Allar fŠrslur Allir flokkar Sos Um fÚlagi­ ┌rskrßning Lˇgˇ Spjallid@Vantru Pˇstfang Vantru@Facebook Vantru@Youtube Vantru@Twitter

Hverjir vilja lßta blekkja sig?

Hßskˇli ═slands

Í­ru hverju undanfarna ßratugi, en oftar undanfarin ßr Ý tengslum vi­ fyrirlestra mÝna um tr˙ og tr˙arbr÷g­ ß al■jˇ­legum rß­stefnum Ý BandarÝkjunum og Evrˇpu ß svi­i tr˙arvÝsinda og lÝffrŠ­i mannlegs atferlis hef Úg hitt gu­frŠ­inga.

Ůeir eru sÚrfrŠ­ingar Ý mßlum gu­a, m.a. skapara og einrŠ­isherra himins og jar­ar, ■.e. gu­s Gy­inga (Jehovah) og sÝ­ar einnig gu­s kristinna og rÝkis- og hergu­s Rˇmverja samkvŠmt ßkv÷r­un einrŠ­isherra (um 300) me­ tilheyrandi ˇlřsanlegum ofsˇknum gegn ÷llum ÷­ruvÝsi ■enkjandi. SÝ­an einnig gu­s M˙hame­str˙armanna (nŠrri 700, kalla­ur Allah). LÝklega Šttu­ frß einrŠ­isrÝki Egypta barst ■essi uppßhaldsspegilfyrirmynd einrŠ­isherra hinga­ (um 1000) ľ ß sver­soddi einrß­s konungs ľ um 850 ßrum fyrir ■rˇunarkenningu Darwins og 900 ßrum ß­ur en mannkyni­ vissi hva­ stj÷rnu■oka var hva­ ■ß um 100 milljar­a slÝkra, hver me­ um 100 milljar­a stjarna.

Ofannefndir gu­frŠ­ingar tr˙a ekki ß tilveru neinna gu­a, heldur ekki ■ess sem gat einkason me­ konu annars, en lÚt deyja ß rˇmversku pyntingadrßpstŠki rÚtt eins og ■au hundra­ b÷rn sem n˙ deyja ˙r hungri ß hverri klukkustund. En ■eir eru sammßla um mikilvŠgi ■ess a­ halda vitgr÷nnum og ˇstřrilßtum lř­num (sumir s÷g­u skrÝlnum) Ý skefjum og til ■ess vŠru tr˙ og tr˙arbr÷g­ ■rautreynd tŠki. Hafa ■eir e.t.v. meiri tr˙ ß mßtt blekkinga en upplřsingar og lř­rŠ­is?

═ bernsku heyr­i Úg presta rÝkiskirkjunnar lřsa ľ sem heil÷gum sannleika ľ tilveru almßttugrar ˇsřnilegrar ofurveru, sem ■eir vŠru fulltr˙ar fyrir. Ůeir fullyrtu jafnvel a­ manngŠska vŠri hß­ tr˙ ß ofurveruna, sem sjßlfri allt leyfist, en enga ßbyrg­ ber. SÚrhvert barn, sem ekki tr˙­i ■eim s÷g­u ■eir hafa hrokafullt hjarta, jß, hrokafullt barnshjarta. SlÝkt gleymist seint og andlegt ofbeldi gagnvart b÷rnum ßsamt ˇteljandi ÷­rum vo­averkum ■jˇna ˇsřnilegu ofurverunnar, m.a. gagnvart b÷rnum, koma ˇhjßkvŠmilega upp Ý hugann.

Ofur■jˇnarnir hafa flestir fengi­ menntun sÝna vi­ Gu­frŠ­ideild H.═. og ■vÝ ßhugavert a­ kynnast vi­horfum gu­frŠ­inga ■ar. StˇrafmŠli eins helsta lŠrimeistara deildarinnar var­ nřlega tilefni opinnar rß­stefnu um gu­frŠ­ileg mßlefni Ý fundarsal Ůjˇ­minjasafnsins. RŠ­umenn voru frŠ­imenn ˙r řmsum greinum s.s. gu­frŠ­i, verkfrŠ­i og l÷gfrŠ­i. ═ lokaumrŠ­unni spur­i Úg ■vÝ hva­ vŠri um yfirnßtt˙rulegar verur vi­ deildina. Sv÷rin komu hiklaus og skřr. Fyrst svara­i kvenprestur, sem mun vera doktor Ý gu­frŠ­i frß BandarÝkjunum, og sag­ist h˙n ekki vilja kannast vi­ neitt anna­ en nßtt˙ruleg fyrirbrig­i. Strax ß eftir svara­i sß er stˇrafmŠli­ ßtti. äŮa­ eru engar yfirnßtt˙rulegar verur hjß okkurô, sag­i hann og leit um lei­ spyrjandi m.a. til hˇps gu­frŠ­inga ß svi­inu. Enginn andmŠlti og hann bŠtti vi­: äVi­ erum bara a­ t˙lka gamla textaô. Hann kva­ ■ˇ tilveru kirkjunnar verjandi en ■ß mest vegna minningarŠ­anna.

Gu­frŠ­ingar H.═. virtust ■annig jafn vantr˙a­ir og ofannefndir starfsbrŠ­ur ■eirra, sem og nßnast allir me­limir Ý VÝsindaakademÝum BandarÝkjanna og Bretlands. (Sjß ôGood Without God: What a Billion Nonreligious People Do Believeö, eftir Greg Epstein, 2009. Sjß www.hbl.hi.is/religion.)

Hva­an hafa ■ß prestarnir ■etta sem ■eir kalla heilagan sannleika um almßttuga, ˇsřnilega og einrß­a ofurveru sem allt viti og allt hafi skapa­? Var ■a­ aldrei uppßskrifa­ af gu­frŠ­ingum Gu­frŠ­ideildar H.═. ■ar sem menn bara t˙lka gamla texta rÚtt eins og a­rir t.d. Eddu e­a ═slendingas÷gur og Šttu e.t.v. a­ upplřsa almenning um? Ůa­ vir­ist ˇfŠrt a­ fullyr­ingar um ˇsřnilegar ofurverur o.s.frv. geti virst ß ßbyrg­ helstu vÝsinda- og frŠ­astofnunar ■jˇ­arinnar. ١ hÚr tÝ­kist rÝkiskostu­ rÝkiskirkja, rÝkistr˙arbr÷g­ og rÝkistr˙bo­ ß 21. ÷ld, vir­ist ˇhugsandi a­ hßskˇli taki nokkurn ■ßtt Ý a­ ginna almenning og fß jafnvel fßtŠka til a­ lifa og strita Ý ˇraunverulegum heimi me­ lofor­um um borgun sÝ­ar ľ Ý ÷­ru lÝfi ľ sem einnig er lofa­. Hverjir sjß Ý slÝku samfÚlagssto­ og hverjir grundv÷ll si­fer­is?

Nřlega sag­i skÝr­ur og fermdur reykvÝskur verslunareigandi um fimmtugt mÚr a­ hann bŠ­i til Gu­s daglega, en hafna­i ■rˇunarkenningu Darwins: äH˙n stenst ekki,ô sag­i hann. äT÷kum t.d. ketti. Svo lengi sem menn muna hafa kettir bara veri­ kettirů og sama gildir um mennô. (Einnig tungumßlakunnßtta hans var hverfandi.)

Ăttu frekar a­rar hßskˇladeildir a­ koma a­ innt÷ku (fermingu) ungs fˇlks inn Ý n˙tÝmaheim fullor­inna m.a. me­ raunverulegri ßherslu ß hei­arleika, lßgmarks■ekkingu var­andi uppruna og ■rˇun alls lÝfs og um aldur, stŠr­ og ger­ alheimsins? A­ bÝ­a Ý ßratugi eftir betur menntu­um kynslˇ­um vir­ist ekki lengur ßsŠttanlegt heldur ■arf ■jˇ­arßtak ľ Ý ■ßgu alls almennings.

Greinin var send til birtingar Ý FrÚttabla­inu en birtist ß VÝsi.is Ý dag. Birtist ß Vantr˙ me­ leyfi h÷fundar.

Magn˙s S. Magn˙sson 16.04.2012
Flokka­ undir: ( Hßskˇlinn )

Vi­br÷g­


Matti (me­limur Ý Vantr˙) - 16/04/12 12:42 #

RÝkiskirkjupresturinn og stjˇrnlagarß­sma­urinn sÚra Írn Bßr­ur vÝsar ß grein Magn˙sar ß Facebook sÝ­u sinni.


Jˇn Magn˙s (me­limur Ý Vantr˙) - 16/04/12 15:04 #

Írn Bßr­ur hjˇlar beint Ý manninn og sakar hann um f˙sk fyrir ■a­ eina a­ benda rÚttilega ß a­ gvu­inn hans sÚ ekki til.


Arnold - 16/04/12 15:14 #

Ůetta fˇlk vill aldrei rŠ­a kjarna mßlsins. "FrŠ­in" ■eirra ganga ˙t ß hvernig er nokkur m÷guleiki ß a­ rŠ­a ekki kjarna mßlsins. Ůessi vi­br÷g­ Arnar Bßr­ar eru dŠmiger­ og fyrirsjßnleg. Gaspur og grenj.


JohannV (me­limur Ý Vantr˙) - 16/04/12 23:12 #

Er sÚra Írn ekki bara a­ benda ß skort ß Gu­frŠ­imenntun vi­ H═. Gengur ekki ef ■eir eru b˙nir a­ tÝna "yfirnßtt˙rulegu verunni" ;)


Lßrus Vi­ar (me­limur Ý Vantr˙) - 17/04/12 02:48 #

Alltaf sÚrstakt ■egar gu­frŠ­ingar svara gagnrřni ß ■ann veg a­ hÚr sÚ um illa lesinn einstakling a­ rŠ­a og vÝsa Ý eitthva­ lesefni eftir gu­frˇ­a h÷funda. Einn ß ■a­ til a­ vÝsa Ý ■řskar bˇkmenntir!

Skemmtileg grein annars, allir ■umlar upp.


Arnar Sigur­ur - 17/04/12 09:16 #

Ůessi umrŠ­a hjß Aulabßr­ er drepfyndin!


EirÝkur Kristjßnsson (me­limur Ý Vantr˙) - 17/04/12 10:11 #

╔g skil hvernig kattamanninum lÝ­ur. Einu sinni horf­i Úg ß kaktus Ý heilt sÝ­degi og ekkert ger­ist. Ůessi ■rˇunarkenning er greinilega ß villig÷tum.


Jˇn Steinar - 17/04/12 19:52 #

╔g sÚ a­ ■arna Facebook■rŠ­inum mŠla menn me­ hreinsunum Ý Hßskˇla ═slands. Ůa­ vir­ist styttra Ý mi­aldir en margan grunar.

Getur einhver frŠtt mig um ■Ússa meginsynd Magn˙sar a­ beita fyrir sig "FreudÝskri Tr˙arbrag­at˙lkun". Hva­ er ■a­ og hversvegna er h˙n svona ofsalega lummˇ og gamaldags Ý ljˇsi ■ess a­ fleira hefur veri­ rannsaka­ og rita­ s.l. 100 ßr. Eins og Fr˙ Anna GrÚtarsdˇttir setur svo mennta­ hÚr fram. Ericson, Winnecott og Rizzuto geta kannski frŠtt okkur um ■etta, hverjir sem ■eir n˙ kunna a­ vera.:D


Teitur Atlason - 17/04/12 22:54 #

HÚrna er eitthva­ um Rizzuto.

http://yalepress.yale.edu/Yupbooks/book.asp?isbn=9780300075250

HÚr er wiki um Winnecott

http://en.wikipedia.org/wiki/Donald_Winnicott

╔g fann ekkert um Ericson, enda algengt nafn. Spurning um a­ Arna GrÚtarsdˇttir leggi or­ Ý belg um ■essi ■rj˙ sem nefnd eru.


Sveinn ١rhallsson - 17/04/12 22:57 #

Fyndi­ hvernig kristni er svo svakalega flˇkin a­ ■a­ er a­eins ß fŠri mikilla frŠ­imanna a­ tala um hana, helst a­eins ■ß sem hafa lesi­ ßkve­nar bˇkmenntir, oftar en ekki skrifa­ar ß sÝ­ustu 100 ßrum e­a svo (svo ekki sÚ tala­ um a­ ■eir ■urfi a­ hafa ßkve­nar sko­anir lÝka au­vita­). Ůegar hentar eru hins vegar 95% ═slendinga kristnir...


┴sgeir (me­limur Ý Vantr˙) - 18/04/12 11:24 #

H˙n er vŠntanlega a­ tala um Erik Erikson, ekki Ericson (■ˇ a­ Úg geti au­vita­ ekki veri­ viss).


Matti (me­limur Ý Vantr˙) - 18/04/12 13:03 #

Írn Bßr­ur me­ frˇ­leg ummŠli.

Írn Bßr­ur Jˇnsson Vi­ ver­um a­ gera vanda­ar og frŠ­ilegar kr÷fur ... til H═ og allra Š­ri menntastofnana. Ůessi svonefndi ärannsˇknarprˇfessorô talar mj÷g frjßlslega um ■rˇu­ frŠ­i og vir­ist fßkunnandi ß svi­i gu­frŠ­i svo dŠmi sÚ teki­. Hver skyldi fjßrmagna st÷­u hans?

  1. Er ■etta ekki dßlÝti­ hrokafullt hjß Erni Bßr­i? Hva­a kr÷fur uppfyllir hann sjßlfur?

  2. Hva­a ß ■essi spurning um fjßrm÷gnun a­ ■ř­a? VŠri ■etta t˙lka­ sem hˇtun ef Úg myndi skrifa ■etta?


Jˇn Magn˙s (me­limur Ý Vantr˙) - 18/04/12 14:22 #

Hann er nßtt˙rulega a­ vega a­ starfi hans me­ ■vÝ a­ dylgja um a­ sß sem fjßrmagnar starfi­ hans Štti a­ hugsa sig tvisvar um. ╔g les ekkert anna­ en hˇtun ˙t ˙r ■essum or­um.


Magn˙s Magn˙sson - 19/04/12 14:23 #

╔g var a­ sjß ■essi ummŠli sˇknarprestsins og gu­frŠ­ingsins rÚtt n˙na og ■Štti gaman a­ vita hvar ■au birtust. Tal einhvers um a­ mÝnn frŠ­ilegi grundv÷llur o.s.frv. sÚ freudian sřnir einungis barnalega vankunnßttu. ╔g kynnti mÚr au­vita­ Freud snemma Ý hßskˇlanßmi, en eins og svo ˇtal margir vÝsindamenn hef Úg alltaf veri­ anti-freudian svo ■etta tal er beinlÝnis ■a­ sem enskumŠlandi kalla "hillarious" (og myndi raunar vekja kßtÝnu hjß sumum kunningja minna).

Blekkingameistarar tr˙arbrag­anna eru jafnan tilb˙nir me­ hvers kyns "mystfications" m.a. fßrßnlegar tlvÝsanir Ý ˇtr˙legustu rit og ■a­ gjarna­ gagnvart fˇlki sem aldrei neitt les e­a hefur lesi­. Ůeir segjast j˙ sumir beinlÝnis tr˙a ß mikilvŠgi "mystfications" og taka ■ar sumir starf sitt alvarlega.

┴ ■eim litla bˇkalista sem eg hef komi­ upp, www.hbl.hi.is/religion mß ■ß m.a. finna bˇkina "The Biology of Religious Behavior" ■ar sem Úg rita­i einn kafla. Ůessi bˇk hefur n˙ veri­ ritrřnd Ý fur­um÷rgum al■jˇ­legum frŠ­itÝmaritum sem var­a religion og ummŠli jafnt gu­frŠ­inga sem annara vÝsindamanna veri­ einkar jßkvŠ­.

╔g hef svolÝti­ veri­ a­ vona a­ sumum gu­frŠ­ingum myndi sßrna skrif mÝn um ■ß og koma a­eins ˙t ˙r ■agnarskßpnum og afsanna ßsakanir um um ■ßtt÷ku Ý blekkingarleik gagnvart grandalausu gˇ­u fˇlki, en lÝtil von er eflaust til ■ess.

Enn hva­ var­ar minn bakgrunn mß t.d. Ý ofannefndri bˇk lesa um minn n˙ alllanga vÝsinda- og frŠ­imannsferil, en Úg hef m.a. gegnt st÷­u deputy director vi­ MannfrŠ­istofnunina ß MuseÚ de l'Homme Ý ParÝs og hßskˇlaprˇfessorsst÷­um vi­ ParÝsarhßskˇla (sßlarfrŠ­i og lÝffrŠ­ideildir). ╔g neyddist til a­ sn˙a aftur til ═slands af fj÷lskyldußstŠ­um, en hef reynt a­ lifa ■a­ af ■ˇ Š­sta menntasofnunnin hÚr vŠri ■ß Ý raun ÷rsmßr "undergraduate school" (en frßbŠrar framfarir ■ar sÝ­an).

╔g er EKKI gu­frŠ­ingur og hef sannarlega hvergi haldi­ ■vÝ fram, enda hef­i Úg ■ß sÝ­ur afla­ mÚr vÝsindalegrar ■ekkingar ß atferli manna og annara dřra (■ˇ aldrei a­ vita ■vÝ n˙tÝma gu­frŠ­ingar telja sig oft vÝsindamenn me­ opinn huga). Mannkyni­ břr loks yfir nřrri alv÷ru ■ekkingu var­andi jafnt hugsun sem atferli, ekki sÝst fÚlagslegt, ■÷kk sÚ vÝsindalegum rannsˇknum; lÝffrŠilegra, sßlfrŠ­ilegra, mannfrŠ­ilegra, fÚlagsvÝsindalegra og taugavÝsindalegra - en raunar einnig ß svi­i sagfrŠ­i, gu­frŠ­i, fornleyfafrŠ­i o.fl. Ůa­ eru alveg nřjir tÝmar hva­ var­ar mannlega ■ekkingu og fyrir ■ß sem fengi­ hafa a­gang a­ henni ver­ur varla aftur sn˙i­ til barnalegrar hjßtr˙ar og hvers kyns endema, van■ekkingar, hindurvitna og tr˙arbrag­a fornaldar.

PSPS. MÚr ■ˇtti heldur mi­ur a­ ritstjˇrnin breytti a­ mÚr ˇspur­um inngangi greinar minnar ■annig a­ ekki var­ sÚ­ a­ ŠtÝ­ var um sama gu­inn a­ rŠ­a. Getur s˙ sta­reynd fari­ Ý taugarnar ß einhverjum? MÚr er sagt a­ ritstjˇrinn sjßlfur sÚ prestsonur?


Matti (me­limur Ý Vantr˙) - 23/04/12 13:06 #

UmmŠli Arnar Bßr­ar er a­ finna ß fÚsbˇkarsÝ­u hans.


١r­ur Ingvarsson (me­limur Ý Vantr˙) - 23/04/12 13:22 #

┴ lÝnan a­ vera:

Ůeir eru sÚrfrŠ­ingar Ý mßlum skapara og einrŠ­isherra himins og jar­ar [...]


Brynjˇlfur Ůorvar­arson (me­limur Ý Vantr˙) - 25/04/12 07:04 #

Virkilega flott grein! ╔g held a­ gu­frŠ­ingar hljˇti almennt a­ vera mj÷g ßhyggjufullir um framtÝ­ina, h÷fnun ß blekkingarvefnum ver­ur sÝfellt algengari og kristni (sem og ÷nnur skipul÷g­ tr˙arbr÷g­, t.d. Ýslam) eru ß hr÷­u undanhaldi.

Loka­ hefur veri­ fyrir athugasemdir vi­ ■essa fŠrslu. Vi­ bendum ß spjalli­ ef ■i­ vilji­ halda umrŠ­um ßfram.