štlar ß nř a­ fjalla um tr˙ og vÝsindi. Fyrir honum vakir a­ sannfŠra okkur ÷ll um a­ ■etta sÚu ekki andstŠ­ir pˇlar, heldur megi samrŠma ■essi tv÷ ˇlÝku sjˇnarhorn ß heiminn.

R÷k Steindˇrs eru reyndar ekkert sÚrstaklega sterk. Hann mun nefna til s÷gunnar menn ß bor­ vi­ Galileo og Newton, rÚtt eins og vÝsindastarf ■essara manna sÚ ß einhvern hßtt afrakstur tr˙ar ■eirra. N˙ er ■a­ rÚtt a­ vÝsindin ß mi­÷ldum voru meira e­a minna undir hatti kirkjunnar, en ■a­ ■řddi lÝka a­ ekki mßtti halda neinu fram sem fˇr Ý bßga vi­ vi­teknar kenningar hennar. Galileo fÚkk n˙ einmitt a­ kenna ß ■essu, ■egar hann var lßtinn Úta ■a­ ofan Ý sig a­ j÷r­in snerist kringum sˇlu en ekki ÷fugt.

En ■a­ er lÝka anna­ atri­i sem ekki mß gleyma Ý ■essari samrŠ­u tr˙ar og vÝsinda og ■a­ er ■ßttur gu­frŠ­innar.

Gu­frŠ­in gefur sig ˙t fyrir a­ vera alvarleg frŠ­igrein, en er Ý raun ÷rgustu gervivÝsindi. Ůa­ gengur til dŠmis ekki upp a­ gefa sÚr ni­urst÷­una fyrirfram og reyna svo a­ fella alla nřja ■ekkingu undir hana, eins og gu­frŠ­in gerir. Ůegar gu­frŠ­ingar segja til dŠmis BiblÝuna gefa ßkve­in fyrirheit er ■a­ alveg rÚtt og satt, en ■eir fßst ekki um ■a­ hva­an ■essi fyrirheit eru komin, heldur ganga sjßlfgefi­ ˙t frß ■vÝ a­ ■au sÚu komin frß gu­inum sem frŠ­in leitast vi­ a­ ˙tskřra.

Ůarna greinir gu­frŠ­ina ß vi­ tr˙arbrag­afrŠ­ina, e­a eins og ■vÝ hefur veri­ lřst: Gu­frŠ­in sko­ar mßlin innan frß en tr˙arbrag­afrŠ­in utan frß. Og Úg spyr: Er einhver glˇra Ý ■vÝ a­ sko­a mßlin innan frß, me­ haug af gefnum forsendum og Štlast um lei­ til ■ess a­ ■etta dund fßist vi­urkennt sem frŠ­igrein?

Steindˇr vir­ist ekki koma auga ß ■ennan augljˇsa galla gu­frŠ­innar og tr˙arinnar sem slÝkrar. Kannski ß ■essi samrŠ­a vÝsinda og tr˙ar ■ˇ eftir a­ ver­a til gˇ­s, en ■ß ■vÝ a­eins a­ gu­frŠ­in tileinki sÚr vÝsindaleg vinnubr÷g­ og byrji ß a­ spyrja grundvallarspurninga Ý sta­ ■ess a­ ganga ˙t frß ˇr÷kstuddum forsendum sem gefnum.

┴ me­an ■essi frŠ­igrein ßstundar ekki vÝsindaleg vinnubr÷g­ er tˇmt mßl a­ tala um a­ ■essir tveir heimar, vÝsindi og gu­frŠ­i, eigi eitthva­ sameiginlegt, hva­ ■ß vÝsindi og tr˙.

Birgir Baldursson 01.10.2005
Flokka­ undir: ( Kristindˇmurinn )

Vi­br÷g­


Hjalti (me­limur Ý Vantr˙) - 01/10/05 17:09 #

╔g man n˙ ekki hvort hann minntist ß tr˙ Galileos, en hann benti ß a­ Newton hafi veri­ mj÷g tr˙a­ir. :)


Birgir Baldursson (me­limur Ý Vantr˙) - 01/10/05 17:42 #

Kannski misminnir mig, en ■a­ kemur ˙t ß eitt, Galileo er talandi dŠmi um ■a­ ■egar vÝsindin ß mi­÷ldum ßttu Ý v÷k a­ verjast fyrir tr˙arbr÷g­unum.

┴ rß­stefnu um svipu­ efni Ý beindi Úg spurningu til Steindˇrs um hvort hann gŠti nefnt einhver dŠmi um a­ tr˙ hef­i leitt af sÚr ■ekkingu ß ver÷ldinni. Og hann nefndi Newton og ■yngdarl÷gmßli­!


Lßrus Vi­ar (me­limur Ý Vantr˙) - 01/10/05 19:07 #

N˙ vil Úg ekki tala fyrir Steindˇr en kannski var hann a­ tala um ■a­ hva­ rak Newton og fleiri samtÝ­armenn hans ßfram Ý sÝnum rannsˇknum. Ůeir voru a­ reyna a­ skilja hvernig gu­ haf­i stillt af gangverk alheimsins og nß ■annig a­ kynnast honum betur.


Matti (me­limur Ý Vantr˙) - 01/10/05 19:28 #

Vandamßli­ vi­ mßlflutning Steindˇrs er a­ ■vÝ hefur aldrei veri­ haldi­ fram, a­ ■vÝ Úg best veit, a­ tr˙a­ir menn geti ekki stunda­ vÝsindi. Ůessi or­rŠ­a Steindˇrs er a­ mÝnu mati strßma­ur settur upp til a­ ganga Ý augun ß tr˙m÷nnum.


Birgir Baldursson (me­limur Ý Vantr˙) - 03/10/05 04:59 #

╔g er a­ hlusta ß uppt÷ku ß Talst÷­inni, ■ßtt sem Úg held a­ heiti Gull÷ndin. Ůar er veri­ a­ rŠ­a vi­ Steindˇr og fleiri um ■etta mßl■ing.

Steindˇr segist Štla a­ sřna fram ß a­ vÝsindi og tr˙ hafi ekki alltaf ßtt Ý strÝ­i. En Ý nŠstu setningu segir hann eitthva­ ß ■essa lei­:

VÝsindin eins og vi­ ■ekkjum ■au Ý dag voru ekki til ß mi­÷ldum.

Hallˇ Steindˇr! VÝsindin eins og vi­ ■ekkjum ■au voru ekki til ■egar ävÝsindiô og tr˙ voru Ý harmˇnÝu. Ůau vÝsindi sem fÚllu a­ tr˙nni voru ekki sekkj˙lar, ■etta voru jafnvel ■a­ sem Dungal kallar äheil÷g vÝsindiô og ■a­ var n˙ meira bulli­.

Jß, ■etta er einn stˇr strßma­ur.

╔g spyr: Hafa hin sekkj˙lar vÝsindi, vÝsindin sem ur­u til eftir a­ ■au greindu sig frß tr˙nni, ekki alltaf ßtt Ý strÝ­i vi­ tr˙na? Hefur tr˙in, (■etta ˇr÷krŠna kerfi ˙tlei­slu ß ranghugmyndum) eitthva­ fram a­ fŠra ■eirri markvissu rannsˇknarvinnu sem fellur undir raunvÝsindi okkar daga?

RÚtt Ý ■essu (Ý ■Šttinum) var Steindˇr a­ mˇtmŠla ■vÝ sem Popper ß a­ hafa vi­haft um ■au vÝsindi sem ekki falla undir raunvÝsindi - a­ ■au sÚu gervivÝsindi. ╔g held a­ hann sÚ eitthva­ a­ misskilja hlutina illillega. HugvÝsindin beita vÝsindalegri a­fer­, rannsˇknarvinnu og tilraunum, rÚtt eins og raunvÝsindin. Ůau eru ■vÝ undir ■eim vÝsindalega hatti sem gu­frŠ­in er ekki, ■.e. ganga ekki ˙t frß ˇr÷kstuddum forsendum, heldur lei­a ni­urst÷­una ˙t me­ vÝsindalegum vinnubr÷g­um.

H˙n er undarleg ■essi ßrßtta Steindˇrs, a­ spyr­a hugvÝsindin vi­ a­fer­afrŠ­i gu­frŠ­innar. Ůetta tvennt ß lÝti­ skylt.


Birgir Baldursson (me­limur Ý Vantr˙) - 03/10/05 05:24 #

Og n˙na var Steindˇr a­ mˇtmŠla meintum or­um Dawkins um a­ vÝsindin vŠru b˙in a­ afsanna tilvist skapara. Ekki hef Úg ■a­ ß takteinum hvort Dawkins hafi lßti­ slÝk or­ falla me­ ■essum hŠtti og reyndar grunar mig a­ ■arna sÚ enn einn strßma­urinn hjß Steindˇri.

SÚ mark takandi ß ■rˇunarkenningunni hefur h˙n hraki­ ■ß fullyr­ingu j˙dˇkristinna a­ ma­urinn sÚ fenginn fram samkvŠmt plani. Ůa­ er ekkert Ý ■rˇunars÷gunni sem bendir til ■ess, heldur eru ■a­ ■vert ß mˇti breytilegar a­stŠ­ur sem blindandi mˇta framrßs tegundanna. Ůa­ er rÚtt sem Steindˇr segir a­ vÝsindin hafi ekkert a­ segja um tilvist gu­a yfir h÷fu­, en hitt er anna­ mßl a­ gu­ BiblÝunnar fŠr ekki sta­ist.

Ertu viss um ■a­, Steindˇr, a­ Dawkins hafi ekki ßtt vi­ ■etta?


Hjalti (me­limur Ý Vantr˙) - 03/10/05 10:28 #

Steindˇr hefur lÝka sagt Ý grein:

En sannar kenning Darwins um nßtt˙rlegt val a­ Gu­ sÚ ekki til? A­ mati ■eirra fÚlaga [Dawkins og Dennett-Hjalti]gerir h˙n ■a­ svo sannarlega.
╔g man eftir ■vÝ a­ hann hafi sagt a­ ■rˇunarkenningin geri gu­ ˇ■arfan til ■ess a­ ˙tskřra "h÷nnun" Ý nßtt˙runni og a­ hann skilji ekki hvers vegna einhver sÚ tr˙a­ur ef hann skilur ■rˇunarkenninguna.

En a­ hann haldi a­ ■rˇunarkenningin afsanni "gu­" held Úg a­ sÚ risastˇr strßma­ur. En ■a­ vŠri gaman a­ sjß hvort Steindˇr gŠti bent ß hvar Dawkins heldur ■essu fram.


Steindˇr J. Erlingsson - 03/10/05 15:18 #

Ůa­ er gaman a­ sjß a­ Úg vek vi­br÷g­ hjß ykkur, en eins og fyrri daginn eru ■au ekki svara ver­. Bendi ykkur ß tvŠr greinar eftir mig sem koma ˙t eftir eina e­a tvŠr vikur. Ínnur mun birtast Ý Kirkjuritinu og hin ß vef GlÝmunnar ß Kistan.is. Eftir lestur ■eirra geti­ ■i­ haldi­ ßfram ykkar "mßlefnalegu" umrŠ­u um sko­anir mÝnar.


Matti (me­limur Ý Vantr˙) - 03/10/05 15:48 #

Ůa­ er gaman a­ sjß a­ Úg vek vi­br÷g­ hjß ykkur, en eins og fyrri daginn eru ■au ekki svara ver­.

lol


Birgir Baldursson (me­limur Ý Vantr˙) - 03/10/05 16:53 #

Hva? Ertu ekki einu sinni til Ý a­ huglei­a hvort sannleikskorn geti leynst Ý ■essari gagnrřni? Er ■etta ■ß ÷ll frŠ­imennskan?

Ů˙ veldur mÚr vonbrig­um, Steindˇr.

Loka­ hefur veri­ fyrir athugasemdir vi­ ■essa fŠrslu. Vi­ bendum ß spjalli­ ef ■i­ vilji­ halda umrŠ­um ßfram.