Allar frslur Allir flokkar Sos Um flagi rskrning Lg Spjallid@Vantru Pstfang Vantru@Facebook Vantru@Youtube Vantru@Twitter

Munurinn kenningu og tilgtu

g tek ansi oft eftir v samrum mnum vi bi trmenn og ara a menn gera ekki alltaf greinarmun hugtkunum kenningu og tilgtu. ljsi ess a eir telja etta eitt og sama fyrirbri tekst eim svo a gera lti r rkilega rkstuddum vsindakenningum eim forsendum a etta su n eftir allt "bara kenningar".

a er str munur essu tvennu:

Tilgta er stahfing sem sett er fram n nokkurs rkstunings. vsindaheiminum er stugt veri a setja fram prfanlegar (hrekjanlegar) tilgtur, enda eru r ekkert anna en r frju hugmyndir sem rannsakendur kasta fram eim tilgangi a lta r reyna.

Tilgtur mtti ess vegna lka kalla spurningar.

egar bi er a setja fram tilgtu er hn tekin og prfu. Gerar eru a henni afsnnunaratlgur me beinum tilraunum ef a er hgt, annars er notast vi beinar prfanir. Ef tilgta stendur af sr afsnnunaratlgur me olanlegum htti og hgt er a sna me sterkum rkum fram lkindi fyrir v a hn s, a hluta ea heild sinni, snn er hn sett fram sem vsindakenning. a ir einfaldlega a hn innihaldi ngu mikil sannindi til a kenna megi hana sem slk.

ar til anna kemur ljs.

Sjaldnast er a annig a vsindakenningar tskri allt, su endanlegar. Iulega tekst mnnum a finna eim galla og tefla fram betri og sannari tgfu en fyrri niurstur sndu. etta ferli liggur einfaldlega eli vsindanna og er burarsinn allri framrun og ekkingu mannkynsins.

Innan trarbraganna eru jafnan settar fram stahfingar sem eru hrekjanlegar. ar af leiir a slkar fullyringar, sem oft eru daglegu tali kallaar kenningar n ess a vera a, geta aldrei talist neitt meira en tilgtur.

ri oft er a bori upp menn, egar eir lta uppi a eir ahyllist vsindakenningu, a eir tri hana, rtt eins og trmaur kaupir trar"kenningar" blindni. annig er v ekki fari, heldur er nr a kalla etta rkstudda sannfringu. Og slk sannfring hefur a a auki til sns gtis a um lei og njar rkstuddar upplsingar berast sem uppfra fyrri kenningar, ea jafnvel kollvarpa eim, taka menn v fagnandi, v um lei vita eir aeins meira um heiminn en fyrr.

Vona a einhver s n upplstari um essi hugtk, kenningu og tilgtu.

Birgir Baldursson 06.12.2004
Flokka undir: ( Vsindi og tr )

Vibrg


Steindr J. Erlingsson - 06/12/04 02:20 #

a er gott a ber muninn tilgtu og kenningu tal v mjg algengt er a essu tvennu s rugla sama. g fjalla nlega um etta atrii Vsindavefnum er g svarai spuringunni Er runarkenningin bara kenning ea er hn stareynd? og fleiri tengdum spurningum.


Andrs - 06/12/04 14:19 #

Vel sagt, g hef einmitt stai mig a v a tskra etta sama sfellu hinum msu spjallsum netinu, aallega virum vi amerska skpunarsinna.


orsteinn Bragason - 06/12/04 21:49 #

Eins og gur maur sagi.; EFIST UM ALLT Skrates. um 460 fk


Rkkvi - 11/12/04 00:42 #

Gott hj ykkur a koma me ennan punkt. Til dmis er runarkenningin kenning, v hn er rkstutt lkan sem a minnsta kosti virist ganga upp. runarkenningin hefur lka ann kost a hafa forsprgildi um vissar astur.

Skpunar"kenningin" er ekki kenning. Hn er bara stahfing n nokkurs rkstunings ea skringa um hvernig kerfi virki, ea hva a hugsanlega leii af sr framtinni.


Julio - 21/12/04 17:23 #

a er gaman a rekast essa umru hr um muninn tilgtu og kenningu. a kemur mr reyndar vart a essi skilningur sem hr birtist hugtkunum (og virist nokku yfirvegaur og rkstuddur) gengur nokku berhgg vi r skilgreiningar sem g las og tamdi mr hskla.

Samkvmt mnum skilningi er kenning ekki anna en hugmynd um heiminn, rkstudd ea rkstudd, hversdagsleg ea frileg. Tilgtur (gjarnan prfanlegar) eru settar fram til a renna stoum undir kenningu, en almennt er tali a ekki s hgt a "sanna" kenningu, aeins renna sfellt fleiri stoum undir hana (i heyri t.d. aldrei vsindamenn tala um a e- s "vsindalega sanna" - slkt heyrist helst auglsingum). Hins vegar er hgt a afsanna kenningu, en slkt verur tilefni til nrrar kenningar.

Helsta skorun vsindamanna, ekki sst flagsvsindum, er a setja fram prfanlegar tilgtur, sem tengjast raunverulega eirri kenningu sem eir vilja renna stoum undir. g gti t.d. sett fram kenningu a Jn laaist a karlmnnum, sett svo fram "prfanlegu" tilgtu a ef g kmist nttbori hans rkist g hommaklmbl. etta myndi renna stoum undir kenninguna, en a yrfti miki fleiri tilgtur til a gera hana mjg trveruga (hann gti t.d. hafa veri a geyma au fyrir brur sinn).

Ng bili.


Birgir Baldursson (melimur Vantr) - 22/12/04 02:11 #

a virist vera einhver nnur skilgreining kenningu innan flagsvsindanna en raunvsindanna. Vsindakenning er aldrei rkstudd hugmynd, heldur alltaf niurstaa prfarar tilgtu (tilgtna jafnvel). Sj t.d. etta svar Vsindavefnum, etta fer ekkert milli mla.

annig mynd hugdetta n um kynhneig Jns dmi nu ekki flokkast undir kenningu innan raunvsindanna, heldur tilgtu. Og tilgta essi er hrekjanleg og v hgt a prfa hana.

Loka hefur veri fyrir athugasemdir vi essa frslu. Vi bendum spjalli ef i vilji halda umrum fram.