Allar frslur Allir flokkar Sos Um flagi rskrning Lg Spjallid@Vantru Pstfang Vantru@Facebook Vantru@Youtube Vantru@Twitter

Svisett trarbragastr

Hva hefuru mti trarbrgum?

Tja, til dmis a au hafa veri kveikjan a teljandi styrjldum.

essa rksemd ekkja lklega allir sem hafa einhvern tmann rkrtt trarbrg ea hugsa um au gagnrninn htt. Hversu oft hafa leitogar ekki bari strsbumbur nafni drottins, svii jrina vegna ess a gu bau eim a, ea broti undir sig nnur lnd eim tilgangi a boa eim fagnaarerindi, en daua ella?

Sagan geymir teljandi dmi um str nafni trarbraga. Hitt er anna ml, hversu stra rullu au hafa spila alvrunni. a er til g umalputtaregla, egar fylgst er me stjrnmlamnnum: A horfa hendurnar en hlusta ekki munninn. Stjrnmlamenn sem heild eru ekki ekktir fyrir sannsgli, en a er erfiara a ljga verki.

a er best a g segi a strax: g tri ekki trarbragastyrjaldir. g man ekki eftir einu einasta stri sem g mundi beinlnis skrifa reikning trarbraga. Kannski einhverjum skrum, en stri? Ekki svo g viti. au hafa haft sn hrif, en g man ekki eftir neinu ar sem trarbrg voru raunverulegt mtf. Ef einhver getur bent mr slkt, vri a vel egi. anga til lt g svo a a su sameiginlegir hagsmunir trarhfingja og rkjandi stttar a kja hlut trarbraganna en gera lti r tti beinna hagsmuna.

g ahyllist efnislega sguskoun. henni felst meal annars a stjrnmlahfingjar breyta samkvmt hagsmunum snum og umbjenda sinna. a skal teki fram, a umbjendur stjrnmlamanna eru vanalega ekki almenningur, heldur mismunandi hlutar eltunnar, vanalega me einhvern hluta almennings me sr. a er ekki plss fyrir hugsjnir stjrnmlum af gamla sklanum, eim sem vi ekkjum, nema til ess a nota slagor ea rttltingu v sem sr raunverulegar rtur hagsmunum. Beinhrum hagsmunum.

Trir einhver v, a Bandarkjaher s a boa lri, me oddi og egg, rak og Afghanistan, og a ola og strsgri su bara bnus? Trir einhver v a Spnverjar hafi lagt Suur-Amerku undir sig til ess a kristna frumbyggjana ar, og a fjll af gulli og silfri hafi bara veri bnus? Ea a Englendingar hafi lagt undir sig hlfan heiminn til ess a simennta veslings negrana, og a heimsveldi hafi bara veri heppileg aukaafur?

Frgasta dmi af eim llum krossferirnar dugir ekki einu sinni til ess a sannfra mig. a voru of miklir beinir og augljsir hagsmunir hfi til ess a yfirnttrumtf hafi urft til: Evrpska hfingjastttin st landvinningastri vi serknesku hfingjastttina hvort sem liti er Spn, Miklagar ea Mijararhaf og kirkjan var nklofnu tvennt. Pfanum var auvita miki mun a tryggja sr yfirr yfir botni Mijararhafs au styrktu tilkall hans til ess a skoast sem hfu kirkjunnar jru. Trarbrgin voru kjri yfirskin fyrir hagsmunastr.

au voru a og au eru a nna. Eins og oft ur eru visjr stjrnmlunum. Spenna. Plitsk spenna ir a valdamenn vera ruggir um vld sn. Hn getur tt eirir, uppreisnir ea byltingar. a er hgara sagt en gert a lta hana hverfa en hins vegar er oft hgt a hleypa dampinum af me v a veita henni annan farveg. stainn fyrir a ngjan og spennan beinist a eim misjfnu mnnum sem ra rkjum, reyna eir hinir smu a beina henni t vi, gegn einhverjum eim. leiinni geta eir ntt sr hana til ess a n markmium snum bor vi landvinninga ea a fylkja almenningi bak vi sig.

Sem betur fer (fyrir ) er etta tiltlulega auvelt. Eins og frgt er, orai Hermann Gring a svona vi Nrnberg-rttarhldin:

Auvita vill venjulegt flk ekki str; hvorki Rsslandi, n Englandi, n Amerku n skalandi. Vi ttum okkur v. En egar llu er botninn hvolft, eru a leitogar landsins sem marka stefnuna, og a er alltaf auvelt a f flki me li, hvort sem a er lrisrki, fasistaeinrisrki, ingi ea undir kommnistaeinri. ... Hvort sem flk tjir sig ea ekki, er alltaf hgt a f a til a fara eftir boum leitoganna. a er auvelt. Allt sem arf er a segja eim a au hafi ori fyrir rs, og fordma friarsinnana fyrir skort ttjararst og a stofna landinu httu. a virkar eins llum lndum.

a fer eftir sta og stund hver heppilegasti vinurinn er. Um essar mundir eru a bar Mi-Austurlanda. a er tala um rekstra milli menningarheima, httuna af slmskum hryjuverkamnnum og g veit ekki hva. Me v a spssa essar andstur, milli okkar og eirra, milli venjulegs flks essum heimshluta og venjulegs flks rum heimshlutum, beinist athygli beggja fr bfunum sem hn tti a beinast a, prttnum valdamnnum heima fyrir. Valdi fylkir flkinu bak vi gunnfna sinn; dregur sauina dilka me lfunum. mean vi beinum reii okkar t vi, sitja rjtarnir friarstli mitt meal okkar.

Formi sem essi tk taka sig er oft trarlegt ea menningarlegt en innihaldi er a sama og alltaf: Hagsmunir og ekkert anna.

Vsteinn Valgarsson 07.04.2008
Flokka undir: ( Stjrnml og tr )

Vibrg


Kristjn Hrannar Plsson - 07/04/08 09:03 #

Merkileg grein. Mr sjlfum var oft a a kja tt trarbraga tkum en eftir a g byrjai sagnfri fr g a efast um a sem er oft slengt fram einhverjum heitapottsumrum um trarbrg a einhver tk geti algerlega veri eim a kenna.

g hef velt fyrir mr hlutverk trarbraga tkum t.d. rlandi, ar sem sama menningarjin me (liggur vi) smu sguna, tunguml o.fl. geti samt tt tkum. au hjlpa a.m.k. lti til a draga r eim. E.t.v. eru einhver hagsmunatk, g yrfti helst a kynna mr a ml betur.


Kalli (melimur Vantr) - 07/04/08 10:22 #

N-rlandi er stundum tala um mtmlendur og kalikka. Ef mr skjtlast ekki er samt frekar tala um Loyalists, sem vilja a N-rland s fram hluti af Bretlandi, og Nationalist ea Republican, sem vilja losna undan breskri stjrn og flestum tilfellum sameinast rlandi.

Trarbrgin spila lklega helst inn ar sem Loyalists eru mtmlendur vegna ess a eirra arfleif er fr Englandi og Skotlandi og forfeur eirra fluttust aan. En etta verur varla tskrt svo stuttu mli og srstaklega ekki af einhverjum jafn illa frum og mr.

Annars finnst mr etta prileg grein. g hef frekar vilja kalla trarbrg sklkaskjl strsrekstrar frekar en stu hans.


li Gneisti (melimur Vantr) - 07/04/08 11:19 #

Hafandi bi um skei rlandi og lrt ar smvegis rskri sgu er g gtlega a mr essum mlum.

a er ekki hgt a segja a lveldissinnar su kalskir og sambandssinnar mtmlendur a s kannski yfirleitt annig. Yeats var mtmlandi og kominn af enskum ttum, ef g man rtt, sem studdi lveldi.

Sgulega s er a annig a fr v a Hinrik VIII skipti um tr hefur etta veri miki deiluatrii milli landanna. egar mtmlandinn Vilhjlmur af ranu barist vi kalska tengafur sinn Jakob II studdu rar almennt kalikkan en pfinn mtmlandann!

Innflytjendur fr Englandi og Skotlandi tku lka yfir lnd ra og kguu . a var lengi vel reynt a neya ra til a skipta um tr en a gekk frekar illa einhverjir hafi gert a til a bta stu sna. a er v ekkert skrti a a s tluver and milli trarhpa arna. En grunnatrium er aallega valdabartta ar sem trarbrg eru hentug tl. Konungur/Drottning Breta er hfu kirkjunnar og ef snr flki til innar til eirrar kirkju grir valdhafinn.

Hva um a. sjlfsstisstri ra vi Breta voru trarbrg ekkert endilega forgrunni. au uru hins vegar meira berandi egar lei ldina. Hugsanlega m a mrgu leyti rekja a til ess a amon de Valera, forstisrherra ra og forseti til langs tma, var voalegur trarnttari. Hann innleiddi bann vi fstureyingum og hjnaskilnuum og setti inn srkvi um kalsku kirkjuna stjrnarskr rlands. Hann lsti v vel og vandlega yfir a rland vri kalskt land. annig setti hann jernisrembing og trarbrg saman einn pakka sem er kaflega hentugt fyrir valdhafa sem vilja f j sna bak vi sig.

Yfirlsingu de Valera var svara me v a segja a Norur rland vri land mtmlenda. N-rlandi voru kalikkar san fram kgair, aallega til ess a rtt flk hldi vldum og a lveldissinnum vri haldi niri. Trarbrgin uru v flugt tl til a f flk til lis vi hryjuverkasamtk og voalega hentug lei til a kvea hvern maur mtti drepa. g man eftir einum trleysingja sem skrifai a hann hefi alltaf tali sig ruggan Belfast v hann vri fyrir utan etta allt saman.

g er semsagt, ef a er ekki alveg skrt, v a trarbrg su aallega httuleg af v a a er svo auvelt a f flk til a rttlta illvirki sn gegnum au. Var a ekki Steven Weinberg sem sagi a til a lta gott flk gera slma hluti yrfti trarbrg?

ess m geta a a eru allar lkur a Gerry Adams s trlaus, allavega dag.


Kalli (melimur Vantr) - 07/04/08 11:28 #

J, gott innlegg fr la og g tlai a segja a Loyalistar vru aallega mtmlendur. a eru sjaldan hreinar lnur sktugum strum.

Og reyndar leitun a hreinum strum...


Gujn - 07/04/08 13:06 #

etta finnst mr vera gur pistill. egar menn eru a fjalla um stjrnml er mjg mikilvgt a huga a hagsmunum. Mlflutingur stjrnmlamanna er oft til ess eins a fela raunverulegan tilgang gera eirra.


Arnaldur - 07/04/08 15:10 #

Fn grein hj r.

500 ra rtur hatrinu rlandi, en g efast um a flki viti lengur afhverju a hatar hvort anna.

li veistu hvort rar hafi veri srstaklega miklir stuningsmenn Mary Tudor (Bloody Mary) sasta kalska stjrnanda Englands?

Hn er ekki drlingur ea eitthva lka srt?


Kalli (melimur Vantr) - 07/04/08 16:07 #

g held reyndar a a s ngu miki af nlegum blsthellingum til a 500 ra sagan skipti marga engu mli. g hef lesi aeins um etta og a er magt ansi hugnanlegt eins auvita m bast vi. Situr samt mr a lesa um li eins og sltrarana Shankill.

Voaverk eins og eir stunduu hljta a sitja flki.


Arnaldur - 07/04/08 17:15 #

etta er franlegt, eir byrja 1972 annga til hfupaurarnir eru handteknir 1977. 1979 eru 11 menn r hpnum handteknir.

trlegt hva eir gtu ahafst lengi reittir srstaklega mia vi a eir eiga a hafa drepi um 30 manns og veri etta margir.

En a fellst vntanlega lka v a etta voru mtmlendur a drepa kaolikka. Ef etta hefi veri hinn veginn hefu Bretar vntanlega ekki lii a.


Lrus Viar (melimur Vantr) - 07/04/08 20:35 #

Gur pistill sem g er nnast algjrlega sammla. En a er reyndar eitt str ea tk sem g s ekki alveg hvar hagsmunirnir liggja, .e. stofnun sraelsrkis eftir seinni heimstyrjld.

S atburur er svo glrulaus a erfitt er a finna rttltingu honum nema a lta til gamalla jsagna gyinga og ann trna sem menn leggja r. Bi hj gyingunum og eim kristnu.


Haukur sleifsson (melimur Vantr) - 07/04/08 22:08 #

Trarbrg geta vel veri sta ar sem au eru svo sterk kgunartl. Mrg af strunum sem geysuu Evrpu um og eftir Lther voru annig af vldum trarbrag sem stjrnunartkis.


Vsteinn Valgarsson (melimur Vantr) - 10/04/08 09:16 #

Vel minnst, srael. Stofnun sraelsrkis var fullkomnun og hpunktur zonismans, jernishyggju evrpskra gyinga. eir fru ekki varhluta af evrpskri jernishyggju, frekar en arir, voru va velkomnir sem hluti jarinnar og urftu v a stofna sna eigin j. Gyingar eru eitt af essum (fu) srstku keisum, ar sem trin var rjfandi ttur sjlfsmynd eirra sem jar. versgnin v er a daga, fyrri hluta tuttugustu aldar, voru zonistarnir frekar seklar. En alla vega, fyrir utan jernisstefnu gyinga og auvita nafstana helfrina, gegndi stofnun sraelsrkis hagsmunahlutverki fyrir Vesturlnd. Bi sem brarsporur vestrnna hrifa heimi araba, og lka sem nsti br vi Sez-skurinn, eina mikilvgustu samgngu heims og lf Breta vi Indland.

Evrpsku "trarbragastrin" 16. og 17. ld bera vissulega svipmt trarbraga, en ar voru lka stekir hagsmunir bak vi. Bi djpstar stttarlegar rtur, ar sem gamli aallinn st nrri kalsku kirkjunni og vaxandi borgarasttt og einvaldskonungar stu nrri ltherstrarmnnum og kalvnistum, og lka beinir hagsmunir konunga v a jnta klaustur og arar kirkjueignir og losna vi tk hins allt of volduga pfa Rm. voru sumir sem gripu einfaldletga tkifri til a rsa gegn kgurum snum (t.d. Tkkar, Ungverjar og tal bndauppreisnir) og var trarbragadeilan gt tylla.

Loka hefur veri fyrir athugasemdir vi essa frslu. Vi bendum spjalli ef i vilji halda umrum fram.