Allar frslur Allir flokkar Sos Um flagi rskrning Lg Spjallid@Vantru Pstfang Vantru@Facebook Vantru@Youtube Vantru@Twitter

Mlistika biblunnar

v hefur veri fleygt fram a bkstafstrarmenn hafni skynseminni en frjlslyndir trmenn hafni jafnt skynseminni sem og trnni. Svo virist sem hinir frjlslyndu veigri sr vi a taka afstu. eir ahyllast bibluna hlfpartinn, en hvernig kvea eir hva eigi a taka bkstaflega og hva skuli skoast tknrnan htt?

Mr finnst undarlegt a ess s krafist af okkur a ahyllast sumt r frsgnum biblunnar en ekki anna, v hvaa mlistiku getum vi nota, egar llu er botninn hvolft, til a meta hva skuli velja r? Til hvers a burast me Bibluna anna bor fyrst vi hfum mguleikann a velja sjlf hva er rtt og hva er rangt fyrir samflag ntmans?

Richard Dawkins - r ttunum Rt alls ills?

Ritstjrn 13.04.2006
Flokka undir: ( Fleyg or )

Vibrg


Gumundur I. Marksson - 16/04/06 16:39 #

Fyrst vill g akka Vantr og samstarfsailum fyrir sningar ttum Dawkins. Gott a f tkifri til a berja augum svo stuttu eftir frumsningu Bretarki. Menn hjta a taka til sninga hr landi--enda koma karlsins sumar strviburur.

ttirnir voru gir horfs en mislegt kom mr spnskt fyrir sjnir--t.d. vntun barnaslfringum seinni ttinn sem byggir kenningu RD um ELI barna. Hr finnst mr RD ganga vsindalega til verks: hann tti a vita a manna best a egar maur vill setja fram kenningar (svo ekki s tala um STRAR kenningar) s nausynlegt a taka mi af v sem vsindamenn v svii segja (hr, tilrauna- og roskaslfringar).

Annars um frjlslynda og sem eru bkstafstrar. Tilfelli er a a svonenfndir bkstafstrarmenn velja og hafna ekkert sur en frjlslyndir. Lesning eirra Biblunni byggist ekkert sur tlkun en hinna frlslyndu. a er v raun ofsgum sagt a segja a biblutrair su bkstafstrair. egar grant er skoa eru tengsl kenninga eirra vi Bibluna oft ljs. Hins vegar gengur orra eirra a miklu leyti t a HALDA V FRAM a bibluleg tengsl su til staar (a hitt og etta s "Bible based").

Um etta m lesa athyglisverri bk Brians Malley: HOW THE BIBLE WORKS (Alta Mira Press, 2004), sem byggir tarlegri rannskn hans hugmyndum biblutrara UM Bibluna og hvernig eir tlka hana ... mr kom a einnig undarlega fyrir sjnir a trarbragafringa var hvergi a sj.

Annars, gangi ykkur sem best a selja essa ttir sem sannarlega eru tmabrir.


Hjalti (melimur Vantr) - 17/04/06 11:42 #

J, g er sammla v a Dawkins tti bara a einbeita sr a v a inntak trar flks s nnast algjrlega skilyrt af "heilavotti" sku, alveg arfi a koma me einhverjar kenningar um slfri barna til ess a benda essa stareynd og afleiingar hennar.

g er lka sammla v a bkstafstrarmenn velji og hafni lka (td tra eir ekki flata jr). Mtti kannski segja a munurinn s afstu trmannanna til biblunnar, frekar en hvernig eir mehndla hana.


Gumundur I. Marksson - 17/04/06 19:04 #

g er reyndar ekki sammla r. Ef tala er um "heilavott" sku er vart hgt a horfa fram hj eiginleikum barnshugans. RD gerir sr grein fyrir essu og kemur v me kennisetningu sna um skilyrislausa trgirni barnsins.

Gott og vel. Vandamli er bara a kenning RD kemur illa heim og saman vi rannsknarniurstur fjlda slfringa sem benda einmitt til ess a brn su ekki eins trgjrn og almennt er tali, og a sumar hugmyndir falli mun betur a barnshuganum en arar. Sem sagt, hugi barnsins er EKKI tabula rasa sem hgt er a krota hvaa bull sem er. (RD gerist v sekur um "blank slate" sjnarhorn mannshugann, sem S.Pinker tur sig samnefndri bk.)

etta snr hugmyndinni um heilavott hfui: heili barnsins er vottavlin sem "vr" (mtar og velur r) r upplsingar sem berast honum um augu og eyru.

annig hafa brn (og fullornir reyndar lka) sterka tilhneigingu til ess a lta heiminn sem hafandi tilgang--sk eru skpu "til ess" a rigna o.s.frv. Brn eru v fddir "skpunarsinnar". etta er ein sta ess a svo erfilega gengur a breia t runarkenninguna.

a er hins vegar rtt a uppeldi og menntun er lykilatrii. Til ess a komast hj nttrulegum tilhneigingum mannshugans arf innrtingu--ess vegna nr vsindalegt sjnarhorn tilveruna aeins ftfestu me skipulegu ahaldi.


Birgir Baldursson (melimur Vantr) - 17/04/06 19:34 #

hugavert. Pinker leiir semsagt a v rk a brn fist me fyrirfram gefnar hugmyndir um verldina, enda jni a runarlegu markmii. Gott og vel, en gildir a raun a sem Dawkins segir um trgirnina? Er a ekki einmitt raunin a brn tra hinum fullornu egar eir fablera um gui skum ess a barnshugurinn auvelt me a taka vi slkum hugmyndum? Trgirnin er s sama og ur og hinir fullornu s einungis ann jarveg sem frjsamur er. ess vegna vihaldast kristnar hugmyndir kristnu menningarsamflagi og hindskar ar sem r ranghugmyndir eru praktseraar.

Fi g fri a spjalla vi Dawkins sumar mun g hiklaust f lit hans essum skrifum hins gta Pinker. millitinni mun g auvita lesa The blank Slate.

Eitt um Pinker og afgreislu hans rkum manna: Einhvers staar gagnrnir hann Desmond Morris fyrir a kalla bk sna Nakta apann. Hann segir nafngiftina villandi, v hn einblni um of a sem maurinn sameiginlegt me rum drategundum, en tiloki a sem sker hann fr eim. Segir etta vera svipa og ef srfringur hvlum myndi gefa t bkina The Naked Cow. Hvalir eru hvalir en ekki kr.

arna sst honum yfir a a maurinn er api, rtt eins og hinar tegundirnar sem ruust t af sameiginlega forfur apategundanna. skilgreiningin um nakinn apa er v hrrtt, rtt eins og ef til vri loin hvalategund og hann myndi kalla bkina lona hvalinn. Ef Desmond hefi kalla bkina Nakti forsgulegi prmatinn myndi gagnrni hans gilda. En svo er ekki, Pinker getur skjtlast eins og rum.


Hjalti (melimur Vantr) - 17/04/06 20:02 #

Gumundur:

egar g tala um heilavott, er g bara a segja a metkileiki barnsins er notaur til ess a f au til ess a tra inntaki trarinnar. g er me v ekki a segja a hugur barnsins s tabula rasa ea a au gleypi vi llu n nokkurrar umhugsunar.


Birgir Baldursson (melimur Vantr) - 17/04/06 20:26 #

g efast reyndar um a Dawkins haldi nokkru slku fram heldur, sennilega er etta misskilningur vi sem hann heldur fram.

Barni er ekki tabula rasa, heldur einmitt vra til a tra v sem fullornir segja, lka yfirnttrlega kjaftinu. a er a minnsta stareynd a a gera au.


Gumundur I. Marksson - 17/04/06 22:14 #

Pinker skjtlast um heilmargt, eins og flestum rum. Eftir a hafa lesi Terrence Deacon: THE SYMBOLIC SPECIES er g sannfrur um a hann gangi of langt varandi mefdda eiginleika. etta me gagnri hans Morris eru sennilega hrif fr Chomsky sem var mjg upptekinn af v a agreina manninn fr rum drum (me snu, n vafasama, mltkutki og universal grammar).

g dmi Dawkins hr einungis t fr v sem g hef heyrt hann segja urnefndum ttum, sem og vitlum. Vel kann a vera a hann jappi kenningu sinni of miki saman vi slk tkifri og sni af sr meiri nansa s hann negldur niur. Hann ekkir auvita Pinker og hefur sennilega rennt gegnum urnefnda bk.

etta er hins vegar ekki eina skipti sem Dawkins kemur me "mind-blind" terur. Mmkenningin, sem S. Blackmore heldur fram me, er einnig brennd marki blank slate vihorfa ar sem heilinn er general purpose kperngarapparat.

a skiptir hins vegar llu mli hvort trgirnin er almenn ea takmrku. Eins og g skil RD er hn takmrku. a stenst einfaldlega ekki vsindin. Einnig skiptir a mli hvor vinga urfi trarkenningar upp brn. RD telur a svo s. S skoun gengur vert rannsknarniurstur.

a vakir einingis fyrir mr a benda etta. g er EKKI a segja a honum s alls varna ea a hann hafi ekkert til mlanna a leggja. Sur en svo.


Birgir Baldursson (melimur Vantr) - 17/04/06 22:29 #

Nei, enda enginn a gera r upp skoun. Allir eru essi kallar skeikulir, en geta eftir sem ur varpa skynsmu ljsi frin og toga au fram veg.


Gumundur I.M. - 18/04/06 00:45 #

Gott.

En svo karpinu s aeins haldi fram. BB segir:

"Barni er ekki tabula rasa, heldur einmitt vra til a tra v sem fullornir segja, lka yfirnttrlega kjaftinu."

etta er mtsgn: ef barni er "vra til a tra v sem fullornir segja" er hugur ess hannaur til a gleypa vi llu sem eir fullornu lta t r sr--sem sagt, tabula rasa sem hgt er a krota hva sem er .

a er nefnilega engin stareynd a brn gleypi vi llu ennan htt rtt fyrir a slkt kunni a vera vitekin sannindi.


Birgir Baldursson (melimur Vantr) - 18/04/06 03:30 #

En bendir ekki Pinker einmitt a barnshugurinn s vraur til a samykkja hugmyndir um yfirnttru? Ea er hann kannski vraur til a kokka upp slkar hugmyndir sjlfur?

En stareyndin er eftir sem ur s a eim brnum farnast best sem hla foreldrum snum og tra eim egar au vara vi httum. Hin sem gera a ekki eru lklegri til a falla fr.


Matti (melimur Vantr) - 18/04/06 08:45 #

a er nefnilega engin stareynd a brn gleypi vi llu ennan htt rtt fyrir a slkt kunni a vera vitekin sannindi.

Er a ori umdeilt a ltil brn su trgjrn og treysti (tri) fullornu flki?

Mgnu essi fri :-)


Gumundur I. Marksson - 18/04/06 10:51 #

Man ekki hvort Pinker fjalli srstaklege um trarhugmyndir--a gerir Pascal Boyer (og msir fleiri) hins vegar sem tilheyrir meira ea minna smu lnu og Pinker, sem vi getum kalla "runarslfri" (evolutionary psychology).

Annars etta um trgirni. a er ekki umdeilt a brn treysti sr eldri. Hins vegar hefur a snt sig bi hj mannfringum og slfringum sem stdera milun hugmynda milli kynsla a brn (1) gleypa ekki vi llu hru sem au heyra og (2) a barnshugurinn mehndlar upplsingar annan htt en fullornir. Sem sagt, a er ekki einfalt, lnulegt samhengi milli hugmynda fullorinna og barna.

Menning milast ekki annig a kynsl 1 sturti hugmyndum hfu kynslar 2. Vsindin sna a hr er mun flknara samspil ferinni. Hr erum vi ekki a tala um einhverjar pstmdernskar fableringar heldur tlkanir rannsknarniurstana sem taka verur alvarlega. Vissulega gengur etta gegn v sem er viteki en a er einmitt a sem vsindin gera best.

Sem sagt: brn eru trgjrn og treysta snum eldri, en hvoru tveggja hefur sn takmrk. Barnsheilinn er ekki general pupose ljsritunarvl.


Gumundur I. Marksson - 18/04/06 20:35 #

Vi erum vst farnir a endurtaka okkur--vorum a ra meira ea minna a sama sasta haust:

www.vantru.is/2005/09/29/13.21/

Kannski arfi :)

Loka hefur veri fyrir athugasemdir vi essa frslu. Vi bendum spjalli ef i vilji halda umrum fram.