Allar frslur Allir flokkar Sos Um flagi rskrning Lg Spjallid@Vantru Pstfang Vantru@Facebook Vantru@Youtube Vantru@Twitter

Veiruskingar hugans

a er athyglisvert a skoa hvaa augum einn helsti runarlffringur heimsins ltur gustrna. Richard Dawkins starfar vi Oxfordhskla og situr ar heiursstli almennrar vsindaekkingar sem kenndur er vi Charles Simonyi. Bkur Dawkins hafa allar hloti mikla athygli, en me lfsstarfi snu hefur hann snt fram me hvaa htti flkin lfsform rast af einfaldari formum.

Dawkins hefur tal greinum og rum gert krfu a vsindasamflagi og anna rklega enkjandi flk htti n llu vari og stti sig vi a trarlegar fullyringar skorti allar sannanir. Og ar me s rtt a draga augljsu lyktun a enginn gu s til og gustrin s einungis lygavefur:


sta ess hve gushugmyndin er lfsseig er vegna ess hve slfrileg hrif hennar eru. Hn leggur fram a einhverju leyti trverugt svar vi rungnum spurningum mannkyns um tilveruna. Hn gefur skringu a eir sem rttlti fremja einum tma muni urfa a standa skil gjrum snum sar. Narfamurinn veitir ryggistilfinningu, rtt eins og lyfleysa sem verkar fyrir tilstulan myndunaraflsins. etta eru nokkrar stur ess a gushugmyndin nr svo vel a greypa sig inn heilab seinni kynsla. Gu sr v tilvist hugmyndakerfi sem rfst harlavel smitnmu umhverfi menningarinnar."
- r "The Selfish Gene"

Hr fer eftir hluti vitals sem rithfundurinn Michael Krasny tti vi Dawkins. Vitali var teki 17. mars 1997:

ert ekktur fyrir trleysi itt og ummli ess efnis a trnni megi lkja vi veirusjkdm. Ertu orinn umburarlyndari gagnvart trnni seinni t?

Nei. Sem lffringur er g oft beinn a skra hvers vegna gustrin er svona lfseig. Kenning mn er essi: a eru gildar stur, sem leia m t samrmi vi runarkenninguna, fyrir v a ungum brnum er a hollast a tra llu sem v er sagt. Ung brn urfa a tileinka sr tunguml, hegun og sivenjur samflags sns og v er nausynlegt a lra margs konar reglur - svo sem eins og "ekki stinga puttanum eldinn" og "ekki taka snkinn upp" ea "ekki bora rauu berin". Slkar reglur eru gar og gildar t fr sjnarmii lfsafkomunnar.

v er a skiljanlegt a nttruvali hafi fyllingu tmans byggt inn hugarstarf barna umalputtaregluna "Vertu trgjarn r hmlu, tru llu v sem r er sagt af eim sem eldri eru vitrari.

etta er fyrirtaksregla sem verkar vel. En regla sem kennir a tra skuli llu eins og nju neti hltur a hafa fr me sr varnarleysi gegn "snkjuverkun". Tlvur eru sem dmi me eim skpum gerar a tra llu sem eim er sagt og v vikvmar fyrir veirum. Ef , gildu forritunarmli, segir eim a gera eitthva framkvma r a hiklaust. Tlvuveirur vera til egar forritari smar forrit sem segir vi tlvuna "afritau mig og eyddu llum ggnum af hara disknum leiinni."

a sem g vi er eir ttir slarlfi barnsins sem gera v kleift a lifa af, me v a tra llu sem a heyrir, kalla yfir a essa nmni fyrir veiruforritum bor vi " tt a tra v a hinn mikli Tjtj bi himninum," ea " tt a krjpa, sna andlitinu austur og hafa yfir bnir risvar dag." essi fyrirmli erfast svo kynsla milli v a er enginn augljs sta fyrir v hvers vegna menn ttu a htta essu.

Einn er s ttur veirukenningunni sem segir a r veirur sem hafa ga afkomumguleika muni vera lklegri til a komast af. v er a a ef sagt er "ef ekki trir essu endaru helvti eftir dauann," er s htun afar mttug, srstaklega eyrum barns. Ea ef sagt er "egar eldist muntu fyrirhitta fullt af flki sem segir r hi gagnsta vi etta hr og hefur sterk rk mli snu til stunings, jafnvel heilmiki af v sem a kallar sannanir fyrir mli snu, og munt jafnvel nstum lta sannfrast. En v meira sem freistast til a ahyllast ennan mlflutning, v sterkari tkum er Satan a n r." etta er a sjlfsgu a sem fjlmargir skpunarsinnar hafa fengi a heyra.

hefur sagt a egar uppgtvair runarkenninguna hafi loks heimsmynd n gengi upp. fkkst loks fri hjarta. Hvernig ni runarkenningin a stafesta trleysi itt?

Dawkins: ur en g uppgtvai runarkenninguna var g heillaur af v hve vel hannaar lifandi verur litu t fyrir a vera. g var ngilega vel a mr lffri til a vita lifandi verur eru strkostlega flknar og fgaar. r litu t rtt eins og r hefu veri hannaar. v var a a g tri yfirnttrlegan skapar alls. Og vegna ess hve sannfrur g var um etta egar g kynntist runarkenningunni m lkja reynslu minni vi trei krossfaranna vi Damaskus.

g lt a frisldin eigi sr orsk skilningnum, v a vera fr um a leysa rgtu. Og v strri sem rgtan er, v meiri heirkja. egar menn velta fyrir sr fjlbreytileik og fegur lfsins, glsileik ess og v hve skipulegt a virist, verur rgtan svo endanlega str. Og lausnin, lausn Darwins, er svo strkostlega einfld. Stt mn sr forsendur eirri fullngju a geta komi auga svo afar glsta lausn, sem nr a tskra svo miki.

Fyrir sem vilja meira a heyra ritai Dawkins t.d. grein tmariti "Free Inquiry" (2. tbl, 18 rgangs) ar sem hann rir fullyringu a vsindi og tr eigi ekki samlei. Hana m finna hr.

Birgir Baldursson 11.01.2004
Flokka undir: ( Rkin gegn gui )

Vibrg


Mr rlygsson - 31/01/04 22:46 #

a arf vart a fra hfunda sunnar um a kenningum Dawkins um menningarminni (e. "memes", sj einnig "memetics") m jafn auveldlega beita allar menningarafurir, s.s. jsgur, siferi, heimspekikenningar, vsindakenningar, ekkingu, verkkunnttu, verkfri, og fleira. tbreislu og menningarlegt hlutverk alls essa m lkja vi missmitandi og mislfsseiga vrusa (hugmyndavrusa), og mannlegu samflagi hefur annig veri lkt vi risastrt Darwinskt vistkerfi hugmyndavrusa.

g lt etta svar flakka hr, v mr finnst elilegt a lesendur greinarinnar su lka upplstir um stareynd a myndlkingin "veiruskingar hugans" ekki bara vi um hefbundin trarbrg - svo a meistari Dawkins virist hafa takmarka sig vi a beita henni sem rursvopni gegn trarbrgum.

P.S. g er yfirlstur trleysingi.


Mr rlygsson - 31/01/04 22:57 #

g var a fatta a Google hefur veri spammaur af fyrirtkjum og einstaklingum sem tla a gra fullt af peningum leitarorunum "memes" og "memetics" annig a a getur veri dldil leitun a gum heimildum.

Principia Cybernetica Web hefur veri lengi vi li og er nokku vel skrifu. ar m m.a. finna: - Memes Introduction - Memetics - Memetic Selection Criteria - Meme Fitness

Einnig m finna drjga umfjllun Wikipedia

Loka hefur veri fyrir athugasemdir vi essa frslu. Vi bendum spjalli ef i vilji halda umrum fram.