Allar fŠrslur Allir flokkar Sos Um fÚlagi­ ┌rskrßning Lˇgˇ Spjallid@Vantru Pˇstfang Vantru@Facebook Vantru@Youtube Vantru@Twitter

Hi­ kristilega tvÝsinni

FrŠg er skßldsaga George Orwell 1984 og ■ß sÚrstaklega fyrir ■a­ ■jˇ­fÚlag hugsanaßnau­ar sem hann dregur ■ar upp. Ein ßhugaver­asta hli­in ß ■eirri ßnau­ er ■a­ sem hann kallar "doublethink" og ■ř­a mß me­ hvorugkynsor­inu tvÝsinni.

Skilgreining Orwell ß tvÝsinni er nokkurn veginn ■essi: Getan til a­ a­hyllast tv÷ ˇlÝk vi­horf Ý einu ■ˇtt ■au sÚu Ý mˇts÷gn hvort vi­ anna­. Ůetta innifelur t.d. ■a­ a­ geta fallist ß nřjan "sannleik" sem haldi­ er a­ m÷nnum, ■rßtt fyrir a­ ■eirra eigi­ minni segi ■eim anna­. Ef rß­uneyti sannleikans gefur ˙t ■ß yfirlřsingu a­ Eyjaßlfa hafi alla tÝ­ veri­ Ý strÝ­i vi­ EvrasÝu ■ß er ■a­ sannleikur, ■ˇtt menn viti a­ undanfari­ haf­i rÝkt fri­ur ■arna ß milli.

Erum vi­ ÷ll haldin einhverju tvÝsinni? Flest erum vi­ andsn˙in ■jˇ­ernishyggju, enda aflei­ingar hennar okkur ljˇsari en vi­ kŠrum okkur um a­ vita. Samt sem ß­ur er Ý fŠstum okkar til neikvŠ­ tilfinning Ý gar­ Fj÷lnismanna, Jˇns Sigur­ssonar og allra annarra nÝtjßndualdarmanna sem stˇ­u fyrir ■eirra tÝma ■jˇ­ernisstefnu. Okkur finnst ■etta bara einhvern veginn ekki sambŠrilegt.

١ eru ■arna s÷mu tilfinningar a­ baki, a­eins birtingarmyndin er ˇlÝk.

T÷kum kristindˇminn og leggjum undir ■essa mŠlistiku. Ůß sjßum vi­ a­ fj÷lmargir samborgarar okkar telja sig geta orna­ sÚr vi­ fyrirheit um eilÝft lÝf Ý rÝki Gu­s. A­ ■essu leytinu er heimsmynd ■eirra deginum ljˇsari, vi­ bara deyjum og f÷rum til Gu­s. Tja nema ■eir vondu, ■eir komast ekki ■anga­.

Ůessi hyggja gengur ■vert ß vitneskju okkar um hver vi­ erum, hva­an vi­ komum og Ý hva­a samhengi vi­ ■rÝfumst. Gefum Pßli Sk˙lasyni or­i­:

Kristur tßknar og sřnir sigur lÝfsins yfir dau­anum; ■a­ er kjarni hinnar kristilegu lÝfssřnar. HÚr snřst spurning ekki um gildar sko­anir og r÷k og ekki er lagt upp til umrŠ­u um sta­reyndir lÝfsins. Sta­reyndir lÝfsins benda raunar allar til ■ess a­ lÝfi­ l˙ti Ý lŠgra haldi fyrir dau­anum, ■a­ eina sem vi­ vitum me­ nokkurri vissu sÚ a­ vi­ sleppum ekki lifandi frß lÝfinu. Ůess vegna er hin kristilega lÝfssřn glapsřn e­a missřn sÚ h˙n teki­ bˇkstaflega sem sko­un ß lÝfinu og dau­inn talinn vera hjˇm og blekking. Dau­inn ßsamt ■jßningu, eymd og b÷li, sem honum fylgja er sannarlega ekki blekking, heldur blßkaldur veruleiki, daglegt brau­ okkar mannanna.

(┌r rŠ­u haldinni Ý Dˇmkirkjunni 1. desember 2002)

Ůa­ er augljˇst a­ ■essar tvŠr myndir, sta­reyndin og hin huggandi fyrirheit, eiga enga samlei­ heldur eru Ý bullandi mˇts÷gn hvor vi­ a­ra. Samt sem ß­ur gengur fullt af fˇlki ˙t frß ■vÝ a­ kristnu fyrirheitin sÚu rÚtt, ■ˇtt ■a­ eigi a­ vita betur. ═ huga ■ess hafa tveir sannleikar nß­ a­ skjˇta rˇtum og lifa Ý brˇ­ur■eli hvor vi­ annars hli­.

Undarlegt.

Vi­ vitum a­ annar sannleikurinn er lygi en sum okkar kjˇsa a­ tr˙a ■vÝ a­ ß einhvern undarlegan hßtt sÚ hann ■ˇ samt sannleikur. Og hÚr f÷rum vi­ a­ nßlgast flokksstefnuna Ý rÝki Orwells ■ar sem strÝ­ mßtti sjß sem fri­, fßfrŠ­i sem mßtt og frelsi­ sem ßnau­.

Kristna ˙tgßfan af slÝkum paradoxum er eitthva­ ß ■essa lei­:

┴nau­ er frelsi
FßfrŠ­i er ■ekking
Hatur er ßst


┴nau­ er frelsi: Ůeir sem sn˙ist hafa til Krists og kenninga BiblÝunnar kalla sig gjarnan frelsa­a. Frelsi ■eirra felst ■ˇ ekki Ý neinu ÷­ru en ■vÝ a­ l˙ta Ý fullkominni ■rŠlslund har­stjˇra sem hˇtar ˙tsk˙fun og eldsofnum sÚ hann ekki tilbe­inn og ß hann tr˙a­.

FßfrŠ­i er ■ekking: Ůeir sem frelsa­ir eru Ý kristni telja sig varla ■urfa a­ lÝta Ý a­rar bŠkur en BiblÝuna, ■ar sÚ allan ■ann sannleik a­ finna sem ver÷ldin bÝ­ur upp ß. Ůeir har­svÝru­ustu afneita jafnvel ■eirri ■ekkingu sem mannfÚlagi­ břr yfir Ý kj÷lfar rannsˇknar ß heiminum, ■vÝ h˙n fer ekki saman vi­ sumt af ■vÝ sem stendur Ý BiblÝunni. Semsagt: Ef eitthva­ fer ß skj÷n vi­ BiblÝuna ■ß er ■a­ alltaf BiblÝan sem hefur rÚtt fyrir sÚr. SlÝk er ■ekking sannkristinna ß ver÷ldinni.

Hatur er ßst: Um vÝ­an v÷ll Ý BiblÝunni er hatri Gu­s lřst og hvernig hann ˙tsk˙far og drepur ■ß sem ekki eru honum ■ˇknanlegir. Fyrirheit Jes˙ eru lÝti­ fegurri:

Mannssonurinn mun senda engla sÝna, og ■eir munu safna ˙r rÝki hans ÷llum, sem hneykslunum valda og ranglŠti fremja, og kasta ■eim Ý eldsofninn. Ůar ver­ur grßtur og gnÝstran tanna.

(Mt13:41)

Samt er okkur alltaf sagt a­ Gu­ og Jes˙s sÚu elskandi verur. Hatur Gu­s ß vantr˙u­um og ■eim "sem ranglŠti fremja" er semsagt tßkn um ßst hans. Ůessu halda hinir kristnu fram fullum fetum.

Er hŠgt a­ fß einhvern botn Ý svona rugl. Jß, ■a­ er ■a­ reyndar. Lausnaror­i­ er tvÝsinni.

Birgir Baldursson 29.09.2003
Flokka­ undir: ( Kristindˇmurinn )

Vi­br÷g­


Aiwaz (me­limur Ý Vantr˙) - 30/09/03 11:55 #

Dj÷fuls brillÝansi er ■essi grein ■Ýn Biggi. H˙rra!

93


Gunnar Gunnar - 01/10/03 09:54 #

Mj÷g gˇ­ir hlutir Ý ■essu.


VÚsteinn Valgar­sson (me­limur Ý Vantr˙) - 28/09/04 13:30 #

Hmm... nokku­ gˇ­ lÝking ■arna ß fer­, ■ar sem ■˙ nefnir Jˇn Sigur­sson og Fj÷lnismenn. LÝkingin er ekki sÝst gˇ­, vegna ■ess a­ h˙n getur kannski hjßlpa­ okkur a­ skikja hva­ vi­ er a­ etja. Fj÷lnismenn og jˇn Sigur­sson voru ■jˇ­ernissinna­ir, jß. En voru ■eir afturhaldssamir mannhatarar eins og ■jˇ­ernissinnar eru gjarnan n˙ ß d÷gum? Nei. ═ hverju liggur munurinn? ┴ 19. ÷ld, ß d÷gum Fj÷lnismanna og Jˇns Sigur­ssonar, var ■jˇ­ernishyggjan framsŠkin hugmyndafrŠ­i. H˙n var hugmyndafrŠ­i borgarastÚttarinnar, sem var a­ vaxa ßsmegin, og var framsŠki­ og n˙tÝmalegt frelsisafl, samanbor­i vi­ einveldi­ og a­alinn sem ß­ur rÝktu. Samanbori­ vi­ fj÷l■jˇ­astˇrveldi ß bor­ vi­ AusturrÝki-Ungverjaland, e­a Frakkland fyrir byltinguna, var ■jˇ­ernishyggjan einmitt framsŠki­ afl. H˙n er ■a­ hins vegar ekki lengur. Upp er risin nŠsta stÚtt, s˙ sÝ­asta Ý r÷­inni, og knřr dyra. Ůa­ er verkalř­sstÚttin me­ sÝna hugmyndafrŠ­i, sˇsÝalismann. Verkalř­sstÚttin er a­ ÷llu leyti framsŠknari, n˙tÝmalegri og frelsis-legri en borgarastÚttin, svo borgarastÚttin er or­in afturhaldss÷m Ý samanbur­i - og hugmyndafrŠ­i hennar, ■jˇ­ernishyggjan, einnig.

Loka­ hefur veri­ fyrir athugasemdir vi­ ■essa fŠrslu. Vi­ bendum ß spjalli­ ef ■i­ vilji­ halda umrŠ­um ßfram.