Allar fęrslur Allir flokkar Sos Um félagiš Śrskrįning Lógó Spjallid@Vantru Póstfang Vantru@Facebook Vantru@Youtube Vantru@Twitter

„Heyr ,himna smišur“

Fyrir hįlfu įttunda įri hélt rķki og kirkja upp į žśsund įra afmęli kristni į Ķslandi, ekki žjóšin. Vissulega var um merkilegt afmęli aš ręša og tilvališ hefši veriš aš fagna žvķ meš žvķ aš skera į tengsl rķkis og kirkju, en žvķ mišur įttum viš engan jafnoka Žorgeirs Ljósvetningagoša į žingi. Andśš, afskipta- og įhugaleysi almennings į sjįlfsupphafningu kirkjunnar og brušli kristnihįtķšar gleymist seint og žvķ er nokkuš sérkennilegt aš heyra kirkjunnar menn hamra į aš žjóšinni sé svo mjög ķ mun aš halda įfram aš ausa nś fjórum milljöršum įrlega ķ žį hķt sem embęttismannakerfi žjóškirkjunnar er.

Ķ įramótaįvarpi sķnu fjallaši forsętisrįšherra mešal annars um heimsókn sķna ķ pįfagarš. Žar įtti hann fund meš pįpa sjįlfum „sem nś fer meš embęttisstaf sjįlfs Péturs postula og er trśarleištogi um žśsund milljóna manna“ og gekk „um gįttir žess veraldarundurs sem Vatikaniš og hallir žess eru“. Rįšherrann gat žess sérstaklega aš kažólsku kirkjunni hefši fylgt mikil blessun žótt oft hefši um hana blįsiš.

Jį, ég skal trśa aš hallir pįfa séu tilkomumiklar en hvernig rķmar žetta allt viš bošskap žess sem kirkjan žykist vegsama? Og žessi prelįti ber enn įbyrgš į žjįningum og dauša ótal karla, kvenna og barna meš forneskjulegri afstöšu sinni til getnašarvarna. Aušvitaš eru myrkraverk mišaldakirkju ekki hans en ég hefši haldiš aš örbirgš, hungur og eymd skjólstęšinga žessa höfšingja kęmu upp ķ huga flestra viš svona ašstęšur.

Ķslendingar hafa ekki fylgst grannt meš erindisbréfum pįfa sķšan lśtherskir geršu Jón Arason biskup og syni hans höfšinu styttri ķ Skįlholti, viš upphaf hins lśtherska sišar hér. En žeim til fróšleiks skal bent į aš ķ öšru slķku bréfi sķnu nś ķ haust lżsti pįfi yfir aš upplżsingin hefši veriš tilraun sem mistókst.

En forsętisrįšherra hélt įfram aš męra kirkjunnar menn og sneri sér nęst aš Sigurbirni Einarssyni fyrrv. biskupi. Į sķšasta įri hlaut hann veršlaun Jónasar Hallgrķmssonar į degi ķslenskrar tungu og sagši af žvķ tilefni: „Žaš er sjįlfgefiš aš žetta glešur mann aš sjįlfsögšu, og er mjög dżrmętt fyrir mig persónulega.“ Vissulega rķs orškynngi hans ekki hęst ķ žessum oršum og fyrirgefst aušveldlega žegar menn rifja upp önnur dęmi, svo sem žegar hann lķkti oršum žeirra sem gagnrżndu órįšsķuna į kristnihįtķš viš žaš „allra versta sem verstu nasistar og kommśnistar höfšu fram aš fęra“. Og aušvitaš er hljómfagurt aš segja menn „lepja spżju upp ķ munninn į sér“ ef žeir voga sér aš kalla žjóškirkjuna rķkisskirkju.

Į ašfangadag birtist vištal viš Sigurbjörn ķ Fréttablašinu žar sagši hann fjarstęšu og skammsżni aš samkynhneigšir gętu gengiš ķ hjónaband og móšursżki aš virša śrskurš Mannréttindadómstóls Evrópu, žótt hann kallaši žaš reyndar „aš skrķša eftir allri evrópskri sérvisku“.

Žį aš syninum, Karli Sigurbjörnssyni biskupi. Ķ įramótaprédikun hans kvešur viš nżjan tón. Nś fellir biskup sig vel viš umburšarlyndi, jafnrétti, lżšręši, umhyggju og viršingu fyrir manngildi sem heillavęnleg grunngildi. Žetta eru einmitt oršin sem koma ķ staš oršanna „kristiš sišgęši“ ķ frumvarpi til grunnskólalaga og żmsir tóku nęrri sér. En nś segir biskup žetta einmitt sprottiš upp śr „hinum žjóšlega, kristna, hśmanķska menningararfi, sem hér hefur įvaxtast kynslóš eftir kynslóš og kristin kirkja hefur nęrt og frjóvgaš“. Žaš er svo sem ekkert nżtt aš kirkjan vilji eigna sér allt gott og fagurt en undarleg eru orš hans um samtök hśmanista ķ žessu samhengi, en žau hefur hann ķtrekaš kallaš hatrömm og neitaš aš draga til baka.

En ķ prédikuninni į nżjįrsdag lofaši Karl lķka sįlm Kolbeins Tumasonar, „Heyr, himna smišur“ og sagši „en hann lést hinn 8. september 1208 af sįrum žeim er hann hlaut ķ Vķšinesbardaga“. Biskup gat žess ekki aš žįverandi biskup bannfęrši Kolbein og žaš voru skósveinar biskups sem grżttu Kolbein til bana, fékk hann steinshögg ķ enniš. „Tókst žar meir aš gušsfyrirętlan en aš lķkindum fyrir lišsfjölda sakir,“ eins og segir ķ Sturlungu. Flestir vita hvers skįldiš baš: „Žś ert Drottinn minn, komi mjśk til mķn, miskunnin žķn,“ en męttu gjarnan muna hvernig kristiš sišgęši biskups kom skįldinu ķ koll.

Ķ lok erindisins segir Kolbeinn: „ek em žręllinn žinn, žś ert dróttinn minn.“ Žessi žręlsótti og undirgefni, sem mjög er lofsungin ķ kristni og Drottinn krefst reyndar, aš višlagšri daušarefsingu og helvķtisvist, var mjög andsnśinn hugsunarhętti žeirra sem settust hér aš og nś bśa hér. Er ekki śr vegi aš vitna ķ orš Einars Ólafs Sveinssonar um įrekstur kirkjunnar manna viš hugsjónir og siš žeirra: "Sį įrekstur var ešlisnaušsyn, svo fjarskyldur var andi kirkjunnar. Sjįlfur kjarninn, stórmennskuhugsjónin, sjįlfsviršingin, hlaut aš vera kirkjunni višurstyggš og hįski ... Kirkjan hlaut žvķ aš reyna aš mola žaš sundur, sem var kjarninn ķ lķfskošun hinna fornķslensku žjóšveldismanna. Verk hennar varš harmleikur."

Forsętisrįšherra og biskup minntust bįšir į žörf į bęttri menntun. Biskup vill stórauka kristinfręšikennslu en kannski er meiri žörf į sögukennslu eša gagnrżninni hugsun.

Reynir Haršarson 06.01.2008
Flokkaš undir: ( Hugvekja )

Višbrögš


frelsarinn@gmail.com (mešlimur ķ Vantrś) - 06/01/08 13:54 #

Takk Reynir, frįbęr hugvekja.


Sęmi - 24/04/08 21:12 #

Satt aš segja held ég aš žaš skipti engu mįli hvort aš biskup hafi bannfęrt Kolbein Tumason eša aš "skósveinar" hanns hefšu veitt honum banasįr meš grjótkasti. Žetta ljóš er mjög fallegt gamalt ljóš sem seinna var saminn sįlmur viš.


Haukur - 22/04/13 15:40 #

Žaš er óžarfi aš vega aš sišgęši Gušmundar biskups, sem lķklega hefur veriš mun meira ķ anda bošskaps Jesś, en flestra annarra biskupa sišgęši. Hinn eiginlegi bardagi hefst į žvķ aš Kolbeinn leggur til atlögu viš menn biskups žegar žeir eru į leiš frį Hólum til žess aš foršast įtök. Er Kolbeinn egndur til įrįsarinnar eša eins og segir ķ Sturlungu:

"Žegar biskup reķš af staš frį stašnum, męlti Brśsi prestur viš Kolbein: „Kolbeinn, žar rķšur biskup nś į brott, meš viršingu ykkar beggja". Kolbeinn baš menn taka hesta sķna, - lést eigi žola mega, at biskup riši brott meš skógarmenn hans. Hann rķšr fyrir į veginn viš fjögur hundruš manna ok fylkir liši sķnu. Biskup vķkr žį af veginum ok vildi rķša fram annars stašar. Žeir Kolbeinn snśa žar ķ mót. Ok er flokkarnir mętast, žį lżstr ķ bardaga. Biskup sat į hesti ok meš honum įbótar ok nökkrir prestar og kallaši, at eigi skyldi berjast. At žvķ gįfu engir gaum."

Lokaš hefur veriš fyrir athugasemdir viš žessa fęrslu. Viš bendum į spjalliš ef žiš viljiš halda umręšum įfram.