Allar fŠrslur Allir flokkar Sos Um fÚlagi­ ┌rskrßning Lˇgˇ Spjallid@Vantru Pˇstfang Vantru@Facebook Vantru@Youtube Vantru@Twitter

Eru lÝfrŠnt rŠktu­ matvŠli hollari en ÷nnur?

GrŠnmeti

ŮvÝ er oft haldi­ fram a­ lÝfrŠnt rŠktu­ matvŠli sÚu hollari en "venjuleg" matvŠli. Ekki alls fyrir l÷ngu var ■vÝ t.a.m. haldi­ fram Ý heilsukßlfi FrÚttabla­sins a­ lÝfrŠn matvŠli vŠru 40 sinnum nŠringarrÝkari en ÷nnur. Svipu­ gÝfuryr­i hafa heyrst ß­ur frß ■eim sem hafa atvinnu af ■vÝ a­ selja heilbrig­an lÝfstÝl. En er eitthva­ hŠft Ý ■essum sta­hŠfingum heilsug˙r˙anna, og hva­ segja ■Šr rannsˇknir sem ger­ar hafa veri­ ß mßlinu?

NŠringarsnau­ar sta­hŠfingar

═ umfangsmikilli samantekt Joseph D. Rosen sem birtist Ý tÝmaritinu Comprehensive reviews in food science and food safety Ý maÝ sÝ­astli­num kemur fram a­ Ý flestum tilfellum ■ar sem talsmenn fyrir lÝfrŠnt rŠktu­um matvŠlum sta­hŠfa um auki­ nŠringargildi mi­a­ vi­ ÷nnur matvŠli er lÝti­ sem ekkert ß bak vi­ yfirlřsingarnar. Stundum eru sta­hŠfingarnar ekki bygg­ar ß neinum g÷gnum, og ■vÝ bara skot ˙t Ý lofti­. Oftar er ■ˇ byggt ß einhverjum rannsˇknum, en ■Šr eru Ý flestum tilfellum illa unnar e­a ekki ritrřndar (Rosen, 2010).

Ůegar bera ß saman ni­urst÷­ur rannsˇkna ß ßkve­nu svi­i er gjarnan beitt a­fer­ sem ß Ýslensku hefur veri­ k÷llu­ allsherjargreining (meta-analysis). A­fer­in felst Ý ■vÝ a­ rřna margrar rannsˇknir sem fjalla um sama vi­fangsefni og taka saman ni­urst÷­ur ■eirra me­ t÷lfrŠ­ilegri greiningu. Me­ ■essarri a­fer­ er hŠgt a­ ßtta sig ß hverjar heildarni­urst÷­ur rannsˇkna ß ßkve­nu svi­i eru, jafnvel ■ˇtt ni­urst÷­ur einstakra rannsˇkna sÚu misvÝsandi.

Alan D. Dangour og fÚlagar hafa nřlega gert tvŠr rannsˇknir af ■essu tagi ■ar sem nŠringargildi og hollusta lÝfrŠnna matvŠla eru tekin fyrir.

Munurinn lÝtill sem enginn

═ fyrri rannsˇkninni sem birtist 2009 voru ni­urst÷­ur rannsˇkna ß nŠringargildi lÝfrŠnt rŠkta­ra matvŠla kanna­ar. Teknar voru saman ni­urst÷­ur 55 rannsˇkna og bendir allsherjargreining ß ni­urst÷­unum til ■ess a­ enginn munur sÚ ß nŠringargildi lÝfrŠnt rŠkta­ra matvŠla og annarra. ÍrlÝtill munur reyndist vera ß innihaldi milli lÝfrŠnt rŠkta­s grŠnmetis og "venjulegs", en munurinn var sitt Ý hvora ßttina eftir efnum og ekki svo mikill a­ ■a­ hef­i ßhrif ß raunverulegt nŠringargildi matvŠlanna (Dangour o.fl., 2009).

Seinni rannsˇknin, sem birtist Ý j˙lÝ sÝ­astli­num, beindist a­ hollustu lÝfrŠnt rŠkta­ra matvŠla, ■.e. hvort neysla lÝfrŠnt rŠkta­ra matvŠla hef­i gˇ­ ßhrif ß heilsu fˇlks umfram neyslu matvŠla sem rŠktu­ eru me­ hef­bundnum a­fer­um. Eftir leit Ý nŠr 100.000 frŠ­igreinum fundust einungis 12 greinar sem taldar voru hŠfa k÷nnun af ■essu tagi og gßfu ni­urst÷­ur ■eirra ekki tilefni til a­ Štla a­ heilsusamlegra sÚ a­ neyta lÝfrŠnt rŠkta­ra matvŠla en annarra. Vegna ■ess hve fßar rannsˇknirnar voru ■ˇtti h÷fundum ekki ßstŠ­a til a­ framkvŠma eiginlega allsherjargreiningu en ■ˇ ■ykir ■eim ljˇst a­ ekki sÚu enn til g÷gn sem sřni a­ lÝfrŠnt rŠktu­ matvŠli sÚu hollari en ■au sem rŠktu­ eru me­ hef­bundnum a­fer­um (Dangour o.fl., 2010).

Ef eitthva­ er a­ marka rannsˇknir ß svi­inu er ■vÝ ljˇst a­ harla lÝtil innistŠ­a er fyrir digurbarkalegum yfirlřsingum heilsug˙r˙anna og a­ lÝti­ fŠst fyrir peninginn ■egar rßndřrt, lÝfrŠnt rŠkta­, fŠ­i ratar ofan Ý matark÷rfuna Ý sta­ ■ess venjulega.


Heimildir:

Baldvin Írn Einarsson 25.10.2010
Flokka­ undir: ( KjaftŠ­isvaktin )

Vi­br÷g­


Bj÷rg - 25/10/10 13:01 #

Monsanto hefur erf­abreitt korn Ý mikklu kappi og hefur patenta­ ˇgrinni af frŠjum (eignast nßtt˙ru?) og eru ofan ß allt a­ terrorisa alla bŠndur sem vilja ekki rŠkta kornin ■eirra og bŠndur sem eru m÷gulega a­ endurplanta frŠjin eftir sÝ­ustu uppskeru. Ůeir banna bŠndum a­ nřta frŠin eins og hef­ er fyrir, bˇndinn ver­ur a­ kaupa rßndřr frŠ Ý hvert skipti. Ůetta er ˇmannlegt fyrirtŠki og er ekki a­ gera gˇ­a hluti fyrir erf­abreyttan mat. UmrŠ­an um lÝfrŠnt og erf­abreytingu er komin svo rosalega ˙t fyrir efni­, fari­ a­ lÝkjast tr˙arbr÷g­um! "Mitt er hollara!" "Nei mitt!" "Nei mitt!!" :P LÝfrŠnt rŠkta­ er frßbŠrt en ekki allir hafa efni ß ■vÝ og erf­abreitt matvŠli ■urfa ekki endilega a­ vera slŠm, ■a­ er fyrirtŠki­ Monsanto sem er a­ erf­abreita ßn tillit til nßtt˙runnar og neita a­ jßta nokkur mist÷k og reka alla vÝsindamenn sem hafa komi­ me­ athugasemdir. ╔g hef ekkert ß mˇti erf­abreittum mat, Úg held ■a­ ■urfi bara a­ taka einkarÚttinn Ý burtu, ■˙ getur ekki eignast og stjˇrna­ nßtt˙runni, ■a­ ■arf a­ loka Monsanto og leifa vÝsindam÷nnunum a­ vinna ■etta rÚtt me­ tilliti og vir­ingu, ekki grŠ­gi og ˇ■olinmŠ­i. MŠli me­ heimildarmyndinni "The world according to Monsanto" - http://video.google.com/videoplay?docid=6262083407501596844#


B - 25/10/10 13:08 #

Sta­hŠfingin um a­ lÝfrŠnt rŠktu­ matvŠli sÚu nŠringarrÝkari er einfaldlega r÷ng, eins og kemur fram. Ůau geta hinsvegar haft řmis konar hli­ar ßhrif eins og hŠrri andoxunarvirkni (sem kemur lÝka fram Ý ■essum pappÝrum).

Ůetta var lengi a­al s÷lu punkturinn fyrir lÝfrŠnt, Úg veit ekki hva­an allar ■essar fullyr­ingar um auki­ nŠringargildi komu.


Baldvin (me­limur Ý Vantr˙) - 25/10/10 16:16 #

Andoxunarefnin, jß, hafa lengi veri­ s÷lupunktur fyrir lÝfrŠnt rŠkta­, ■ˇ a­ enn sÚ ˇljˇst hva­a ßhrif ■essi efni hafa nßkvŠmlega ß lÝkamann.

En samkvŠmt Rosen er einmitt afskaplega lÝti­ til af g÷gnum til a­ sty­ja ■a­ a­ lÝfrŠnt rŠktu­ matvŠli innihaldi meira magn andoxunarefna en ÷nnur matvŠli. Anna­ hvort hefur munurinn ekki reynst t÷lfrŠ­ilega marktŠkur e­a a­ mŠlingarnar hafa veri­ galla­ar.

Hann tekur sem dŠmi rannsˇkn sem sřndi a­ lÝfrŠnt rŠktu­ Kiwi innhÚldu mun meira af andoxunarefnum en ■au sem ekki voru lÝfrŠnt rŠktu­. Rannsakendurnir tˇku ekki me­ Ý reikninginn a­ mikill meirihluti andoxunarefnanna var Ý hÝ­inu, sem er ˇŠtt. Ůegar innihald aldinkj÷tsins eins var mŠlt hvarf munurinn.

Rosen bendir einnig ß a­ mikill munur sÚ ß andoxunarefnainnihaldi Ý uppskeru milli sta­a og ßra, og ■annig geti lÝfrŠnt rŠkta­ grŠnmeti rŠkta­ ß einum sta­ og einum tÝma haft innihaldi meira af andoxunarefnum heldur en "venjulegt" grŠnmeti rŠkta­ ß nŠsta bŠ ß sama tÝma. ┴ri­ eftir getur dŠmi­ svo sn˙ist vi­. Ůessu til stu­nins vÝsar hann Ý rannsˇknir ger­a ß ferskjum ßrin 2004 og 2005, ■ar sem nßkvŠmlega ■etta mynstur kom fram.


Kßri - 25/10/10 17:41 #

■a­ er erfitt a­ r÷krŠ­a ■essi mßl me­ svona lÝti­ milli handanna. ╔g bř Ý BandarÝkjunum og hÚr vir­ist m÷nnum miki­ Ý mun a­ sannfŠra fˇlk um ßgŠti lÝfrŠnt rŠkta­ra vara. Flestar rannsˇknir sem Úg heyri af (a­allega gegnum frÚttaveitur ■vÝ mi­ur) eru mj÷g afmarka­ar. T.d. "LÝfrŠnt rŠktu­ KalifornÝu-jar­aber innihÚldu 5 sinnum meira af vÝtamÝnum en ˇlÝfrŠnt rŠktu­" sem segir manni svosem ekki neitt. Penn og Teller ger­u eftirminnilegan Bullshit-■ßtt um lÝfrŠn matvŠli en ma­ur treystir n˙ ekki alltaf ■eim ßgŠtu herram÷nnum.


Inga Hrund - 25/10/10 17:53 #

Margir velja lÝfrŠnt til a­ řta undir minni notkun ß skordřraeitri og minni lyfjanotkun Ý b˙fjßrrŠkt.


Baldvin (me­limur Ý Vantr˙) - 25/10/10 18:57 #

Minni lyfjanotkun, kannski, en ■a­ er ekki minni notkun ß skordřraeitri Ý lÝfrŠnni rŠktun.

Skordřraeitrin sem notu­ eru eru "nßtt˙ruleg", sem ■ř­ir a­ ■a­ ■arf a­ nota ■au oftar og ■ar af lei­andi meira af ■eim.

Nßtt˙ruleg skordřraeitur ■urfa alls ekki a­ vera neitt minna eitru­ en ÷nnur skordřraeitur.

En ■a­ er efni Ý annan fyrirlestur ...


Brynjar Írn Ellertsson (me­limur Ý Vantr˙) - 25/10/10 19:48 #

╔g er svo miki­ sammßla ■essari grein. Ůeir sem halda ■vÝ fram a­ lÝfrŠnt rŠkta­ sÚ hollara ■urfa a­ fara a­ sřna fram ß ■a­! Og ■a­ vill ■annig til a­ ■a­ er ekkert a­ ßstŠ­ulausu sem m÷rg matvŠli eru gerilsneydd og unnin a­ einhverju leiti ■ar sem ef ■a­ vŠri ekki gert gŠti ■a­ Ý sumum tilfellum valdi­ sj˙kdˇmum td. eins og mjˇlkurv÷rur.


Snaevar - 25/10/10 19:56 #

╔g hÚlt n˙ a­ a­alr÷kin fyrir lÝfrŠnni rŠktun a­ ■ar vŠri ma­ur a­ for­ast skordřraeitur og ofnotkun tilb˙ins ßbur­ar! LÝfrŠnt rŠkta­ir ßvextir lÝta amk oft verr ˙t en ■eir sem eru rŠkta­ir ß hefbundin hßtt og eru minna girnilegir. Ofnotkun ß ßbur­i er alvarlegt vandamßl sem lÝfrŠnn landb˙na­ur vonandi vinnur gegn. ╔g ■ekki ekki til hva­a skordřravarnir eru leyf­ar innan lÝfrŠns landb˙na­ar, en Úg hÚlt a­ ■a­ vŠru ■ß a­alega efni sem vŠru sannanlega ekki ska­leg og brotna ni­ur fljˇtt, sem og t.d. a­ nota skordřr sem bor­a ÷nnur skordřr (vespur sem drepa bla­lřs t.d.). ┴ sama hßtt vonast ma­ur til a­ betur sÚ fari­ me­ dřrin ß lÝfrŠnum b˙g÷r­um en Ý hef­bundinni kj÷tverksmi­juframlei­slu.


Ragnar (me­limur Ý Vantr˙) - 25/10/10 20:48 #

Skordřraeitursr÷kin eru afskaplega lÚleg. Ůetta er algert snefilmagn af skordřraeitri sem eftir situr ß ßv÷xtunum og grŠnmetrinu ■egar komi­ er ˙t Ý b˙­ a­ ■a­ getur bara ekki haft nein ßhrif ß mannslÝkamann. Ůetta er ■annig snefilmagn a­ ef vi­ Štlu­um a­ hafa ßhyggjur af ■vÝ magni ■ß ■yrftum vi­ lÝka a­ hafa ßhyggjur af ■eim nßtt˙rulegu eiturefnum Ý v÷runum sjßlfum sem mun meira er af (blßsřra Ý eplasteinum o.s.frv.).

Ůa­ er mun meiri ßstŠ­a til a­ hafa ßhyggjur af sveppa- og bakterÝusmiti ß grŠnmeti og ßv÷xtum frß framlei­endum sem hafa af einhverjum undarlegum ßstŠ­um kosi­ a­ sleppa a­ nota skordřra- og sveppaeitur.


Snaevar - 26/10/10 03:59 #

Snefilefni af skordřraeitri er bara a­eins of miki­ ■egar ■a­ eru b÷rnin ■Ýn sem bor­a ■etta. Ůa­ eru margar rannsˇknir sem sřna a­ snefilefni af ■essari ger­ safnast upp Ý lÝkamanum ef ■˙ bor­ar ■au oft og geta haft slŠm ßhrif ß b÷rn. ╔g fletti bara upp einni nřlegri grein um ■etta: http://ehp03.niehs.nih.gov/article/info:doi/10.1289/ehp.1002044 "Several reports (Schettgen et al. 2002, Lu et al. 2006a; 2006b; 2008; 2009) have clearly demonstrated the significant contribution of dietary intakes to the overall OP and pyrethroid pesticide exposure in children and highlighted the critical need to quantify the health risks associated with the low but chronic daily exposures to those pesticides


Carlos - 19/11/10 23:14 #

LÝfrŠnt rŠktu­ matvŠli, t.d. kaffi leitast vi­ a­ endurnřta alla m÷gulega hluti, ß sta­num. Ůa­ er ekki nˇg a­ einblÝna ß ßv÷xtinn heldur ■arf a­ sko­a ferli­ allt. Greinin missir ■vÝ marks fyrir ■Šr sakir a­ h˙n horfir of ■r÷ngt ß mßli­.


Baldvin (me­limur Ý Vantr˙) - 19/11/10 23:20 #

Missir marks?

HÚr eru einungis til umrŠ­u ■Šr fullyr­ingar a­ ■essi matvŠli sÚu hollari fyrir neytandann. Ůa­ hva­a ßhrif ■essi landb˙na­ur hefur a­ ÷­ru leiti kemur ■vÝ mßli ˇsk÷p lÝti­ vi­.

Hins vegar er alls ekki vÝst a­ ■essar a­fer­ir skili nokkru hva­ var­ar umhverfisvernd heldur, en ■a­ er efni Ý a­ra grein og kemur ■essari einfaldlega ekki vi­.

Loka­ hefur veri­ fyrir athugasemdir vi­ ■essa fŠrslu. Vi­ bendum ß spjalli­ ef ■i­ vilji­ halda umrŠ­um ßfram.