Allar frslur Allir flokkar Sos Um flagi rskrning Lg Spjallid@Vantru Pstfang Vantru@Facebook Vantru@Youtube Vantru@Twitter

Af hverju ekki a krefjast sannana?

Um sustu helgi kom aukabla me Morgunblainu merkt Fermingar. Enda ekki seinna vnna, nsta leyti er tmabil ar sem unglingar landsins, flestir en ekki allir, undirgangast stafestingu skrnarheitum snum og jta tr Jes og Gu. Og tt einhverjir su ef til vill aallega hugsandi um Playstation 2 og iPod og ekki gefandi hugann a trmlum, er vst a einhver ungmenni eru me fermingunni a taka kvrun trarlegum efnum. kvrun til framtar.

egar a v kemur a velja lfsskoanir, leita flestir til rkhugsunar, skynsemi og vsinda. a hefur veri sannreynt a tungli er ekki r grnum osti. Ef einhver heldur slku fram er v venjulegast teki sem hverju ru grni, enda til staar sannanir fyrir ru. Vi gngum t fr v a lgml elisfrinnar su algild lgml, vi gefum okkur a a yngdarafli s til staar jafnt slandi sem Nepal, vi gefum okkur a a vatn s efnasamband tveggja vetnissameinda og einnar srefnissameindar og vi gngum t fr v a a komi dagur eftir ennan dag. Allt okkar lf gefum vi okkur einhverjar tilteknar forsendur sem vi kllum vitneskju og hgum okkur samrmi vi r. Vi vitum af yngdaraflinu og hgum okkur samrmi vi a, til dmis me v a ba til og nota fallhlfar. Vi gngum t fr v a morgun komi nr dagur og hgum okkur samrmi vi a, til dmis me v a gera langtmatlanir fjrmlum. Vi notum tiltekna viurkennda vitneskju, vsindin, til ess a ba til heimsmynd sem vi notum til a hega okkur daglega lfinu.

Og egar vi tkum essa kvrun byggjum vi v hva hefur veri sanna og hva afsanna me vsindalegum htti. Kenningum sem settar hafa veri fram en afsannaar, svo sem kenningin um ljsvakann, er einfaldlega hafna. Nema trmlum.

trmlum virist krafan um snnun hreinlega urfa a vkja. Hvers vegna? v vera eir a svara sem tra yfirskilvitlegar verur svo sem Gu. Menn halda v fram a tr feli ekki sr krfu um vsindalega snnun. a er illskiljanlegt, ar sem heimsmynd okkar gengur t vitneskju, vsindi og sannanir a ru leyti. eir sem tra tilvist meints Gus geta engar sannir frt fram fyrir tilvist hans. Neita llum skorunum ar a ltandi og segja a Gu s allsstaar. Ef Gu er allsstaar, hvers vegna kemur hann ekki fram og sannar tilvist sna? Hvers vegna mlist Gu ekki egar vsindamenn rannsaka heiminn?

v var haldi fram pistli DV um daginn a trin Gu vri haldreipi sem flk gti gripi til egar mti bls. Og reynt a nota a sem rksemd fyrir v a trlausir mttu ekki taka tt umrum um trml. Ef til vill taka einhverjir tr egar astur eru erfiar. a er svo sem skiljanlegt v geta menn bi kennt einhverjum um og bei einhvern utanakomandi um hjlp. En a er ekki snnun fyrir v a Gu s til. a er ekki rttlting fyrir framhaldandi tilvist trar Gu.

ll getum vi mennirnir lent eim astum a reyni. Vibrgin eru jafn misjfn og vi erum mrg. Sumir gefast upp mean arir berjast vi asturnar. Sumir horfast augu vi hlutina mean arir loka augunum og ylja stafestlega a allt muni lagast. a a nota astur bor vi veikindi ea slysfarir til a reyna a rttlta tr yfirnttrulega veru snir einna best hvers konar vrn hinir truu eru. a a trlaus maur veri traur egar reynir felur a ekki sr a hann veri bnheyrur ea a erfileikunum ltti einhvern htt. a a halda v fram er svona lka og a segja a a s betra a sprauta alla sjklinga me pum heldur en a nota lyf til a lkna . Trin getur ef til vill gert mann sttari vi rlgin, en a er alls ekki vst. vert mti getur trin auki kvalirnar me v a f menn til a pna sjlfa sig me sjlfsskunum um a Gu s a refsa eim fyrir a hafa ekki tra ng.

En hva me sem eru n egar trair og vera fyrir erfileikum? Hva er ar ferinni? Er Gu bara a prfa ? Ea tru eir ekki ngu heitt? Sumir eir sem eru trair fara a efast egar erfileikarnir banka dyrnar. Spyrja sig hv Gu hafi yfirgefi . Og hvort yfirhfu s til nokkur Gu.

a er ekkert elilegt vi a a menn spyrji sig um tilvist meints Gus. a er ekkert a v a menn spyrji um sannanir fyrir tilvist Gus. a er ekkert trbo af hlfu trlausra. a heitir upplst umra um trarbrg og um umheiminn. Upplst umra er ein aferin vi a beita skynseminni. Og er maurinn ekki skynsemisvera?

Jn Einarsson 13.03.2005
Flokka undir: ( Hugvekja )

Vibrg


rur Sveinsson - 13/03/05 12:54 #

Fri g um og boai a tungli vri r grnum osti er ekki vst a v yri teki sem hverju ru grni. Vri g stafastur essari skoun minni gti g enda geveikrahli. Hi sama myndi hins vegar ekki koma fyrir mig fri g um og boai tr gu.


Kri Svan Rafnsson (melimur Vantr) - 13/03/05 14:59 #

J tli maur s ekki orin flagslega samdauna essum mismun. Geveikur einstaklingur talar vi snilega vini t gtu og er stungin geveikrahli en egar prestur gerir a sama altari er ekkert gert.

etta hefur lklega eitthva a gera me hef. Ef eitthva asnalegt er bi a gerast ngu lengi breytist a gamla hef. t fr eim stipli er oftast gengi t fr v a san a a er hef s fyrirbri kei og ekkert asnaleg, v tmin hefur slpa hi asnalega burtu og einungis hi ga haldi sig. Sem er nttrulega ekkert vst egar svo spurningalaus viring er borin fyrir hefum til a birja me.


Ragnar Geir Brynjlfsson - 13/03/05 15:18 #

Hvernig vri n a leggja grna ostinn og geveikistali aeins til hliar og skoa etta t fr fleiri hlium.

trmlum virist krafan um snnun hreinlega urfa a vkja. Hvers vegna? v vera eir a svara sem tra yfirskilvitlegar verur svo sem Gu. Menn halda v fram a tr feli ekki sr krfu um vsindalega snnun. a er illskiljanlegt, ar sem heimsmynd okkar gengur t vitneskju, vsindi og sannanir a ru leyti. eir sem tra tilvist meints Gus geta engar sannir frt fram fyrir tilvist hans. Neita llum skorunum ar a ltandi og segja a Gu s allsstaar. Ef Gu er allsstaar, hvers vegna kemur hann ekki fram og sannar tilvist sna? Hvers vegna mlist Gu ekki egar vsindamenn rannsaka heiminn?

a hefur margoft veri reynt a sanna a Gu s til. Sem dmi m nefna Aquinas (1) ea Anselm (2). Sannanir eirra hafa veri hraktar. Mnnum hefur ennfremur ekki tekist a sanna a Gu s ekki til. (3). a a tla a sanna tilvist ea ekki tilvist Gus me rkfrina eina a vopni er lklega af flestum tali leysanlegt vandaml og ekkingarfrilega relt. Maur sem tki skorun um a sanna ea afsanna tilvist Gus yri lkast til litinn fkunnandi og tki httu um a vera a athlgi. Reyndar er hgt er a benda strfrileg sannindi frumsetningakerfi sem greinilega eru snn en ekki er hgt sanna. a geri Kurt Gdel ri 1931. (4). Sumir hafa tlka etta sem svo a snnun standi ekkingarfrilega veikar en sannindi egar kemur a slkum frumsetningakerfum.

Vsindi dagsins dag eru raunvsindin, a sem er mlt, vegi og skoa. N vill svo til a ekktur kennismiur alheimsvsindum Stephen W. Hawking hefur fjalla um etta agengilegan htt. Hann segir: The laws of science, as we know them at present, contain many fundamental numbers, like the size of the electric charge of the electron and the ratio of the masses of the proton and the electron The remarkable fact is that the values of these numbers seem to have been very finely adjusted to make possible the development of life. (bls. 125) og sar: So long as the universe had a beginning, we could suppose it had a creator. But if the universe is really completely self-contained, having no boundary or edge, it would have neither beginning nor end: it would simply be. What place, then for a creator? (bls. 141) (5). Samkvmt essum ummlum virist Hawking hreint ekki tiloka tilvist Gus heldur vert mti minnist hann oft hann. (g bendi a formli bkarinnar er eftir Carl Sagan).

Trin getur ef til vill gert mann sttari vi rlgin, en a er alls ekki vst. vert mti getur trin auki kvalirnar me v a f menn til a pna sjlfa sig me sjlfsskunum um a Gu s a refsa eim fyrir a hafa ekki tra ng.

Vera m a hgt s a finna slk grimmlynd trarbrg ea flk sem hefur misskili eitthva grundvallaratrium. Ertu hr a vitna flagsfrirannsknir ea hverjar eru heimildir nar fyrir essum frleik?

En hva me sem eru n egar trair og vera fyrir erfileikum? Hva er ar ferinni? Er Gu bara a prfa ? Ea tru eir ekki ngu heitt? Sumir eir sem eru trair fara a efast egar erfileikarnir banka dyrnar. Spyrja sig hv Gu hafi yfirgefi . Og hvort yfirhfu s til nokkur Gu.

Trleysinginn frgi David Hume tkst vi svipaa spurningu riti snu Samrur um trarbrgin. Hann nefnir fjgur skilyri sem eymd og bl heimsins stafi fr. Mlppa hans Fln segir bls. 171: Eigum vi a segja a essi skilyri su ekki nausynleg og eim hefi auveldlega mtt breyta, egar heimurinn var skapaur? Fllumst , a vri unnt a grundvalla gsku gudmsins g vi svipaa gsku eirri mannlegu einhverjum viunandi rkum fyrirfram, mundu fyrirbrin sem g hef lst, hversu hagst sem au eru, ekki ngja til ess a kollvarpa v meginatrii, heldur gtu au vel veri samrmanleg v me einhverjum ekktum htti. g er ngu mikill efasemdamaur til a viurkenna, a rtt fyrir allar rkfrslur mnar kunni hin illu fyrirbri a vera samanleg slkum eigindum, sem gerir r fyrir. En vissulega geta au aldrei sanna essar eigindir. (bls. 172) (6).

Afstaa hinna truu er vel ekkt. g fer ekki slma hr vegna tmaskorts.

Heimildir: 1) http://www.fordham.edu/halsall/source/aquinas3.html 2) http://www.fordham.edu/halsall/source/anselm.html 3) http://www.infidels.org/library/modern/jeff_lowder/ipnegep.html 4) http://www.miskatonic.org/godel.html 5) A Brief History of Time. Stephen W. Hawking (1988). 6) Samrur um trarbrgin. Hi slenska bkmenntaflag, 1972.


rur Sveinsson - 13/03/05 16:17 #

Eins og ur segir er innlegg Ragnars hugavert, srstaklega tilvitnunin David Hume. Ein helstu rk trleysingjans gegn gui, a.m.k. gum gui, eru einmitt au a vri gu til vri heimurinn ekki jafnvondur og hann er. En Hume viurkennir sem sagt a allt bli heiminum geti veri samanlegt algum gui.

Jja, a etta geti ekki gagnast truum snnun v a gu s til geta eir allaveganna beitt essu til a hrekja fullyringar trleysingja, tlaar til ess a afsanna tilvist gus.


rur Sveinsson - 13/03/05 16:18 #

Grundvallarmunurinn v a boa tr eitthva yfirskilvitlegt og boa a tungli s r grnum osti, svo a dmi s teki, er auvita s a hi fyrrnefnda er tiloka a afsanna en a hi sarnefnda er svo rkilega sanna a s snnun verur ekki hrakin.

ess vegna eru eir sem raunverulega tra v rtt fyrir a vera komnir til vits og ra a tungli s r grnum osti (su eir anna bor til) haldnir slkri ranghugmynd a eir hljta a vera haldnir gesjkdmi. Hi sama gildir auvita ekki um hina truu. eirra tr hefur heldur ekki veri afsnnu neinn htt svo a beinharar, vsindalegar sannanir su auvita vandfundnar, eins og Ragnar bendir hugaveru innleggi snu. stafar tr eirra mrgum tilvikum af flagslegri innrtingu bernsku en ekki brengluum hugsanatengslum sjkum huga.

Hva sem v lur er tr hi yfirnttrlega sennilega svo sterk sumum tilvikum a jarar vi einhvers konar geveilu. Hva til a mynda me sem fara samkomur hj Benny Hinn og svoleiis knum og raunverulega tra v a ar hljti flk lkningu meina sinna? Slk afstaa eirra sem sjkir eru arf reyndar ekki a stafa af neinni geveilu heldur skhyggju sem skrist af bgum astum eirra (svipa og ef trlaus maur tekur upp v a kalla gu egar hann verur fyrir strfalli lfinu). Sams konar afstu annarra gesta slkum samkomum er hins vegar ekki hgt a skra sama htt. Er ekki hgt a sl v fstu a um heilbriga ranghugmynd s a ra?

ar sem g er ekki lknisfrilega menntaur tla g ekki a skera r um a. Hins vegar er alveg ljst a ann eiginleika mannsins a geta tra einhverju, svo a engar beinharar sannanir su fyrir v, er hgt a misnota mjg lalegan htt eins og dmin sanna.


rur Sveinsson - 13/03/05 16:22 #

Fyrri frslan mn, essi sem byrjar : Eins og ur segir, tti a vera undan eirri sem kemur eftir.


rur Sveinsson - 13/03/05 16:23 #

eftir eirri sem kemur eftir, vildi g sagt hafa.


Hjalti (melimur Vantr) - 13/03/05 20:25 #

Mnnum hefur ennfremur ekki tekist a sanna a Gu s ekki til. (3). a a tla a sanna tilvist ea ekki tilvist Gus me rkfrina eina a vopni er lklega af flestum tali leysanlegt vandaml og ekkingarfrilega relt.
Engum hefur heldur tekist a afsanna tilvist lfa og snilegra bleikra einhyrninga. En a er hgt a afsanna tilvist margra "gua" til dmis er tilvist gua me mtsagnakennda eiginleika mguleg. Einnig er hgt a afsanna ara gui, svo sem gu sem kemur alltaf veg fyrir a gls brotni. Ea gui sem koma alltaf veg fyrir mannskar flbylgjur, eins og hinn kristni gu, en hann a vera algur og almttugur. ljsi ess er tilvist kristna gusins alveg jafn heimskuleg og tunglostur.
„The laws of science, as we know them at present, contain many fundamental numbers, like the size of the electric charge of the electron and the ratio of the masses of the proton and the electron… The remarkable fact is that the values of these numbers seem to have been very finely adjusted to make possible the development of life.“
Hawking veldur mr vonbrigum v etta er eitt af heimskulegustu rkunum sem til er. Minnir mann pollinn sem segir a holan jrinni hljti a hafa veri hnnu fyrir hann. Pollurinn passar j nkvmlega holuna.


uloop - 13/03/05 21:37 #

essi frsla mn rauninni a vera undan upphafsfrslunni. eftir henni kmi svo essi hr athugasemd. Sem yri undan urnefndri frslu, me v skilyri, a hn yri send inn eftir sjlfri sr!

...afsakii mig, en g bara var! :-)


Birgir Baldursson (melimur Vantr) - 14/03/05 00:34 #

Hva sem v lur er tr hi yfirnttrlega sennilega svo sterk sumum tilvikum a jarar vi einhvers konar geveilu.

etta kalla g gjarna mevitaa skn fvisku.


Ragnar Geir Brynjlfsson - 14/03/05 20:05 #

Ea gui sem koma alltaf veg fyrir mannskar flbylgjur, eins og hinn kristni gu, en hann a vera algur og almttugur. ljsi ess er tilvist kristna gusins alveg jafn heimskuleg og tunglostur.

Kemur hinn kristni Gu veg fyrir flbylgjur? Aldrei hef g heyrt nokkurn prest ea prelta halda v fram. hltur a vera a vitna einhvern ltra-srtrarmann.

Vi skiljum kristnina greinilega ekki eins. Kristnir gera ekki krfu a Gu s einskonar spermann sem stgi niur og komi tpu me almtti snu. Vi skiljum hann vntanlega annig flest a hann hvetji hvern og einn persnulega til a hefja ntt lf me v a byrja v a breyta sjlfum sr og gera heiminn annig betri.

Hann leyfir jningar en fyrir v hefur hann snar stur sem vi vitum ekki um. essi trarafstaa getur frt aukinn kraft v me essu mti m lta svo a jningar su ekki tilgangslausar.

Kveja, RGB.


Matti . (melimur Vantr) - 14/03/05 20:11 #

essi trarafstaa getur frt aukinn kraft v me essu mti m lta svo a jningar su ekki tilgangslausar.
r urfi a lesa Birting.


Ragnar Geir Brynjlfsson - 14/03/05 20:35 #

r urfi a lesa Birting.

Gur punktur Matti. Birtingur er hsdeila bjartsnisheimspeki Leibniz a vi bum besta heimi allra heima. (1) En a sem g er a tala um er fjarri kenningum Leibniz sem lesa m um hr, auk ess a lesa Birting sem g tek undir me Matta a flestir ttu a gera.

(1) http://www.geocities.com/Athens/Olympus/5599/literature/candide.html


Birgir Baldursson (melimur Vantr) - 14/03/05 21:19 #

essi trarafstaa getur frt aukinn kraft v me essu mti m lta svo a jningar su ekki tilgangslausar.

Heimspeki eymdarinnar enn og aftur. Fullkomlega silaus afstaa. Lestu samnefnda ritger rbergs.


Hjalti (melimur Vantr) - 14/03/05 22:06 #

Hann leyfir jningar en fyrir v hefur hann snar stur sem vi vitum ekki um.
Ef a sr mann vera a berja ltinn krakka, gtiru alveg sagt: "Hann hefur snar stur sem vi vitum ekki um".

En ef engar stur virast vera fyrir v a maurinn er a berja krakkann er heiarlegt og elilegt a viurkenna a etta s bara vondur maur sta ess a gefa upp einhverja "ekkta stu".

Gu, verandi almttugur og algur, tti a koma veg fyrir risaflbylgju, allt gott flk myndi gera a. Hvers vegna geru hann a ekki?


Birgir Baldursson (melimur Vantr) - 14/03/05 22:48 #

A hann ereggi til :)


ThorvaldurJo - 15/03/05 00:25 #

Jbb hann er vst,svo sannarlega til. Rm 1/18-20.


Kri Svan Rafnsson (melimur Vantr) - 15/03/05 02:08 #

Reynir. a er samt ekki ng a rttlta einhverja skoun t fr v hve mikilli huggun og hlfun fr veruleikanum hn gefur. Heldur verur hn a byggja eitthverju haldbru ekki bara t fr lngun ryggi. Sannleiksgildi skoanna/mla ekki a fylgja eftir duttlungum manna me slarangist og ryggi. a frekar a fylgja aferum eins og t.d hlutlausri skoun, athugun, hugun og gagnrnni endurskoun. 2+2 vera ekki 5 tt mig langi a. a er alltaf 4. Sem sagt h mnum duttlungum (og endurskilgreiningum).


lafur S - 15/03/05 03:36 #

Trin getur ef til vill gert mann sttari vi rlgin, en a er alls ekki vst. vert mti getur trin auki kvalirnar me v a f menn til a pna sjlfa sig me sjlfsskunum um a Gu s a refsa eim fyrir a hafa ekki tra ng.

g var a lesa um daginn pistil Arnar Brar Vesturbjarblainu ar sem hann talar um syndasekt, unglyndi sem geti bitna lkamlegri heilsu flks. Segir hann slfringa og gelkna ekki hfa til a mehndla kvillann og a svona vandi veri ekki leystur nema samflagi vi Gu kirkju hans.

Hvort sem eitthva er til essu hj honum ea ekki, er hr prestur a tala um neikvar afleiingar trar.


Birgir Baldursson (melimur Vantr) - 15/03/05 10:51 #

ThorvaldurJo: etta vers Rmverjabrfinu er ekki snnun, heldur rkstudd fullyring.


Birgir Baldursson (melimur Vantr) - 15/03/05 10:52 #

Sr rn Brur ekki byrgina sem felst gjrum hans, ar sem hann innrtir flki syndahugmyndir sem valda svo lkamlegum kvillum? Sr hann ekki a betra er a sleppa bara innrtingunni?

Loka hefur veri fyrir athugasemdir vi essa frslu. Vi bendum spjalli ef i vilji halda umrum fram.