Allar frslur Allir flokkar Sos Um flagi rskrning Lg Spjallid@Vantru Pstfang Vantru@Facebook Vantru@Youtube Vantru@Twitter

Aeins um siferi og trleysi

Vi erum lfrnar vlar sem hafa rast milljnum ra. Lfrnt markmi okkar er a lifa og tmgast. Hegun okkar strist v a hluta af essu markmii lfrnu vlarinnar. Gott dmi um a er hva vi hugsum skaplega miki um kynlf - vi hfum lti val um a, lkaminn gerir bara krfu til ess.

A vilja lifa og ba svo um hntana a afkomendur okkar lifi lka og tmgist er v vilji sem er kaur okkur fr fingu - sem sst vel v hva brn eru kt og lfsgl ef hlutirnir eru bara nokkurn veginn lagi. Vi erum bjartsn og viljum lifa fr fingu - hva svo sem flkin hugsun okkar gerir vi r hvatir egar vi eldumst.

Af essum skum viljum vi t.d. "betri heim" og stefnum a honum. a er ekki trarleg hugmynd, a er lffrileg krafa erfaefnis okkar sem smitast t mevitund okkar. a hva betri heimur ir er hinsvegar h ekkingarstigi okkar og menningu og getur hglega falist viamikilli sifri sem dmi.

Hugmyndir og hvatir

a er v ekki tr a finna til hollustu vi hugmyndir sem teljast lklegar til a stula a betri tilveru fyrir okkur sjlf og afkomendur okkar, a er elislg hegun.

En egar vi tkum essar hvatir og persnugerum r me hugsun okkar og gefum henni eiginleika sem vi ekkjum ekki til, eins og a eir su hir efninu, algildir og tengdir upphafi alheimsins formi gus, erum vi komin t mjg merkingarrran oraleik sem sr heilt tunguml sem vi kllum trarbrg.

ess vegna er a tr a fara t ann leik, en trleysi a gera a ekki.

a sem trleysinginn og s trai eiga sameiginlegt er a hafa hvatir sem geta leitt til trarbraga, v trarbrg eru ein vibrgin vi a hafa essar hvatir. a skiptir v engu mli hvort sifri megi rekja til trarbraga sgulegu samhengi, ea hvort kristnin ea nnur trarbrg innihaldi einhvern huglgan sannleika um hvernig vi erum. S sanneikur verur aldrei anna en lsing hvtum okkar, ekki trnni sem sprettur stundum af eim.

Vi kllum ekki hvatirnar tr, a vri algjr afbkun orinu og v rng ornotkun.

Siferisleg afstishyggja

Siferileg afstishyggja segir til dmis a a sem yki rttltt einu samflagi urfi ekki a ykja a ru, v rttlti s afsttt og byggi meal annars vntingum og venjum.

Afstishyggja um huglgar skilgreiningar gengur oft nokku vel upp. Hva er rttltt, rangltt, gott ea slmt? a er afsttt.

En a a sannleikurinn s afstur ennan htt er hinsvegar flknara verkfri til a beita. Tveir menn sitthvorri hli jararinnar a segja til um hvort a s dagur ea ntt er ekki gott dmi um afsti sannleikans. eir eru einfaldlega lkum stum vi lkar astur. Annar hefi allt eins geta veri djpt inni myrkum helli og hinn geimfari a detta inn slina, lkar og auskiljanlegar astur skra lka upplifun eirra.

g reyni alltaf a fra rk fyrir v a hlutirnir su mis-afstir, en ekki bara afstir ea ekki afstir. annig er a til dmis nsta lti afst ekking a hoppi maur r hum turni - n ess a vera grjaur fyrir slkt - strslasist maur ea deyr. a er sralti afsttt og a vi um ansi marga ekkingu hinu efnislega: a sannleikurinn er ekkert voalega afstur egar menn eru a tala saman um svipaar astur svipuum tma.

En algjr afstishyggja, ar sem mikill efi er talinn rkja um allan sannleik er hinsvegar ess httar hugmyndafri, a byggi menn afstu til lykilatriis rkrum henni geta eir heldur ekki fullyrt a neitt s einn veg en ekki annan, v eir byggja rk sn einmitt v a slkt s ekki hgt a vita ea fullyra. annig er ekki hgt a fullyra a trleysi s tr, ef ein forsenda eirrar afstu er s a allt s svo afsttt a engin afstaa s sannari en nnur.

Skynsemi og siferi

Sifri og siferi m tskra skynsamlegum ntum me samkennd og ekkingu run bsetu mannsins. Sifrilegar, lagalegar og trarlegar hugmyndir tku kipp meal manna egar eir httu a vera safnarar og gerust bndur og fru a ba hnapp og eiga langtmaeigur. ess vegna er engin sta til a rekja sifri til trarbraga.

a sem trlausir halda um heiminn halda trair lka - vel flestir allavega. Hinn almenni slenski trmaur trir llu sem trleysinginn trir, heimsmyndin er s sama, nema hva s trai btir vi einu lagi af tr, sem fellst tvhyggjunni. .e.a.s. a hann geti fullyrt eitthva um eitthva efnislegt og yfirnttrulegt - a hann hafi t.d. sl sem s ekki h heilanum sem lffri.

annig a egar tveir menn mtast ti gtu slandi, annar traur, hinn ekki, ba eir a smu upplsingum um nstum alla daglega hluti og tra smu hlutunum um run lfs og elisfrilgmlin. Nema hva s trai trir auk ess gu (hva sem hann svo segir a a or i).

Flest hfum vi auk ess samkennd og margt bendir til ess a hana s a finna drum allt niur nagdr, en hn virist okkur flknari og meiri hj greindustu spendrunum. a er v ekki trarleg hugmynd a finna til samkenndar egar anna flk slasast ea um srt a binda. a er elislg hegun. Sigi er flki framhald af samkenndinni og hagsmunum okkar af a hafa virka sifri.

Trleysi er ekki tr

S trlausi trir hinsvegar engu sem hinn trir ekki, t.d. trir hann v ekki a gu s ekki til, ea a yfirnttra geti ekki veri mguleg. Ea a Jess hafi ekki veri gu, heldur veit hann a bara ekki og tekur ekki ara afstu til ess en a a virist lklegt og rkrtt mia vi reynslu manna af a vera til og v ekki rttltanlegt a gefa sr a a s satt.

a hefur v augljslega meiri og skrari merkingu a kalla a tr a bta einhverju ofan sameiginlegu hugmyndir manna um heiminn, v annars er veri a kalla alla sameiginlega ekkingu okkar tilverunni tr, sem er ekki a sem ori a fyrirstilla.

a er kafi og hugi sem fr menn til a kynna sr mlin aula til a geta tt um au vitrn samtl. S sem les miki, skrifar, talar og bloggar um tr er kafamaur um trml. En ekkert endilega traur, v ekking, hugi og kafi er ekki a sem gerir menn traa, heldur trin yfirnttru, hi trlega.

Maur me doktorsgru sgu knversks kommnisma sem talar um lti anna og fyllir heimili sitt af rauum fnum og spakmlum Ma arf ekkert a vera kommnisti, hva knverskur kommnisti. Rannsknarlgreglumaur sem kynnir sr peningaflsun aula er ekki peningafalsari og glpamaur tt hann velti slkum mlum fyrir sr allan daginn alla daga. Hundur sem hegar sr eins og hna er hundur sem hegar s eins og hna. Hann verur ekki hna nema hann lti erfabreyta sr hnu og geti tt afkvmi me hnum. Og svo framvegis.

trlegt!

egar menn spyrja hvort arir su trair, vita allir me nokkurri vissu a tt er vi eitthva rlti meira en daglega vsindahyggju ea efnishyggju, yfirleitt einhverja sannfringu um eitthva skilgreint gott og mttugt.

S sem spyr aldrei von v a hinn svari "j", en eigi vi a hann s svo ofboslega kveinn trleysingi a sannfringin minni trarjtningar. Ea a hann s svo mikill frjlshyggjukarl a ekkert geti hnika trausti hans til eirrar hugmyndafri.

Tr hefur skra daglega merkingu. Til a halda ru fram arf a vla merkingu oranna, sem hltur a vera rangt.

Kristinn Thedrsson 25.07.2010
Flokka undir: ( Hugvekja )

Vibrg


Kristjn Frijnsson - 25/07/10 21:37 #

g er nokku sammla r alveg ar til kemur a kaflanum Skynsemi og siferi. Ekki alveg en ng til a lta a liggja milli hluta. En egar a essum kafla kemur er g hreinlega sammla r og g held a margir frimenn svii mannfri, heimspeki og fleiri greina hljti a vera a lka. Hellaristur og hellamlverk sem eru fr rdaga mennskunnar og mun eldri heldur en akuryrkja benda eindregi til trnaar hins forna manns og tilrauna hans til a n valdi nttrunni me gldrum og ar sem galdrar eru vihafir ar er tr. En g er sammla um a sifri arf ekki a vera sprottin af trarbrgum. En mr snist greininni a fallir gryfju a setja samasem merki milli trar og trarbraga sem g held a v miur s of algengt.

nsta kafla greinarinnar, Trleysi er ekki tr, ertu farinn a nota tvfalda neitun ansi hreint frjlslegan htt. Tvfld neitun er afar vandmefarin og mr finnst ekki nota hana sannfrandi htt og raun ansi hreint klurslega v a er mjg erfitt a skilja hva ert a fara. g skora ig a endurskrifa ennan kafla og reyna a komast hj v a nota tvfalda neitun. Og egar kemur a niurlagi kaflans ertu n hreinlega farinn a bulla.

g tel a urfi ekkert gu-veru (hvk) ea Jskarakter til a vera traur. g tel sjlfan mig vera traan en g afneita hinum hefbundnu trarbrgum (llum) fyrir mig og tel ng a tra a slin muni rsa morgun til a geta sagt og meint a g s traur. Eins vil g benda a vi upplifum ll hlutina mismunandi htt og a er eitthva sem mrgum httir til a gleyma. a er einmitt a sem gerir flki kleift a upplifa eitthva sem styrkir tr eirra hvort sem a ahyllist einhver trarbrg ea ekki. Sem segir mr a g eigi ekkert me a a segja vi manneskju sem heldur v fram a hn hafi hitt Maru mey a hn hafi rangt fyrir sr. Ekkert frekar en g eigi eitthva me a a segja einhverjum a a s rangt a honum finnist lasagna gott. Ef velkist einhverjum vafa me hvort flk skynji hlutina mismunandi htt skaltu endilega finna r einhvern vsindamann cognitisku svii og f hj honum tlur um mli.

stuttu mli vil g taka niurstuna r greininni inni og sna henni upp ig og segja a vlir merkingu oranna, og a hltur a vera rangt. Tr er nefnilega ekki a sama og trarbrg.


Kristinn (melimur Vantr) - 25/07/10 22:42 #

Sll Kristjn Firgeir, takk fyrir innleggi.

g tla a f a afsaka mig aeins. essi grein er nefnilega samantekt annars aila r athugasemdum mnum vi kvena bloggfrslu mnu bloggi, en ekki heilsteypt grein og v kannski ekki a undra a hn s ekki ngu tr. A v sgu vil g gjarnan skoa etta me r eins og sr etta.

g tlai alls ekki a halda v fram a tr og trarbrg hefu ori til vi upphaf landbnaar, g var bara a vsa algengar kenningar um a a hafi veri vi r breytingar sem heimspeki laga og sifri tku kipp, og a vitaskuld samneyti vi tr, sem einmitt tti sr forsgu.

Mr ykir hinsvegar rangt a gefa sr a trin og sifrin su einhvern htt h hvort ru, nema a v leytinu til a rdaga voru a kannski smu mennirnir sem messuu trarlegar hugmyndir og lagalegar og v skapaist hef fyrir slku sem enn eftir a gufa upp a fullu.

g ykist ekki vera a setja samansem merki milli trar og trarbraga, en g er a skilgreina tr sem tr yfirnttru og leyfi mr a kalla allar fullyringar um yfirnttru trarbrg.

Endilega skru betur hva tt vi me a eitthva ami a tvfldu neitunar hlutanum. Niurlagi ar var svar vi nokkru sem vimlandi minn blogginu hlt fram, en hann talai um a trleysingjar sem tluu um tr vru trair, v hegunin vri eins. g var bara a benda honum a a er ekki fullngjandi skilgreining.

g tel sjlfan mig vera traan en g afneita hinum hefbundnu trarbrgum (llum) fyrir mig og tel ng a tra a slin muni rsa morgun til a geta sagt og meint a g s traur.

ert a notast vi ori tr vustu merkingu. a er ekkert a v, en vimlandi minn vildi meina a ori tti vi um trleysi rengri merkingu einnig og v ttu essi or vi v tilfelli.

Sem segir mr a g eigi ekkert me a a segja vi manneskju sem heldur v fram a hn hafi hitt Maru mey a hn hafi rangt fyrir sr. Ekkert frekar en g eigi eitthva me a a segja einhverjum a a s rangt a honum finnist lasagna gott. Ef velkist einhverjum vafa me hvort flk skynji hlutina mismunandi htt skaltu endilega finna r einhvern vsindamann cognitisku svii og f hj honum tlur um mli.

etta ykir mr vera dmi um dlti losaralega hugsun. arna nefnir smu andra persnubundinn smekk mat og a a hitta framlina einstaklinga.

Hvernig sem vi snum hugsun okkar hringi verur a ekkert minni stareynd a anna er mjg lklegt (a vikomandi hafi skoun bragi lasagna) en hitt er mgulegt flestum daglegum skilningi og krefst mikilla tskringa (a hitta Maru Mey).

Stareyndin er nttrulega s a hverjum degi segjum vi ll hluti sem vi meinum mismiki og sumt er vanhugsa bull. g hef til dmis misst t r mr vi mann sgu sem g ttai mig sar a var lgi, eitthva sem mig hafi dreymt.

S hugmynd a vi eigum ekki a efast um sannleiksgildi ess sem arir segja er af og fr. En a kann a vera "rtt" flagslegum skilningi a jnka llu, svona til a heimurinn s frislli. En g er ekki viss um a a s gfulegt eim tilgangi heldur.

stuttu mli vil g taka niurstuna r greininni inni og sna henni upp ig og segja a vlir merkingu oranna, og a hltur a vera rangt. Tr er nefnilega ekki a sama og trarbrg.

essu vil g f a vsa til baka til n, Kristjn. a er einfaldlega annig a vel flestir vita vel hva orin "tr" og "traur" a og ert miklum minnihluta me a kalla a tr a tla slinni a rsa eftir nttina.

Ef vi leyfum okkur a segja a venjan stri v hva rtt s a nota hugtkin vtt ea rngt, ert a vla hugtkin, ekki g. v egar menn fylla t lista yfir hvort eir su trair ea ekki, vita eir alveg hva tt er vi, hvort sem eir hafa einhverjar persnulegar heimspekilegar nlganir vi r hugmyndir ea ekki.

Tr daglegri rgnri merkingu er a tra eitthva tskrt spennandi eitthva sem er einhvernveginn handan hinnar daglegu efnishyggju sem strir v hvernig vi beitum hnf brau og hvort vi tkum skarpa ea mjka beygju mlinni lei t sveit.

Endilega segu mr na meiningu essu.

mbk,


Kristinn (melimur Vantr) - 25/07/10 22:54 #

Tr daglegri rgnri merkingu er a tra eitthva tskrt spennandi eitthva sem er einhvernveginn handan hinnar daglegu efnishyggju sem strir v hvernig vi beitum hnf brau og hvort vi tkum skarpa ea mjka beygju mlinni lei t sveit.

Til ryggis, tti g vi a a vri efnishyggjan sem strir v hvernig vi tkum beygju ea beitum hnf, ekki trin. Trin er meira v a vera okkur hvatning og huggun.


danskurinn - 26/07/10 13:04 #

Maurinn er eina dri sem takmarkar ekki vitundarstafsemi sna vi lffrilega mekanskar starfseindir. nnur dr eru sem sagt rlar elishvata sinna mean maurinn getur raun gengi gegn eilshvtun snum me v sem hefur veri kalla frjls vilji.


Gujn Eyjlfsson - 26/07/10 15:17 #

Sll Kristin g er sammla r um a essum vettvangi er ekki rtt nota ori tr um skoun a ekkert yfirnttrlegt s til. Hugsum okkur n a tveir menn taki tal saman annar er heimskasti trleysingi allra tma og hinn er vitrasti, gfaisti og menntaist trmaur allra tma. Trleysingi essi sem er nnast rosaheftur en er kaflega hndur a vini snum sem er elilegur og hefur kaflega sterkar skoanir um trml og ahyllist rktkt trleysi anda Sam Harris. Auvita segir a okkur eitthva um skoanir essara manna a annar er trlaus hann hafi ekki vitsmunalegar forsendur til ess a gera skynsamlega grein fyrir trleysi snu, en hinn er traur og hefur skrifa nokkrar bkur ar sem hann frir heimspekileg og gufrileg rk fyrir mli snu. essu hugsaa dmi er hinn trlausi ekki me betur grundvalla lfskoun en trmaurinn. Tr og trleysi eru tvr gerir lifskoana sem byggja lkum forsendum. g get vel fallist a a slenska ori trleysi tilokar eiginleg a hgt s a tala um trleysi sem tr. a sem flk sem talar um trleysi sem tr vntaleg vi er a trleysingjar byggi afstu sna til trarlegra spurning forsendum sem eir geta ekki vita hvort su rtt ea ekki. Sjlfum finnst mr engin sta til ess a tala um tr sem trleysi hr enda leiir a vtanlega einugis til karps um skilgreiningu ora.


Kristinn (melimur Vantr) - 26/07/10 16:57 #

Sll danskur

Mr finnst elilegra a hugsa etta annig a maurinn s lka leiksoppur elis sns, rtt eins og drin, en kvaranatkuferli bara ori svo flki a stundum endar kvrunin me v a vera gegn augljsum markmium okkar - eins og vi mevita upplifum au.

a kann a vera sami hluturinn og a sem sagir, en sir ekki eins upp hugmyndir um tvhyggu.


Kristinn (melimur Vantr) - 26/07/10 19:01 #

etta er gtur punktur, Gujn Eyjlfsson

Auvita eru margir trair og trlausir n ess a hafa nokkra getu til a segja fr v hvernig komist var a niurstu um trarafstu sna (lfsskoun).

En a er fallegt af r a tla okkur Vantr a geta a. Takk fyrir trausti.

En a sama skapi kjsa flestir stjrnmlaflokka n ess a vita neitt um plitk og halda me ftboltalii n ess a ekkja hin liin aula, n ea sitt eigi li.

Alla essa hegun gtum vi kosi a kalla tr og a vera traur. En vru eir sem virkilega hafa lagt sig eftir v a vita einmitt ekki trair og yrftum vi anna or fyrir a flk, auk ess sem s skilgreining agreinir ekki tr yfirnttru fr tr anna.

Menn vilja hinsvegar sjaldnast viurkenna slka skiptingu upp heiminn og setja v C.S. Lewis undir sama hatt og sjfan sig egar kemur a tr og Sam Harris og sjlfan sig egar a kemur a trleysi. Skilgreiningin tr/leysi arf v a vera lsandi fyrir vanvitana og hetjurnar, allar senn (ar sem vi Vantr erum kannski mitt milli).

En etta er komi t um allt hj mr, enda margbi a trufla mig mean g skrifai etta. Vi virumst allavega vera nokku sammla.


danskurinn - 26/07/10 22:59 #

Mekankin stefnir vinlega a kveinni lei ea niurstu. a eru aeins svokallaar stkkbreytingar sem breyta ferinni. Til a hafna hugmyndinni um tvhyggju verur a lta stkkbreytingarnar sem raunveruleika sem er ekki hluti ef mekankinni. Annars vri hgt a segja a runin vri fyrirfram kvein. En a er auvita tvhyggja samt sem ur.


Kristinn (melimur Vantr) - 28/07/10 07:45 #

Danskur

g legg til eina plingu til vibtar essu hj r. Kllum hana bara rangar kvaranir. Ef forrit er hanna til a lta rbt komast fr A-B er svo flki og lti taka mi af svo mrgum attum a kvaranatakan verur mjg vld er ekki lklegt a fottiri geri mistk og festi rbtinn leiinni.

g held a a megi lta frjlsa viljann okkar sem ess httar forrit. a fer bara eftir dagsforminu hvort manneskja kveur a lta stakan regndropa sem lendir nefi hennar hafa hrif a hvort hn tli til hgr ea vinstri og svo koll af kolli anga til a kvrun um str gegn Afganistan er tekin.

Vi erum me fgavlt strikerfi!


danskurinn - 28/07/10 19:43 #

J j einmitt. etta er hugmyndin um vngjasltt firildis sem leiir til epskra atbura einhverntma seinna, langt langt burtu. Hefur ekkert me run mannsins a gera ea fgavlt strikerfi hans.

Reyndar er gtt a nota or eins og strikerfi til a lsa vitundarstandi og run mannsins. a er svona lkt og UNIX kerfi. Sett saman r llum strikerfum sem ur hafa veri til. Spurning hvar hari diskurinn er?


aphex - 10/08/10 06:08 #

takk fyrir ad svaefa mig med thessu vanhugsada fafroda rugli =) tru er ekki thad sama og truarbrogd og sama hvad thu reynir ad sannfaera sjalfan thig mundu fa feitan skell einn dagin! eg er allavega sammala thvi ad brenna alla presta a bali tho.. Asamt ollum villutrum i verold okkar! en tru er eithvad sem kemur fra hjartanu og ef thid sjaid ekki sannleikan nuna munud thid aldrei vakna!

Loka hefur veri fyrir athugasemdir vi essa frslu. Vi bendum spjalli ef i vilji halda umrum fram.