Allar frslur Allir flokkar Sos Um flagi rskrning Lg Spjallid@Vantru Pstfang Vantru@Facebook Vantru@Youtube Vantru@Twitter

Kommnistarnir vi?

nlegri grein sra Arnar Brar Jnssonar vitnar hann predikun sjlfs sn og segir a guleysi s lfsafstaa, en lfsafstaa s trarafstaa og v s efnishyggja kommnista rauninni eins konar tr. Ekki su til trlausir menn v allir menn hafi lfsafstu og v trarafstu. rn segist lta svo a trin s flgin trausti a tilveran s me tilteknum htti ... eir voru fir sem treystu kommnismanum og ltu hugmyndafri hans og forsendur mta lfssn sna, m.a. tr a enginn Gu vri til. Enn fremur segir rn: Kommnisminn er tr skv. skilgreiningu minni og guleysi smuleiis ar sem um er a ra lfssn, hugmyndafri ea kerfi sem tskrir tilveruna ea skilgreinir hana.

Ekki veit g hvort sra rn heldur a hann s sniugur a endurtaka essa gmlu tuggu, ea hvort hann telur a n, a Sovtrkjunum fllnum, s hgt a bera kommnistum hva sem er brn, v eir su ekki lengur til og geti v ekki vari sig, ea altnt geti eir ekki komi vrnum vi skum gjaldrots sns. a samykki g ekki. g tla a reyna a svara nokkrum spurningum: Eru kommnistar trmenn ea er kommnismi tr? Eru Vantrarmenn kommnistar? Er bartta Vantrar gegn hindurvitnum kommnsk? Eru gfuverk Sovtrkjunum tengd v a eim var stjrna af trleysingjum?

~~~~~~~*~

a kerfi sem tskrir tilveruna ea skilgreinir hana hj marxistum nefnist dalektsk efnishyggja. stuttu mli sagt er kjarni hennar essi: Efnislegur veruleiki er skrur efnislegum forsendum og breytingar og run vera vegna taka, vegna ytri hrifa hluti og vegna innra elis eirra sjlfra. Rkrtt, ekki satt? Efnisheimurinn er ekki tilviljanakennd hrga af tengdum ttum, heldur tengist hver ttur rum og hver hefur hrif ara. Efnisheimurinn er stugri mtun og tekur stugum breytingum og essar breytingar vera vegna taka ea togstreitu andstra afla. Allir hlutir hafa a geyma innri andstur og breytingar eim eru har v hvort andstur essar eru jafnvgi eur ei. Megindlegar (kvanttatfar) breytingar eru tiltlulega hraar en egar r hafa ori kvei miklar vera eigindlegar (kvaltatfar) breytingar, sem eli mlsins samkvmt eru gisnari.

Skyldi vera hgt a stofna trflag kring um essa lfsskoun?

g leyfi mr a efast um a. essi lfsskoun er ekkert anna en rauns og yfirvegu nlgun efnisheiminn. henni gtir hvergi neins konar yfirnttru ea tskranleika; stulausri dul er ekki fyrir a fara. Afneitar dalektsk efnishyggja gui, alheimsorku skyggnigfu ea lfi eftir dauann? Nei, sjlfu sr ekki. Dalektsk efnishyggja gengur ekki t a afneita yfirnttru sjlfu sr. Jafnvel er vafasamt a kalla megi hana trleysi (tt hn s a svosem fr sjnarmii trara); trleysi felur sr afneitun tr og gengur a sumu leyti t afneitun. Dalektska efnishyggjan byrjar hins vegar byrjuninni, raunveruleikanum, sem sagt a maurinn og nttran su einfaldlega til. a var ekki forgangsatrii, hj karli eim er Marx ht, a afneita gui frekar en a er forgangsatrii fyrir fullori flk a afneita tannlfum ea galdravlmennum r geimnum.

Hverju stir a a flk skuli tra gu (ea gui ea yfirnttru)? Flk skapar sr gui sinni eigin mynd, a flr nir trarbraga mean au bja upp sttanlegri heimsmynd en raunveruleg lfskjr flks gera, og egar flk firrist af kaptalskri launavinnu, og lur eins og a vanti eitthva a, verur vileitni ess til a fylla etta skar a eim jarvegi sem trin sprettur r. Ef ar a kemur, a kaptalsk launavinna og firring heyra sgunni til, og braustrit flks httir a vera firrt, rennur og upp s dagur a skari slinni lokist og rfin fyrir gu hverfi. Um lei og tr er trmanni smyrsl srin er efnishyggja efnishyggjumanninum hvt til a taka rlg sn eigin hendur og bta a sem rskeiis er lfi hans. sta ess a skoa himnarki, tr og gufri gagnrnu ljsi eru vgstvar dalektskrar efnishyggju fyrst og fremst r, a beina gagnrninni a jrinni, lgunum og stjrnmlunum.

Marx gagnrnir annig trarbrg, en ekki sem orsk vandans, heldur sem einkenni hans. S vandi, sem rum fremur er orskin, er kaptalisminn, sem me snum firrtu framleisluhttum og valdboi setur mark sitt slarlf flks og gerir a mttkilegt fyrir tr. Srsauki lfsins bur heim pumi slarinnar. pum flksins, trin, slvir a fyrir hlutskipti snu og dregur r reisn ess. Trin er stuna pndu dri.

Flk gleymir takmrkunum snum og fullngum lifnaarhttum me v a mynda sr a einhverjum tskranlegum skilningi hafi a f takmrk og geti last eilfa fullngju. etta er a msu leyti sambrilegt vi hverja ara vmu.

Til a eiga auveldara me a fra mnnum me tilhugsuninni um dr annars heims og um dsemdir gus og himnarkis, hefur kirkjan tt undir heimssn a maurinn s bersyndugur og jarlfi tradalur. Hn hefur lagt manninum kross herar og krnt hann yrnum til ess a lta gyllibo sn hljma girnilega.

Marx fer mrgum orum um kirkju, presta, ofsknir og rannsknarrtti og fleira sem gjarnan er tali til jarneskra birtingarmynda trarinnar, en etta eru jarnesk fyrirbri, jarneskar stofnanir og mennskir menn me mennska hagsmuni, tt trin s afskun eirra ea vopn. Hva er a anna en hrsni, a tala um krleika, en taka afstu me kgurum, eins og kirkjan gerir me samvinnu sinni vi rkisvaldi? A tala um ftkrahjlp, en spyrja ekki hvers vegna eir ftku su ftkir til a byrja me? Starfsbrir sra Arnar, brasilski erkibiskupinn Helder Camara, sagi egar g gef ftkum mat kalla eir mig drling. egar g spyr hvers vegna eir ftku eigi engan mat kalla eir mig kommnista. a er umhugsunarefni. Hva er a anna en hrsni, a tala um aumkt, standandi frammi fyrir burarmiklu altari hreistri hll, sem heitir kirkja? Ef t a er fari, hvaa dmi er til betra um mannlega firringu, en a til a byrja me s reist hll handa jsagnaskepnu?

a var ekki vilji Marx a frelsa manninn undan gui. Hann vildi frelsa manninn undan sjlfum sr og losa hann r eirri sjlfskipuu nau sem tr hans gu er. a sem arf a missa sn er m..o. ekki gu heldur s myndun mannsins a gu s til. Menn skapa tr; tr skapar ekki menn. Marx, eins og fleiri, geri greinarmun lnguninni a gu s til og v a hann hljti a vera til.

Eru kommnistar trair? Ea, eru dalektskir efnishyggjumenn trair? g held a a liggi augum uppi a a eru eir ekki. Eru eir trlausir? eir eru einfaldlega efnishyggjumenn.

~~~~~~~*~

Sovtrkin

Voru gfuverk Sovtrkjunum tengd v a eim var stjrna af trleysingjum? stuttu mli sagt: Nei. a mun vera satt, a leitogar Sovtrkjanna voru trleysingjar. A vsu er sagt a Staln hafi lti blessa sovska hermenn ur en eir hldu vgvll, og eins m velta fyrir sr hvort s gagnrnislausa og dogmatska persnudrkun, sem neitanlega hefur sst meal sumra kommnista, geti flokkast undir eins konar yfirfra bkstafstr skeikula menn, tt hn feli ekki sr neins konar yfirnttru.

En hva me Sovtrkin? Hva me Staln? Eins og ur var viki a, er kommnismi ekki tr. Sovtrkjunum var opinbert trleysi. Gerir a menn grimma ea fyrirleitna? Nei, ekki frekar en trleysi jlasveina ltur flk stela slgti af brnum.

a er satt, a bolsvkar hvttu til trleysis og lokuu sumum kirkjum og rndu sumar. Ltum liggja milli hluta spurninguna, hvers vegna r voru svona rkar til a byrja me, en rssneska rtttrnaarkirkjan tk tvra afstu me gerspilltri keisarastjrninni, me kgurunum gegn flkinu. Svosem ekkert ntt ar fer, fyrir sem muna eftir Lther og bndauppreisnunum ea kalsku kirkjunni og helfrinni.

tt Staln vri trleysingi voru hagsmunir hans og valdaklku Sovtrkjanna ofar forgangslistanum en trleysi.

Leysti trleysi grimmdari og blorsta r lingi sovskum kommnistum? egar essarar spurningar er spurt eru a.m.k. rjr rkvillur ferinni. Ein er s a gera r fyrir v a eli mannsins s a vera fjldamoringi, ef a er ekki vijum trar og kirkju. Vgast sagt kaldranaleg afstaa. nnur er a horfa framhj v hvernig alrislegir valdstjrnarhttir og vnisjkur harstjri fara saman. rija er a lta framhj v a kristnir menn hafa lka stai fyrir afsakanlegum grimmdarverkum, rtt fyrir essa islegu tr sna. Jafnvel nafni hennar. Er ekki nrtkara a leita skringanna astum eim sem voru rkjandi, frekar en tr ea trleysi?

En hlutskipti trarbraga Sovtrkjunum? fugt vi a sem margir halda voru trarbrg ekki bnnu. Rki og kirkja voru askilin og brnum voru ekki innrtt trarbrg sklum, en engu a sur fjruu trarbrgin ekki t. Hvers vegna ekki? Af smu stu og rkisvaldi geri a ekki. Byltingin var aldrei til lykta leidd og gagnbyltingin keyri hana t af sporinu frekar snemma. Firring var fram til, og lengi eimdi eftir af gmlum sium.

En hva sem glpaverkum og mistkum Stalns lur, var opinbert trleysi og afhelgun rkisvaldsins me betri verkum Sovtmanna.

~~~~~~~*~

Sustu tvr spurningarnar voru: Eru Vantrarmenn kommnistar? Er bartta Vantrar gegn hindurvitnum kommnsk? Svari vi eim bum er skrt: Nei. Vantrarmenn sem slkir eru ekki kommnistar og Vantr er ekki kommnistasa. Bartta Vantrar gegn guum, milum, draugabnum og rum hindurvitnum er ekki kommnsk heldur. ema Vantrar er ekki dalektsk efnishyggja heldur a, a sna fram veikleika og frnleika mlflutningi eirra sem halda fram firru og hindurvitnum, hvort sem eir eru vsvitandi loddarar ea bara velvilja flk sem veit v miur ekki betur.

Vsteinn Valgarsson 14.12.2004
Flokka undir: ( Stjrnml og tr )

Vibrg


Birgir Baldursson (melimur Vantr) - 14/12/04 02:07 #

J, hn er alveg merkileg essi fullyring Arnar Brar a segja allar lfsskoanir flokkast undir trarskoanir. arna er hlutunum gersamlega sni haus og strfurulegt a hann sji a ekki sjlfur.

Trarskoanir eru mengi mengi lfsskoana en ekki fugt.


Vsteinn (melimur Vantr) - 14/12/04 10:42 #

Einmitt. Eiginlegt hlutmengi, nnar til teki. :)


Snr - 14/12/04 12:08 #

Gott a vi skulum n komnir me tskringu tengslum milli lfsskoanna, trar og trleysis, sem ntir sr orafora Venn-mynda. Vri ekki bara sniugt a teikna eina upp?


Manni - 14/12/04 13:58 #

Var Staln karlinn annars ekki gufrimenntaur a si grsk-rttrnaar?


Vsteinn (melimur Vantr) - 14/12/04 14:40 #

J, en hann var ekki vgur til prests. Eftir v sem g best veit flosnai hann upp r gufrinmi vegna tengsla vi rttka pltska starfsemi.


Manni - 14/12/04 15:41 #

Leia mtti rk a v a allir stjrnmlahpar ea flokkar beri merki srtrarsafnaa og vru kommnistar ar ekki undanskildir. Sammerkt slkum hpum virist vera a lta sig sem handhafa og einkaleyfishafa strasannleiks. Flagarnir eru hinir hlpnu og sigurslu - arir eru fordmdir og verskulda tskfun. a er etta vi og hinir vihorf sem Betel-Snorri, Kross-Gunnar og eirra ntar nota sr til framdrttar. Sama geri Staln og sama geri Lenn og sama gera Bush og Osama stmgur hans. Og sama gera Dabbi og Dri. Breski heimspekingurinn Bertrand Russell tlistai snum tma gtlega hvernig hugmyndin um sameiginlegan vin vri notu til a fylkja heilu junum bak vi vafasaman mlsta. ann leik leika lka srtrarhpar, frjlshyggjugaurar, framsknarmenn og kommnistar. Sj: Bertrand Russell JFLAGI OG EINSTAKLINGURINN Bkatgfan Dagur - MCMLI


Matti . (melimur Vantr) - 14/12/04 16:00 #

Vi hfum ur vitna Bertrand Russel varandi kristni og kommnisma hr Vantr.


Mr - 14/12/04 16:03 #

Bigir segir:

"Trarskoanir eru mengi mengi lfsskoana en ekki fugt."

Sammla essu!

g er lka 100% sammla v sem Manni segir.

Anna dmi um hp mekanista (flk sem trir ekki gui ea lfa) sem m auveldlega flokka sem trarnttara: Kronistar


KF - 14/12/04 18:50 #

Vel skrifu grein hj r, Vsteinn! Einn augljsan veikan hlekk fann g rksemdakeju inni. segir m.a.eftirfarandi: 'Flk skapar sr gui sinni eigin mynd, a flr nir trarbraga mean au bja upp sttanlegri heimsmynd en raunveruleg lfskjr flks gera, og egar flk firrist af kaptalskri launavinnu, og lur eins og a vanti eitthva a, verur vileitni ess til a fylla etta skar a eim jarvegi sem trin sprettur r. Ef ar a kemur, a kaptalsk launavinna og firring heyra sgunni til, og braustrit flks httir a vera firrt, rennur og upp s dagur a skari slinni lokist og rfin fyrir gu hverfi. Um lei og tr er trmanni smyrsl srin er efnishyggja efnishyggjumanninum hvt til a taka rlg sn eigin hendur og bta a sem rskeiis er lfi hans.sem s ann a tr er a finna jflgum sem ekki er hgt a kenna vi kaptalisma.' arna finnst mr vera algjrum villigtum,v tr hefur fylgt mnnunum lengur en kapitalismi og tr m finna hj hum jafnt sem lgum,sjlfstum og sjlfstum, ftkum og rkum, llum heimslfum og ldum saman. Gti a veri af v a maurinn s rf fyrir eitthva sr ra, ekki szt egar honum lur illa ea arfnast huggunar? S lan er ekki tengd kaptalsku launakerfi. Lan manna og slarlf fer eftir mun flknari leium en hgt s a mia eingngu vi ytri astur.Mr snist urfa rkstyja ml itt t fr vara sjnarhorni! Kveja, KF


Hjalti (melimur Vantr) - 14/12/04 19:11 #

Mr. Er ekki eitthva athugavert vi a kalla hufmyndakerfi sem a hefur engar trarskoanir trarbrg (og flk sem a ahyllist etta fgafullan htt trarnttara)? Vri ekki nr a tala um hugmyndakerfi ea eitthva ttina?


rni - 14/12/04 20:18 #

Efnisheimurinn er ekki tilviljanakennd hrga af tengdum ttum, heldur tengist hver ttur rum og hver hefur hrif ara. Efnisheimurinn er stugri mtun og tekur stugum breytingum og essar breytingar vera vegna taka ea togstreitu andstra afla. Allir hlutir hafa a geyma innri andstur og breytingar eim eru har v hvort andstur essar eru jafnvgi eur ei. Megindlegar (kvanttatfar) breytingar eru tiltlulega hraar en egar r hafa ori kvei miklar vera eigindlegar (kvaltatfar) breytingar, sem eli mlsins samkvmt eru gisnari. Skyldi vera hgt a stofna trflag kring um essa lfsskoun?

J, og raunar var a gert fyrir nokku lngu san. Trflagi kallast Taoismi.


Vsteinn Valgarsson (melimur Vantr) - 15/12/04 01:18 #

Manni: Satt er a, a andstan "vi-gegn-eim" er afar oft notu sem tylla, til a fylkja flki a baki valdamnnum gegn mynduum og/ea raunverulegum vinum. Og/ea raunverulegum. Eins og a eru til plat-vinir, eru einnig til ekta vinir.

KF: (Mitt nafn er arna misgripum..) g kann a hafa teki skrt til ora. a sem g vildi sagt hafa er a t af fyrir sig er a ekki kaptalisminn sem skapar trarrf. a sem skapar trarrf eru firrtir framleislu- og lifnaarhttir. ar vi btist a vanekking flks gangverki efnisheimsins, saman vi lngun til a skilja a, gerir a oft a verkum a flk skldar eyurnar ea sttist uppdigtaa eyufyllingu. N eru essar eyur frri og smrri en r voru til forna, en hinn bginn eru framleislu- og lifnaarhttir okkar miki firrtir. annig a tt vi getum a miklu leyti svala ekkingarorstanum me vsindum og frum, gildir ekki a sama um hitt; lf okkar er enn firrt og v er trarrfin enn til staar. a mtti kannski umora etta: Ef daglegt lf okkar er lgu plani, hfum vi rf fyrir a lyfta okkur upp me einhvers konar ri menningu, helgidmi, ea vumlku ... a vi fullngjum rf okkar til a vera hu plani me v a lyfta okkur anna slagi upp af lga planinu sem vi erum annars .

annig a egar spyr:

Gti a veri af v a maurinn s rf fyrir eitthva sr ra, ekki szt egar honum lur illa ea arfnast huggunar?

... held g a hittir beint mark. g held a maurinn hafi rf fyrir eitthva ra vegna ess a hans daglega amstur er, einhvejrum skilningi "ra". Hvers vegna er a ra og ra en hva? ra en deal, firrt lf, ra vegna ess a a er rnt gildi snu.

San segiru:

S lan er ekki tengd kaptalsku launakerfi. Lan manna og slarlf fer eftir mun flknari leium en hgt s a mia eingngu vi ytri astur.

Lanin er tengd fleiru en launakerfi kaptalismans, en tengd er hn v engu a sur. Kaptalskt launakerfi er ein breyta af nokkrum, breyta sem vegur ungt. En vitanlega spilar fleira inn , og vitanlega sama vi um nnur efnahagskerfi sem hafa ennan innbygga galla, firringuna.


Vsteinn (melimur Vantr) - 15/12/04 01:30 #

Sm vibt: a er ekki hgt a kalla flk trarnttara sem ekki ahyllist trarbrg. Hins vegar m vel kalla nttara nttara, fanatkera fanatkera, ofstkismenn ofstkismenn o.s.frv. annig a tilfelli kommnismans, sem hr er til umru, er ekki hgt a tala um trarnttara. yfirfrri merkingu orsins m kalla dogmatska persnudrkendur hlfgera bkstafstrarmenn, en, sem g segi, aeins yfirfrri merkingu orsins. g held hins vegar a enginn neiti v, a meal kommnista er til ofgntt af kreddufstum ofstkismnnum. eir geta veri kreddufastir, eir geta veri nttarar, og margt fleira.


rarinn - 15/12/04 05:43 #

g dumpai gustrnni tningsaldri og gerist efasemdarmaur. Efinn fri mig nr dalektskri efnishyggju og reyndar freistai g ess a stofna flag um slka lfsskoun og f a skr hj Dms- og Kirkjumlaruneytinu sem trflag. g fkk synjun sem a vsu var greinilega ekki bygg lgunum sjlfum heldur skounum gufringsins sem yfirfr umsknina. En kjlfari var lgunum breytt og dag er nnast gerlegt a f slkt trflag viurkennt (sorr).

En egar g fr a dpka plingar mnar fr mig a gruna a efnishyggja almennt bri nokkurn keim af nokku lmskri trarafstu. a fr svo a lokum a g dmpai efnishyggjunni, alveg eins og gustrnni.

g fr eiginlega a sj efnishyggjuna sem tr n helgihalda og a v leiti mjg lka hinum hefbundnu trarbrgum. efnishyggjunni er lagt traust msar forsendur og heimsmynd sem grundvallast efnisheiminum sem hinum eiginlega veruleika. Einnig er lti gert r hinu dulrna og dularfulla. Fullyrt er a furufyrirbri eigi sr rkrttar og vsindalegar skringar. .e.a.s. rk tilhneiging til ess a tiloka hi dulrna. Tr tilviljanir virist vera nokku sterk hj efnishyggjumnnum sta ess a opna fyrir mguleika hugsanlegu orskasamhengi.

Hvort sem a efnishyggjumenn neiti v a eir tri einhverju ea jafnvel tri eitthva, virast eir engu a sur vera a verja eigin heimsmynd rkrum snum vi t.d. tra flk. En varla er til s heimsmynd sem styst ekki vi einhverjar trarlegar forsendur. Er ekki hinn sanni efasemdarmaur annig a hann rst allar heimsmyndir me efasemdum snum?

Minna m a forsendur eru aldrei sannaar. Sannanir eru byggar forsendum. Er a ekki einhverskonar tr sem felst v a samykkja einhverjar forsendur?

leitinni a sannleikanum held g a a s afar farslt a forast sem mest a samykkja einhverjar forsendur og jafnframt tti a forast a a tiloka neitt, jafnvel tt a yki langstt ea frnlegt. a er einfaldlega arft a gera a.

a eru miklar takmarkanir faldar v a binda sig vi eina heimsmynd. En kannski a efnishyggjan s sasti vikomustaur ess sem efast um allt og tilokar ekkert.


darri (melimur Vantr) - 15/12/04 10:01 #

Tr tilviljanir virist vera nokku sterk hj efnishyggjumnnum sta ess a opna fyrir mguleika hugsanlegu orskasamhengi.

Kjafti. Skoau etta.

Forsendan sem g gef mr er s a alheimurinn s rkrttur.

Br kannski rkrttum alheimi?


lfurinn - 15/12/04 14:15 #

ess m geta a mir Stalns,hldru,sagi eftirfarandi:"Slmt a hann skyldi lenda essari bvtans plitk,hann sem hefi ori svo gur prestur".


rarinn - 15/12/04 16:31 #

Darri: g get ekki s a greinin um vtalisma og mekanisma sni fram a a ummli mn um tilviljanir og orsakasamhengi su kjafti. Reyndar, mtti kannski bta v vi a efnishyggjumenn hafi stundum tilhneigingu til ess a dma a sem eir eru sammla sem ‘kjafti’. Slkur mlflutningur finnst mr oft bera vott um fordmafulla afstu.

En til ess a skra etta aeins nnar m e.t.v. segja a egar vtalistar dreyma fyrir atburi sem svo rtist, telji eir vera einhverskonar orsakatengsl ea samhengi ar milli mean mekanistar myndu fremur tskra slk tilfelli sem tilviljun.

Og tt a forsendan um a alheimurinn s rkrttur s e.t.v. litleg og praktsk, er a engu a sur forsenda sem tilokar a heimurinn s ekki fyllilega rkrttur. Mr ykir engin rf v a taka a sem sjlfgefi. Ef alheimurinn sem g b er raun ekki rkrttur verur bara a hafa a, betra a hann vri rkrttur.


Matti . (melimur Vantr) - 15/12/04 16:46 #

Mr ykir engin rf v a taka a sem sjlfgefi. Ef alheimurinn sem g b er raun ekki rkrttur verur bara a hafa a, betra a hann vri rkrttur.
a a heimurinn s rkrttur er forsenda vsinda. Ef heimurinn er ekki rkrttur eru vsindi ekki mguleg.

Vsindi eru mguleg, skila grarlegum rangri.

Heimurinn er rkrttur.


rni Svanur - 15/12/04 17:18 #

etta eru skemmtileg hringrk Matti :-)


Matti . (melimur Vantr) - 15/12/04 17:41 #

Eru etta hringrk?

Mr snist etta bara vera forsenda: "rkrttur heimur er forsenda ess a vsindi virki". Athugun: "vsindi virka" og niurstaa: "ergo, heimurinn er rkrttur".

En g er svosem ekki yfir a hafinn a rkra hringi :-)


rarinn - 15/12/04 18:53 #

Er ekki dldi hpi a draga lyktun a forsendur vsindanna su rttar einungis vegna ess a au virki. Forsendur geta lka falist v a vera nlganir veruleikann, ea praktskar einfaldanir. Vsindin hafa virka gtlega og frt mannkyninu mislegt gott (og slmt) en au ttu n alveg a ola a a menn setji sm fyrirvara au.


Matti . (melimur Vantr) - 15/12/04 19:00 #

Kannski er a hpi. Um a gera a setja fyrirvara vsindi (en hvaa fyrirvara?).

a arf varla a deila um a forsenda vsinda er rkrttur heimur. Til a hgt s a endurtaka tilraunir arf heimurinn a virka eins dag og gr, a arf a vera

Ef heimurinn er ekki rkrttur getum vi bara pakka saman, htt essu vsindavafstri og nota einhverja allt ara afer til a afla okkur ekkingar heiminum - sem vri reyndar ekki hgt ar sem ekking heiminum krefst ess a heimurinn s rkrttur.

annig a lklega er a ekkert hpi eftir allt saman.


rarinn - 15/12/04 19:59 #

J, spurning a pakka saman bara og prfa eitthva ntt.

En g tla a.m.k. ekki a gera krfu um a heimurinn s rkrttur minni ekkingarleit, tt mig gruni a sterklega.


Jn Valur Jensson - 19/12/04 02:32 #

Leysti trleysi grimmdari og blorsta r lingi sovskum kommnistum? spyr Vsteinn Valgarsson greininni hr upphafi. a var kannski ekki ru von en a svar hans vi eirri spurningu yri eindregi nei, og enginn Vantrarmaur hefur svo ori til ess a leirtta a vihorf hans. En ekki gengur skilningur ykkar djpt, egar hugsa er til ess, hvernig Lenn mtai hugmyndafri sna um markmi og leiir bolsvismans. Skrifin hr undan um etta efni byggja raunar ekki neinum athugunum bkum hans, sem eru jafnvel til slenzku sumar hverjar eins og Rki og bylting og Hva ber a gera? frlegar mjg um afstu hans til tilgangsins og mealanna. tli grein Vsteins s ekki tekin saman grunni einhverra tlendra vefsna vantrarmanna (eins og fleira efni hr vefsetrinu), auk hans eigin bollalegginga og vibraga vi [a sumu leyti illa undirbyggum] skrifum sra Arnar Brar frnda mns? En af v a heimavinna Vsteins essu mli virist ekki ngu vel unnin, er full rf a benda a hr. Einnig er tilefni til a vsa hr um lei veftexta fr sjlfum mr, stuttan, allungvgan essu efni sem hr um rir, .e.a.s. sem andmli gegn meginthesum Vsteins hr ofar (1: a trleysi og efnishyggja bolsvika hafi ekki stula neinn htt a gnarstjrn Sovetrkjunum, 2: a hva sem glpaverkum og mistkum Stalns [hafi lii], [hafi] opinbert trleysi og afhelgun rkisvaldsins [veri] me betri verkum Sovtmanna). S texti minn, sem g er a benda hr , er tveimur innleggjum mnum ann 14/12/04, kl. 22:25 og 22:28, vefsunni (sem i smelli hrna ) rinn Bertelsson lgur.

En etta er vissulega efni, sem verskuldar miklu dpri rvinnslu en sem birtist essum stuttu athugasemdum. Lesandanum finnst kannski a einhver einfaldur kalskur gufringur tti ekki a vera a gjamma hr um etta ml, sem hann hafi varla nokkra ekkingu nema yfirborslega, en er v til a svara, a g er fyrrverandi marxisti, fylgdi eirri stefnu 4-5 r, eftir a g hafnai anarkisma Baknns u..b. 18 ra gamall, og allt anga til g hafnai Marx-Lennismanum lka. Hafi g lengi legi frilegum ritum hans, ekki hva szt hinum heimspekilegu (lkt mrgum skoanabrrum mnum eim dgum, kommnistum af 68-kynslinni), og aeins reynt mig vi a skrifa um au efni. annig a v fer fjarri, a g komi af fjllum essu mli. ar a auki hef g eftir viskilna minn vi Marx-Lennismann rslok 1971 lagt mig eftir krtskri greiningu eirri stjrnmlastefnu allri og hrifum hennar a grimmdarkerfi sem teki var upp kommnistarkjunum.

Vsteinn vkur fum orum a hlutskipti trarbraga Sovtrkjunum, en telur greinilega ekki stu til a hafa mrg or um harri kristinna manna ar (einnig um a ml hef g ur legi rannsknum fjlda bka lngu rabili og fjalla um a a.m.k. remur blaagreinum Mbl. rum ur). Vsteinn segir (og endar arna furulegri vegleysu, rkstuddri auvita): fugt vi a sem margir halda voru trarbrg ekki bnnu [ Sovtrkjunum]. Rki og kirkja voru askilin og brnum voru ekki innrtt trarbrg sklum, en engu a sur fjruu trarbrgin ekki t. Hvers vegna ekki? Af smu stu og rkisvaldi geri a ekki. etta sastnefnda er gersamlega t htt. Kerfi bolsvismans, sem Lenn lagi grunninn a, miaist allt vi alri flokksvlarinnar (undir lskrums-vgori um demkratskan centralisma; allt a fyrirbri verskuldar tarlega ttekt, sem ekki gefst tmi til a fara t hr). En sjlfsrttlting og valda-vihald flokkseigendaflags Kommnistaflokks Rstjrnarrkjanna vann a sjlfsgu af jrnafli gegn llum tpskum hugmyndum um a rkisvaldi visnai burt, egar skei ssalisks efnahagslfs rynni enda og vi tki drarrki kommnismans, eins og Marx og Engels hfu mynda sr. Stugt vihald harstjrnarmasknunnar (sem hlt lka fram a mola fleiri jir undir jrnhl sovtvaldsins) var gersamlega elislkt vihaldi ea survival kristinnar trar Sovtrkjunum, sem lifi fram me jinni rtt fyrir mjg erfiar astur hj virkum, truum mnnum (eir voru gerir a undirmlsborgurum msu tilliti, eim meinaur agangur a framhaldsmenntun o.fl.). A skra lfsrtt og langlfi kristinnar trar Sovtrkjunum annars vegar og hins vegar sjlfsvihald rkisvaldsins ar me smu orskinni er allsendis frleitt.

Kgunarsaga kristinna manna Rstjrnarrkjunum, fjldadrp presta og munka, eignaupptaka kirkju- og klausturmuna, -jara og -hsa, heyrileg fjldalokun kirkna, frelsi og ofsknir leikmanna allt er etta ggantsk jningarsaga sem enginn tti a gera lti r. v verur ekki lti mtmlt, ef v heldur hr fram, jafnvel tt me penu snii s, mtulega grunnristu til a a geti hfa til nrra og upplstra kynsla um essi ml.

En ef lesendur vilja kynnast raunveruleikanum essu efni, geta eir t.d. lesi frsgn af v, hvernig bolsvikar vanvirtu helgimynd af heilagri Gusmur, og egar orpsbar sfnuust saman til a heimta myndina r hndum eirra, me konur brn og gamalmenni fararbroddi, var flki mala niur me vlbyssuskothr, en eir, sem uppi stu, gengu fram yfir lk hinna fllnu og hrpuu i sfellu: Heilaga Gusmir, miskunna oss, nu nafni fllum vi ( riti dr. Arnrs Hannibalssonar: Moskvulnan, Nja bkaflagi 1999, bls. 188; mig minnir a einnig s sagt fr essu dda greinasafninu Frelsisbarttan Rstjrnarrkjunum).


Jn Valur Jensson - 19/12/04 02:40 #

Hr ver g a bta vi essari bendingu: a er tk yfirsjn hj Vsteini a einblna formlegu stareynd, a trarbrg hafi ekki veri bnnu Sovtrkjunum. Kgunin fr fram allt ruvsi, tt a vri reyndar lka gert me banni vissra trarsamflaga (sj near) og trmingarherferum vissum tmum (1922 voru 2.691 prestar, 1.962 munkar og 3.447 nunnur drepin v landi, skv. The Black Book of Communism, ensk ., Cambridge, Mass., og Lond. 1999, bls. 126; og hrikalegt sileysi Lenns essum efnum birtist skrt brfi hans til Politburo 19. marz 1922, sem birt er sama riti bls. 124-6; en sileysisaferir hans voru ekki ntilkomnar r borgarastrinu, heldur ornar svsnar og fyrirleitnar strax um aldamtin, sj Robert Conquest: Lenin, Fontana/Collins 1972/1981, s. 40-42).

Sovtherrarnir voru samt gir v a hafa stjrnarskrna ferarfallega, a vantai ekki, enda var hn kllu "lrislegasta stjrnarskr heimsins" dgum Stalns, en ekkert hald var almenningi v, etta var ekki rttarrki eiginlegri merkingu, og lg ea reglugerir gtu skyndilega birzt mnnum nau sem geru a engu vonir eirra um rttarvernd ea lgmarksmannrttindi. Allt etta tti Vsteinn a kynna sr betur, ur en hann fer a mla bt stjrnarhttum Sovtrkjunum ea hlutskipti trara manna ar. Er honum annars ekki full alvara v a vilja standa me samvizkufrelsi manna?

Kalska kirkjan, baptistar, vottar Jehva og nats-kirkjurnar Austur-Evrpu voru ofsttar, r sastnefndu (me milljnir melima) lagar niur til a kga r undir ordoxu kirkjuna, en allar sviptar eignum snum strum stl, klaustrum almennt loka og leitogarnir (.m.t. allnokkrir biskupar) dmdir til daua ea langrar fangavistar sndarrttarhldum. i ttu t.a.m. a kynna ykkur mefer kirknanna Ungverjalandi og Rmenu essum dr eftir valdatku kommnista, auk Tkkslvaku (sj t.d. The Black Book of Communism, bls. 409/10-413), a ekki s tala um Albanu, ar sem Hoxa lsti v yfir ri 1967, a landi vri fyrsta opinberlega gulausa (aeiska) land heimsins; hafi hann lti loka llum kirkjum og moskum landinu, 2.169 talsins (sama rit, bls. 409). En ll met slr rugglega kommnistastjrnin Kambdu, ar sem a.m.k. 48,6% kalikka landinu hurfu og t.d. hinn mslimski Cham-jflokkur (fjrungur milljnar manna) var fyrir hugnanlegum ofsknum, moskum eirra eytt, bnir bannaar, krnum brennt og eir knnir til a eta svnakjt ea vera skotnir ella, en loks hafin jernishreinsun gegn eim 1978; samtals frust milli 40,6-50% allra Cham-manna (sama rit, s. 593-5).

Og g spyr: Haldi i alvru, a vottur af kristilegu siferi og tr Gu, sem dmir menn ru lfi fyrir verk eirra, hefi ekki ori eitthvert taumhald kommnista, sem arna fru me vld?

g vil alls ekki fella neinn fellisdm yfir ykkur, ungu menn, og heldur ekki taka hann Vstein t r til a sverta hann augum manna. Hann og i beri auvita enga byrg essari frnilegu fort og glpum komnismans. En a er alltaf hvimleitt a horfa upp berandi vanekkingu um essi ml. Ef i aftur mti kynni ykkur au sem vert er, er g sannfrur um, a i munu aldrei geta fengi ykkur til a mla essari kgun bt nokkurn htt.


Jn Valur Jensson - 19/12/04 02:42 #

Efnishyggja samrmanleg Gustr? Anna, sem kemur mr undarlega fyrir sjnir upphafsgrein Vsteins, eru or hans um dalektska efnishyggju: Afneitar dalektsk efnishyggja gui, alheimsorku skyggnigfu ea lfi eftir dauann? Nei, sjlfu sr ekki. Dalektsk efnishyggja gengur ekki t a afneita yfirnttru sjlfu sr. Jafnvel er vafasamt a kalla megi hana trleysi [...]; trleysi felur sr afneitun tr og gengur a sumu leyti t afneitun. Dalektska efnishyggjan byrjar hins vegar byrjuninni, raunveruleikanum, sem sagt a maurinn og nttran su einfaldlega til. a var ekki forgangsatrii, hj karli eim er Marx ht, a afneita gui ...

Er ekki eitthva rugla essari grundvallarhugsun, egar maur leit a skilningi telur sr tr um, a heimspekileg efnishyggja geti samrmzt Gustr ea viurkenningu tilvist Gus? Gu er ekki efni, hvorki a skilningi trarinnar n heimspekinnar (nttrlegrar gufri, sem svo kallast, ennfremur theodic upp frnsku, sem merkir skynsemisvrn ea rttltingu fyrir Gushugmyndinni, .m.t. me sirnum snertifltum hennar). Gu er andleg verund, ekki efnisleg, og Vsteinn mun hvorki hj Engels ( Anti-Dhring) n Lenn ( riti hans Efnishyggja og empirio-criticismi ea skrifum hans msum um trarbrgin, t.d. dda greinasafninu On Religion, Moskvu 1975) finna afskun ea tyllu fyrir eirri theoru sinni, a tilvist Gus geti samrmzt efnishyggju Marxismans, enda var Marx sjlfur guleysingi tk yfir guleysi Ludwigs Feuerbachs vanhugsari tortetstr! En var hann alltjent ekki eins sivilltur og Lenn (sbr. Rob. Conquest; Lenin, bls. 41).


Vsteinn (melimur Vantr) - 20/12/04 11:21 #

Jn, segir a lesandanum finnist kannski vera einfaldur kalskur gufringur, en g hef a tilfinningunni a eigir vi mig, umfram ara lesendur. Hvort mr finnst einfaldur ea ekki kemur mlinu ekki vi, og tt r finnist a kannski merkilegt, er a lka aukaatrii hvor okkar er me lengri hsklamenntun ea hva. etta eru bara trsnningar, eins og a eru trsnningar a grpa til persnursa ea gera lti t vimlanda snum me fullyringum um a ekki gangi skilningur minn n djpt, a mn heimavinna s n ekki ngu vel unnin o.s.frv. A gjammir hr um etta ml eru n or, ekki mn. Ekki ng me a byrjir a reyna a gefa [mgulegum] lesanda hugmynd a g hafi rist ig me slkum mlflutningi, heldur rst sjlfur mig me sams konar afer! Kallast vi skrif n til Matta, sem virast vera smu bkina lr (Hver kenndi r etta, Matti?). g frbi mr persnursir, takk fyrir.

Vsteinn vkur fum orum a hlutskipti trarbraga Sovtrkjunum, en telur greinilega ekki stu til a hafa mrg or um harri kristinna manna ar

Hvers vegna tel g greinilega ekki stu til ess, a nu mati? Til a leirtta ennan misskilning, tel g reyndar rka stu til ess a hafa mrg or um a, er flk stir harri, hver sem stan er. Eins tel g mig hafa tskrt, voru Sovtrkin hvorki fyrsta n sasta harstjrnarrki sem beitt hefur flk sitt harri, og a opinbert trleysi Sovtrkjanna var ekki stan fyrir essu harri.

engu a sur fjruu trarbrgin ekki t. Hvers vegna ekki? Af smu stu og rkisvaldi geri a ekki.
etta sastnefnda er gersamlega t htt. Kerfi bolsvismans, sem Lenn lagi grunninn a, miaist allt vi alri flokksvlarinnar

Ekki skrti a skulir telja etta t htt ef tekur a svona r samhengi og misskilur (viljandi?) or mn. Nst skrifai g nefnilega:

Byltingin var aldrei til lykta leidd og gagnbyltingin keyri hana t af sporinu frekar snemma. Firring var fram til, og lengi eimdi eftir af gmlum sium.

Samkvmt sgulegri efnishyggju Marx eiga mrg valdatki nverandi kerfis eftir a hverfa fyllingu tmans egar byltingin er leidd til lykta, tmabili ssalismans lkur og tmabil kommnismans rennur upp. Meal essara valdatkja eru skipulg trarbrg og rkisvald. Hvorugt gerist Sovtrkjunum. Skipulg trarbrg hurfu ekki braut, og a geri rkisvaldi ekki heldur. stan var s a rssneska byltingin var aldrei til lykta leidd, fugt vi a sem stalnistar bi hgri og vinstri kanti stjrnmlanna virast stundum halda.

sjlfsrttlting og valda-vihald flokkseigendaflags Kommnistaflokks Rstjrnarrkjanna vann a sjlfsgu af jrnafli gegn llum tpskum hugmyndum um a rkisvaldi visnai burt, egar skei ssalisks efnahagslfs rynni enda og vi tki drarrki kommnismans

J, a er einmitt a sem gerist. Gagnbyltingin keyri byltinguna t af sporinu. Byltingin var sigru innanfr.

gersamlega elislkt vihaldi ea survival kristinnar trar Sovtrkjunum

a fer eftir v, hvaa hli ltur. Stkki fr bndanauar-lnsveldi afturhalds og kreddufestu til stttlauss og stjrnvaldslauss, firrts drarrkis var ekki fullkomna, a er stan. Byltingin sem tti a frelsa aluna undan stttaskiptingu geri a ekki alvrunni. Byltingin sem tti a leysa manninn undan sinni eigin ranghugmynd um gu geri a ekki heldur.

Kgunarsaga kristinna manna Rstjrnarrkjunum, fjldadrp presta og munka, eignaupptaka kirkju- og klausturmuna, -jara og -hsa, heyrileg fjldalokun kirkna, frelsi og ofsknir leikmanna allt er etta ggantsk jningarsaga sem enginn tti a gera lti r.

Nei, enginn tti a gera lti r v, enda var g ekki a gera a, tt gefir a skyn.

Vsteinn mun hvorki hj Engels n Lenn finna afskun ea tyllu fyrir eirri theoru sinni, a tilvist Gus geti samrmzt efnishyggju Marxismans, enda var Marx sjlfur guleysingi tk yfir guleysi Ludwigs Feuerbachs vanhugsari tortetstr

g sagi ekki a tilvist essa gus (ea gua, ea lfa, ea drauga) gti samrmst rttarefnishyggju, a ert sem segir a g hafi sagt a. ert a rfast vi sjlfan ig, Jn Valur! a er ekki vanhugsu tortetstr a fallast kenningu sem manni finnst vel rkstudd. Jn, maur me na hsklagngu (fyrst r finnst hn skipta mli essu samhengi) ekki a falla gryfju a reyna a lta lesandann hafna efnishyggju Marx me v a slengja v fram a hn hafi n veri vanhugsu tortetstr. Hva er n eigin tr anna en vanhugsu tortetstr? Nei, g bara spyr.

Dalektsk efnishyggja gengur ekki t a afneita yfirnttru. Hn gerir einfaldlega ekki r fyrir henni, enda engin sta til ess. Efnisheiminn tskrir maur me efnisheiminum sta ess a sklda upp skiljanlegar og undursamlegar skringar og sveipa tilgangslausri dul. Dalektsk efnishyggja afneitar ekki guum vegna ess a hn arf ess ekki. Snnunarbyrin er hj eim sem heldur v fram a eitthva s til sem vi skynjum ekki ea vsindin geta ekki rannsaka (t.d. guir, lfar ea loftandar).

Jacques Maritain, franski heimspekingurinn snjalli, benti , a me v a hafna Gui, fur okkar allra, til ess stainn a gera mennskuna og brralagi a jtningu og nnast traratrii hugsn kommnismans, hafi Marx og Lenn veri a fara mis vi einmitt a, sem bezt og sterkast tengir menn brralagsvitund og snnu brralagi, .e. fureli Gus, hans sem og vill gera okkur ll a brnum snum

a getur vel veri a Maritain essi hafi veri snjall, en essi bending hans er ekki srlega snjll. Fureli hvaa gus? g veit ekki um neinn gu, hva a g fari a lta hann ttleia mig. Heppileg tilviljun, samt, fyrir Maritain, a a s einmitt guinn hans sem er etta sameiningartkn. tli arir guir gtu ekki gert a alveg eins vel? tli inn ea Mra su t.d. nokku verri sameiningartkn heldur en hvi? S fullyring a fureli hva (er hann ekki annars a tala um hva?) s einmitt a, sem bezt og sterkast tengir menn brralagsvitund og snnu brralagi er annars hugaver. Kannski a vildir leggja nnar t af essari fullyringu? g er nefnilega ekki reiubinn a fallast hana hra.

s, sem var a hrsa Sovtrkjunum nrri vefsu hr um kommnistana

Jn, lttu ekki svona. g efast um a arir en hgri-stalnistar sji essa grein sem srstakt hrs um Sovtrkin.

Lenn ritai: Til ess a n markmium byltingarinnar ... er allt leyfilegt [og] hjkvmilegt er a ... efna til miskunnarlausrar gnaraldar og loka , sem vafi leikur um, inni fangabum utan vi borgina. etta var orrtt fyrirskipun Lenns til yfirvalda borginni Pnza gst 1918.

Hva ertu a segja orrtt? Gettu hva, g er ekki bkstafstrarmaur, og tt eitthva s haft orrtt eftir Lenn, er ekki ar me sagt a ar me s kominn strisannleikur og innsta eli marxismans. g veit ekki me ig, en g tel Lenn ekki hafa veri skeikulan. g tri ekki skeikula menn. a er sagt a Lenn hafi veri gjarn a taka of djpt rinni; a grpa til sterkari ora en sta var til. v s auvelt a sna fram hinar fjlbreytilegustu niurstur, ef rit hans eru lesin af mtulega mikilli bkstafstr og mtulega litlu samhengi.

Nei, sigur guleysisins Moskvu og Ptursborg 1917 var ekki til ess a bja heim mennskari og gfugri lfshttum, ekki brralagi og brurelsku, heldur svvirilegum fjldamorum milljna manna og rlkun ja undir harstjrnarvald Lenns og Stalns.

etta er n bara trsnningur. farir Sovtrkjanna voru ekki guleysi ramannanna a kenna, r ttu sr arar stur. Sttu ig vi a, tt margt hafi fari aflaga Sovtrkjunum, er ekki sanngjarnt a telja allt sem ar fr fram runni undan rifjum Klska sjlfs.

Loka hefur veri fyrir athugasemdir vi essa frslu. Vi bendum spjalli ef i vilji halda umrum fram.