Allar frslur Allir flokkar Sos Um flagi rskrning Lg Spjallid@Vantru Pstfang Vantru@Facebook Vantru@Youtube Vantru@Twitter

Aparnir vi

Eitt af v skemmtilega vi a vera trlaus er me hve margvslegum htti er hgt a skoa heiminn. Og s maur fylgjandi runarkenningunni rennur upp fyrir manni a maurinn er ekki aeins kominn af pum, hann er bkstaflega api.

Kristnir menn virast endalaust eiga vandrum me essa einfldu stareynd, jafnvel tt eir su ekki bkstafstrair skpunarsinnar. Allt etta guadt me mannskepnuna mipunkti alheims rnir rttri sn. etta snir sig best nlegum vangaveltum sem vakna hafa eftir a beinaleifar smflksins Flores fundust:

Homo floresiensis hltur lka a vekja upp gufrilegar spurningar me kristnu flki. Vi mennirnir erum samkvmt Heilagri ritningu skapair mynd gus og a gerir okkur einstaka verldinni. Ritningin segir a vi eigum a drottna jrinni og gera drin okkur undirgefin. Vi erum me sl ndvert vi slarlausar skepnurnar og okkur er bin vist himnum, ef vi njtum nar og hfum ika lferni sem Drottni er knanlegt.

Hva me hina nuppgtvuu ttingja okkar? Eru eir kannski nr v a vera dr en menn? Voru eir me sl? Hefur Drottinn gert r fyrir eim himnarki? r v a eir eru svona lkir manninum eru eir ekki lka svipair Drottni sjlfum?

etta voalega dilemma trara er fullkomlega afkralegt og hlgilegt augum okkar sem sj manninn fyrir a sem hann er. Er ekki kominn tmi til a gefa essum vagmlu hugmyndum um gui og himnarki fr og sna sr a raunveruleikanum?

Drafringur einn er nefndur Desmond Morris. seinni hluta sjunda ratugarins sendi hann fr sr bkina "Nakti apinn" og hleypti me henni llu bl og brand meal kristinna fundamentalista sem og margra annarra. Gefum honum ori:

Flk var reitt af fleiri en einni stu. Meginstan var s a g hafi leyft mr a rita um manneskjuna eins og hverja ara skepnu sem rannsaka mtti. Sem drafringur hafi g egar vari tuttugu rum athuganir hegun fjlmargra drategunda, jafnt fiska, ela, fugla og spendra. Vsindaritgerir mnar um efni bor vi tilhugalf fiska, prun fugla og fusfnun spendra hfu veri lesnar af nokkrum srfringum n neinna teljandi deilna. egar g hf a rita bkur, tlaar almennan marka, um dr eins og snka, apa og pandabirni, voru engin hr vibrg heldur snd. essi rit voru lesin og samykkt af fremur smum hpi eirra er huga hfu efninu. En egar g lt fr mr samskonar rit um venjulegan hrlausan prmata breyttist allt.

Allt einu var allt sem g hafi rita a deiluefni. Mannskepnan tti, sndist mr, enn erfitt me a sttast vi lffrilegan uppruna sinn.

[...]

sumum heimshlutum var "Nakti apinn" bannaur og kirkjan lagi hald lgleg eintk og brenndi, ea a hst var af hugmyndinni um run mannsins og bkin skou sem llegur brandari hins argasta smekkleysingja. Yfir mig helltust trarleg skrif ar sem g var hvattur til a sj a mr villurfi mnu.

tmaritinu The Chicago Tribune ltu menn eya heilu upplagi tlublasins sem hafi a geyma ritdm um bkina. stan var s a eigendur tmaritsins hfu ori hneykslair. Og af hverju? J, vegna ess a ori "getnaarlimur" kom fyrir greininni.

a virtist sem hispursleysi kynferismlum vri einn eirra tta sem geru bkina mgulega. etta sama tmarit birti endalausar fregnir af ofbeldi og morum. Ori "byssa" birtist ar aftur og aftur. En eins og g benti mnnum , er a undarlegt a eir vru svo viljugir til a nefna fyrirbri sem skyti daua en ekki fyrirbri sem skyti lfi. En rkhyggja tti ekki upp pallbori hr. Me v a skipta fiskum og fuglum t fyrir konur og menn hafi g svipt breiunni af sofandi skrmsli mannlegra fordma.

N get menn bent mr a vsindasamflagi hafi n ekkert srlega miki lit Desmond Morris. a er rtt a augum mannfringa ykja kenningar hans of poppaar og alhfingakenndar samanburi vi fri eirra sjlfra. En v m til svara a Morris er a snnu sekur um a a vera full djarfur og alhfa stundum helst til miki. a er me rum orum framsetningin hj honum sem ekki er beinlnis hvsindaleg. A ru leyti byggir hann ritsmar snar beinhrum vsindum og v m gera v skna a heildarmynd s sem hann ber bor s takt vi vsindalega vitneskju.

En Morris gerir meira. Hann er duglegur vi a setja fram alls kyns tilgtur er vara hegun mannflksins, tilgtur sem lsa frjum huga en erfitt getur reynst a rkstyja. annig leggur hann t.d. til a allt etta kaffi- og gosdrykkjaamb okkar s framlenging hugguninni sem brjstagjfin veitti frumbernsku. Einnig a rassskellingar (sem raunar eru held g a mestu aflagar menningu okkar) su hugsanlega vagmul arflei ess a forystuapinn tekur ungu apana og naugar eim, ef eir eru a fra sig upp skafti, til a sna hver a er sem rur. Skellir lfans berum rassinum s v tknrnir fyrir samfarahreyfingarnar.

En hvort sem segja m um Morris a hann s hugdjarfur vsindamaur ea nkvmur vitleysingur, ni hann snum tma a opna upp fyrir mr augun fyrir v fyrirbri sem mannskepnan er. Og mr er a endalaust tmstundagaman a vira fyrir mr hegun flks kringum mig me augum drafringsins.

Svo eru bkur hans brskemmtilegar.

En fram me bkina um nakta apann. egar kemur a trmlum skoar Morris au eins og hverja ara hegun (hva anna?):

N, egar g hef nefnt rgtuna um tr, er ef til vill ekki r vegi a skoa nnar a furulega ferli hegun mannskepnunnar [...] etta er ekki auvelt ferli a skra en sem drafringar verum vi a gera okkar besta til a sj hva hr er raunverulega ferinni, frekar en hlusta hva eigi a vera gangi. Ef vi gerum etta rngvar a okkur til eirrar niurstu a, atferlislegu tilliti, felist trarleg hegun v a flk kemur saman stra hpa til a framkvma endurtekna og langdregna ltillkkunarhegun til a fria randi einstakling. Hinn randi einstaklingur sem um rir getur teki sig mrg form innan mismunandi menningarheilda, en sameiginlegt einkenni er hin algeru yfirr. Stundum tekur hann sig mynd drs af annarri tegund ea stlfra mynd slks. Stundum er dregin upp mynd af gmlum vitrum einstaklingi smu tegundar. rum tilvikum er myndin hlutstari og hefur sr nafngiftir bor vi "rki" ea anna slkt. Hegun hins undirgefna felst gjarnan v a loka augum, lkka hfui loftinu, krkja saman hndum bijandi stellingu, krjpa, kyssa jrina, jafnvel er um a ra hvaasama uppgjafarhegun sem helst hendur vi kveinstafi ea samradda tnun. Skili essi ltillkkunarhegun rangri ltur hinn randi einstaklingur friast. En vegna ess hve vld hans eru mikil arf a endurtaka slka athfn oft og tum, v skyni a koma veg fyrir a reii hans ni sr strik. essi randi einstaklingur er venjulega, ekki alltaf, kallaur gu."

a er vibi a innan frra ratuga veri hgt a taka bkur Morris og henda eim ruslahaug reltrar friekkingar. r veri fullar af afsnnuum tilgtum og taldar yfirborskenndar og nkvmar. g vona a minnsta kosti a framfarirnar veri slkar. En harla lklegt er a s heildarmynd sem r voru nlgun vi veri numin r gildi. Hin vsindalega afer er einfaldlega of gott hald til a hafa geta lti okkur t heimsmynd sem er ti a skta.

Birgir Baldursson 12.11.2004
Flokka undir: ( Vsindi og tr )

Vibrg


nafnlaus gunga - 12/11/04 09:49 #

jess, vlkir hugsuir hrna inn maur!!!! eru i byrjair a raka ykkur, finnst ykkur i vera roskair og gfair hugsandi menn?!? er a kl a tra ekki og sna hva vi erum snjallir apar? Auvita er flk ffl sem trir bkstaflega eftir biblunni, kraninum ea hverju sem er, og auvita gera a langfstir, a.m.k. hr landi. Hins vegar er snn tr meiri dpt en i viti um!!! i haldi a spurningin s hvort gu s til. spurningin hj YKKUR tti frekar a vera... ef gu er til, sem er ekkert sjlfgefi.. hva er gu??????????? og ef gu er til.. gtir skili gu?? gu er speki heimsins.. sem er hver?? hlfvitar.


Hjalti (melimur Vantr) - 12/11/04 09:54 #

Maur arf fyrst a vita hva gu er ur en maur getur sagt til um a hvort a a s til ea ekki.

Dmi: g er a leita a plunki herberginu mnu.

Hvort er skynsamara?

A. a vita hva plunk er ur en g leita a v. B. leita a plunki og san reyna a fatta hva a er.


li Gneisti (melimur Vantr) - 12/11/04 11:18 #

g rakai mr hausinn grkvldi.


Sigurur lafsson - 12/11/04 11:39 #

Hinir smu frndur okkar Flores hljta a valda llu hugsandi kristnu flki miklu hugarangri. Eru etta menn ea dr? Vst er a "smflki" notai verkfri og tti sr lklega tunguml, en er a ng? Homo floresiensis var me mun minni heila en vi sem teljum okkur "fullvaxna" menn (en a segir ekki alla sguna, til er mjg smvaxi flk me gta greind).

Gaman vri a sj gufringa deila um "mennsku" essara ttingja okkar og hversu verugir eir gtu talist til himnarkisvistar. Htt er vi a krleikur Gus ni ekki t fyrir rair mannkynsins, enda aeins gert r fyrir einni tegund "mannkyns" hinni helgu bk.


Birgir Baldursson (melimur Vantr) - 12/11/04 13:07 #

Kra gunga, verur svo falleg egar reiist ;)


Birgir Baldursson (melimur Vantr) - 12/11/04 13:10 #

Sigurur, etta hugarangur er svo mikill arfi. Ef menn vru ekki bnir a lta prestalinn ljga a sr skakkri heimsmynd gtu eir bara s etta fyrir a sem etta er.

g er grarlega ngur me ennan fund og vonast heitt til ess a essi manntegund leynist enn myrkviunum. Hvlkt vintri yri a ekki ef vi kmumst samband vi hana og reyndum a koma samskiptum.


urta (melimur Vantr) - 12/11/04 13:31 #

Alveg frbr grein hj r Birgir. J - eim sem vilja vera skapair "gus-mynd" lkar a illa a vera hluti af run lfs jrinni. Vilja "gus-myndarmennirnir" ekki heldur vita af v a menn og simpansar eru nnast me eins genamengi...


Kri Svan Rafnsson (melimur Vantr) - 13/11/04 15:06 #

J en a er ekki vst a vi sum komnir fr pum. Aeins a vi komum fr sameiginlegum forferi. essi forfeur gti liti t eins og api en vi vitum a ekki. A segja a hann s api er a stkkva a lyktunum. a er ekki bi a finna beinan hlekk. annig a skynsemis bnum reynum a hafa etta huga.


Birgir Baldursson (melimur Vantr) - 13/11/04 15:44 #

Hvort sem rtt er ea ekki a tala um a sameiginlegur forfair manna og annarra apa flokkist undir apa ea bara einhverja skilgreinda prmatategund, breytir a v ekki a vi erum apar. a er minn strsti punktur essari grein.

a getur veri villandi a tala um a vi sum komin af pum, rtt er a. En annig hefur etta lengi veri ora. Menn f vi essa oranotkun kannski ranghugmynd hausinn a t.d. simpansar su a einhverju leyti styttra veg komnir fr forfurnum en vi. v er reyndar fugt fari, v eins og einhver benti (man ekki svipinn hver), er vst rttara a tala um a simpansar su komnir af mnnum, v erfamengi eirra er lkara rum apategundum en erfamengi manna er, ef g mar rtt.

g skal fletta essu upp.


Lrus Viar (melimur Vantr) - 13/11/04 16:06 #

A segja a hann s api er a stkkva a lyktunum.

g er ekki alveg a skilja. Nnustu skyldmenni okkar eru stru aparnir og allar DNA rannsknir benda til ess a a su einungis um 4,6-5,0 milljn r san ttkvsl manna (Homo) og simpansa (Pan) askildust.

a er nokku ljst a forfair okkar var a llum lkindum api.

g leyfi mr a vitna Futuyma r bkinni Evolutionary Biology.

Although the common ancestor of humans and chimps need not have closely resembled either, it surely had many of the anatomical features of chimpanzees and gorillas, since these retain so many features of their common ancestor. Thus the common ancestor of humans and chimps was probably a largely arboreal African ape, with an opposable big toe, long arms relative to its legs, lucuriant body hair, and an ape-sized brain. It may well have walked on its knuckles, as do African apes today, but surely not on its hind feet only.

Sindri - 13/11/04 20:32 #

Helsta stan fyrir v a varasamt er a tala um apa sem forfur manna er s a ori "api" er flestra hugum ekki anna en samheiti yfir simpansa, grillur og rangtana. eir smu geta ekki liti menn sem apa og tengja auk ess hugtaki ekki tdauum tegundum prmata. egar Darwin setti fyrst fram hugmyndir snar um run manna og annarra dra var hann einmitt gjarnan teiknaur me simpansalkama til a undirstrika ann frnleika sem samtarmnnum hans fannst einkenna hugmyndir hans.
slensku er mli svo flkt enn frekar, ar sem margir gera ekki greinarmun apa (ape) og apaketti (monkey). a er v rtt fyrir allt rttara a tala um sameiginlegan forfur apa og manna, jafnvel tt s forfair hafi sannlega veri api.


gvaur - 13/11/04 23:26 #

urta mn svn eru me lkara genamengi en simpasar


Vsteinn Valgarsson (melimur Vantr) - 13/11/04 23:58 #

Nei, a eru au ekki. Hins vegar er auveldara a flytja lffri r svnum menn en r rum drum.


Ormurinn - 15/11/04 11:31 #

Hef aldrei skili essa vikvmni yfir v a vera bendlaur vi apa. Mr finnst a merkileg og heillandi hugsun a maurinn Homo sapiens hafi rast fr apa (ea sameiginlegum forfur) yfir hugsandi veru sem hann er nna. g s ekkert ltillkkandi v. vert mti. etta er flottasta dmi sem til er um run og algun lfvera a mismunandi astum.


Birgir Baldursson (melimur Vantr) - 15/11/04 11:39 #

Hjartanlega sammla.

Loka hefur veri fyrir athugasemdir vi essa frslu. Vi bendum spjalli ef i vilji halda umrum fram.